fbpx
Wikipedia

Siprus

Hierdie artikel handel oor die soewereine staat. Vir die eiland met dieselfde naam, sien Siprus. Vir die noordelike deel van die eiland, sien Turkse Republiek van Noord-Siprus.

Siprus, ook Ciprus, (Grieks: Κύπρος, [ˈcipros]; Turks: Kıbrıs, [ˈkɯbɾɯs]), amptelik die Republiek Siprus (Grieks: Κυπριακή Δημοκρατία / Kypriakí Dimokratía, [cipriaˈci ðimokraˈti.a], letterlik: "Sipriotiese Republiek"; Turks: Kıbrıs Cumhuriyeti, [ˈkɯbɾɯs ˈdʒumhuɾijeti], letterlik: "Republiek Siprus"), is 'n eilandnasie op die eiland Siprus in die noordooste van die Middellandse See, sowat 70 km suid van Turkye, 100 km wes van Sirië, en 500 km oos van Griekeland. Siprus is die derde grootste en derde mees bevolkte eiland in die Middellandse SeeSisilië en Sardinië. Dit het vlaktes aan die suidkus en ’n sentrale vlakte met berge noord en suid daarvan. Die hoofstad en grootste stad is Nicosia (Grieks: Levkosía en Turks: Lefkoşa). Ander belangrike stede op die eiland is Limassol, Larnaca, Paphos, Famagusta en Kyrenia.

Republiek Siprus
  • Κυπριακή Δημοκρατία  (Grieks)
  • Kıbrıs Cumhuriyeti  (Turks)
Vlag Wapen
Volkslied: Volkslied van Vryheid
Hoofstad Nicosia

35°10′N 33°22′O / 35.167°N 33.367°O / 35.167; 33.367

Grootste stad Nicosia
Amptelike tale Grieks en Turks
Regering Unitêre presidensiële
grondwetlike republiek
Nicos Anastasiades
Onafhanklikheid
• Zürich en Londen ooreenkoms
• Onafhanklikheid verklaar
• Onafhanklikheidsdag
van die Verenigde Koninkryk
19 Februarie 1959
16 Augustus 1960
1 Oktober 1960
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
9 251a km2  (162ste)
3 572 myl2
9
Bevolking
 - 2018-skatting
 - 2011-sensus
 - Digtheid
 
1 189 265a[1][2] (158ste)
838 897[3]
123,4 / km2 (82ste)
319,6 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$38,055 miljard[4] (126ste)
$42 956[4] (35ste)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$25,360 miljard[4] (126ste)
$28 627[4] (33ste)

MOI (2018) 0,873[5] (31ste)  –  baie hoog
Gini (2018) 29,1[6](19de) –  laag
Geldeenheid Euro (€) (EUR)
Tydsone
 - Somertyd
OET (UTC+2)
OEST (UTC+3)
Internet-TLD .cy
Skakelkode +357
a. Insluitend Noord-Siprus, die VN-buffersone en Akrotiri en Dhekelië.
b. uitsluitend Noord-Siprus.

Geskiedenis

 
Kaart van Siprus
 
Nasa-Satellietbeeld van Siprus

Die eiland word al 12 000 jaar lank bewoon en al die antieke magte in die omgewing het dit al beset.

Siprus is sedert die middel van die Neolitikum deur mense gekoloniseer. Na 'n ekologiese ramp rondom 6 000 v.C. was die eiland 'n geruime tyd onbewoond, maar nuwe setlaars het in die Kopertydperk aangekom. As gevolg van groot hoeveelhede kopererts het die eiland in die Bronstydperk tot vroeë Klassieke tydperk 'n belangrike rol gespeel in die Mediterreense handel. Alhoewel die eiland oorspronklik bewoon is deur inheemse bevolking, blykbaar verband hou met die pre-Semitiese kulture van die Midde-Ooste, het die meeste eilandbewoners gedurende die 10de-5de eeue hul taal van inheems na Grieks verskuif sonder skynbare spore van inval of kulturele verandering.

Alhoewel Siprus deur seevolke aangeval is, het die eiland nie net die aanval oorleef nie, maar het eeue voorspoed beleef toe sy groot mededingers gedaal het. Koper en brons uit Siprus het in hoë aanvraag oor die Middellandse See gebly. Siprus het tot die Romeinse verowering 'n kultuur wat verskil van Griekeland s'n gehandhaaf.

Later is Siprus gevolglik oorgeneem deur Bisantynse, Kruisvaarders en Ottomaanse Turke.

Van 1878 tot 1960 was dit in Britse hande. Daarna word dit onafhanklik. In 1974 raak Griekeland en Turkye in ’n skermutseling oor die eiland betrokke en dit word de facto in 'n Grieks-Sipriotiese deel (die suidwestelike twee derdes) en ’n Turks-Sipriotiese deel (die noordoostelike derde) verdeel.[7]

Die Turkse Republiek van Noord-Siprus bestaan sedert 1974 in die noordelike deel van die eiland, maar dit word slegs deur Turkye as ’n onafhanklike land erken.[8]

In die suide en ooste lê die afhanklike gebiede Akrotiri en Dhekelië van die Verenigde Koninkryk, wat in 1960 gestig is.

Die Republiek Siprus is 'n lid van die Britse Statebond. Sedert 1 Mei 2004 is dit ook 'n lidland van die Europese Unie en die Euro is sedert 1 Januarie 2008 die geldeenheid. In 2012 is Siprus swaar deur sy blootstelling aan Griekeland se wankelrige ekonomie getref, en moes die land noodgedwonge hulp van internasionale leners versoek.

Verwysings

  1. "World Population prospects – Population division". Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake, Bevolkingsafdeling (in Engels). Verenigde Nasies. vanaf die oorspronklike op 27 Mei 2020. Besoek op 7 Mei 2020.
  2. "Overall total population – World Population Prospects: The 2019 Revision" (xslx). Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake, Bevolkingsafdeling (custom data acquired via website) (in Engels). Verenigde Nasies. vanaf die oorspronklike op 18 Februarie 2020. Besoek op 7 Mei 2020.
  3. "Statistical Service – Population and Social Conditions – Population Census – Announcements – Preliminary Results of the Census of Population, 2011" (in Grieks). Statistical Service of the Ministry of Finance of the Republic of Cyprus. 29 Desember 2011. vanaf die oorspronklike op 10 Mei 2020. Besoek op 27 Julie 2014.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 (en) "Cyprus". Internasionale Monetêre Fonds. Oktober 2019. Besoek op 9 Mei 2020.
  5. "2019 Human Development Index Ranking" (in Engels). United Nations Development Programme. 2019. vanaf die oorspronklike op 27 Mei 2020. Besoek op 9 Mei 2020.
  6. "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey" (in Engels). Eurostat]. vanaf die oorspronklike op 8 April 2020. Besoek op 9 Mei 2020.
  7. HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, ISBN 978-1-77578-243-8
  8. (de) tagesschau.de: Der Zypern-Konflikt – das ungelöste Problem der EU

Bronne

Algemeen

Eksterne skakels

  •   Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Siprus.
  • (en) Toerisme-inligting oor Siprus op Wikivoyage
  • (en) (gr) (tr) Webwerf toegewy aan Siprus
  • Republiek Siprus
  • Statistiese diens van die Republiek Siprus
  • Pers en Inligtingskantoor
  • (en) (de) CIPS Siprus Internasionale Persdiens
  • Siprus Fotos
  • Siprus Kaart
  • Siprus Gids

Siprus
siprus, hierdie, artikel, handel, soewereine, staat, eiland, dieselfde, naam, sien, noordelike, deel, eiland, sien, turkse, republiek, noord, ciprus, grieks, Κύπρος, ˈcipros, turks, kıbrıs, ˈkɯbɾɯs, amptelik, republiek, grieks, Κυπριακή, Δημοκρατία, kypriakí, . Hierdie artikel handel oor die soewereine staat Vir die eiland met dieselfde naam sien Siprus Vir die noordelike deel van die eiland sien Turkse Republiek van Noord Siprus Siprus ook Ciprus Grieks Kypros ˈcipros Turks Kibris ˈkɯbɾɯs amptelik die Republiek Siprus Grieks Kypriakh Dhmokratia Kypriaki Dimokratia cipriaˈci dimokraˈti a letterlik Sipriotiese Republiek Turks Kibris Cumhuriyeti ˈkɯbɾɯs ˈdʒumhuɾijeti letterlik Republiek Siprus is n eilandnasie op die eiland Siprus in die noordooste van die Middellandse See sowat 70 km suid van Turkye 100 km wes van Sirie en 500 km oos van Griekeland Siprus is die derde grootste en derde mees bevolkte eiland in die Middellandse See na Sisilie en Sardinie Dit het vlaktes aan die suidkus en n sentrale vlakte met berge noord en suid daarvan Die hoofstad en grootste stad is Nicosia Grieks Levkosia en Turks Lefkosa Ander belangrike stede op die eiland is Limassol Larnaca Paphos Famagusta en Kyrenia Republiek SiprusKypriakh Dhmokratia Grieks Kibris Cumhuriyeti Turks Vlag WapenVolkslied Volkslied van Vryheid source source track track track track track track track track Hoofstad Nicosia 35 10 N 33 22 O 35 167 N 33 367 O 35 167 33 367Grootste stad NicosiaAmptelike tale Grieks en TurksRegering President Unitere presidensielegrondwetlike republiekNicos AnastasiadesOnafhanklikheid Zurich en Londen ooreenkoms Onafhanklikheid verklaar Onafhanklikheidsdag van die Verenigde Koninkryk19 Februarie 195916 Augustus 19601 Oktober 1960Oppervlakte Totaal Water 9 251a km2 162ste 3 572 myl29Bevolking 2018 skatting 2011 sensus Digtheid 1 189 265a 1 2 158ste 838 897 3 123 4 km2 82ste 319 6 myl2BBP KKP Totaal Per capita 2020 skatting 38 055 miljard 4 126ste 42 956 4 35ste BBP nominaal Totaal Per capita 2020 skatting 25 360 miljard 4 126ste 28 627 4 33ste MOI 2018 0 873 5 31ste baie hoogGini 2018 29 1 6 19de laagGeldeenheid Euro a href ISO 4217 html title ISO 4217 EUR a Tydsone Somertyd OET UTC 2 OEST UTC 3 Internet TLD cySkakelkode 357a Insluitend Noord Siprus die VN buffersone en Akrotiri en Dhekelie b uitsluitend Noord Siprus Inhoud 1 Geskiedenis 2 Verwysings 3 Bronne 4 Eksterne skakelsGeskiedenis Wysig Kaart van Siprus Nasa Satellietbeeld van Siprus Die eiland word al 12 000 jaar lank bewoon en al die antieke magte in die omgewing het dit al beset Siprus is sedert die middel van die Neolitikum deur mense gekoloniseer Na n ekologiese ramp rondom 6 000 v C was die eiland n geruime tyd onbewoond maar nuwe setlaars het in die Kopertydperk aangekom As gevolg van groot hoeveelhede kopererts het die eiland in die Bronstydperk tot vroee Klassieke tydperk n belangrike rol gespeel in die Mediterreense handel Alhoewel die eiland oorspronklik bewoon is deur inheemse bevolking blykbaar verband hou met die pre Semitiese kulture van die Midde Ooste het die meeste eilandbewoners gedurende die 10de 5de eeue hul taal van inheems na Grieks verskuif sonder skynbare spore van inval of kulturele verandering Alhoewel Siprus deur seevolke aangeval is het die eiland nie net die aanval oorleef nie maar het eeue voorspoed beleef toe sy groot mededingers gedaal het Koper en brons uit Siprus het in hoe aanvraag oor die Middellandse See gebly Siprus het tot die Romeinse verowering n kultuur wat verskil van Griekeland s n gehandhaaf Later is Siprus gevolglik oorgeneem deur Bisantynse Kruisvaarders en Ottomaanse Turke Van 1878 tot 1960 was dit in Britse hande Daarna word dit onafhanklik In 1974 raak Griekeland en Turkye in n skermutseling oor die eiland betrokke en dit word de facto in n Grieks Sipriotiese deel die suidwestelike twee derdes en n Turks Sipriotiese deel die noordoostelike derde verdeel 7 Die Turkse Republiek van Noord Siprus bestaan sedert 1974 in die noordelike deel van die eiland maar dit word slegs deur Turkye as n onafhanklike land erken 8 In die suide en ooste le die afhanklike gebiede Akrotiri en Dhekelie van die Verenigde Koninkryk wat in 1960 gestig is Die Republiek Siprus is n lid van die Britse Statebond Sedert 1 Mei 2004 is dit ook n lidland van die Europese Unie en die Euro is sedert 1 Januarie 2008 die geldeenheid In 2012 is Siprus swaar deur sy blootstelling aan Griekeland se wankelrige ekonomie getref en moes die land noodgedwonge hulp van internasionale leners versoek Verwysings Wysig World Population prospects Population division Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake Bevolkingsafdeling in Engels Verenigde Nasies Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Mei 2020 Besoek op 7 Mei 2020 Overall total population World Population Prospects The 2019 Revision xslx Verenigde Nasies se Departement van Ekonomiese en Maatskaplike Sake Bevolkingsafdeling custom data acquired via website in Engels Verenigde Nasies Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Februarie 2020 Besoek op 7 Mei 2020 Statistical Service Population and Social Conditions Population Census Announcements Preliminary Results of the Census of Population 2011 in Grieks Statistical Service of the Ministry of Finance of the Republic of Cyprus 29 Desember 2011 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Mei 2020 Besoek op 27 Julie 2014 4 0 4 1 4 2 4 3 en Cyprus Internasionale Monetere Fonds Oktober 2019 Besoek op 9 Mei 2020 2019 Human Development Index Ranking in Engels United Nations Development Programme 2019 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Mei 2020 Besoek op 9 Mei 2020 Gini coefficient of equivalised disposable income EU SILC survey in Engels Eurostat Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 April 2020 Besoek op 9 Mei 2020 HAT Taal en feitegids Pearson Desember 2013 ISBN 978 1 77578 243 8 de tagesschau de Der Zypern Konflikt das ungeloste Problem der EUBronne WysigAlgemeen en Cyprus Encyclopaedia Britannica Besoek op 9 Mei 2020 en Cyprus Central Intelligence Agency Besoek op 9 Mei 2020 Eksterne skakels Wysig Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Siprus en Toerisme inligting oor Siprus op Wikivoyage en gr tr Webwerf toegewy aan Siprus Republiek Siprus Statistiese diens van die Republiek Siprus Pers en Inligtingskantoor en de CIPS Siprus Internasionale Persdiens Siprus Fotos Siprus Kaart Siprus GidsOntsluit van https af wikipedia org w index php title Siprus amp oldid 2412046,