×
Periodieke tabel

Die periodieke tabel is 'n voorstelling van die bekende chemiese elemente, gerangskik volgens hul atoomgetal, elektronkonfigurasie en chemiese eienskappe. Elemente word gerangskik volgens toenemende atoomgetal (die getal protone). Die standaardvorm van die tabel bestaan uit ’n rooster van 18 x 7 blokkies, wat die hoofdeel vorm, plus ’n kleiner deel van twee rye onderaan.

Dmitri Mendelejef, die vader van die moderne periodieke tabel. Portret deur Ilja Repin.
Mendelejef se periodieke tabel uit sy boek.

Die tabel kan ook verdeel word in vier reghoekige blokke: die s-blok links, die p-blok regs, die d-blok in die middel en die f-blok daaronder. Die rye van die tabel word periodes genoem en die kolomme van die s-, d- en p-blok groepe; sommige van hulle het name soos halogene of edelgasse. Aangesien die periodieke tabel chemiese tendense behels, kan dit gebruik word om die verhouding tussen eienskappe van die elemente af te lei en om die eienskappe van nuwe, nog onontdekte elemente of sinteties vervaardigde elemente te voorspel.

Hoewel periodieke tabelle vantevore bestaan het, word Dmitri Mendelejef oor die algemeen beskou as die vader van die huidige tabel, wat hy in 1869 gepubliseer het. Dit is die eerste een wat algemeen aanvaar is. Hy het die tabel ontwikkel om tendense in die eienskappe van die destyds bekende elemente te illustreer. Hy het ook van die eienskappe van toe nog onbekende elemente voorspel na aanleiding van leë ruimtes in die tabel. Die meeste van sy voorspellings het korrek blyk te wees toe dié elemente later ontdek is. Mendelejef se periodieke tabel is sedertdien uitgebrei en verfyn met die ontdekking of sintetiese vervaardiging van nog nuwe elemente en die ontwikkeling van nuwe teoretiese modelle om chemiese gedrag te verduidelik.

Alle elemente van 1 (waterstof) tot 118 (oganesson) is al ontdek of sinteties vervaardig. Die elemente van 1 tot 98 (kalifornium) bestaan natuurlik, hoewel sommige net in klein hoeveelhede voorkom en aanvanklik ontdek is toe hulle sinteties vervaardig is. Die elemente ná 98 is sinteties vervaardig in laboratoriums. Die vervaardiging van elemente ná oganesson word beplan en voortdurende debatte word gevoer oor hoe die periodieke tabel verander sal moet word as enige sulke elemente bykom.

Inhoud

So lyk die huidige periodieke tabel van bekende chemiese elemente. Elemente waarvan die atoomgetal in rooi aangedui word, is sinteties vervaardig. Die eienskappe van elemente op ’n liggrys agtergrond is onbekend.

Groep 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Periode
1 Waterstof

1
H
1,008

Helium

2
He
4,0026
2 Litium

3
Li
6,94
Berillium

4
Be
9,0122

Boor

5
B
10,81
Koolstof

6
C
12,011
Stikstof

7
N
14,007
Suurstof

8
O
15,999
Fluoor

9
F
18,998
Neon

10
Ne
20,180
3 Natrium

11
Na
22,990
Magne-
sium

12
Mg
24,305

Alumi-
nium

13
Al
26,982
Silikon

14
Si
28,085
Fosfor

15
P
30,974
Swael

16
S
32,06
Chloor

17
Cl
35,45
Argon

18
Ar
39,948
4 Kalium

19
K
39,098
Kalsium

20
Ca
40,078
Skandium

21
Sc
44,956
Titaan

22
Ti
47,867
Vanadium

23
V
50,942
Chroom

24
Cr
51,996
Mangaan

25
Mn
54,938
Yster

26
Fe
55,845
Kobalt

27
Co
58,933
Nikkel

28
Ni
58,693
Koper

29
Cu
63,546
Sink

30
Zn
65,38
Gallium

31
Ga
69,723
Germa-
nium

32
Ge
72,630
Arseen

33
As
74,922
Seleen

34
Se
78,971
Broom

35
Br
79,904
Kripton

36
Kr
83,798
5 Rubidium

37
Rb
85,468
Stronsium

38
Sr
87,62
Yttrium

39
Y
88,906
Sirko-
nium

40
Zr
91,224
Niobium

41
Nb
92,906
Molib-
deen

42
Mo
95,95
Tegne-
sium

43
Tc
[97]
Rutenium

44
Ru
101,07
Rodium

45
Rh
102,91
Palladium

46
Pd
106,42
Silwer

47
Ag
107,87
Kadmium

48
Cd
112,41
Indium

49
In
114,82
Tin

50
Sn
118,71
Antimoon

51
Sb
121,76
Telluur

52
Te
127,60
Jodium

53
I
126,90
Xenon

54
Xe
131,29
6 Sesium

55
Cs
132,91
Barium

56
Ba
137,33
*
Hafnium

72
Hf
178,49
Tantaal

73
Ta
180,95
Wolfram

74
W
183,84
Renium

75
Re
186,21
Osmium

76
Os
190,23
Iridium

77
Ir
192,22
Platinum

78
Pt
195,08
Goud

79
Au
196,97
Kwik

80
Hg
200,59
Tallium

81
Tl
204,38
Lood

82
Pb
207,2
Bismut

83
Bi
208,98
Polonium

84
Po
[209]
Astaat

85
At
[201]
Radon

86
Rn
[222]
7 Frankium

87
Fr
[223]
Radium

88
Ra
[226]
* *
Ruther-
fordium

104
Rf
[267]
Dubnium

105
Db
[268]
Sea-
borgium

106
Sg
[269]
Bohrium

107
Bh
[270]
Hassium

108
Hs
[270]
Meit-
nerium

109
Mt
[278]
Darm-
stadtium

110
Ds
[281]
Rönt-
genium

111
Rg
[282]
Koperni-
kium

112
Cn
[285]
Nihonium

113
Nh

[286]
Flero-
vium

114
Fl
[289]
Mosko-
vium

115
Mc

[290]
Liver-
morium

116
Lv

[293]
Tennes-
sien

117
Ts

[294]
Oganes-
son

118
Og

[294]

* Lantaniede Lantaan

57
La
138,91
Serium

58
Ce
140,12
Praseodi-
mium

59
Pr
140,91
Neodi-
mium

60
Nd
144,24
Prome-
tium

61
Pm
[145]
Sama-
rium

62
Sm
150,36
Euro-
pium

63
Eu
151,96
Gadoli-
nium

64
Gd
157,25
Terbium

65
Tb
158,93
Dispro-
sium

66
Dy
162,50
Holmium

67
Ho
164,93
Erbium

68
Er
167,26
Tulium

69
Tm
168,93
Ytterbium

70
Yb
173,05
Lutesium

71
Lu
174,97
* * Aktiniede Aktinium

89
Ac
[227]
Torium

90
Th
232,04
Protakti-
nium

91
Pa
231,04
Uraan

92
U
238,03
Neptu-
nium

93
Np
[237]
Pluto-
nium

94
Pu
[244]
Ameri-
kium

95
Am
[243]
Curium

96
Cm
[247]
Berke-
lium

97
Bk
[247]
Kalifor-
nium

98
Cf
[251]
Einstei-
nium

99
Es
[252]
Fermium

100
Fm
[257]
Mendele-
vium

101
Md
[258]
Nobelium

102
No
[259]
Lawren-
sium

103
Lr
[266]

StandaardatoomgewigAr, std(E) Ca: 40,078 – amptelike kort waarde, afgerond (geen onsekerheid)

Po: [209] – massagetal van die stabielste isotoop

Alle weergawes van die periodieke tabel bevat net chemiese elemente, nie samestellings of elementêre deeltjies nie. Elke chemiese element het ’n unieke atoomgetal wat ooreenstem met die getal protone in sy kern. Die meeste elemente het ’n verskillende aantal neutrone in verskillende atome, en dié variasies word isotope genoem. Koolstof het byvoorbeeld drie isotope wat in die natuur voorkom: al sy atome het ses protone en die meeste het ook ses neutrone, maar sowat 1 persent het sewe neutrone en ’n baie klein aantal het agt neutrone. Isotope word nooit apart in periodieke tabelle aangetoon nie; hulle word altyd saam as een element gegroepeer.

In die standaardmodel word die elemente gelys in volgorde van toenemende atoomgetalle. ’n Nuwe periode (ry) begin wanneer ’n nuwe elektronskil sy eerste elektron het. Groepe (kolomme) word bepaal deur die elektronkonfigurasie van die atoom; elemente met dieselfde getal elektrone in ’n spesifieke subskil val in dieselfde kolom (suurstof en seleen is byvoorbeeld in dieselfde kolom omdat albei vier elektrone in die buitenste p-subskil het). Elemente met soortgelyke chemiese eienskappe val gewoonlik in dieselfde groep in die periodieke tabel, hoewel elemente in dieselfde periode in die f-blok, en in ’n mate in die d-blok, geneig is om ook soortgelyke eienskappe te hê. Dit is dus relatief maklik om die chemiese eienskappe van ’n element te voorspel as die eienskappe van die omringende elemente bekend is.

Sedert 2012 bevat die periodieke tabel 118 bevestigde chemiese elemente. Altesaam 98 kom in die natuur voor, waarvan 84 oorspronklik is. Die ander 14 natuurlike elemente kom net voor in vervalreekse van oorspronklike elemente. Alle elemente van einsteinium (99) tot oganesson (118) word erken al is hulle sinteties vervaardig en kom hulle nie in die natuur voor nie.

Groepe

’n "Groep" of "familie" is ’n vertikale kolom in die periodieke tabel. Elemente in dieselfde groep het ooreenstemmende chemiese eienskappe. Byvoorbeeld die verbindings met waterstof in kolom 17 het die formule HX: HF, HCl, HBr, HI, terwyl in kolom 16 dit juis H2X is:H2O,H2S,H2Se,H2Te. In een kolom toon van die eienskappe ’n duidelike tendens met die toename van die atoomgetal. In sommige dele van die tabel, soos in die d- en f-blok, kan horisontale ooreenkomste egter net so belangrik of duideliker wees as vertikale ooreenkomste.

Die groepe word van 1-18 genommer, van die linkerkantse kolom (die alkalimetale) tot die regterkantse kolom (die edelgasse). Voorheen is hulle in Romeinse syfers gemerk.

Elemente in dieselfde groep neig om patrone te toon in atoomradius, ionisasie-energie en elektronegatiwiteit. Van bo na onder in ’n groep neem die atoomradius van die elemente toe; elektrone kom dus verder van die kern af voor. Van bo na onder neem die ionisasie-energie af, want dit is makliker om ’n elektron te verwyder omdat die atome se verbinding nie so sterk is nie. Net so neem elektronegatiwiteit af van bo na onder. Daar is egter uitsonderings op die reël, soos in groep 11, waar die elektronegatiwiteit verder af in die groep toeneem.

Periodes

’n "Periode" is ’n horisontale ry in die periodieke tabel. Hoewel vertikale ooreenkomste gewoonlik groter is, is daar dele van die tabel waar die horisontale ooreenkomste groter is, soos in die f-blok, waar die lantaniede en aktiniede twee duidelike horisontale reekse elemente is.

Die verskillende blokke in die periodieke tabel.

Elemente in dieselfde periode toon tendense in die atoomradius, ionisasie-energie en elektronegatiwiteit. Van links na regs in die tabel neem die atoomradius gewoonlik af. Dit gebeur omdat elke opeenvolgende element ’n bykomende proton en elektron het, wat veroorsaak dat die elektron meer deur die kern aangetrek word. Dit veroorsaak dat die ionisasie-energie van links na regs toeneem: hoe meer die elektrone deur die kern aangetrek word, hoe meer energie is nodig om ’n elektron te verwyder. Net so neem elektronegatiwiteit van links na regs toe. Elektronaffiniteit toon ook ’n tendens. Metale (links) het gewoonlik ’n laer elektronaffiniteit as die nie-metale (regs), met die uitsondering van die edelgasse.

Blokke

Vanweë die belangrikheid van die buitenste elektronskil word die verskillende areas van die periodieke tabel soms "blokke" genoem, waarvan die name verwys na die subskil met die "laaste" elektron. Die s-blok bevat die eerste twee groepe (alkalimetale en aardalkalimetale) sowel as waterstof en helium. Die p-blok bevat die laaste ses groepe: van 13 tot 18, onder meer die metalloïdes. Die d-blok bevat groep 3 tot 12, onder meer al die oorgangsmetale. Die f-blok, wat gewoonlik onderaan die res van die tabel aangetoon word, bevat die lantaniede en aktiniede.

Die lantaniede en aktiniede word gewoonlik onderaan die res van die periodieke tabel aangetoon, soos heel bo. Dit is bloot om estetiese en praktiese redes. Hulle kan ook deel van die hooftabel vorm en op hul regte plek as deel van die sesde en sewende periode ingevoeg word om ’n breë tabel te vorm, soos onder aangedui:


Groep 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Periode
1 1
H

2
He
2 3
Li
4
Be

5
B
6
C
7
N
8
O
9
F
10
Ne
3 11
Na
12
Mg

13
Al
14
Si
15
P
16
S
17
Cl
18
Ar
4 19
K
20
Ca
21
Sc

22
Ti
23
V
24
Cr
25
Mn
26
Fe
27
Co
28
Ni
29
Cu
30
Zn
31
Ga
32
Ge
33
As
34
Se
35
Br
36
Kr
5 37
Rb
38
Sr
39
Y

40
Zr
41
Nb
42
Mo
43
Tc
44
Ru
45
Rh
46
Pd
47
Ag
48
Cd
49
In
50
Sn
51
Sb
52
Te
53
I
54
Xe
6 55
Cs
56
Ba
57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
72
Hf
73
Ta
74
W
75
Re
76
Os
77
Ir
78
Pt
79
Au
80
Hg
81
Tl
82
Pb
83
Bi
84
Po
85
At
86
Rn
7 87
Fr
88
Ra
89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr
104
Rf
105
Db
106
Sg
107
Bh
108
Hs
109
Mt
110
Ds
111
Rg
112
Cn
113
Nh
114
Fl
115
Mc
116
Lv
117
Ts
118
Og



Talle eienskappe van die elemente, soos die atoomradius, die ionisasie-energie, die elektronegativiteit, die smeltpunte en so meer vertoon 'n periodieke gedrag en die tabel kan gebruik word om dit in kaart te bring.

Elektronegativiteit

Hierdie belangrike kenmerk van 'n element se eienskappe bepaal hoofsaaklik watter bindings die element met ander elemente kan vorm. Langs die hoofdiagonaal van frankium (linksonder) na fluoor (regsbo) neem die waarde van die elektronegatiwiteit toe, maar daar is ook party eilande met taamlik hoë waardes (sien wolfram, goud, lood).

Elektronegatiwiteit van die elemente


Smeltpunt

Veral in die d-blok kan elemente 'm hoë smeltpunt bereik maar die diagonale groep van die metalloïede het ook hoë smeltpunte.

Smeltpunte van die elemente


Die periodieke tabel is oorspronklik ontwerp sonder kennis van die inwendige bou van die atoom. Die elemente is gerangskik volgens hul atoommassa. Die Duitser Johann Wolfgang Döberreiner was die eerste wat opgemerk het dat daar ’n golfbeweging ontstaan het in die eienskappe. Hy het triade van ooreenkomstige elemente onderskei. Die Engelsman John Alexander Reina Newlands het ontdek daar bestaan ’n reëlmatigheid in elke 8 elemente, maar hy is bespot toe hy die vermoede uitspreek dat dit vergelykbaar met die oktawe in musiek kon wees. Uiteindelik het die Duitser Lothar Meyer en die Rus Dmitri Mendelejef die eerste perodieke tabel gepubliseer. Daarby het hulle die massa van telluur en jodium omgeruil. Dit het die ooreenstemming van tendense verbeter. Ná die koms van die golfmeganika het dit duidelik geword dat hierdie stap geregverdig was.

  1. Gray, p. 6
  2. Emsley, John (2011). Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements (New uitg.). New York, NY: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-960563-7.
  3. Messler, R. W. (2010). The essence of materials for engineers. Sudbury, MA: Jones & Bartlett Publishers. p. 32. ISBN 0-7637-7833-8.
  4. Bagnall, K. W. (1967), "Recent advances in actinide and lanthanide chemistry", in Fields, PR; Moeller, T, Advances in chemistry, Lanthanide/Actinide chemistry, 71, American Chemical Society, pp. 1–12, doi:
  5. Day, M. C.; Selbin, J. (1969). Theoretical inorganic chemistry (2de uitg.). New York, MA: Reinhold Book Corporation. p. 103. ISBN 0-7637-7833-8.
  6. Holman, J.; Hill, G. C. (2000). Chemistry in context (5de uitg.). Walton-on-Thames: Nelson Thornes. p. 40. ISBN 0-17-448276-0.
  7. Leigh, G. J. (1990). Nomenclature of Inorganic Chemistry: Recommendations 1990. Blackwell Science. ISBN 0-632-02494-1.
  8. Moore, p. 111
  9. Stoker, Stephen H. (2007). General, organic, and biological chemistry. New York: Houghton Mifflin. p. 68. ISBN 978-0-618-73063-6. OCLC .
  10. Mascetta, Joseph (2003). Chemistry The Easy Way (4th uitg.). New York: Hauppauge. p. 50. ISBN 978-0-7641-1978-1. OCLC .
  11. Kotz, John; Treichel, Paul; Townsend, John (2009). Chemistry and Chemical Reactivity, Volume 2 (7de uitg.). Belmont: Thomson Brooks/Cole. p. 324. ISBN 978-0-495-38712-1. OCLC .
  12. Jones, Chris (2002). d- and f-block chemistry. New York: J. Wiley & Sons. p. 2. ISBN 978-0-471-22476-1. OCLC .
  13. Gray, p. 11
  • Ball, Philip (2002). The Ingredients: A Guided Tour of the Elements. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-284100-9.
  • Chang, Raymond (2002). Chemistry (7th uitg.). New York: McGraw-Hill Higher Education. ISBN 0-07-112072-6.
  • Gray, Theodore (2009). The Elements: A Visual Exploration of Every Known Atom in the Universe. New York: Black Dog & Leventhal Publishers. ISBN 978-1-57912-814-2.
  • Huheey, JE; Keiter, EA; Keiter, RL. Principles of structure and reactivity (4th uitg.). New York: Harper Collins College Publishers. ISBN 0-06-042995-X.
  • Moore, John (2003). Chemistry for Dummies. New York: Wiley Publications. p. 111. ISBN 978-0-7645-5430-8. OCLC .
  • Scerri, Eric (2007). The periodic table: Its story and its significance. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-530573-6.
  • Scerri, Eric R. (2011). The periodic table: A very short introduction. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-958249-5.
  • Venable, F P (1896). The development of the periodic law. Easton PA: Chemical Publishing Company.

Publikasie datum: Augustus 04, 2021

periodieke, tabel, periodieke, tabel, voorstelling, bekende, chemiese, elemente, gerangskik, volgens, atoomgetal, elektronkonfigurasie, chemiese, eienskappe, elemente, word, gerangskik, volgens, toenemende, atoomgetal, getal, protone, standaardvorm, tabel, bes. Die periodieke tabel is n voorstelling van die bekende chemiese elemente gerangskik volgens hul atoomgetal elektronkonfigurasie en chemiese eienskappe Elemente word gerangskik volgens toenemende atoomgetal die getal protone Die standaardvorm van die tabel bestaan uit n rooster van 18 x 7 blokkies wat die hoofdeel vorm plus n kleiner deel van twee rye onderaan Dmitri Mendelejef die vader van die moderne periodieke tabel Portret deur Ilja Repin Mendelejef se periodieke tabel uit sy boek Die tabel kan ook verdeel word in vier reghoekige blokke die s blok links die p blok regs die d blok in die middel en die f blok daaronder Die rye van die tabel word periodes genoem en die kolomme van die s d en p blok groepe sommige van hulle het name soos halogene of edelgasse Aangesien die periodieke tabel chemiese tendense behels kan dit gebruik word om die verhouding tussen eienskappe van die elemente af te lei en om die eienskappe van nuwe nog onontdekte elemente of sinteties vervaardigde elemente te voorspel Hoewel periodieke tabelle vantevore bestaan het word Dmitri Mendelejef oor die algemeen beskou as die vader van die huidige tabel wat hy in 1869 gepubliseer het Dit is die eerste een wat algemeen aanvaar is Hy het die tabel ontwikkel om tendense in die eienskappe van die destyds bekende elemente te illustreer Hy het ook van die eienskappe van toe nog onbekende elemente voorspel na aanleiding van lee ruimtes in die tabel Die meeste van sy voorspellings het korrek blyk te wees toe die elemente later ontdek is Mendelejef se periodieke tabel is sedertdien uitgebrei en verfyn met die ontdekking of sintetiese vervaardiging van nog nuwe elemente en die ontwikkeling van nuwe teoretiese modelle om chemiese gedrag te verduidelik Alle elemente van 1 waterstof tot 118 oganesson is al ontdek of sinteties vervaardig Die elemente van 1 tot 98 kalifornium bestaan natuurlik hoewel sommige net in klein hoeveelhede voorkom en aanvanklik ontdek is toe hulle sinteties vervaardig is Die elemente na 98 is sinteties vervaardig in laboratoriums Die vervaardiging van elemente na oganesson word beplan en voortdurende debatte word gevoer oor hoe die periodieke tabel verander sal moet word as enige sulke elemente bykom Inhoud 1 Uitleg 2 Groepering 2 1 Groepe 2 2 Periodes 2 3 Blokke 3 Variasies 4 Periodieke eienskappe 4 1 Elektronegativiteit 4 2 Smeltpunt 5 Geskiedenis 6 Sien ook 7 Verwysings 8 Bibliografie 9 Eksterne skakelsUitleg WysigSo lyk die huidige periodieke tabel van bekende chemiese elemente Elemente waarvan die atoomgetal in rooi aangedui word is sinteties vervaardig Die eienskappe van elemente op n liggrys agtergrond is onbekend Groep 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Periode1 Waterstof 1 H 1 008 Helium 2 He 4 00262 Litium 3 Li 6 94 Berillium 4 Be 9 0122 Boor 5 B 10 81 Koolstof 6 C 12 011 Stikstof 7 N 14 007 Suurstof 8 O 15 999 Fluoor 9 F 18 998 Neon 10 Ne 20 1803 Natrium 11 Na 22 990 Magne sium 12 Mg 24 305 Alumi nium 13 Al 26 982 Silikon 14 Si 28 085 Fosfor 15 P 30 974 Swael 16 S 32 06 Chloor 17 Cl 35 45 Argon 18 Ar 39 9484 Kalium 19 K 39 098 Kalsium 20 Ca 40 078 Skandium 21 Sc 44 956 Titaan 22 Ti 47 867 Vanadium 23 V 50 942 Chroom 24 Cr 51 996 Mangaan 25 Mn 54 938 Yster 26 Fe 55 845 Kobalt 27 Co 58 933 Nikkel 28 Ni 58 693 Koper 29 Cu 63 546 Sink 30 Zn 65 38 Gallium 31 Ga 69 723 Germa nium 32 Ge 72 630 Arseen 33 As 74 922 Seleen 34 Se 78 971 Broom 35 Br 79 904 Kripton 36 Kr 83 7985 Rubidium 37 Rb 85 468 Stronsium 38 Sr 87 62 Yttrium 39 Y 88 906 Sirko nium 40 Zr 91 224 Niobium 41 Nb 92 906 Molib deen 42 Mo 95 95 Tegne sium 43 Tc 97 Rutenium 44 Ru 101 07 Rodium 45 Rh 102 91 Palladium 46 Pd 106 42 Silwer 47 Ag 107 87 Kadmium 48 Cd 112 41 Indium 49 In 114 82 Tin 50 Sn 118 71 Antimoon 51 Sb 121 76 Telluur 52 Te 127 60 Jodium 53 I 126 90 Xenon 54 Xe 131 296 Sesium 55 Cs 132 91 Barium 56 Ba 137 33 Hafnium 72 Hf 178 49 Tantaal 73 Ta 180 95 Wolfram 74 W 183 84 Renium 75 Re 186 21 Osmium 76 Os 190 23 Iridium 77 Ir 192 22 Platinum 78 Pt 195 08 Goud 79 Au 196 97 Kwik 80 Hg 200 59 Tallium 81 Tl 204 38 Lood 82 Pb 207 2 Bismut 83 Bi 208 98 Polonium 84 Po 209 Astaat 85 At 201 Radon 86 Rn 222 7 Frankium 87 Fr 223 Radium 88 Ra 226 Ruther fordium 104 Rf 267 Dubnium 105 Db 268 Sea borgium 106 Sg 269 Bohrium 107 Bh 270 Hassium 108 Hs 270 Meit nerium 109 Mt 278 Darm stadtium 110 Ds 281 Ront genium 111 Rg 282 Koperni kium 112 Cn 285 Nihonium 113 Nh 286 Flero vium 114 Fl 289 Mosko vium 115 Mc 290 Liver morium 116 Lv 293 Tennes sien 117 Ts 294 Oganes son 118 Og 294 Lantaniede Lantaan 57 La 138 91 Serium 58 Ce 140 12 Praseodi mium 59 Pr 140 91 Neodi mium 60 Nd 144 24 Prome tium 61 Pm 145 Sama rium 62 Sm 150 36 Euro pium 63 Eu 151 96 Gadoli nium 64 Gd 157 25 Terbium 65 Tb 158 93 Dispro sium 66 Dy 162 50 Holmium 67 Ho 164 93 Erbium 68 Er 167 26 Tulium 69 Tm 168 93 Ytterbium 70 Yb 173 05 Lutesium 71 Lu 174 97 Aktiniede Aktinium 89 Ac 227 Torium 90 Th 232 04 Protakti nium 91 Pa 231 04 Uraan 92 U 238 03 Neptu nium 93 Np 237 Pluto nium 94 Pu 244 Ameri kium 95 Am 243 Curium 96 Cm 247 Berke lium 97 Bk 247 Kalifor nium 98 Cf 251 Einstei nium 99 Es 252 Fermium 100 Fm 257 Mendele vium 101 Md 258 Nobelium 102 No 259 Lawren sium 103 Lr 266 Standaardatoomgewig Ar std E Ca 40 078 amptelike kort waarde afgerond geen onsekerheid Po 209 massagetal van die stabielste isotoop dd dd dd Kategoriee van elemente Alkalimetale Aardalkalimetale Lantaniede Aktiniede Oorgangsmetale Onbekende chemiese eienskappe Hoofgroepmetale Metalloides Niemetale Halogene Edelgasse Alle weergawes van die periodieke tabel bevat net chemiese elemente nie samestellings of elementere deeltjies nie Elke chemiese element het n unieke atoomgetal wat ooreenstem met die getal protone in sy kern Die meeste elemente het n verskillende aantal neutrone in verskillende atome en die variasies word isotope genoem Koolstof het byvoorbeeld drie isotope wat in die natuur voorkom al sy atome het ses protone en die meeste het ook ses neutrone maar sowat 1 persent het sewe neutrone en n baie klein aantal het agt neutrone Isotope word nooit apart in periodieke tabelle aangetoon nie hulle word altyd saam as een element gegroepeer In die standaardmodel word die elemente gelys in volgorde van toenemende atoomgetalle n Nuwe periode ry begin wanneer n nuwe elektronskil sy eerste elektron het Groepe kolomme word bepaal deur die elektronkonfigurasie van die atoom elemente met dieselfde getal elektrone in n spesifieke subskil val in dieselfde kolom suurstof en seleen is byvoorbeeld in dieselfde kolom omdat albei vier elektrone in die buitenste p subskil het Elemente met soortgelyke chemiese eienskappe val gewoonlik in dieselfde groep in die periodieke tabel hoewel elemente in dieselfde periode in die f blok en in n mate in die d blok geneig is om ook soortgelyke eienskappe te he Dit is dus relatief maklik om die chemiese eienskappe van n element te voorspel as die eienskappe van die omringende elemente bekend is 1 Sedert 2012 bevat die periodieke tabel 118 bevestigde chemiese elemente Altesaam 98 kom in die natuur voor waarvan 84 oorspronklik is Die ander 14 natuurlike elemente kom net voor in vervalreekse van oorspronklike elemente 2 Alle elemente van einsteinium 99 tot oganesson 118 word erken al is hulle sinteties vervaardig en kom hulle nie in die natuur voor nie Groepering WysigGroepe Wysig n Groep of familie is n vertikale kolom in die periodieke tabel Elemente in dieselfde groep het ooreenstemmende chemiese eienskappe Byvoorbeeld die verbindings met waterstof in kolom 17 het die formule HX HF HCl HBr HI terwyl in kolom 16 dit juis H2X is H2O H2S H2Se H2Te In een kolom toon van die eienskappe n duidelike tendens met die toename van die atoomgetal 3 In sommige dele van die tabel soos in die d en f blok kan horisontale ooreenkomste egter net so belangrik of duideliker wees as vertikale ooreenkomste 4 5 6 Die groepe word van 1 18 genommer van die linkerkantse kolom die alkalimetale tot die regterkantse kolom die edelgasse 7 Voorheen is hulle in Romeinse syfers gemerk Elemente in dieselfde groep neig om patrone te toon in atoomradius ionisasie energie en elektronegatiwiteit Van bo na onder in n groep neem die atoomradius van die elemente toe elektrone kom dus verder van die kern af voor Van bo na onder neem die ionisasie energie af want dit is makliker om n elektron te verwyder omdat die atome se verbinding nie so sterk is nie Net so neem elektronegatiwiteit af van bo na onder 8 Daar is egter uitsonderings op die reel soos in groep 11 waar die elektronegatiwiteit verder af in die groep toeneem Periodes Wysig n Periode is n horisontale ry in die periodieke tabel Hoewel vertikale ooreenkomste gewoonlik groter is is daar dele van die tabel waar die horisontale ooreenkomste groter is soos in die f blok waar die lantaniede en aktiniede twee duidelike horisontale reekse elemente is 9 Die verskillende blokke in die periodieke tabel Elemente in dieselfde periode toon tendense in die atoomradius ionisasie energie en elektronegatiwiteit Van links na regs in die tabel neem die atoomradius gewoonlik af Dit gebeur omdat elke opeenvolgende element n bykomende proton en elektron het wat veroorsaak dat die elektron meer deur die kern aangetrek word 10 Dit veroorsaak dat die ionisasie energie van links na regs toeneem hoe meer die elektrone deur die kern aangetrek word hoe meer energie is nodig om n elektron te verwyder Net so neem elektronegatiwiteit van links na regs toe 8 Elektronaffiniteit toon ook n tendens Metale links het gewoonlik n laer elektronaffiniteit as die nie metale regs met die uitsondering van die edelgasse 11 Blokke Wysig Vanwee die belangrikheid van die buitenste elektronskil word die verskillende areas van die periodieke tabel soms blokke genoem waarvan die name verwys na die subskil met die laaste elektron Die s blok bevat die eerste twee groepe alkalimetale en aardalkalimetale sowel as waterstof en helium Die p blok bevat die laaste ses groepe van 13 tot 18 onder meer die metalloides Die d blok bevat groep 3 tot 12 onder meer al die oorgangsmetale Die f blok wat gewoonlik onderaan die res van die tabel aangetoon word bevat die lantaniede en aktiniede 12 Variasies WysigDie lantaniede en aktiniede word gewoonlik onderaan die res van die periodieke tabel aangetoon soos heel bo 13 Dit is bloot om estetiese en praktiese redes Hulle kan ook deel van die hooftabel vorm en op hul regte plek as deel van die sesde en sewende periode ingevoeg word om n bree tabel te vorm soos onder aangedui Groep 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Periode1 1 H 2 He2 3 Li 4 Be 5 B 6 C 7 N 8 O 9 F 10 Ne3 11 Na 12 Mg 13 Al 14 Si 15 P 16 S 17 Cl 18 Ar4 19 K 20 Ca 21 Sc 22 Ti 23 V 24 Cr 25 Mn 26 Fe 27 Co 28 Ni 29 Cu 30 Zn 31 Ga 32 Ge 33 As 34 Se 35 Br 36 Kr5 37 Rb 38 Sr 39 Y 40 Zr 41 Nb 42 Mo 43 Tc 44 Ru 45 Rh 46 Pd 47 Ag 48 Cd 49 In 50 Sn 51 Sb 52 Te 53 I 54 Xe6 55 Cs 56 Ba 57 La 58 Ce 59 Pr 60 Nd 61 Pm 62 Sm 63 Eu 64 Gd 65 Tb 66 Dy 67 Ho 68 Er 69 Tm 70 Yb 71 Lu 72 Hf 73 Ta 74 W 75 Re 76 Os 77 Ir 78 Pt 79 Au 80 Hg 81 Tl 82 Pb 83 Bi 84 Po 85 At 86 Rn7 87 Fr 88 Ra 89 Ac 90 Th 91 Pa 92 U 93 Np 94 Pu 95 Am 96 Cm 97 Bk 98 Cf 99 Es 100 Fm 101 Md 102 No 103 Lr 104 Rf 105 Db 106 Sg 107 Bh 108 Hs 109 Mt 110 Ds 111 Rg 112 Cn 113 Nh 114 Fl 115 Mc 116 Lv 117 Ts 118 Og Kategoriee van elemente Alkalimetale Aardalkalimetale Lantaniede Aktiniede Oorgangsmetale Onbekende chemiese eienskappe Hoofgroepmetale Metalloides Niemetale Halogene Edelgasse Periodieke eienskappe WysigTalle eienskappe van die elemente soos die atoomradius die ionisasie energie die elektronegativiteit die smeltpunte en so meer vertoon n periodieke gedrag en die tabel kan gebruik word om dit in kaart te bring Elektronegativiteit Wysig Hierdie belangrike kenmerk van n element se eienskappe bepaal hoofsaaklik watter bindings die element met ander elemente kan vorm Langs die hoofdiagonaal van frankium linksonder na fluoor regsbo neem die waarde van die elektronegatiwiteit toe maar daar is ook party eilande met taamlik hoe waardes sien wolfram goud lood Elektronegatiwiteit van die elemente Smeltpunt Wysig Veral in die d blok kan elemente m hoe smeltpunt bereik maar die diagonale groep van die metalloiede het ook hoe smeltpunte Smeltpunte van die elementeGeskiedenis WysigDie periodieke tabel is oorspronklik ontwerp sonder kennis van die inwendige bou van die atoom Die elemente is gerangskik volgens hul atoommassa Die Duitser Johann Wolfgang Doberreiner was die eerste wat opgemerk het dat daar n golfbeweging ontstaan het in die eienskappe Hy het triade van ooreenkomstige elemente onderskei Die Engelsman John Alexander Reina Newlands het ontdek daar bestaan n reelmatigheid in elke 8 elemente maar hy is bespot toe hy die vermoede uitspreek dat dit vergelykbaar met die oktawe in musiek kon wees Uiteindelik het die Duitser Lothar Meyer en die Rus Dmitri Mendelejef die eerste perodieke tabel gepubliseer Daarby het hulle die massa van telluur en jodium omgeruil Dit het die ooreenstemming van tendense verbeter Na die koms van die golfmeganika het dit duidelik geword dat hierdie stap geregverdig was Sien ook WysigUitgebreide periodieke tabel Lys van elemente volgens naam Lys van elemente volgens simboolVerwysings Wysig Gray p 6 Emsley John 2011 Nature s Building Blocks An A Z Guide to the Elements New uitg New York NY Oxford University Press ISBN 978 0 19 960563 7 Messler R W 2010 The essence of materials for engineers Sudbury MA Jones amp Bartlett Publishers p 32 ISBN 0 7637 7833 8 Bagnall K W 1967 Recent advances in actinide and lanthanide chemistry in Fields PR Moeller T Advances in chemistry Lanthanide Actinide chemistry 71 American Chemical Society pp 1 12 doi 10 1021 ba 1967 0071 Day M C Selbin J 1969 Theoretical inorganic chemistry 2de uitg New York MA Reinhold Book Corporation p 103 ISBN 0 7637 7833 8 Holman J Hill G C 2000 Chemistry in context 5de uitg Walton on Thames Nelson Thornes p 40 ISBN 0 17 448276 0 Leigh G J 1990 Nomenclature of Inorganic Chemistry Recommendations 1990 Blackwell Science ISBN 0 632 02494 1 8 0 8 1 Moore p 111 Stoker Stephen H 2007 General organic and biological chemistry New York Houghton Mifflin p 68 ISBN 978 0 618 73063 6 OCLC 52445586 Mascetta Joseph 2003 Chemistry The Easy Way 4th uitg New York Hauppauge p 50 ISBN 978 0 7641 1978 1 OCLC 52047235 Kotz John Treichel Paul Townsend John 2009 Chemistry and Chemical Reactivity Volume 2 7de uitg Belmont Thomson Brooks Cole p 324 ISBN 978 0 495 38712 1 OCLC 220756597 Jones Chris 2002 d and f block chemistry New York J Wiley amp Sons p 2 ISBN 978 0 471 22476 1 OCLC 300468713 Gray p 11Bibliografie WysigBall Philip 2002 The Ingredients A Guided Tour of the Elements Oxford Oxford University Press ISBN 0 19 284100 9 Chang Raymond 2002 Chemistry 7th uitg New York McGraw Hill Higher Education ISBN 0 07 112072 6 Gray Theodore 2009 The Elements A Visual Exploration of Every Known Atom in the Universe New York Black Dog amp Leventhal Publishers ISBN 978 1 57912 814 2 Huheey JE Keiter EA Keiter RL Principles of structure and reactivity 4th uitg New York Harper Collins College Publishers ISBN 0 06 042995 X Moore John 2003 Chemistry for Dummies New York Wiley Publications p 111 ISBN 978 0 7645 5430 8 OCLC 51168057 Scerri Eric 2007 The periodic table Its story and its significance Oxford Oxford University Press ISBN 0 19 530573 6 Scerri Eric R 2011 The periodic table A very short introduction Oxford Oxford University Press ISBN 978 0 19 958249 5 Venable F P 1896 The development of the periodic law Easton PA Chemical Publishing Company Eksterne skakels WysigChemistry Web Elements en n Weergawe van die periodieke tabel vir magnetiese resonansie en Kook en smeltpunte van die elemente Afrikaans Interaktiewe periodieke tabel Afrikaans Wikiwoordeboek het n inskrywing vir periodieke tabel Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse WikipediaOntsluit van https af wikipedia org w index php title Periodieke tabel amp ol,