×
Ontbinding van die Sowjetunie

Die ontbinding van die Sowjetunie is amptelik op 26 Desember 1991 verorden, kragtens deklarasie nommer 142-H van die Republieke van die Opperste Sowjet van die Sowjetunie. Die deklarasie het die onafhanklikheid van die voormalige Republieke van die Sowjetunie en die Gemenebes van Onafhanklike State (GOS) erken, hoewel vyf van die ondertekenaars dit eers baie later, of glad nie, bekragtig het. Die agste en laaste leier van die Sowjetunie, Michail Gorbatsjof, het die dag vantevore bedank, sy kantoor as uitgedien verklaar en sy mag, wat die Sowjetkernmissielkodes ingesluit het, aan die Russiese president Boris Jeltsin oorhandig. Daardie aand om 19:32 is die Sowjetvlag vir die laaste keer by die Kremlin gestryk en met die voorrevolusionêre Vlag van Rusland vervang.

Voormalige Sowjetstate

In die voorafgaande maande, van Augustus tot Desember, het al die republieke, Rusland inkluis, van die unie afgestig. Die week voor die formele ontbinding van die unie, het elf republieke – almal behalwe die Baltiese lande en Georgië – die Alma-Ataprotokol onderteken wat die GOS formeel erken en verklaar het dat die Sowjetunie nie meer bestaan nie. Die ontbinding van die Sowjetunie (Russies:распад СССР) het ook die einde van die Koue Oorlog beteken. Die 1989-revolusies en die einde van die Sowjetunie was ook die einde van die dekade lange vyandigheid tussen die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (NAVO) en die Warskouverdragslande. Die vyandskap tussen NAVO en Rusland het egter voortgeduur.

Verskeie van die voormalige republieke van die Sowjetunie het noue bande met Rusland gehandhaaf en multilaterale organisasies soos die Eurasiese Ekonomiese Gemeenskap, die Uniestaat, die Eurasiese Doeane-unie en die Eurasiese Ekonomiese Unie gevorm om ekonomiese en veiligheidsamewerking aan te moedig. Sommiges het by NAVO en die Europese Unie aangesluit om weg te breek van hul militêre- en ekonomiese afhanklikheid van Rusland.

Inhoud

Moskou: Michail Gorbatsjof, die nuwe algemene sekretaris

Michail Gorbatsjof (foto van 1987)

Michail Gorbatsjof is op 11 Maart 1985 deur die Politburo as algemene sekretaris aangewys. Dit was drie uur ná sy voorganger, Konstantin Tsjernenko, se dood op die ouderdom van 73. Gorbatsjof (54) was die jongste lid van die Politburo. Sy aanvanklike oogmerke was om die Sowjetunie se ekonomie weer op dreef te kry en hy het besef om dit reg te kry sal hy die onderliggende politieke- en sosiale strukture moet hervorm. Die hervormings het begin met die skuif van senior personeellede uit die Brezjnef-era (die era van stagnasie) wat politieke en ekonomiese hervormings kon belemmer. Op 23 April 1985 het Gorbatsjof twee protégés, Yegor Ligachef en Nikolai Ryzhkof, as volle lede in die Politburo ingebring.

Die liberalisering het egter nasionalistiese bewegings en etniese verskille in die Sowjetunuie gekoester. Dit het ook regstreeks aanleiding gegee tot die 1989-revolusies, waartydens die Sowjet-opgelegde kommunistiese regimes van die Warskouse Verdragalande vreedsaam omvergewerp is, wat op sy beurt weer druk op Gorbatsjof geplaas het om wyer demokrasie en selfregering aan die Sowjetunie se samestellende republieke te bied. Die Kommunistiese Party van die Sowjetunie het in 1989, onder Gorbatsjof se leierskap, beperkte mededingende verkiesnigs vir 'n nuwe sentrale wetgewer, die Afgevaardigdes van die Volkskongres, ingestem,l hoewel die verbod op ander politieke partye eers in 1990 opgehef is.

In Mei 1985 het Gorbatsjof in Leningrad 'n toespraak gelewer waarin hy hervormings belowe en 'n teenalkoholveldtog aankondig om wydverspreide alkoholisme te bekamp. Die prys van wodka, wyn en bier is verhoog en die verkope daarvan beperk. Dit was 'n ernstige terugslag vir die staatsbegroting, met 'n verlies van sowat 100 miljard roebel vir die staatskas terwyl die sluikhandel in drank floreer het.

Gorbatsjof het in die herfs van 1985 begin om jonger en meer energieke mense in die regering op te neem.

Sacharof

Gorbatsjof het voortgegaan met sy hervormingsplanne. Op 23 Desember 1986 het die vernaamste Sowjet-andersdenkende, Andrei Sacharof, uit ballingskap na Moskou teruggekeer.

Baltiese republieke

Die Baltiese lande, wat in 1944 gedwing is om deel van die Sowjetunie te word, het op onafhanklikheid begin aandring. Estland was eerste om in November 1988 weerstand te bied toe die land wetgewing aanvaar om die sentrale regering te verwerp.

Letland se Helsinki-86

Die CTAG (Lets:Cilvēktiesību aizstāvības grupa, Menseregtebeskermingsgroep) Helsinki-86 is in Julie 1986 deur drie werkers in die Letlandse hawestad van Liepāja gestig. Die drie werkers, Linards Grantiņš, Raimonds Bitenieks en Mārtiņš Bariss, het hul organisasie se naam ontleen aan die menseregteverklarings van die Helsinki-ooreenkoms. Helsinki-86 was die eerste openlik antikommunistiese organisasie in die Sowjetunie, en die eerste openlik georganiseerde teenkanting teen die Sowjetbewind. Dit het 'n voorbeeld gestel aan ander etniese minderhede vir hul onafhanklikheidsbewegings.

Driehonderd jong Letlanders van die werkersklas het vroeg een oggend na 'n rockkonsert op die Riga-katedraalplein bymekaargekom en in Leninlaan afgemarsjeer na die Vryheidsmonument met krete soos: "Weg met die Sowjetunie!" en "Bevry Letland!" Die veiligheidsmagte het hulle voorgekeer en verskeie polisievoertuie is omgekeer.

Moskou: Eenpartydemokrasie

Met die 28 Januarie 1987-sitting van die Sentrale Komitee het Gorbatsjof 'n nuwe beleid van "demokratizatsija" regdeur die Sowjetgemeenskap voorgestel. Sy idee was dat toekomstige verkiesings van die Kommunistiese Party 'n keuse moet bied tussen verskeie kandidate wat met geheime stemme gekies kan word. Afgevaardigdes van die Kommunistiese Party het die voorstel egter afgewater en demokratiese keuses is nooit werklik in die party toegepas nie.

Gorbatsjof het die omvang van glasnost ook drasties uitgebrei en verklaar dat geen onderwerp vir besprekings in die media buite perke mag wees nie. Selfs met hierdie openbare onderneming van hom het dit die Sowjetse intelligentsia byna 'n jaar geneem om die grense te begin verbreed en uit te vind of hy bedoel wat hy sê. Vir die eerste keer het 'n Kommunistiese leier oor die koppe van sy Sentrale Komitee gegaan en 'n beroep op die volk gedoen vir hul steun, in ruil vir vryhede. Dit het gelyk of die taktiek werk. Binne twee jaar kon die hervorming nie langer deur die Party se "konserwatiewes" geïgnoreer word nie.

Op 7 Februarie 1987 is talle politieke gevangenes vrygelaat. Dit was die eerste groep vrylatings sedert Nikita Chroesjtsjof se "ontdooiing in die middel 1950's. Op 6 Mei 1987 het Pamjat, 'n Russiese nasionalistiese groep, sonder toestemming 'n betoging in Moskou gehou. Die owerheid het nie die byeenkoms opgebreek nie, en selfs die verkeer beheer sodat die betogers kon stap na 'n onbeplande afspraak met Boris Jeltsin, die Moskouse leiers van die Kommunistiese Party, en in daardie stadium Gorbatsjof se nouste bondgenoot.

Jeltsin het op 10 September 1987 bedank nadat die onversetlike Jegor Ligatjef in 'n lesing die Politburo gekritiseer het omdat die twee betogings in Moskou toegelaat is. Gorbatsjof het die bedankingsbrief ontvang terwyl hy aan die Swartsee vakansie gehou het, en was stomgeslaan omdat dit die eerste keer was dat iemand vrywillig uit die Politburo bedank. Gefrustreerd omdat Gorbatsjof nie sy griewe in die bedankingsbrief aangespreek het nie, het Jeltsin op 27 Oktober 1987, voor 'n voltallige sitting van die Sentrale Komitee, die stadige pas van hervorming, die slaafsheid van lede teenoor die algemene sekretaris, en Ligatjef se uitlatings, wat tot sy (Jeltsin se) bedanking gelei het, gekritiseer. Niemand sedert Leon Trotsky in die 1920's het nog ooit voorheen die partyleier só kras voor die Sentrale Komitee aangevat nie. In sy repliek beskuldig Gorbatsjof vir Jeltsin van "politieke onvolwassenheid" en "absolute onverantwoordelikheid". Niemand het Jeltsin se kant gekies nie.

Die nuus oor Jeltsin se insurbodinasie en sy "geheime toespraak" het soos 'n veldbrand versprei en sommer gou het samizdat-weergawes (alternatiewe media) die inligting begin sirkuleer. Dit was die begin van Jeltsin se beeld as 'n rebel en hy het gewild geword as 'n anti-establishment-figuur. Die daaropvolgende vier jaar van politieke stryd tussen Gorbatsjof en Jeltsin het 'n belangrike rol gespeel in die ontbinding van die Sowjetunie. Op 11 November 1987 is Jeltsin uit sy pos as eerste sekretaris van die Moskouse Kommunistiese Party geskop.

Moskou verloor beheer

Gorbatsjof het in 1988 begin beheer verloor oor twee probleemstreke van die Sowjetunie. Die Baltiese republieke is deur bevrydingsgroepe oorgeneem en Kaukasië het in geweld en burgeroorlog verval.

Op 29 November 1988 het die Sowjetunie die blokkering van buitelandse radiostasies se uitsendings gestaak, sodat Sowjetburgers vir die eerste keer nou na nuusdienste buite die Kommunistiese Party se beheer kon luister.

Die andersdenkende Andrei Sakharov is in Maart 1989 tot die Afgevaardigdes van die Volkskongres verkies met sy terugkeer uit ballingskap.

Die satellietstate

Die Oosblok

Die ses Warskouverdragslande van Oos-Europa was in 'n mate onafhanklik, maar is oral in die internasionale gemeenskap as die Sowjetunie se satellietstate beskou. Al dié lande is in 1945 deur die Rooi Leër beset, die Sowjet-tipe sosialistiese staat is op hulle afgedwing en hulle het baie min vryheid van aksie, in beide binnelandse en internasionale sake, geniet. Enige pogings tot onafhanklikheid is met militêre mag onderdruk – byvoorbeeld die Hongaarse Revolusie van 1956 en die Praagse Lente van 1968. Gorbatsjof het die onderdrukkende en duur Brezjnef-leerstelling, wat ingryping in die Warskouse Verdragslande gemagtig het, afgeskaf. Hy het 'n beleid van nie-inmenging in die binnelandse sake van bondgenote verkies. Daar is grappenderwys na sy beleid verwys as die "Sinatra-leerstelling" met verwysing na Frank Sinatra se trefferlied "My Way".

Rusland se Boris Jeltsin

Boris Jeltsin, Rusland se eerste demokratiesverkose president.

Op 12 Junie 1991 wen Boris Jeltsin 57% van die stemme in die eerste verkiesing van 'n Russiese president.

Die finale doodsnikke van die Sowjetunie begin op 1 Desember 1991 met 'n referendum in die Oekraïne toe 90 persent van die kiesers ten gunste van onafhanklikheid stem. Die afskeiding van die Oekraïne, die tweede magtigste republiek, sink enige realistiese kanse van Gorbatsjof om die Sowjetunie selfs net op 'n beperkte vlak bymekaar te hou.

Op 25 Desember 1991 kondig Gorbatsjof sy bedanking as president van die Sowjetunie oor nasionale televisie aan.

Voor die staatsgreep

Gedurende die staatsgreep

  • Estland (effektief) – 20 Augustus 1991
  • Letland (effektief) – 21 Augustus 1991

Lys van omstrede gebiede in kursief aangedui

Voor die staatsgreep

Na die staatsgreep

'n Meningspeiling in 2014 het aangedui dat 57% van die Russiese bevolking spyt is oor die val van die Sowjetunie, terwyl 30% gelukkig is daarmee. Dit is die ouer mense wat eerder met nostalgie terugdink as die jonger Russe.

Die Russiese president Wladimir Poetin blameer Wladimir Lenin en sy idees op 25 Januarie 2016 vir die ineenstorting van die Sowjetunie.

  1. (Russian) Declaration № 142-Н of the Soviet of the Republics of the Supreme Soviet of the Soviet Union, formally establishing the dissolution of the Soviet Union as a state and subject of international law.
  2. . New York Times (in Engels). 22 Desember 1991. vanaf die oorspronklike op 2 September 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  3. . New York Times (in Engels). vanaf die oorspronklike op 26 Oktober 2017. Besoek op30 Maart 2013.
  4. (in Engels). Archontology. 27 Maart 2009. vanaf die oorspronklike op 11 November 2019. Besoek op3 April 2009.
  5. Carrere D'Encausse, Helene (1993). The End of the Soviet Empire: The Triumph of the Nations (English – translated by Franklin Philip uitg.). New York, NY: New Republic (Basic Books) division of HarperCollins. p. 16. ISBN 0-465-09812-6.|access-date= requires |url= (help)
  6. . New York Times (in Engels). 11 Januarie 1987. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  7. (in Engels). BBC News. 1 April 2009. vanaf die oorspronklike op 9 April 2009. Besoek op30 Maart 2013.
  8. . New York Times (in Engels). 30 Junie 1988. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  9. . New York Times (in Engels). 8 Februarie 1990. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  10. Hough, Jerry F. (1997), pp. 124–125
  11. (in Engels). BBC News. 23 Desember 1972. vanaf die oorspronklike op 30 September 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  12. Van Elsuwege, Peter (2008). From Soviet Republics to EU Member States: A Legal and Political Assessment of the Baltic States' Accession to the EU. Studies in EU External Relations. 1. BRILL. p. xxii. ISBN 978-90-04-16945-6.
  13. . New York Times (in Engels). 28 November 1988. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  14. Leon Aron, Boris Yeltsin A Revolutionary Life.
  15. . New York Times (in Engels). 8 Februarie 1987. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op30 Maart 2013.
  16. Barringer, Felicity (24 Mei 1987). . New York Times (in Engels). vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op23 Junie 2011.
  17. Barringer, Felicity (26 Julie 1987). . New York Times (in Engels). vanaf die oorspronklike op 2 Desember 2019. Besoek op23 Junie 2011.
  18. O'Clery, Conor.
  19. Conor O'Clery, Moscow December 25, 1991: The Last Day of the Soviet Union.
  20. Keller, Bill (1 November 1987). . New York Times (in Engels). vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019.
  21. Sputnik (15 Januarie 2014). . ria.ru (in Engels). vanaf die oorspronklike op 21 September 2016.
  22. 16 Junie 2012 op Wayback Machine, Angus Reid Global Monitor (01/02/05)
  23. . sputniknews.com (in Engels). 25 Januarie 2016. vanaf die oorspronklike op 6 Oktober 2016. Besoek op26 Januarie 2016.

Publikasie datum: September 27, 2021

ontbinding, sowjetunie, ontbindingvan, sowjetunie, amptelik, desember, 1991, verorden, kragtens, deklarasie, nommer, republieke, opperste, sowjet, sowjetunie, deklarasie, onafhanklikheid, voormalige, republieke, sowjetunie, gemenebes, onafhanklike, state, erke. Die ontbindingvan die Sowjetunie is amptelik op 26 Desember 1991 verorden kragtens deklarasie nommer 142 H van die Republieke van die Opperste Sowjet van die Sowjetunie 1 Die deklarasie het die onafhanklikheid van die voormalige Republieke van die Sowjetunie en die Gemenebes van Onafhanklike State GOS erken hoewel vyf van die ondertekenaars dit eers baie later of glad nie bekragtig het Die agste en laaste leier van die Sowjetunie Michail Gorbatsjof het die dag vantevore bedank sy kantoor as uitgedien verklaar en sy mag wat die Sowjetkernmissielkodes ingesluit het aan die Russiese president Boris Jeltsin oorhandig Daardie aand om 19 32 is die Sowjetvlag vir die laaste keer by die Kremlin gestryk en met die voorrevolusionere Vlag van Rusland vervang Voormalige Sowjetstate In die voorafgaande maande van Augustus tot Desember het al die republieke Rusland inkluis van die unie afgestig Die week voor die formele ontbinding van die unie het elf republieke almal behalwe die Baltiese lande en Georgie die Alma Ataprotokol onderteken wat die GOS formeel erken en verklaar het dat die Sowjetunie nie meer bestaan nie 2 3 Die ontbinding van die Sowjetunie Russies raspad SSSR het ook die einde van die Koue Oorlog beteken Die 1989 revolusies en die einde van die Sowjetunie was ook die einde van die dekade lange vyandigheid tussen die Noord Atlantiese Verdragsorganisasie NAVO en die Warskouverdragslande Die vyandskap tussen NAVO en Rusland het egter voortgeduur Verskeie van die voormalige republieke van die Sowjetunie het noue bande met Rusland gehandhaaf en multilaterale organisasies soos die Eurasiese Ekonomiese Gemeenskap die Uniestaat die Eurasiese Doeane unie en die Eurasiese Ekonomiese Unie gevorm om ekonomiese en veiligheidsamewerking aan te moedig Sommiges het by NAVO en die Europese Unie aangesluit om weg te breek van hul militere en ekonomiese afhanklikheid van Rusland Inhoud 1 1985 1 1 Moskou Michail Gorbatsjof die nuwe algemene sekretaris 2 1986 2 1 Sacharof 2 2 Baltiese republieke 2 2 1 Letland se Helsinki 86 3 1987 3 1 Moskou Eenpartydemokrasie 4 1988 4 1 Moskou verloor beheer 4 1 1 Die satellietstate 4 2 Rusland se Boris Jeltsin 5 Chronologie van deklarasies van die herstelde state 5 1 Voor die staatsgreep 5 2 Gedurende die staatsgreep 6 Chronologie van deklarasies van die nuut onafhanklike state 6 1 Voor die staatsgreep 6 2 Na die staatsgreep 7 Erflating 8 Verwysings1985 WysigMoskou Michail Gorbatsjof die nuwe algemene sekretaris Wysig Michail Gorbatsjof foto van 1987 Michail Gorbatsjof is op 11 Maart 1985 deur die Politburo as algemene sekretaris aangewys Dit was drie uur na sy voorganger Konstantin Tsjernenko se dood op die ouderdom van 73 Gorbatsjof 54 was die jongste lid van die Politburo Sy aanvanklike oogmerke was om die Sowjetunie se ekonomie weer op dreef te kry en hy het besef om dit reg te kry sal hy die onderliggende politieke en sosiale strukture moet hervorm 4 Die hervormings het begin met die skuif van senior personeellede uit die Brezjnef era die era van stagnasie wat politieke en ekonomiese hervormings kon belemmer 5 Op 23 April 1985 het Gorbatsjof twee proteges Yegor Ligachef en Nikolai Ryzhkof as volle lede in die Politburo ingebring Die liberalisering het egter nasionalistiese bewegings en etniese verskille in die Sowjetunuie gekoester 6 Dit het ook regstreeks aanleiding gegee tot die 1989 revolusies waartydens die Sowjet opgelegde kommunistiese regimes van die Warskouse Verdragalande vreedsaam omvergewerp is 7 wat op sy beurt weer druk op Gorbatsjof geplaas het om wyer demokrasie en selfregering aan die Sowjetunie se samestellende republieke te bied Die Kommunistiese Party van die Sowjetunie het in 1989 onder Gorbatsjof se leierskap beperkte mededingende verkiesnigs vir n nuwe sentrale wetgewer die Afgevaardigdes van die Volkskongres ingestem l 8 hoewel die verbod op ander politieke partye eers in 1990 opgehef is 9 In Mei 1985 het Gorbatsjof in Leningrad n toespraak gelewer waarin hy hervormings belowe en n teenalkoholveldtog aankondig om wydverspreide alkoholisme te bekamp Die prys van wodka wyn en bier is verhoog en die verkope daarvan beperk 10 Dit was n ernstige terugslag vir die staatsbegroting met n verlies van sowat 100 miljard roebel vir die staatskas terwyl die sluikhandel in drank floreer het 10 Gorbatsjof het in die herfs van 1985 begin om jonger en meer energieke mense in die regering op te neem 1986 WysigSacharof Wysig Gorbatsjof het voortgegaan met sy hervormingsplanne Op 23 Desember 1986 het die vernaamste Sowjet andersdenkende Andrei Sacharof uit ballingskap na Moskou teruggekeer 11 Baltiese republieke Wysig Die Baltiese lande wat in 1944 gedwing is om deel van die Sowjetunie te word 12 het op onafhanklikheid begin aandring Estland was eerste om in November 1988 weerstand te bied toe die land wetgewing aanvaar om die sentrale regering te verwerp 13 Letland se Helsinki 86 Wysig Die CTAG Lets Cilvektiesibu aizstavibas grupa Menseregtebeskermingsgroep Helsinki 86 is in Julie 1986 deur drie werkers in die Letlandse hawestad van Liepaja gestig Die drie werkers Linards Grantins Raimonds Bitenieks en Martins Bariss het hul organisasie se naam ontleen aan die menseregteverklarings van die Helsinki ooreenkoms Helsinki 86 was die eerste openlik antikommunistiese organisasie in die Sowjetunie en die eerste openlik georganiseerde teenkanting teen die Sowjetbewind Dit het n voorbeeld gestel aan ander etniese minderhede vir hul onafhanklikheidsbewegings Driehonderd jong Letlanders van die werkersklas het vroeg een oggend na n rockkonsert op die Riga katedraalplein bymekaargekom en in Leninlaan afgemarsjeer na die Vryheidsmonument met krete soos Weg met die Sowjetunie en Bevry Letland Die veiligheidsmagte het hulle voorgekeer en verskeie polisievoertuie is omgekeer 14 1987 WysigMoskou Eenpartydemokrasie Wysig Met die 28 Januarie 1987 sitting van die Sentrale Komitee het Gorbatsjof n nuwe beleid van demokratizatsija regdeur die Sowjetgemeenskap voorgestel Sy idee was dat toekomstige verkiesings van die Kommunistiese Party n keuse moet bied tussen verskeie kandidate wat met geheime stemme gekies kan word Afgevaardigdes van die Kommunistiese Party het die voorstel egter afgewater en demokratiese keuses is nooit werklik in die party toegepas nie Gorbatsjof het die omvang van glasnost ook drasties uitgebrei en verklaar dat geen onderwerp vir besprekings in die media buite perke mag wees nie Selfs met hierdie openbare onderneming van hom het dit die Sowjetse intelligentsia byna n jaar geneem om die grense te begin verbreed en uit te vind of hy bedoel wat hy se Vir die eerste keer het n Kommunistiese leier oor die koppe van sy Sentrale Komitee gegaan en n beroep op die volk gedoen vir hul steun in ruil vir vryhede Dit het gelyk of die taktiek werk Binne twee jaar kon die hervorming nie langer deur die Party se konserwatiewes geignoreer word nie 15 Op 7 Februarie 1987 is talle politieke gevangenes vrygelaat Dit was die eerste groep vrylatings sedert Nikita Chroesjtsjof se ontdooiing in die middel 1950 s 16 Op 6 Mei 1987 het Pamjat n Russiese nasionalistiese groep sonder toestemming n betoging in Moskou gehou Die owerheid het nie die byeenkoms opgebreek nie en selfs die verkeer beheer sodat die betogers kon stap na n onbeplande afspraak met Boris Jeltsin die Moskouse leiers van die Kommunistiese Party en in daardie stadium Gorbatsjof se nouste bondgenoot 17 18 Jeltsin het op 10 September 1987 bedank nadat die onversetlike Jegor Ligatjef in n lesing die Politburo gekritiseer het omdat die twee betogings in Moskou toegelaat is Gorbatsjof het die bedankingsbrief ontvang terwyl hy aan die Swartsee vakansie gehou het en was stomgeslaan omdat dit die eerste keer was dat iemand vrywillig uit die Politburo bedank 19 Gefrustreerd omdat Gorbatsjof nie sy griewe in die bedankingsbrief aangespreek het nie het Jeltsin op 27 Oktober 1987 voor n voltallige sitting van die Sentrale Komitee die stadige pas van hervorming die slaafsheid van lede teenoor die algemene sekretaris en Ligatjef se uitlatings wat tot sy Jeltsin se bedanking gelei het gekritiseer 20 Niemand sedert Leon Trotsky in die 1920 s het nog ooit voorheen die partyleier so kras voor die Sentrale Komitee aangevat nie 20 In sy repliek beskuldig Gorbatsjof vir Jeltsin van politieke onvolwassenheid en absolute onverantwoordelikheid Niemand het Jeltsin se kant gekies nie Die nuus oor Jeltsin se insurbodinasie en sy geheime toespraak het soos n veldbrand versprei en sommer gou het samizdat weergawes alternatiewe media die inligting begin sirkuleer Dit was die begin van Jeltsin se beeld as n rebel en hy het gewild geword as n anti establishment figuur Die daaropvolgende vier jaar van politieke stryd tussen Gorbatsjof en Jeltsin het n belangrike rol gespeel in die ontbinding van die Sowjetunie 21 Op 11 November 1987 is Jeltsin uit sy pos as eerste sekretaris van die Moskouse Kommunistiese Party geskop 1988 WysigMoskou verloor beheer Wysig Gorbatsjof het in 1988 begin beheer verloor oor twee probleemstreke van die Sowjetunie Die Baltiese republieke is deur bevrydingsgroepe oorgeneem en Kaukasie het in geweld en burgeroorlog verval Op 29 November 1988 het die Sowjetunie die blokkering van buitelandse radiostasies se uitsendings gestaak sodat Sowjetburgers vir die eerste keer nou na nuusdienste buite die Kommunistiese Party se beheer kon luister 22 Die andersdenkende Andrei Sakharov is in Maart 1989 tot die Afgevaardigdes van die Volkskongres verkies met sy terugkeer uit ballingskap Die satellietstate Wysig Die Oosblok Die ses Warskouverdragslande van Oos Europa was in n mate onafhanklik maar is oral in die internasionale gemeenskap as die Sowjetunie se satellietstate beskou Al die lande is in 1945 deur die Rooi Leer beset die Sowjet tipe sosialistiese staat is op hulle afgedwing en hulle het baie min vryheid van aksie in beide binnelandse en internasionale sake geniet Enige pogings tot onafhanklikheid is met militere mag onderdruk byvoorbeeld die Hongaarse Revolusie van 1956 en die Praagse Lente van 1968 Gorbatsjof het die onderdrukkende en duur Brezjnef leerstelling wat ingryping in die Warskouse Verdragslande gemagtig het afgeskaf Hy het n beleid van nie inmenging in die binnelandse sake van bondgenote verkies Daar is grappenderwys na sy beleid verwys as die Sinatra leerstelling met verwysing na Frank Sinatra se trefferlied My Way Rusland se Boris Jeltsin Wysig Boris Jeltsin Rusland se eerste demokratiesverkose president Op 12 Junie 1991 wen Boris Jeltsin 57 van die stemme in die eerste verkiesing van n Russiese president Die finale doodsnikke van die Sowjetunie begin op 1 Desember 1991 met n referendum in die Oekraine toe 90 persent van die kiesers ten gunste van onafhanklikheid stem Die afskeiding van die Oekraine die tweede magtigste republiek sink enige realistiese kanse van Gorbatsjof om die Sowjetunie selfs net op n beperkte vlak bymekaar te hou Op 25 Desember 1991 kondig Gorbatsjof sy bedanking as president van die Sowjetunie oor nasionale televisie aan Chronologie van deklarasies van die herstelde state WysigVoor die staatsgreep Wysig Litaue 11 Maart 1990 Estland oorgang 30 Maart 1990 Letland oorgang 4 Mei 1990Gedurende die staatsgreep Wysig Estland effektief 20 Augustus 1991 Letland effektief 21 Augustus 1991Chronologie van deklarasies van die nuut onafhanklike state WysigLys van omstrede gebiede in kursief aangedui Voor die staatsgreep Wysig Armenie 23 Augustus 1990 Abchasie 25 Augustus 1990 Transnistrie 2 September 1990 Georgie 9 April 1991Na die staatsgreep Wysig Gagaoesie 19 Augustus 1991 Oekraine 24 Augustus 1991 Belarus 25 Augustus 1991 Moldowa 27 Augustus 1991 Kirgisie 31 Augustus 1991 Oesbekistan 1 September 1991 Republiek van Nagorno Karabach 2 September 1991 Tadjikistan 9 September 1991 Azerbeidjan 18 Oktober 1991 Turkmenistan 27 Oktober 1991 Tsjetsjniese Republiek van Ichkerie 1 November 1991 Suid Ossetie 28 November 1991 Rusland 12 Desember 1991 die Opperste Sowjet van die Russiese Federasie bekragtig amptelik die Belavezha ooreenkomste verwerp die 1922 verdrag vir die stigting van die Sowjetunie en herroep die Russiese afgevaardigdes van die Opperste Sowjet van die Sowjetunie Kasakstan 16 Desember 1991Erflating Wysig n Meningspeiling in 2014 het aangedui dat 57 van die Russiese bevolking spyt is oor die val van die Sowjetunie terwyl 30 gelukkig is daarmee Dit is die ouer mense wat eerder met nostalgie terugdink as die jonger Russe 23 24 Die Russiese president Wladimir Poetin blameer Wladimir Lenin en sy idees op 25 Januarie 2016 vir die ineenstorting van die Sowjetunie 25 Verwysings Wysig Russian Declaration 142 N of the Soviet of the Republics of the Supreme Soviet of the Soviet Union formally establishing the dissolution of the Soviet Union as a state and subject of international law The End of the Soviet Union Text of Declaration Mutual Recognition and an Equal Basis New York Times in Engels 22 Desember 1991 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 September 2019 Besoek op 30 Maart 2013 Gorbachev Last Soviet Leader Resigns U S Recognizes Republics Independence New York Times in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Oktober 2017 Besoek op 30 Maart 2013 Mihail Sergeevich Gorbachyov Mikhail Sergeyevich Gorbachev in Engels Archontology 27 Maart 2009 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 November 2019 Besoek op 3 April 2009 Carrere D Encausse Helene 1993 The End of the Soviet Empire The Triumph of the Nations English translated by Franklin Philip uitg New York NY New Republic Basic Books division of HarperCollins p 16 ISBN 0 465 09812 6 access date requires url help Origins Of Kazakhstan Rioting Are Described New York Times in Engels 11 Januarie 1987 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 30 Maart 2013 Gorbachev s role in 1989 turmoil in Engels BBC News 1 April 2009 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 April 2009 Besoek op 30 Maart 2013 The Gorbachev Plan Restructuring Soviet Power New York Times in Engels 30 Junie 1988 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 30 Maart 2013 The Third Russian Revolution Transforming the Communist Party New York Times in Engels 8 Februarie 1990 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 30 Maart 2013 10 0 10 1 Hough Jerry F 1997 pp 124 125 1986 Sakharov comes in from the cold in Engels BBC News 23 Desember 1972 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 30 September 2019 Besoek op 30 Maart 2013 Van Elsuwege Peter 2008 From Soviet Republics to EU Member States A Legal and Political Assessment of the Baltic States Accession to the EU Studies in EU External Relations 1 BRILL p xxii ISBN 978 90 04 16945 6 Gorbachev Says Ethnic Unrest Could Destroy Restructuring Effort New York Times in Engels 28 November 1988 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 30 Maart 2013 http www ethnopolitics org ethnopolitics archive volume III issue 3 4 ulfelder pdf Leon Aron Boris Yeltsin A Revolutionary Life Soviet Releasing Some Prisoners Under New Law New York Times in Engels 8 Februarie 1987 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 30 Maart 2013 Barringer Felicity 24 Mei 1987 Russian Nationalists Test Gorbachev New York Times in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 23 Junie 2011 Barringer Felicity 26 Julie 1987 Tartars Stage Noisy Protest in Moscow New York Times in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Desember 2019 Besoek op 23 Junie 2011 O Clery Conor 20 0 20 1 Conor O Clery Moscow December 25 1991 The Last Day of the Soviet Union Keller Bill 1 November 1987 Critic of Gorbachev Offers to Resign His Moscow Party Post New York Times in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 http www radiojamming puslapiai it article en htm Sputnik 15 Januarie 2014 Over Half of Russians Regret Loss of Soviet Union ria ru in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 September 2016 Russians Ukrainians Evoke Soviet Union Geargiveer 16 Junie 2012 op Wayback Machine Angus Reid Global Monitor 01 02 05 Putin Lenin s Ideas Destroyed USSR by Backing Republics Right to Secession sputniknews com in Engels 25 Januarie 2016 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 Oktober 2016 Besoek op 26 Januarie 2016 Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Ontbinding van die Sowjetunie amp ol,