fbpx
Wikipedia

Oorlog

Oorlog is 'n verskynsel van georganiseerde gewelddadige konflik,[1][2] wat gekenmerk word deur uiterse aggressie, gemeenskapsontwrigtings en - aanpassings, en 'n hoë sterftesyfer.[1]

Napoleon as aanvoeder by die slag van Friedland

Die mikpunt van oorlog verskil na gelang van 'n groep se rol in die konflik. Die doelwitte van offensiewe oorlog is tipies die onderwerping, assimilasie of uitdelging van 'n ander groep, terwyl die doelwitte van defensiewe oorlogvoering bloot die afweer van die offensiewe mag is, en dikwels, oorlewing in eie reg. Relatief tot mekaar, word die stryders in oorlog vyande genoem.

Die terme militêr, militant, en militarisme verwys onderskeidelik na die grondliggende fasette van oorlog, wat naamlik die georganiseerde groep, die strydende individu, en die onderliggende ethos is.

Verskeie aspekte van oorlog sluit in:

  • Die krygskuns
  • krygsgeskiedenis
  • oorlogsverklaring
  • die ultimatum
  • die beëindiging van vyandelikhede
  • krygsreg
  • see-oorlogvoering
  • lugoorlogvoering
  • informasieoorlogvoering

Definisie

 
Zoeloe aanval tydens die Slag van Isandlwana

Die definisies van oorlog verskil en is daar dus nie eenstemmigheid daaroor nie. Volgens Richardson[3] verwys dit na "waar 1 sterfte 'n moord is is 'n 1000 sterftes 'n gewapende konflik is." Singer & Small[4] en Deutsch & Senghaas[5] het voorgestel dat om 'n "oorlog" te identifiseer die fenomeen moet voldoen aan die volgende drie kriteria:

1. Grootte: dit lei tot minstens 1000 sterftes op die slagveld (nie ingesluit die indirekte slagoffers deur hongersnood, gebrek aan huisvesting en siektes nie).

2. Voorbereiding: dit is vooraf voorberei en / of onderhou deur grootskaal sosiale organisasies deur middel van rekrutering, opleiding en opstelling van troepe; die aankoop, opslag en verspreiding van wapens en munisie.

3. Legitimiteit: dit word gewettig deur 'n aangestelde regering organisasie, sodat die moord op groot skaal nie as misdaad maar as verpligting gesien word.

Daarbenewens het Eckhardt[6][7] oorlog as "elke gewapende konflik waarby een of meer owerheid betrokke is en wat 1000 of meer slagoffers per jaar tot gevolg het" gedefinieer. Frankel[8] stel dat : "Oorlog lyk in die algemeen net na groot konflikte, gewoonlik verwysend na konflikte waaraan meer as 50 000 strydkragte meedoen". Daarbenewens was almal daaroor eens dat die telling van die sterftes sowel burgers as militêre slagoffers insluit, maar Frankel tel ook die sterftes wat indirek voorkom as gevolg van hongersnood of epidemieë en siektes, en ook die oorlogsverwante slagtings.

Stamoorlog versus moderne oorlog

 
Vergelyking van die persentasies sterfgevalle onder mans veroorsaak deur oorlogvoering in agt verskillende stam-georiënteerde samelewings het minder manlike slagoffers in Europa en die VSA in die hele 20ste eeu. Die aandeel van oorlog slagoffers was baie hoër in stam-georiënteerde samelewings.[9]

In die voorgeskiedenis was daar gereeld op klein skaal skermutselinge. Die helfte van die mense wat opgegrawe is in 'n Nubiese begraafplaas van die Kadakultuur wat op ongeveer 12 000 jaar gelede gedateer kon word, is oorlede aan geweld. Lawrence H. Keeley, professor aan die Universiteit van Illinois, sê dat 90-95% van die samelewings wat in die loop van die geskiedenis bestudeer is, ten minste af en toe op oorlogspad gegaan het. Gemiddeld meer as 'n derde van die Yanomamamaans uit die Amazone-bekken het gesterf as gevolg van geweldadige aksies. In sommige samelewings het mense voortdurend in 'n sfeer van oorlogvoering geleef. So was daar 633 gedokumenteerde gevegte tussen Maoristamme in die tydperk 1801 en 1840.[10]

Ondanks die onmiskenbare bloedbad en die dodelike effektiwiteit van die moderne oorlogvoering blyk uit hierdie soort navorsing dat stamoorloë (voortdurend) gemiddeld 20 keer dodeliker was as die oorloë van die 20ste eeu.

Soorte oorlogvoering

Daar is 'n aantal maniere om oorlogvoering te kategoriseer. Een kategoriesering is konvensioneel teenoor onkonvensioneel, waarby konvensionele oorlogvoering goed geïdentifiseerde en gewapende magte impliseer wat mekaar beveg in 'n vrye oop en onverklaarbare manier sonder massavernietigingswapens. Onkonvensioneel verwys na ander soorte oorlog wat die elemente soos inval, guerrilla-aksies en terrorisme kan insluit. Hierdie kategorie kan ook chemiese of biologiese oorlogvoering insluit.

Oorlog en die internasionale reg

Die voer van 'n oorlog is volgens die internasionale reg in beginsel onregmatig. Ook die dreig met geweld val onder hierdie artikel. Die lande is almal soewerein en gelyk en dit sou 'n inbreuk maak op die soewereiniteit van 'n land as daar gedreig word met oorlog of as daar oorlog gevoer word. Slegs in twee gevalle is dit geregverdig om 'n oorlog te voer en hierdie twee gevalle is omskryf in die VN-Handves.

Mandaat van die VN-Veiligheidsraad

Die eerste moontlikheid om 'n geregverdigde oorlog te begin is as daar 'n mandaat van die Verenigde Nasies (VN)-Veiligheidsraad is op grond van artikel 39 van die VN-Handves.[11] Die Veiligheidsraad stel vas of daar sprake is van 'n bedreiging van die vrede, verbreking van die vrede of 'n daad van aggressie en kan aanbevelings doen of maatreëls tref. Allereers sal daar 'n oplossing gesoek moet word tussen die partye. Die middele wat die partye beskikbaar het is onderhandelings, feitenondersoek, bemiddeling, versoening, arbitrasie, goeie dienste van derde lande en regterlike beslissings (by 'n vaste tribunaal of 'n ad-hoctribunaal). Indien hierdie hulpbronne geen oplossing bied nie, dan kan die Veiligheidsraad maatreëls neem, met of sonder geweld. In die praktyk delegeer die Veiligheidsraad die bevoegdheid om tot geweld oor te gaan na een of meer lande. Die Verenigde State het as ryk en magtig land 'n aantal keer van hierdie bevoegdheid gebruik gemaak.

Selfverdediging

Die ander moontlikheid om 'n regverdige oorlog te begin is as daar sprake is van selfverdediging[12]. Dit kan sowel individuele selfverdediging wees as kollektiewe selfverdediging. Selfverdediging is ook moontlik as die ambassade van 'n staat in 'n ander staat aangeval is (vergelyk die Iranse gyselaarkrisis.

Daar is 'n sestal voorwaardes vir die reëlmatige gebruik van selfverdediging deur 'n staat:

1. Daar moet 'n gewapende aanval op die staat plaasgevind het.

2. Hierdie gewapende aanval moet toerekenbaar wees aan 'n ander staat en nie aan byvoorbeeld 'n rebellegroep nie.

3. Die selfverdedigingaksie moet direk na 'n aanval plaasvind. Daar kan dus geen tydperk van 'n aantal maande tussen 'n eerste aanval wees en 'n selfverdedigingaksie wat verband hou met die eerste aanval. As daar nie direk voldoende reageer word nie, verval die reg op selfverdediging.

4. Die selfverdediging moet noodsaaklik en proporsioneel wees ten opsigte van die aanval.

5. Die aksie van selfverdediging moet gerapporteer word aan die VN-Veiligheidsraad

6. Hierdie selfverdediging moet beëindig word op die oomblik dat die VN-Veiligheidsraad die stappe geneem het wat nodig is om die internasionale vrede en veiligheid te waarborg.

Krygsgevangenes

In die loop van 'n oorlog gebeur dit meestal dat vyandelike soldate gevange geneem word. In die antieke tyd is krygsgevangenes byna voor die voet doodgemaak of as slawe verkoop. Heel dikwels is die gevangenes selfs gedwing om by die vyand se leër aan te sluit en teen hul eie koning of staat te veg.

Vandag bestaan daar internasionale ooreenkomste oor die behandeling en die lot van krygsgevangenes. Die eerste reëls hieroor is in 1899 in Den Haag aanvaar, en in 1929 is 'n nuwe ooreenkoms in Genève gesluit. Dit staan bekend as die Geneefse Konvensie en is na afloop van die Tweede Wêreldoorlog in 1949 hersien. Die reëlings maak voorsiening vir die menslike behandeling van krygsgevangenes. Persoonlike besittings (met die uitsondering van wapens) mag nie afgeneem word nie. Gesonde krygsgevangenes mag in die werk gesteek word, mits die werk nie van 'n millitêre aard is nie.

Waansin

 
Replika van Guernica, deur Pablo Picasso, na die bombardement van Guernica deur die fasciste onder leiding van Francisco Franco, om die Republikeinse weerstand te breek, tydens die Spaanse burgeroorlog.

Die huidige bewustheid van die waansin van oorlog, staan in teenstelling tot die eeue oue beskouing dat oorlog 'n normale politieke instrument was. Eeuelank is oorlog voorgestel as onvermydelik en noodsaaklik, waarby die oorwinning gewaarborg word, nie soseer deur militêre oorwegings maar deur die regverdigheid en God se steun. Diverse kunswerke illustreer die normaliteit van oorlog waaronder:

Peter Paul Rubens: Die verskrikkings van die oorlog, 1637

• Stefano della Bella: Triomf van die Dood op die slagveld, 17de eeu

• Henri Rousseau (le Douanier): Die oorlog, 1894

Die idee van die waansinnige oorlog kom na vore in die moderne tyd.

So belig Francisco Goya in die 19de eeu die standpunt van die slagoffers en die oorwonnes, Pablo Picasso en Marc Chagall doen iets soortgelyk, respektiewelik met hulle Guernica (1937) en Die oorlog (1943).

"Die mensdom moet 'n einde maak aan oorlog of oorlog sal 'n einde maak aan die mensdom." 

John F. Kennedy

Groot veldhere uit die geskiedenis

Verwysings

  1. 1,0 1,1 American Heritage Dictionary: War
  2. Merriam Webster's Dictionary: War
  3. Richardson, L.F. (1960): Statistics of deadly quarrels. Boxwood Press, Pacific Grove (Kalifornië).
  4. Singer, J. David & Melvin Small (1972): The Wages of War, 1816-1965: A Statistical Handbook. John Wiley and Sons, New York.
  5. Deutsch, K.W. & D. Senghaas (1973): 'The steps to war: A survey of system levels, decision stages, and research results.' In: Sage International Yearbook of Foreign Policy Studies, deel 1, p. 275-329.
  6. Eckhardt, W. (1989): 'Civilian Death in Wartime'. In: Bulletin of Peace Proposals. 20(1), bl. 89-98.
  7. Eckhardt, W. (1992): Civilizations, Empires and Wars: A Quantitative History of War. Macfarland & Company, Londen.
  8. Frankel, S.H. (1977): Money: Two Philosophies. The Conflict of Trust and Authority. Blackwell, Oxford.
  9. Keeley, L.H. 1996. War before civilization: The myth of the peaceful savage. Oxford University Press, New York.
  10. Genocide: a history
  11. Handves van die Verenigde Nasies, hoofdstuk VII, artikel 39. Op: [1]
  12. Handves van die Verenigde Nasies, hoofdstuk VII, artikel 51. Op: [2]

Bronnelys

  • KENNIS,  vol 9, 1980, bl. 1686-1688, ISBN 0 7981 0828 2

Eksterne skakels

Oorlog
oorlog, verskynsel, georganiseerde, gewelddadige, konflik, gekenmerk, word, deur, uiterse, aggressie, gemeenskapsontwrigtings, aanpassings, hoë, sterftesyfer, napoleon, aanvoeder, slag, friedland, mikpunt, oorlog, verskil, gelang, groep, konflik, doelwitte, of. Oorlog is n verskynsel van georganiseerde gewelddadige konflik 1 2 wat gekenmerk word deur uiterse aggressie gemeenskapsontwrigtings en aanpassings en n hoe sterftesyfer 1 Napoleon as aanvoeder by die slag van Friedland Die mikpunt van oorlog verskil na gelang van n groep se rol in die konflik Die doelwitte van offensiewe oorlog is tipies die onderwerping assimilasie of uitdelging van n ander groep terwyl die doelwitte van defensiewe oorlogvoering bloot die afweer van die offensiewe mag is en dikwels oorlewing in eie reg Relatief tot mekaar word die stryders in oorlog vyande genoem Die terme militer militant en militarisme verwys onderskeidelik na die grondliggende fasette van oorlog wat naamlik die georganiseerde groep die strydende individu en die onderliggende ethos is Verskeie aspekte van oorlog sluit in Die krygskuns krygsgeskiedenis oorlogsverklaring die ultimatum die beeindiging van vyandelikhede krygsreg see oorlogvoering lugoorlogvoering informasieoorlogvoeringInhoud 1 Definisie 2 Stamoorlog versus moderne oorlog 3 Soorte oorlogvoering 4 Oorlog en die internasionale reg 4 1 Mandaat van die VN Veiligheidsraad 4 2 Selfverdediging 5 Krygsgevangenes 6 Waansin 7 Groot veldhere uit die geskiedenis 8 Verwysings 9 Bronnelys 10 Eksterne skakelsDefinisie Wysig Zoeloe aanval tydens die Slag van Isandlwana Die definisies van oorlog verskil en is daar dus nie eenstemmigheid daaroor nie Volgens Richardson 3 verwys dit na waar 1 sterfte n moord is is n 1000 sterftes n gewapende konflik is Singer amp Small 4 en Deutsch amp Senghaas 5 het voorgestel dat om n oorlog te identifiseer die fenomeen moet voldoen aan die volgende drie kriteria 1 Grootte dit lei tot minstens 1000 sterftes op die slagveld nie ingesluit die indirekte slagoffers deur hongersnood gebrek aan huisvesting en siektes nie 2 Voorbereiding dit is vooraf voorberei en of onderhou deur grootskaal sosiale organisasies deur middel van rekrutering opleiding en opstelling van troepe die aankoop opslag en verspreiding van wapens en munisie 3 Legitimiteit dit word gewettig deur n aangestelde regering organisasie sodat die moord op groot skaal nie as misdaad maar as verpligting gesien word Daarbenewens het Eckhardt 6 7 oorlog as elke gewapende konflik waarby een of meer owerheid betrokke is en wat 1000 of meer slagoffers per jaar tot gevolg het gedefinieer Frankel 8 stel dat Oorlog lyk in die algemeen net na groot konflikte gewoonlik verwysend na konflikte waaraan meer as 50 000 strydkragte meedoen Daarbenewens was almal daaroor eens dat die telling van die sterftes sowel burgers as militere slagoffers insluit maar Frankel tel ook die sterftes wat indirek voorkom as gevolg van hongersnood of epidemiee en siektes en ook die oorlogsverwante slagtings Stamoorlog versus moderne oorlog Wysig Vergelyking van die persentasies sterfgevalle onder mans veroorsaak deur oorlogvoering in agt verskillende stam georienteerde samelewings het minder manlike slagoffers in Europa en die VSA in die hele 20ste eeu Die aandeel van oorlog slagoffers was baie hoer in stam georienteerde samelewings 9 In die voorgeskiedenis was daar gereeld op klein skaal skermutselinge Die helfte van die mense wat opgegrawe is in n Nubiese begraafplaas van die Kadakultuur wat op ongeveer 12 000 jaar gelede gedateer kon word is oorlede aan geweld Lawrence H Keeley professor aan die Universiteit van Illinois se dat 90 95 van die samelewings wat in die loop van die geskiedenis bestudeer is ten minste af en toe op oorlogspad gegaan het Gemiddeld meer as n derde van die Yanomamamaans uit die Amazone bekken het gesterf as gevolg van geweldadige aksies In sommige samelewings het mense voortdurend in n sfeer van oorlogvoering geleef So was daar 633 gedokumenteerde gevegte tussen Maoristamme in die tydperk 1801 en 1840 10 Ondanks die onmiskenbare bloedbad en die dodelike effektiwiteit van die moderne oorlogvoering blyk uit hierdie soort navorsing dat stamoorloe voortdurend gemiddeld 20 keer dodeliker was as die oorloe van die 20ste eeu Soorte oorlogvoering WysigDaar is n aantal maniere om oorlogvoering te kategoriseer Een kategoriesering is konvensioneel teenoor onkonvensioneel waarby konvensionele oorlogvoering goed geidentifiseerde en gewapende magte impliseer wat mekaar beveg in n vrye oop en onverklaarbare manier sonder massavernietigingswapens Onkonvensioneel verwys na ander soorte oorlog wat die elemente soos inval guerrilla aksies en terrorisme kan insluit Hierdie kategorie kan ook chemiese of biologiese oorlogvoering insluit Oorlog en die internasionale reg WysigDie voer van n oorlog is volgens die internasionale reg in beginsel onregmatig Ook die dreig met geweld val onder hierdie artikel Die lande is almal soewerein en gelyk en dit sou n inbreuk maak op die soewereiniteit van n land as daar gedreig word met oorlog of as daar oorlog gevoer word Slegs in twee gevalle is dit geregverdig om n oorlog te voer en hierdie twee gevalle is omskryf in die VN Handves Mandaat van die VN Veiligheidsraad Wysig Die eerste moontlikheid om n geregverdigde oorlog te begin is as daar n mandaat van die Verenigde Nasies VN Veiligheidsraad is op grond van artikel 39 van die VN Handves 11 Die Veiligheidsraad stel vas of daar sprake is van n bedreiging van die vrede verbreking van die vrede of n daad van aggressie en kan aanbevelings doen of maatreels tref Allereers sal daar n oplossing gesoek moet word tussen die partye Die middele wat die partye beskikbaar het is onderhandelings feitenondersoek bemiddeling versoening arbitrasie goeie dienste van derde lande en regterlike beslissings by n vaste tribunaal of n ad hoctribunaal Indien hierdie hulpbronne geen oplossing bied nie dan kan die Veiligheidsraad maatreels neem met of sonder geweld In die praktyk delegeer die Veiligheidsraad die bevoegdheid om tot geweld oor te gaan na een of meer lande Die Verenigde State het as ryk en magtig land n aantal keer van hierdie bevoegdheid gebruik gemaak Selfverdediging Wysig Die ander moontlikheid om n regverdige oorlog te begin is as daar sprake is van selfverdediging 12 Dit kan sowel individuele selfverdediging wees as kollektiewe selfverdediging Selfverdediging is ook moontlik as die ambassade van n staat in n ander staat aangeval is vergelyk die Iranse gyselaarkrisis Daar is n sestal voorwaardes vir die reelmatige gebruik van selfverdediging deur n staat 1 Daar moet n gewapende aanval op die staat plaasgevind het 2 Hierdie gewapende aanval moet toerekenbaar wees aan n ander staat en nie aan byvoorbeeld n rebellegroep nie 3 Die selfverdedigingaksie moet direk na n aanval plaasvind Daar kan dus geen tydperk van n aantal maande tussen n eerste aanval wees en n selfverdedigingaksie wat verband hou met die eerste aanval As daar nie direk voldoende reageer word nie verval die reg op selfverdediging 4 Die selfverdediging moet noodsaaklik en proporsioneel wees ten opsigte van die aanval 5 Die aksie van selfverdediging moet gerapporteer word aan die VN Veiligheidsraad6 Hierdie selfverdediging moet beeindig word op die oomblik dat die VN Veiligheidsraad die stappe geneem het wat nodig is om die internasionale vrede en veiligheid te waarborg Krygsgevangenes WysigIn die loop van n oorlog gebeur dit meestal dat vyandelike soldate gevange geneem word In die antieke tyd is krygsgevangenes byna voor die voet doodgemaak of as slawe verkoop Heel dikwels is die gevangenes selfs gedwing om by die vyand se leer aan te sluit en teen hul eie koning of staat te veg Vandag bestaan daar internasionale ooreenkomste oor die behandeling en die lot van krygsgevangenes Die eerste reels hieroor is in 1899 in Den Haag aanvaar en in 1929 is n nuwe ooreenkoms in Geneve gesluit Dit staan bekend as die Geneefse Konvensie en is na afloop van die Tweede Wereldoorlog in 1949 hersien Die reelings maak voorsiening vir die menslike behandeling van krygsgevangenes Persoonlike besittings met die uitsondering van wapens mag nie afgeneem word nie Gesonde krygsgevangenes mag in die werk gesteek word mits die werk nie van n millitere aard is nie Waansin Wysig Replika van Guernica deur Pablo Picasso na die bombardement van Guernica deur die fasciste onder leiding van Francisco Franco om die Republikeinse weerstand te breek tydens die Spaanse burgeroorlog Die huidige bewustheid van die waansin van oorlog staan in teenstelling tot die eeue oue beskouing dat oorlog n normale politieke instrument was Eeuelank is oorlog voorgestel as onvermydelik en noodsaaklik waarby die oorwinning gewaarborg word nie soseer deur militere oorwegings maar deur die regverdigheid en God se steun Diverse kunswerke illustreer die normaliteit van oorlog waaronder Peter Paul Rubens Die verskrikkings van die oorlog 1637 Stefano della Bella Triomf van die Dood op die slagveld 17de eeu Henri Rousseau le Douanier Die oorlog 1894Die idee van die waansinnige oorlog kom na vore in die moderne tyd So belig Francisco Goya in die 19de eeu die standpunt van die slagoffers en die oorwonnes Pablo Picasso en Marc Chagall doen iets soortgelyk respektiewelik met hulle Guernica 1937 en Die oorlog 1943 Die mensdom moet n einde maak aan oorlog of oorlog sal n einde maak aan die mensdom John F KennedyGroot veldhere uit die geskiedenis WysigAlexander die Grote Julius Caeser Napoleon BonaparteVerwysings Wysig 1 0 1 1 American Heritage Dictionary War Merriam Webster s Dictionary War Richardson L F 1960 Statistics of deadly quarrels Boxwood Press Pacific Grove Kalifornie Singer J David amp Melvin Small 1972 The Wages of War 1816 1965 A Statistical Handbook John Wiley and Sons New York Deutsch K W amp D Senghaas 1973 The steps to war A survey of system levels decision stages and research results In Sage International Yearbook of Foreign Policy Studies deel 1 p 275 329 Eckhardt W 1989 Civilian Death in Wartime In Bulletin of Peace Proposals 20 1 bl 89 98 Eckhardt W 1992 Civilizations Empires and Wars A Quantitative History of War Macfarland amp Company Londen Frankel S H 1977 Money Two Philosophies The Conflict of Trust and Authority Blackwell Oxford Keeley L H 1996 War before civilization The myth of the peaceful savage Oxford University Press New York Genocide a history Handves van die Verenigde Nasies hoofdstuk VII artikel 39 Op 1 Handves van die Verenigde Nasies hoofdstuk VII artikel 51 Op 2 Bronnelys WysigKENNIS vol 9 1980 bl 1686 1688 ISBN 0 7981 0828 2Eksterne skakels Wysig Wikiwoordeboek het n inskrywing vir oorlog Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Oorlog amp oldid 2377861,