fbpx Nederland
Wikipedia

Nederland

Hierdie artikel handel oor die land in Europa, wat deel uitmaak van die Koninkryk van die Nederlande, vir ander gelyknamige state, sien Nederland (dubbelsinnig).

Nederland (Nederlands: [ˈneːdərlɑnt],(hulp·inligting); Wes-Fries: Nederlân), informeel Holland, is 'n land in die noordweste van die Europese vasteland en bestaan uit 12 provinsies. Dit word begrens deur die Noordsee in die noorde en weste, België in die suide en Duitsland in die ooste; in die Noordsee grens Nederland ook aan die Verenigde Koninkryk. Die hoofstad is Amsterdam en die regeringsetel is Den Haag. Die Karibiese eilande Bonaire, Saba en Sint Eustatius maak ook deel van Nederland uit. Saam met die Karibiese eilande Aruba, Curaçao en Sint Maarten vorm Nederland die Koninkryk van die Nederlande. Die land se amptelike taal is Nederlands, met Wes-Fries as 'n tweede ampstaal in die provinsie Friesland, en Engels en Papiaments as sekondêre ampstale in die Karibies Nederland. Nederlandse Nedersaksies en Limburgs is erkende streekstale (gebesig onderskeidelik in die (noord)ooste en suidooste), terwyl Romani en Jiddisj erkende minderheidstale is.

Nederland
Nederland
Nasionale leuse: Je Maintiendrai (Frans)
Ik zal handhaven (Nederlands)
("Ek sal handhaaf")
Volkslied: Wilhelmus
Hoofstad Amsterdam

52°22′N4°53′O /52.367°N 4.883°O /52.367; 4.883

Grootste stad Amsterdam
Amptelike tale Nederlands, Wes-Fries
Regering

Monarg
Eerste minister
• Adjunkpremiers
Unitêre parlementêre
grondwetlike monargie
Willem-Alexander
Mark Rutte
Hugo de Jonge
Kajsa Ollongren
Carola Schouten
Onafhanklikheid
• Verklaar
• Erken
Nederlandse Republiek
Koninkryk van die Nederlande
• Huide grondwet
van die Spaanse Ryk
26 Julie 1581
30 Januarie 1648
16 Januarie 1795
16 Maart 1815
15 Desember 1954
Oppervlakte
- Totaal

- Water (%)

41 865 km2 (131ste)
16 164 myl2
10,32 (2015)
Bevolking
- 2020-skatting
- Digtheid

17 469 635 (67ste)
521 / km2 (16de)
1 349,4 / myl2
BBP (KKP)
- Totaal
- Per capita
2021-skatting

$1 056 miljard (27ste)
$60 461 (11ste)

BBP (nominaal)
- Totaal
- Per capita
2021-skatting

$1 013 miljard (17de)
$58 003 (12de)

MOI (2019) 0,944 (8ste) –baie hoog
Gini (2019) 26,6(15de) –laag
Geldeenheid Euro (€) (EUR)
Tydsone
- Somertyd
MET (UTC+01)
MEST (UTC+02)
Internet-TLD .nl
Skakelkode +31
Nasa-Satellietbeeld van Nederland

Nederland se vier grootste stede is Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Amsterdam is die land se mees bevolkte stad en amptelike hoofstad, terwyl Den Haag die Stategeneraal, die Kabinet en die Hooggeregshof huisves. Die Rotterdamse hawe is die besigste beide in Europa en buite Asië, net ná die Volksrepubliek China en Singapoer. Die Amsterdamse Lughawe Schiphol is die belangrikste in Nederland en die derde besigste in Europa net ná Londen se Heathrow en Parys se Charles de Gaulle. Nederland is 'n stigtingslid van die Europese Unie, Eurosone, G10, NAVO, OESO en WHO, maar ook deel van die Schengengebied en die trilaterale Benelux. Dit huisves 'n aantal interregeringsorganisasies en internasionale howe, waarvan die meeste in Den Haag, wat vervolgens die "wetlike hoofstad van die wêreld" genoem word.

Nederland beteken letterlik "Lae Lande" en verwys na sy lae hoogte en plat topografie, waarvan net sowat 50% 1 meter bo seevlak geleë is, en naastenby 26% benede seevlak. Die meeste gebiede benede seevlak, bekend as polders, is tydens landherwinning verkry wat in die 14de eeu begin het. In die omgangstaal of informeel word na Nederland as Holland verwys. Met 'n bevolking van sowat 17,4 miljoen op 'n oppervlakte van omtrent 41 800 km² — waarvan die landoppervlakte 33 500 km² — maak van Nederland met 'n bevolkingsdigtheid van 521/km² die twaalfde digsbevolkte land in die wêreld en die vyfde digsbevolkte in Europa. Nogtans is Nederland die wêreld se tweede belangrikste uitvoerder van voedsel en landbouprodukte (na die Verenigde State), danksy sy vrugbare grond, gematigde klimaat, intensiewe landbou en vindingrykheid.

Nederland handhaaf sedert 1848 'n unitêre parlementêre grondwetlike monargie. Die land beskik oor 'n tradisie van Verzuiling en 'n lang geskiedenis van sosiale verdraagsaamheid; hulle het aborsie, prostitusie en genadedood gewettig en 'n liberale dwelmbeleid. Nederland het in 1870 die doodstraf in die burgerlike reg afgeskaf, hoewel dit eers heeltemal verwyder is totdat 'n nuwe grondwet in 1983 goedgekeur is. Nederland het reeds in 1917 die stemreg vir vroue ingevoer en in 2001 die eerste land geword om selfdegeslaghuwelike te wettig. Sy gemengde mark binne 'n gevorderde ekonomie het die elfde hoogste per kapita-inkoms wêreldwyd. Nederland beklee wêreldwyd die eerste plekke wat persvryheid, ekonomiese vryheid, menslike ontwikkeling, lewenskwaliteit en geluk betref. In 2019 het Nederland die tiende grootste ekonomie volgens BBP per capita gehad, die tiende plek van menslike ontwikkeling en die vyfde plek op die Wêreldgelukindeks beklee.

Inhoud

Mense verwys dikwels na Nederland as Holland — die naam van die ou provinsie Holland en die gesamentlike naam van die twee huidige provinsies Noord- en Zuid-Holland, maar Holland is net 'n deel van Nederland, soos Engeland net 'n deel van die Verenigde Koninkryk is.

Nederland en die Lae Lande

Die Leo Belgicus ("Belgiese leeu") deur Famiano Strada in 1632
Die Lae Lande tussen 1556 en 1648

Beide die streek Lae Lande (bestaande uit België, Nederland en Luxemburg) en die land Nederland het dieselfde toponiem. Plekname met Neder (of lage), Nieder, Nether (of low) en Nedre (in Germaanse tale) en Bas of Inferior (in Romaanse tale) word dwarsdeur Europa gebruik. Hulle word soms in 'n deiktiese verhouding tot 'n hoër grond wat vervolgens Upper, Boven, Oben, Superior of Haut genoem word, geplaas. In die geval van die Lae Lande/Nederland is die geografiese ligging van die laer streek min of meer stroomaf en naby die see. Die geografiese ligging van die boonste streek het oor die tyd heen egter aansienlik verander, afhangende van die ligging van die ekonomiese en militêre mag wat die Lae Lande oorheers het. Die Romeine het tussen die Romeinse provinsies stroomaf Germania Inferior (hedendaags dele van België en Nederland) en stroomop Germania Superior (hedendaags dele van Duitsland) onderskei. Die benaming "laag" vir die streek het in die 10de eeu weer verskyn, toe die Hertogdom Neder-Lotharinge die meeste van hierdie gebied beslaan het. Maar hierdie keer is die ooreenstemmende "boonste" streek Opper-Lotharinge in die hedendaagse Noord-Frankryk geleë.

Die hertoë van Boergondië, wat die Lae Lande in die 15de eeu beheer het, het die term les pays de par deçà ("die lande hier") vir die Lae Lande in teenoorstelling van les pays de par delà ("die lande daar") vir hul oorspronklike tuisland Boergondië in die hedendaagse sentraal-oostelike Frankryk gebruik. Onder Habsburgse heerskap het Les pays de par deçà in pays d'embas ("land hieronder") verander, 'n deiktiese uitdrukking in verhouding tot ander Habsburgse besittings soos Hongarye en Oostenryk. Dit is in Nederlandse kontemporêre amptelike dokumente as Neder-landen vertaal. Vanuit 'n streeksoogpunt was Niderlant in die laat Middeleeue ook die gebied tussen die riviere Maas en Ryn. Die gebied Oberland ("Hoogland") was in hierdie deiktiese konteks die gebied rondom Keulen.

Vanaf die middel-16de eeu het die "Lae Lande" en "Nederland" hul oorspronklike deiktiese betekenis verloor. Albei was nes Vlaandere waarskynlik die mees gebruikte benamings 'n pars pro toto vir die Lae Lande, veral in die Romaanse tale van Europa. Die Tagtigjarige Oorlog (1568–1648) het die Lae Lande in 'n onafhanklike noordelike Nederlandse Republiek (of verlatyns as Belgica Foederata, "Federale Nederland", die voorloper van Nederland) en 'n Spaansbeheerde Suidelike Nederlande (verlatyns as Belgica Regia, "Koninklike Nederland", die voorloper van België) verdeel. Die Lae Lande verwys nou in sy geheel na die drie lande Nederland, België en Luxemburg, alhoewel dié term in die meeste Romaanse tale na Nederland verwys. Dit word sinoniem met die meer neutrale en geopolitiese term Benelux gebruik.

Holland

In sokker word die Nederlandse nasionale span gewoonlik "Holland" genoem; hier hemde by die Amsterdamse Lughawe Schiphol

In verskeie tale, insluitende Afrikaans, word na Nederland soms as Holland verwys. Die streek Holland bestaan uit Noord- en Zuid-Holland, twee van die nasie se twaalf provinsies, voorheen 'n enkele provinsie, nog vroeër, die County Holland, 'n oorblyfsel van die ontbinde Friese Koninkryk. Na die agteruitgang van beide die Hertogdom Brabant en die County Vlaandere het Holland die ekonomies en polities leidende county in die Lane Lande geword. Die klem op Holland tydens die stigting van die Nederlandse Republiek, die Tagtigjarige Oorlog en die Anglo-Nederlandse oorloë van die 16de, 17de en 18de eeue het van Holland die pars pro toto van die hele land gemaak, wat nou as informeel of selfs inkorrek beskou word. Die gebruik van die term Holland vir die hele Nederland word deur die meeste Nederlanders verwerp.[verwysing benodig] Nogtans word die naam "Holland" vir die Nederlandse nasionale sokkerspan, insluitende in Nederland gebruik, en die Nederlandse regering se internasionale webwerwe vir beide toerisme en handel lui "holland.com" en "hollandtradeandinvest.com". In 2020 het die Nederlandse regering egter aangekondig dat hulle in die toekoms net as "Nederland" sal optree.

Staatskundige geskiedenis
van die Nederlande
Noordelike Nederlande Suidelike Nederlande Heilige Romeinse Ryk &
Duitse Bond
Goue van Oos-Francië Goue van Wes-Francië Goue van Oos-Francië

Gelre

Utrecht

Friesland

Groningen

Ommelanden

Vlaandere

Brabant

Heneg.-Holland

(e.a.)

Luik

Loon

Stavelot-Malmedy

Ravenstein

Horn

Thorn

Bouillon

Gronsveld

(e.a.)

1384
Boergondiese Nederlande
1482
Habsburgse Nederlande
1543
Sewentien Provinsies
(vanaf 1566 in opstand)
1588
Republiek
die Sewe Verenigde Nederlande
1585
Spaanse Nederlande
1713
Oostenrykse Nederlande
1795
Bataafse Republiek
1794
Eerste Franse Republiek
1806
Koninkryk Holland
1810 1804
Eerste Franse Keiserryk
1813
Vorstendom die Nederlande
1814
Generaal-
Goewernement
1815
Verenigde Koninkryk
die Nederlande
1815
Groothertogdom Luxemburg

1830
Koninkryk die Nederlande


1830
Koninkryk België


1848 & 1867
Groothertogdom Luxemburg

Voorgeskiedenis (voor 800 v.C.)

Nederland in 5500 v.C.
Bronstydperkkulture in Nederland

Met die einde van die laaste Ystydperk het die huidige tydperk begin, die Holoseen (9700 v.C. – hede). Gedurende hierdie tydperk het die temperatuur en daarmee saam die seevlak gestyg, wat tot die oorstroming van die Noordseebeken gelei het. Die moerasagtige rivierdelta wat later Nederland genoem sou word, was egter nog min aantreklik en die bewoning daarvan bly aanvanklik beperk op aangepaste jagter-versamelaars. Vanuit Suidwes-Asië het tussen 8000 en 6700 jaar gelede landbou oor die hele Europa begin versprei. Aangesien die deltagebied 'n randgebied was, het die Neolitikum relatief laat begin en was veral beperk op die hoër loessgronde. Nedersettings het begin vorm, maar stede, soos hulle in die sentrum van die Ou Wêreld begin vorm het, was nog heeltemal onbekend.

Die voorgeskiedenis van die huidige Nederland is gekenmerk deur die see en riviere wat die laagliggende gebied gereeld oorspoel het. Die oudste menslike oorblyfsels (Neanderdaller) is in hoërliggende gebiede gevind, naby Maastricht, en volgens ramings sowat 250 000 jaar oud. Aan die einde van die Weichsel-Ystydperk het die Nomadiese laat Neopaleolitiese Hamburg-beskawing (ca. 13 000–10 000 v.C.) in die gebied begin rendiere met spere jaag, maar die latere Ahrensburg-beskawing (ca. 11 200–9500 v.C.) het van pyl en boog gebruik gemaak. Van die Mesolitiese Maglemose-beskawing (ca. 8000 v.C.) is die wêreldwyd oudste kano in Drenthe gevind.

Die inheemse laat Mesolitiese jagter-versamelaars van die Swifterbantbeskawing (ca. 5600 v.C.) was verbind aan die Suid-Skandinawiese Ertebølle-beskawing en sterk geheg aan riviere en oop water. Tussen 4800 en 4500 v.C. het die Swifterbant-mense van die naburige Bandkeramiese beskawing die gebruik van veetelt begin oorneem, en vanaf 4300 tot 4000 v.C. die gebruik van landbou. Die Tregterbekerbeskawing (ca. 4300–2800 v.C.), wat verwant was aan die Swifterbantbeskawing, het dolmen, groot steengraafmonunente in Drenthe, opgerig. Daar was 'n vinnige en gladde oorgang van die Tregterbekerlandboubeskawing na die pastoralistiese Pan-Europese Toubekerbeskawing (ca. 2950 v.C.). In die suidweste het die Seine-Oise-Marne-beskawing — wat verwant was aan die Vlaardingenbeskawing (ca. 2600 v.C.), 'n skynbaar meer primitiewe beskawing van jagter-versamelaars — tot in die Neolitiese tydperk voortbestaan, voordat hulle ook deur die Toubekerbeskawing vervang is.

Vir die daaropvolgende Klokbekerbeskawing (2700–2100 v.C.) is verskeie oorsprongsgebiede vermoed, insluitende die Iberiese Skiereiland, Nederland en Sentraal-Europa. Hulle het metaalwerk in koper, goud en later brons ingevoer en internasionale handelsroetes geopen wat nog nie voorheen gesien is nie, soos die ontdekking van koperartefakte weerspieël, aangesien dié metal normaalweg nie in Nederlandse bodem aangetref word nie. Uit die groot aantal vondse van skaars bronsartefakte in Drenthe blyk dit, dat dié stad in die bronstydperk (2000–800 v.C.) 'n belangrike handelsentrum was. Die Klokbekerbeskawing het plaaslik ontwikkel in die Doringdraadbekerbeskawing (2100–1800 v.C.) en later die Elpbeskawing (ca. 1800–800 v.C.), 'n argeologiese beskawing uit die Midde-Bronstydperk met erdewerk van 'n lae gehalte as 'n kenmerk. Die aanvanklike fase van die Elpbeskawing is gekenmerk deur grafheuwels (1800–1200 v.C.) wat baie ooreenstemmings toon met kontemporêre grafheuwels van Noord-Duitsland en Skandinawië en glo verwant was aan die Grafheuwelbeskawing in Sentraal-Europa. In die daaropvolgende fase is, na aanleiding van die Urnveldbeskawing (1200–800 v.C.) se gebruike, dooies veras, hul as in urne geplaas en op velde begrawe. Die suidelike gebiede is daarna deur die verwante Hilversumbeskawing (1800–800 v.C.) gekenmerk, wat blykbaar van die vorige Doringdraadbekerbeskawing kulturele bande met Brittanje geërf het.

Kelte, Germaanse stamme en Romeine (800 v.C.–410 n.C.)

Kaart van die diachroniese uitbreiding van Keltiese stamme in Europa volgens 19de eeuse hipoteses:

Kerngebied van die Hallstatt-beskawing (6de eeu v.C.)

Grootste Keltiese magsuitbreiding in die 3de eeu v.C.

Lusitaanse gebied van Iberië waar die presiese Keltiese invloed nie duidelik is nie

"Ses Keltiese nasies" wat ook tans nog met 'n beduidende aantal sprekers van Keltiese tale spog

Huidige Keltiese taalgebied

Germaanse stamme in Nederland tydens die Romeinse tyd
Die Ryngrens rondom 70 n.C.

Vanaf 800 v.C. het die Ystertydperk-Keltiese Hallstatt-beskawing invloedryk geword en die Hilversumbeskawing vervang. Ystererts het 'n mate van welvaart meegebring en was dwarsdeur die land beskikbaar, insluitende moerasyster. Smede het met brons en yster van nedersetting tot nedersetting gereis en goedere op aanvraag versinsel. Die Vorstengraf van Oss (700 v.C.) is gevind in 'n grafheuwel, die grootste van sy aard in Wes-Europa en het 'n ysterswaard met 'n inlegsel van goud en koraal bevat. Deur die invoering van nuwe tegnologieë vir metaalverwerking kon voedsel meer doeltrefend versamel word, wat tot die stigting van 'n elite gelei het wat hulself met anderer sake besig gehou het. Die belangrikste spesialisasie was dié van spirituele leiers wat gevare kon raaksien of selfs kon afwend. Daarrondom het sentra van toenemende welvaart ontstaan, aanvanklik om die gode tevrede te stel. Ter beskerming is tydelike krygers as 'n soort weermag aangestel, wat egter gaandeweg meer mag verkry het. Relatief egalitêre samelewings het op die manier adellik met 'n aristokratiese bestuur geword. Dit was onder andere van toepassing op die Kelte, vir wie die latere Nederland 'n randgebied was en die aansluitende Tène-beskawing (ca. 450 v.C. tot en met die Romeinse tydperk in die eerste eeu v.C.). Aangetrokke deur die Keltiese welvaart het in die tweede eeue v.C. Germane — waarvan die onderskeid met die Kelte nie baie duidelik is nie — na weste getrek.

Die verslegtende klimaat in Skandinawië rondom 850 v.C. het in 650 v.C. verder vererger en glo die migrasie van Germaanse stamme uit die noorde aangehits. Teen die tyd was die migrasie afgesluit en rondom 250 v.C. het 'n aantal algemene kulturele en taalkundige groepe ontstaan. Die Noordsee-Germaanse Ingaewone het die noordelike deel van die Lae Lande bevolk. Hulle sou later in die Frisii en die vroeë Sakse ontwikkel. 'n Tweede groep, die Weser-Ryn-Germane (of Istwaeone), het langs die Middel-Ryn en Weser uitgebrei en die Lae Lande suid van die groot riviere bevolk. Dié groep het stamme bevat wat later in die Saliese Franke sou ontwikkel. Die Keltiese La Tène-beskawing het oor 'n wyer gebied uitgebrei, insluitende die suidelike dele van die Lae Lande. Sommige geleerdes het al gespekuleer dat dalk 'n derde etniese identiteit en taalgroep, nòg Germaans nòg Kelties, in Nederland tot die Romeinse verowering bestaan het, die Ystertydperk-Noordwesblokbeskawing, wat uiteindelik deur die Kelte in die suide en die Germaanse volke uit die ooste opgeneem is.

Die eerste skrywer wat die kus van Holland en Vlaandere beskryf het, was die Griekse aardrykskundige Pitheas, wat in ca. 325 v.C. beskryf het dat in hierdie gebiede "meer mense in die stryd teen water omkom as in die stryd teen mense." Tydens die Galliese Oorloë tussen 57 tot 53 v.C. is die gebied suid en wes van die Ryn deur Romeinse troepe onder Julius Caesar verower. Met die aankoms van die Romeine het die Protohistorie van die Lae Lande begin. Caesar beskryf twee belangrike Keltiese stamme wat in die hedendaagse Suid-Nederland was: die Menapii en die Eburone. Ná aanvanklike pogings om die Ryk tot aan die Elbe uit te brei, het vanaf 47 n.C. die Ryn die permanente noordelike grens, oftewel Limes, van die Romeinse Ryk geword. Noemenswaardige stede het langs die Limes Germanicus ontstaan: Nijmegen en Voorburg. Oorspronklik deel van Gallia Belgica het die gebied suid van die Limes deel van die Romeinse provinsie Germania Inferior geword. Die gebied noord van die Ryn, bevolk deur die Frisii, het buite die Romeinse Ryk gebly (maar nie buite sy teenwoordigheid en gesag nie), terwyl die Germaanse grensstamme Batawiërs en Cananefates in die Romeinse kavallerie gedien het. Die Batawiërs het tydens die Bataafse rebellie in die vierkeiserjaar van 68/69 n.C. teen die Romeine in opstand gekom, maar hulle is eindelik verslaan. Gedurende die daaropvolgende twee eeue, tot rondom 250, was dit vreedsaam in die Rynprovinsies. Met die opname in die Romeinse Ryk het 'n tydperk van ekonomiese groei en 'n sterk bevolkingstoename begin, die Pax Romana ("Romeinse vrede"). Deur die uitbreiding van die padnetwerk en die skeepvaart het die mobiliteit en daarmee saam die handel toegeneem, ondersteun deur die toenemende beskikbaarheid van muntgeld. Die Romeinse pantheon is bekendgestel, maar voordat die Christendom die oorheersende godsdiens geword het, was daar veral 'n mengelmoes van Heidense kultusse. Die Batawiërs het later met ander stamme gemeng en die Konfederasie van die Saliese Franke gevorm, wie se identiteit in die eerste helfte van die derde eeu verskyn het. Die Saliese Franke verskyn in Romeinse tekste as beide bondgenote en vyande. In die vierde eeu is hulle deur die Konfederasie van die Sakse uit die ooste gedwing om oor die Ryn in Romeinse gebied te beweeg. Vanaf hul nuwe tuiste in Wes-Vlaandere en Suid-Nederland het hulle die Engelse Kanaal oorgesteek. Romeinse troepe het vrede in die gebied herstel, maar hulle het die Franke nie verdryf nie; die Franke is tot in die bewind van keiser Julianus (358) gevrees, toe die Saliese Franke toegelaat is om hulle as foederati ("bondgenote") in Toxandrië te vestig. Daar is vermoed dat ná verslegtende klimaatstoestande en die Romeinse ontrekking uit die gebied die Frisii as laeti ("krygsgevangenes") in ca. 296 verdwyn en die kusgebied vir die volgende twee eeue grootliks onbevolk agtergelaat het. Onlangse opgrawings in Kennemerland toon egter duidelike bewyse vir 'n permanente bewoning.

Vroeë Middeleeue (411–1000)

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Frankiese Ryk.
Rorik van Dorestad, Wikingherser in Friesland ('n romantiese 1912-uitbeelding)
Die uitbreiding van die Frankiese magsgebied (481 tot 870 n.C.)
Franke, Friese en Sakse (710's n.C.)

Die Germaanse druk op die Limes het egter toegeneem. Die Volksverhuising, wat sowat twee eeue geduur het, het 'n tydperk van instabiliteit ingelui. In 406 is die Ryngrens oorgesteek. Daarop het 'n tydperk van agteruitgang gevolg, waarvan die Romeinse Ryk nie meer kon herstel nie en die fragmentasie van Europa wat tot op hede te siene is, het begin. Die bevolking en handel het afgeneem; geld het in onbruik verval. Nadat die Romeinse regering in die gebied in duie gestort het, het die Franke hul gebiede in talle koninkryke uitgebrei. Teen die 490's het Clovis I al hierdie gebiede in die Suidelike Nederlande verower, in een Frankiese Ryk verenig en vanaf daar sy veroweringe in Gallië voortgesit. Tydens hierdie uitbreiding het die Franke suid migreer en eindelik die Vulgêrlatyn van die plaaslike bevolking oorgeneem. Die kulturele kloof het met die feit toegeneem, dat Franke ook in hul oorspronklike tuisland in die noorde (d.w.s. Suid-Nederland en Vlaandere) aangebly het, en Ou Frankies bly praat het, wat teen die negende eeu in Oudnederlands sou ontwikkel. 'n Nederlands-Franse taalgrens het vervolgens ontstaan.

Noord van die Franke het die klimatiese toestande verbeter en gedurende die Volksverhuising het Sakse en die nou verwante Angele, Jute en Frisii hulle in die kusgebiede gevestig. Baie het na Engeland aanbeweeg en bekend geword as Angelsakse, maar na diegene wat aangebly het, is as Friese verwys en hul tale word Fries genoem, na die land wat voorheen deur Frisii bevolk is. Fries is eens langs die hele Suidkus van die Noordsee gebesig, en dit is onder die lewende tale van die kontinentale Europa steeds die taal wat die naaste verwant is aan Engels. Teen die sewende eeu het 'n Friese koninkryk (650–734) onder die konings Aldgillis en Redbad met sy sentrum in Utrecht verskyn, terwyl Dorestad 'n bloeiende handelssentrum was. Tussen 600 en ongeveer 719 het die Friese en Franke dikwels oor hierdie stede in oorlog gekom. In 734 is die Friese in die Slag van die Boarn ná 'n reeks oorloë eindelik verslaan. Met die goedkeuring deur die Franke het die Angelsaksiese sendeling Willibrord die Friese gekersten. Hy het die Aartsbisdom van Utrecht gestig en die eerste biskop van die Friese geword. In 754 is sy opvolger, Sint Bonifatius, egter deur die Friese in Dokkum vermoor.

Keiser Karel die Grote (768–814) het na die Friese in die noorde eindelik ook die Sakse in die ooste verslaan; waarop 'n tweede kerstening plaasgevind het. In die volgende eeue sou die Christendom aan die omstandighede aanpas en die samelewing volledig deurdring. Onder Karel die Grote was die Lae Lande nie meer 'n randgebied nie; dit het egter naby die sentrum van die Frankiese Ryk geleë. Die Frankiese Karolingiese Ryk het homself op die Romeinse Ryk geskoei en 'n groot deel van Wes-Europa beheer. In 843 is dit egter in drie dele verdeel: Oos-, Middel- en Wes-Frankiese Ryk. Die grootste deel van die hedendaagse Nederland het deel gevorm van die Middel-Frankiese Ryk, 'n swak koninkryk onderhewig aan talle afskortings en anneksasiepogings deur sy sterker bure. Dit het van Friesland in die noorde tot die Koninkryk Italië in die suide gestrek. Rondom 850 het Lotarius I van die Middel-Frankiese Ryk die Wiking Rorik van Dorestad as heerser oor die grootste deel van Friesland erken. Toe die Middel-Frankiese Ryk in 855 opgedeel is, is die land noord van die Alpe aan Lotarius II oorhandig en het vervolgens bekend gestaan as Lotaringe. Ná sy afsterwe in 869 is Lotaringe in Bo- en Benede-Lotaringe verdeel; laasgenoemde het die Lae Lande ingesluit wat in 870 as 't ware deel gevorm het van die Oos-Frankiese Ryk, hoewel dit effektief onder beheer was van Wikings, wat toegeslaan het op die grotendeels weerlose Friese en Frankiese dorpe langs die Friese kus en riviere. Rondom 879 het 'n ander Wiking-veldtog onder Godfrid, hertog van Friesland die Friese eilande binnegeval. Die veldtogte deur die Wikings het die gesag van die Franse en Duitse here in die gebied laat krimp. Weerstand teen die Wikings, al dan nie, is ontbied deur plaaslike adellikes, wie se mag vervolgens toegeneem het, en wat tot die opbreking van Benede-Lotaringe in verskeie halfonafhanklike state gelei het. Een van hierdie plaaslike adellikes was Gerolf van Holland, wat die gesag in Friesland oorgeneem het nadat hy gehelp het om Godfrid te vermoor en die Wikingherskap beëindig het.

Hoë Middeleeue (1000–1384)

'n Middeleeuse graf van die Brabantiese ridder Arnold van der Sluijs

Die Heilige Romeinse Ryk (die opvolger van Oos-Francië en toe Lotaringe) het gedurende die 10de en 11de eeu die grootste deel van die Lae Lande beheer, maar was nie in staat om politieke eenheid te bewerkstellig nie. Magtige plaaslike adellikes het hul stede, graafskappe en hertogdomme in privaat koninkryke omgeskep en min sin van verpligting teenoor die keiser gehad. Holland, Hainaut, Vlaandere, Gelre, Brabant en Utrecht was in 'n toestand van 'n byna voortdurende oorlog of het paradoksaal genoeg personele unies gevorm. Die taal en kultuur van die grootste deel van die bevolking wat in die Graafskap Holland gebly het, was oorspronklik Fries. Toe die Frankiese vestiging vanaf Vlaandere en Brabant gevorder het, het die gebied vinnig Oudnederlands geword. Die res van Frisië in die noorde (nou Friesland en Groningen) het sy onafhanklikheid bewaar en oor sy eie instellings beskik (gesamentlik die "Friese vryheid" genoem), wat gegrief het op die instelling van die feodale stelsel.

Rondom 1000 n.C., as gevolg van 'n aantal landboulike ontwikkelinge, het die ekonomie spoedig begin groei, en die hoër produktiwiteit het landbouers in staat gestel om meer land te bewerk of om handelaars te word. Stede het rondom kloosters en kastele gegroei, en 'n merkantiele middelklas het in hierdie stedelike gebiede begin ontwikkel, veral in Vlaandere en later ook in Brabant. Ryk stede het ook sekere voorregte van die monarg vir hulleself begin koop. In praktyk het dit beteken dat Brugge en Antwerpen kwasi-onafhanklike republieke in hul eie regte geword het wat later in van die belangrikste stede en hawens van Europa sou ontwikkel.

Rondom 1100 n.C. het landbouers uit Vlaandere en Utrecht onbewoonde moerasagtige land in die Westelike Nederland begin dreineer en bewerk wat die opkoms van die Graafskap Holland as magssentrum teweeg gebring het. Gedurende die Hoekse en Kabeljause twiste (Nederlands: Hoekse en Kabeljauwse twisten) tussen 1350 en 1490 is oor die titel Graaf van Holland gebaklei. Die Kabeljause faksie het uit die meer progressiewe stede bestaan, terwyl die Hoekse faksie deur konserwatiewe adellikes gevorm is. Hierdie adellikes het hertog Filips die Goeie van Boergondië — wat ook graaf van Vlaandere was — genooi om Holland te verower.

Boergondiese, Habsburgse en Spaanse Nederlande (1384–1581)

Willem I, Prins van Oranje, aanvoerder van die Nederlandse Rebellie, deur Adriaen Thomasz Key
Kaart van die Habsburgse heerskappye. Vanaf 1556 het dié dinastie se lande in die Lae Lande aan die Spaanse Habsburg-tak geval
Die Lae Lande in die 14de eeu
Die Spaanse Furie in Maastricht, 1579

In 1433 is die meeste van die Keiserlike en Franse leengoedere in die hedendaagse Nederland en België in 'n personele unie onder Filips die Goeie, Hertog van Boergondië, verenig. Die Huis van Boergondië en hul Habsburgse erfgename sou die Lae Lande vanaf 1384 tot 1581 beheers. Voor die Boergondiese unie het die Nederlanders hulself met hul stad, waarin hulle gebly het, of hul plaaslike hertogdom of graafskap geïdentifiseer. Die Boergondiese tydperk het die pad na nasieskap gebaan. Die nuwe heersers het Nederlandse handelsbelange verdedig, wat toe spoedig ontwikkel het. Die vloot van die Graafskap Holland het die vloot van die Hansebond herhaaldelik verslaan. Amsterdam het gegroei en gedurende die 15de eeu die primêre handelshawe in Europa vir graan uit die Baltiese lande geword. Amsterdam het graan aan die belangrikste stede in België, Noord-Frankryk en Engeland verskaf. Hierdie handel was noodsaaklik, aangesien Holland homself nie langer aan graan kon voorsien nie. Gronddreinering het die veen van die voormalige vleilande laat afneem tot 'n vlak wat te laag was om dreinering te handhaaf.

Onder die Habsburger Karel V, keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Spanje, is alle leengoedere in die huidige Nederland verenig in die Sewentien Provinsies, wat ook die grootste deel van die huidige België, Luxemburg en bykomende gebiede in die huidige Frankryk en Duitsland ingesluit het (met uitsondering van die Prinsbisdom Luik). Gedurende hierdie periode het die Protestantisme in Nederland sterk opgekom. Dit was vir die seun van Karel V, Filips II, 'n streng katoliek, onverteerbaar. Die Spaanse inkwisisie het meedoënloos in die Nederlande geheers met onthoofdinge en brandstapels om die ketters uit te roei. Dit het groot ontevredenheid in Nederland veroorsaak en tot 'n opstand gelei. Stadhouer Willem van Oranje het probeer om Filips II te oortuig om die inkwisisie te staak en vir godsdiensvryheid gepleit. Filips II het egter 'n Spaanse leër gestuur om die opstand te onderdruk. Willem van Oranje het teen sy wil leier van die opstand geword, wat in 1568 tot die Tagtigjarige Oorlog sou ontwikkel. Die opstand het nes godsdienstige ook politieke en ekonomiese oorsake gehad. Die vlak van felheid aan albei kante kan met die berig van 'n Nederlandse kronis verduidelik word:

Daar is meer as een keer gesien hoe mans hul eie broers ophang wat in die geledere van die vyand gevange geneem is … 'n Spanjaard het in hul oë opgehou om mens te wees. By een geleentheid het 'n sjirurg by Veer die hart van 'n Spaanse gevangene uitgesny, dit aan die voorkant van 'n vaartuig vasgespyker en die inwoners gevra om hul tande daarin te kom vasmaak, wat baie met groot tevredenheid gedoen het.

Die aanvoerder van die Spaanse leër, Fernando Álvarez de Toledo, het genadeloos gepoog om die Protestantse beweging in die Nederlande te onderdruk. Nederlanders is deur die "Bloedraad" en sy Spaanse soldate "lewend verbrand, gewurg, onthoof of begrawe". Afgesnyde koppe en onthoofde lyke is langs strate en paaie vertoon om die bevolking tot onderdanigheid te terroriseer. De Toledo het met die regstelling van 18 600 mense gespog, maar hierdie syfer sluit nie diegene in wat deur oorlogvoering en hongersnood omgekom het nie.

Die eerste groot belegging was De Toledo se poging om Haarlem te verower en daarmee Holland in twee te sny. Dit het vanaf Desember 1572 tot die volgende somer geduur, toe Haarlemers op 13 Julie eindelik oorgegee het met die belofte dat die stad van plundering gespaar sou bly. Dit was 'n bepaling wat De Toledo nie kon eerbied nie, toe sy soldate, kwaad van die verskuldigde betaling en die ellendige omstandighede wat hulle gedurende die lang, koue maande van die veldtog verduur het, gemuit het. Op 4 November 1576 het Spaanse tercio's Antwerpen verower en dit aan die ergste plundering in die Nederlandse geskiedenis onderwerp. Die burgers het verset, maar hulle is oorwin; seweduisend van hulle is afgemaai; duisend geboue is afgebrand; mans, vrouens en kinders is in 'n bloedwaan doodgemaak deur soldate wat skree Santiago! España! A sangre, a carne, a fuego, a sacco! ("Sint James! Spanje! Tot bloed, tot die vleis, tot vuur, tot brand!)

As gevolg van die Brandstigting van Antwerpen het afgevaardigdes uit die Rooms-Katolieke Brabant, Protestantse Holland en Zeeland in Gent ooreengekom om hulle by Utrecht en Willem van Oranje te skaar, alle Spaanse soldate uit Nederland te dryf en 'n nuwe regering vir die Nederlande te vorm. Juan van Oostenryk, die nuwe Spaanse goewerneur, is aanvanklik gedwing om toe te gee, maar hy het binne maande tot aktiewe vyandighede teruggekeer. Toe die gevegte hervat is, het die Nederlanders by koningin Elizabeth I van Engeland vir hulp gevra, maar sy het aanvanklik by haar verpligtinge teenoor die Spanjaarde uit die Verdrag van Bristol in 1574 gestaan. Die resultaat was dat in 1578 die volgende grootskaalse geveg in Gembloers plaasgevind het, wat die Spaanse magte maklik gewen en minstens 10 000 rebelle doodgemaak het, terwyl die Spaanse min verliese gely het. Ná die nederlaag van Gembloers het die suidelike van die Sewentien provinsies (vandag in Noord-Frankryk en België) hulself van die rebelle in die noorde gedistansieer en met die Unie van Arras in 1579 hul lojaliteit teenoor Filipps II van Spanje beklemtoon. In reaksie daarop het die noordelike van die Sewentien provinsies die Unie van Utrecht (ook in 1579) gesluit en hulself verplig om mekaar te ondersteun in hul verdediging teen die Spaanse leër. Die Unie van Utrecht word beskou as die grondslag van die moderne Nederland, alhoewel die staatsvorm nog herhaaldelik sou verander.

In 1579 het Spaanse troepe Maastricht afgebrand, meer as 10 000 burgerlikes vermoor en sodoende die rebellie verder aangehits. Op 26 Julie 1581 het die noordelike provinsies se Stategeneraal die Wet van afswering (Plakkaat van Verlatinghe) goedgekeur, waarin hulle hul onafhanklikheid verklaar en Filips II as heersende monarg in die noordelike provinsies amptelik afgesit het. Hierdeur is vir die eerste keer 'n "deur God geïntroneerde koning" afgesit. Deur die gebreek aan 'n ander geskikte heerser is met die Justificatie of Deductie in 1588 die soewereiniteit aan die Stategeneraal oorgedra en die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande met 'n Stadhouer as staatshoof gestig. Die Spaanse koning Filips II kon uit die hulpbronne uit Spanje, Spaans-Amerika, Spaans-Italië en Spaans-Nederland voordeel trek. Die Protestantse koningin Elizabeth I van Engeland het met die Nederlandse stryd teen die Spaanse gesimpatiseer en 'n weermag van 7 600 soldate ter ondersteuning van die Nederlanders in hul oorlog teen die Rooms-Katolieke Spanje ontplooi. Engelse troepe onder die Earl of Leicester en toe Lord Willoughby het teen die Spaanse in Nederland onder Alexander Farnese in 'n reeks grootliks besluitelose optrede te staan gekom en sodoende 'n groot hoeveelheid aan Spaanse troepe vasgebind en aan die Nederlanders tyd gegee om hul verdediging te herorganiseer. Die oorlog het tot in 1648 geduur, toe Spanje onder koning Filips IV op 15 Mei 1648 in die Vrede van Münster die onafhanklikheid van die sewe noordelike provinsies eindelik erken het. Met hierdie vredesverdrag is ook die Dertigjarige Oorlog in die Heilige Romeinse Ryk beëindig en Switserland se onafhanklikheid erken. Dele van die suidelike provinsies het de facto kolonies van die nuwe republikeinse merkantiele ryk geword, maar in Spaanse hande gebly. Die grens wat nou die grens tussen Nederland en België is, is so vasgelê.

Nederlandse republiek (1581–1795)

'n VOC-fabriek in Hugli-Chuchura, die Mogolryk se Bengale, deur Hendrik van Schuylenburgh, 1665
Kaart van die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande
Winterlandskap met skaters naby die stad Kampen deur Hendrick Avercamp, 1620's
Amsterdam se Damplein in 1656

Ná hul onafhanklikheidsverklaring het die provinsies Holland, Zeeland, Groningen, Friesland, Utrecht, Overijssel en Gelderland 'n Konfederasie gevorm. Al hierdie hertogdomme, heerskappye en provinsies was outonoom en het hul eie regerings gehad, die Provinciale Staten. Die Stategeneraal, die konfederale regering, was in Den Haag gesetel en het uit verteenwoordigers van elkeen van die sewe provinsies bestaan. Die ylbevolkte streek Drenthe was ook deel van die republiek, hoewel dit nie aan een van die provinsies behoort het nie. Daarbenewens het die republiek gedurende die Tagtigjarige Oorlog 'n aantal sogenoemde generaliteitslande in Vlaandere, Brabant en Limburg beset. Hul bevolking was meestal Rooms-Katoliek, hierdie gebiede het nie oor hul eie regeringsstrukture beskik nie en is as 'n buffersone tussen die Republiek en die Spaanse Nederland gebruik.

Die Nederlandse Republiek het die feodale stelsel verwerp en 'n kapitalistiese struktuur gekry. Dit het gelei tot sterk vooruitgang in die ekonomie en wetenskap. Die windmeule is ontwikkel en maak industrie en ook, nog belangriker, die inpoldering van land moontlik waardeur gebiede onder die seespieël vinnig drooggemaak kon word. Ontwikkeling in die skeepsboukuns het handel met verafgeleë lande moontlik gemaak. Tydens die Goue Eeu, wat vir die grootste deel van die 17de eeu aangehou het, het die Nederlandse koloniale ryk tot een van die belangrikste seevarende en ekonomiese magte gegroei, langs Portugal, Spanje, Frankryk en Engeland. Wetenskap, weermag en kuns (veral die Nederlandse skildery) was onder die mees bekende wêreldwyd. Teen 1650 het die Nederlanders oor sowat 16 000 handelskepe beskik. Die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie en die Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie het kolonies en handelsposte dwarsdeur die wêreld gestig, en selfs die suidelike dele van Taiwan beheer (1624–1662 en 1664–1667). Die Nederlandse nedersetting in Noord-Amerika het in 1614 met die stigting van Nieu-Amsterdam in die suidelike deel van die huidige Manhattan begin. Op 6 April 1652 het die Nederlander Jan van Riebeeck Kaapstad in die Nederlandse Kaapkolonie gestig. Die Nederlandse kolonies in Suid-Amerika is langs die talle riviere in die vrugbare Guyanavlaktes gestig, waaronder die Kolonie Surinam (nou Suriname). In Asië het die Nederlanders Nederlands-Indië (nou Indonesië) en die enigste handelspos in Japan, Dejima, gestig. Gedurende die tydperk van Proto-industrialisering het die Nederlandse koloniale ryk 50% van die tekstiel- en 80% van die sy-invoere uit die Indiese Mogolryk ontvang, veral uit sy mees ontwikkelde streek Bengal Subah.

Baie ekonomiese historici beskou die Nederlande as die eerste volledige kapitalistiese land wêreldwyd. In die vroegmoderne Europa het dit die welvarendste handelstad (Amsterdam) en die eerste voltydse aandelebeurs gehad. Die vindingrykheid van sy handelaars het gelei tot die ontwikkeling van versekerings- en aftreefondse, maar ook verskynsels soos die konjunktuur, die wêreld se eerste kapitaalinflasie, die tulpemanie van 1636–1637, en die wêreld se eerste beerklopjagter, Isaac Le Maire, wat pryse ondertoe gedwing het deur voorraad te stort en dan teen afslag terug te koop. Die internasionale mag van Nederland het so vinnig toegeneem dat die Engelse besorg geraak het en in 1652 die eerste van die vier Engels-Nederlandse oorloë uitgebreek het, waartydens die Nederlanders in die tweede van hul kolonie Nieu-Nederland ontneem is. In 1672 – in Nederlands bekend as Rampjaar – het die Nederlandse Republiek gelyktydig oorlog teen Frankryk, Engeland en drie Duitse bisdomme gevoer. Op see kon hulle die Engelse en Franse vlote suksesvol daarvan verhinder, om die westelike oewers te bereik. Op land is hulle egter amper volledig deur die uit die ooste komende Franse en Duitse leërs beset. Hulle het daarin geslag om die gety te draai deur dele van Holland te laat oorstroom, maar hulle kon nooit hul ou glorie terugkry nie en het gedurende die 18de eeu 'n algemene agteruitgang beleef, met ekonomiese mededinging deur Engeland en 'n langdurige twis tussen die twee hooffaksies in die Nederlandse samelewing, die Republikeinse Staatsgezinden, en die ondersteuners van die stadhouer, die Prinsgezinden.

Bataafse Republiek en Koninkryk (1795–1890)

Kaart van die Nederlandse koloniale ryk. Liggroen: gebiede wat deur die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie bestuur is; donkergroen: die Nederlandse Wes-Indiese Kompanjie. In geel die gebiede wat later, gedurende die 19de eeu, beset is.
Kaart van die republiek in die 18de eeu
Die voorlegging van Diponegoro aan Generaal De Kock ná die Java-oorlog in 1830; skildery deur Nicolaas Pieneman

In die derde Engels-Nederlandse oorlog is die Engelse oorwin en stadhouer Willem III van Oranje-Nassau het die Engelse troon bestyg. Die ekonomiese sentrum het egter na Londen verskuif. Dit het tot ontevredenheid in die republiek gelei, en baie burgers het vir die oorgang na 'n sterker demokratiese bedeling gepleit wat tot 'n vierde oorlog gelei het. Dit het die republiek so verswak, dat dit teen die Franse rewolusionêre troepe geen weerstand kon ontbied nie. Met die gewapende ondersteuning deur die rewolusionêre Frankryk het Nederlandse Republikeine op 19 Januarie 1795 die Bataafse Republiek uitgeroep, wat op die Franse Republiek geskoei was en die Nederlanders in 'n eenheidstaat saamgevat het. Die stadhouer Willem van Oranje moes na Engeland vlug. Die Engelse het die Franse besetting gebruik en enkele kolonies, waaronder die Nederlandse Kaapkolonie van Nederland gevat. In 1806 is die Koninkryk van Holland deur Napoleon Bonaparte as 'n marionetkoninkryk met sy broer Louis Bonaparte as koning gestig om die Nederlande meer effektief te beheer. Koning Louis Bonaparte het egter probeer om die Nederlandse belangstellings teen dié van sy broer te beskerm en hy is op 1 Julie 1810 gedwing om te abdikeer. Die keiser het 'n weermag ontplooi en die Nederlande het deel van die Franse Keiserryk geword totdat Napoleon gedurende herfs 1813 in die Slag van Leipzig verslaan is.

William Frederick, seun van die laaste stadhouer, het in 1813 na Nederland teruggekeer en homself tot Soewereine Prins van die Nederlande verklaar. Twee jaar later het die Kongres van Wene die Suidelike Nederlande by die noorde gevoeg om 'n sterk land aan die noordelike grens van Frankryk te stig; hulle het ook Nederlands-Indië teruggekry, maar nie die Kaapkolonie nie. William Frederick het in 1815 hierdie verenigde Nederlande tot 'n koninkryk verhef en homself as koning Willem I van Nederland geproklameer. Daarbenewens het Willem in ruil vir sy Duitse besittings oorerflike Groothertog van Luxembourg geword. Sedert 1581 het die Suidelike Nederlande van die noorde in kulturele opsig egter verskil en die Franstalige burgers in die suide het in opstand gekom. Die lae populariteit van koning Willem I het dit moontlik gemaak dat sy die Vlaamse boerebevolking vir hulle saak kon win. In 1830 breek in Brussel 'n opstand uit en die staat België word uitgeroep. Die suide het in 1830 as België onafhanklik geword (in 1839 deur die Noordelike Nederland erken, toe die Koninkryk van die Nederlande volgens 'n dekreet gestig is). Die huidige staatsvorm van Nederland het in 1848 ontstaan, toe die mag aan die parlement toegeken is. Die personele unie tussen Luxemburg en Nederland is in 1890 ontbind, nadat Willem III sonder oorblywende manlike erfgenaam oorlede is. Opvolgingswette het verhoed dat sy dogter koningin Wilhelmina die volgende Groothertogin kon word.

Die Belgiese Rewolusie tuis en die Java-oorlog in Nederlands-Indië het die Nederlande amper aan die rand van bankrotskap gebring. In 1830 is egter die Kultuurstelsel ingevoer; in Nederlands-Indië moes 20% van die dorpsgrond gewy word aan regeringsgewasse vir uitvoer. Dié beleid het aan die Nederlanders enorme rykdom besorg en die kolonie selfonderhoudend gemaak.

In 1863 het die Nederlande slawerny in sy kolonies afgeskaf. Slawe in Suriname het eers in 1873 volledige vryheid verkry, aangesien die wet bepaal het dat daar 'n verpligte oorgang van tien jaar moes plaasvind.

Wêreldoorloë en later (1890–hede)

Die hoofartikels vir hierdie afdeling is: Eerste Wêreldoorlog en Tweede Wêreldoorlog.
Rotterdam ná Duitse lugaanvalle in 1940
Die voormalige eerste ministers Wim Kok, Dries van Agt, Piet de Jong, Ruud Lubbers en Jan Peter Balkenende saam met die eerste minister Mark Rutte in 2011

Nederland was in staat om gedurende die Eerste Wêreldoorlog neutraal te bly, deels omdat die invoer van goedere deur Nederland noodsaaklik was vir die Duitse oorlewing tot die Britse Vloot se blokkade in 1916. Dit het tydens die Tweede Wêreldoorlog verander, toe Nazi-Duitsland Nederland op 10 Mei 1940 binnegeval het. Die Rotterdamse Blitz het die hoofgroep van die Nederlandse leër gedwing om vier dae later oor te gee. Tydens die Duitse besetting is meer as 100 000 Jode saamgetrek en na Nazi-konsentrasiekampe vervoer; net min van hulle het die Holocaust oorleef. Nederlandse werkers is vir dwangarbeid in Duitsland in diens geneem, burgerlikes in die weerstand is in vergelding vir aanvalle op Duitse soldate vermoor en die platteland is vir kos geplunder. Alhoewel daar duisende Nederlanders was wat hul lewens op die spel geplaas het deur Jode vir die Duitsers weg te steek, het meer as 20 000 Nederlandse fasciste by die Waffen-SS aangesluit, en aan die Oosfront geveg. Politieke medewerkers was lede van die fascistiese NSB, die enigste wettige politieke party in die besette Nederland. Op 8 Desember 1941 het die Nederlandse regering in ballingskap oorlog teen Japan verklaar, maar hulle kon nie die Japannese besetting van Nederlands-Indië verhoed nie. In 1944–45 was die Eerste Kanadese leër, wat Kanadese, Britse en Poolse soldate ingesluit het, verantwoordelik vir die bevryding van 'n groot deel van Nederland. Kort na die Bevrydingsdag het die Nederlanders 'n koloniale oorlog teen die nuwe Republiek Indonesië gevoer.

In 1954 het die Wet vir die Koninkryk van die Nederlande (Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden), wat die gevolg was van internasionale druk om dekolonisering uit te voer, die politieke struktuur van Nederland hervorm. Die Nederlandse kolonies Surinam en Curaçao het saam met die Europese land op 'n gelyke basis lande binne die koninkryk geword. Indonesië het sy onafhanklikheid in Augustus 1945 verklaar (erken in 1949), en was derhalwe nooit deel van die hervormde koninkryk nie. Suriname het in 1975 gevolg. Ná die oorlog en die opkomende Koue Oorlog het Nederland die tydperk van neutraliteit verlaat en nouer bande met sy buurlande aangeknoop. Nederland was een van die stigtingslede van Benelux, Navo, Euratom en die Europese Steenkool- en Staalgemeenskap, wat later in die EEG (Gemeenskaplike mark) en later die Europese Unie sou ontwikkel.

Emigrasiepogings wat deur die regering ná die oorlog aangemoedig is om die bevolkingsdigtheid te verminder het 500 000 Nederlanders aangespoor om die land te verlaat. Die 1960's en 1970's was gekenmerk deur groot sosiale en kulturele veranderinge, soos 'n vinnige deversuiling wat gekenmerk is deur die verval van die ou verdeeldheid op politieke en godsdienstige gebied. Jongmense, en veral studente, het tradisionele sedes verwerp en aangedring op veranderinge in sake soos vroueregte, seksualiteit, ontwapening en omgewingskwessies. In 2002 is die euro as geldeenheid ingevoer en in 2010 is die Nederlandse Antille ontbind. Daar is 'n referendum op elke eiland gehou om hul toekomstige status te bepaal. Vervolgens het die eilande Bonaire, Sint Eustatius en Saba (die BES-eilande) nouer bande met Nederland gesluit. Dit het ná die ontbinding van die Nederlandse Antille tot die inkorporasie van die drie eilande by Nederland as spesiale munisipaliteite gelei. Die spesiale munisipaliteite word onder die sambreelterm Karibiese Nederland saamgevat. Sedertdien vorm Nederland saam met Aruba, Curaçao en Sint Maarten die Koninkryk van die Nederlande.

Staatsvorm

Koning Willem-Alexander van die Nederlande
Die eerste minister Mark Rutte

Nederland is 'n konstitusionele monargie met 'n parlementêre stelsel. Die setel van die Tweede Kamer en de regering is in Den Haag. Die staatshoof is koning Willem-Alexander en die eerste minister Mark Rutte (die Rutte III-kabinet bestaan sedert 26 Oktober 2017). Die parlement bestaan uit twee kamers, naamlik die Tweede Kamer, wat regstreeks deur die volk verkies word, en die Eerste Kamer, wat deur die provinsiale state gekies word. Laasgenoemde word op sy beurt ook weer regstreeks deur die volk verkies. Die Tweede Kamer bestaan uit 150 parlementslede, die Eerste Kamer uit 75 parlementslede. Die Nederlandse parlement word gekenmerk deur 'n veelvoud klein politieke partye. 'n Koalisie tussen sodanige partye is altyd noodsaaklik ten einde 'n regering te kan vorm. Demokrasie leef dus by uitstek in Nederland, maar 'n nadeel van so baie partye is dat die koalisieregerings wat na 'n verkiesing gevorm word, dikwels onstabiel is. As so 'n koalisie tot 'n val kom, moet 'n nuwe verkiesing uitgeroep word, met die gevolg dat Nederland in die verlede verskeie kere vervroegde verkiesings moes hou.

Kroon

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Nederlandse monargie.

Die Kroon word gevorm deur die monarg en die kabinetministers. Die ministers en hulle staatssekretarisse (adjunkministers) vorm saam die ministerraad. Die monarg word binne die Kroon volledig ingelig oor alle politieke sake van die dag. Die monarg se mag is egter beperk. Hy het eintlik net 'n raadgewende stem. Dit is die bedoeling dat die monarg bo die politiek staan. Hy is neutraal en verteenwoordig die volk. Tog bepaal die Nederlandse grondwet dat die monarg onskendbaar is en dat die ministers verantwoordelik is. Die ministers kan dus deur die parlement (en dus indirek deur die volk) ter verantwoording geroep word as die monarg byvoorbeeld die wet sou oortree.

Wetgewingsproses

'n Besluit kan ingedien word deur die regering of 'n willekeurig Tweede-Kamerlid. Hierna volg 'n stemming in die Tweede Kamer. 'n Besluit kan in die Tweede Kamer uitgebreid bespreek en verander word totdat dit goedgekeur word.

Hierna volg 'n goedkeuring in die Eerste Kamer. Die Eerste Kamer doen alleen 'n toetsing of 'n besluit strydig is met die grondwet, andere wette en internasionale verdrae. Die Eerste Kamer kan alleen ja of nee stem, in geval van nee gaan die besluit terug na die Tweede Kamer.

Laere owerheid

Nederland se laere owerheid bestaan uit provinsies, munisipaliteite en waterskappe.

Provinsies

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Provinsies van Nederland.
Nederlandse provinsies

Nederland is onderverdeel in twaalf provinsies. Die laaste provinsiale wysiging was in 1986 waarby Flevoland, waarvan die drooglegging voltooi is in 1968, sy eie bestuur gekry het.

Vlag Provinsie Hoofstad Grootste stad Algehele oppervlakte Landoppervlakte Bevolking
(November 2019)
Digtheid
Drenthe Assen Emmen 2 680 km² 2 634 km² 4932 449 188/km²
Flevoland Lelystad Almere 2 413 km² 1 413 km² 422 202 299/km²
Friesland Leeuwarden 5 749 km² 3 324 km² 649 988 196/km²
Gelderland Arnhem Nijmegen 5 136 km² 4 967 km² 2 084 478 420/km²
Groningen Groningen 2 960 km² 2 325 km² 585 881 252/km²
Limburg Maastricht 2 210 km² 2 148 km² 1 118 223 521/km²
Noord-Brabant 's-Hertogenbosch Eindhoven 5 082 km² 4 908 km² 2 562 566 523/km²
Noord-Holland Haarlem Amsterdam 4 092 km² 2 662 km² 2 877 909 1 082/km²
Overijssel Zwolle Enschede 3 421 km² 3 323 km² 1 162 215 350/km²
Utrecht Utrecht 1 449 km² 1 380 km² 1 353 596 981/km²
Zeeland Middelburg 2 934 km² 1 783 km² 383 689 216/km²
Zuid-Holland Den Haag Rotterdam 3 419 km² 2 814 km² 3 705 625 1 317/km²
Algeheel Amsterdam 41 545 km² 33 481 km² 17 399 821 521/km²

Munisipaliteite

Die hoofartikels vir hierdie afdeling is: Lys van munisipaliteite in Nederland en Lys van nedersettings in Nederland.
Nederlandse munisipaliteite (2021)

Nederland is verder verdeel in 355 munisipaliteite (2021), waarvan drie in die Karibiese gebied:

Vlag Naam Hoofstad Oppervlakte Bevolking
(Januarie 2019)
Digtheid
Bonaire Kralendijk 294 km² 20 104 69/km²
Saba The Bottom 13 km² 1 915 148/km²
Sint Eustatius Oranjestad 21 km² 3 138 150/km²
Algeheel 328 km² 25 157 77/km²

Die tien grootste stede is:

Die binnestad van Amsterdam
Nederlandse waterskappe
Stad Bevolking
(2021)
Amsterdam 873 000
Rotterdam 651 000
Den Haag 546 000
Utrecht 358 000
Eindhoven 234 000
Groningen 233 000
Tilburg 220 000
Almere 212 000
Breda 184 000
Nijmegen 178 000

Waterskappe

Nederland is ook verdeel in 21 waterskappe wat die waterbeheer toepas.

Oosterscheldekering

Wat baie besoekers aan Nederland opval is die ekstreme platheid van die landskap – veral in die weste waar die land onder seespieël lê (laagste punt: 6,76 meter onder seespieël (Nieuwerkerk aan den IJssel)). In die ooste lyk dit effe minder plat, maar steeds redelik plat. Slegs Limburg is heuwelagtig, die hoogste punt is die Vaalserberg met 322 m.

Groot stukke land is uit water gewin; tydens die Suiderseewerke is die provinsie Flevoland geheel uit die Suidersee gewin. Water maak 'n belangrike deel uit van die oppervlak van Nederland, ongeveer 18% bestaan uit water.

'n Ander belangrike waterboukundige projek is die Deltawerke, wat na 'n watersnoodramp in 1953 begin is om Zeeland te beskerm teen oorstrominge. Die Deltawerke omvat baie indrukwekkende waterwerke soos die Oosterscheldekering en die Haringvlietdam.

'n Aantal van die groot riviere mond in Nederland uit in see. Die Ryn kom Nederland by Tolkamer binne, waar die Waal by Nijmegen aftak en 70% van die water afneem. By Westervoort vertak die Ryn die IJssel en by Wijk bij Duurstede gaan die Ryn oor in die Lek. Die ou rivierbedding van die Ryn staan vandag bekend as die Kromme Ryn, maar vervoer geen noemenswaardige waterhoeveelhede meer nie. Die Lek mond uit in die Nieuwe Waterweg.

Die Maas kom in Suid-Limburg by Wezet Nederland binne en stroom noordwaarts. By Mook buig die rivier af in westelike rigting om uiteindelik uit te mond in die Hollands Diep wat in verbinding staan met meerdere andere watere.

Die Skelde kom Nederland ten noorde van Antwerpen binne en verbreed tot die Westerschelde.

Die Amsterdamse effectenbeurs is die oudste finansiële handelsbeurs ter wêreld

Nederland se ekonomie is een van die suksesvolstes en doeltreffendstes wêreldwyd. Ondanks sy relatief klein bevolking en oppervlakte het die land tot een van die wêreld se tien grootste uitvoerders en een van die welvarendste nasies ontwikkel. Die bruto finansiële bates van Nederlandse huishoudings beloop 292 persent van die bruto geografiese produk, terwyl die ekonomie tussen 1990 en 2009 met byna 50 persent gegroei het.

Die Nederlandse ekonomie is 'n tipiese dienste-ekonomie, ongeveer 73% van die bevolking werk in die dienstesektor (met vervoer, logistiek en finansiële dienste as die belangrikste bedrywe), 25% in die industrie en 2% in die landbou. Soos in baie westerse lande vind 'n proses van deïndustrialisasie plaas, waarby tegnologies laagwaardige industrieë verhuis na lae-lonelande in Oos-Europa en Asië. Die Nederlandse ekonomie is baie internasionaal, belangrike uitvoervennote is Duitsland, Frankryk, die Verenigde Koninkryk, Italië en die Verenigde State. Belangrike invoervennote is Duitsland, die Verenigde State, België, die Volksrepubliek China, Frankryk en die Verenigde Koninkryk. 4% van die Suid-Afrikaanse uitvoer gaan na Nederland, maar dit speel op die Nederlandse invoerbalans slegs 'n klein rol.

Vervoer

Nederland beskik oor 'n digte snelwegnetwerk. Die hoofare is die A1 van Amsterdam na die Duitse grens by Hengelo, die A2 van Maastricht na Amsterdam, die A4 van Delft na Amsterdam, die A12 van Den Haag na die Duitse grens by Emmerik, die A13 van Rotterdam na Den Haag en die N50/A50 van Emmeloord na Eindhoven. Die hoeveelheid verkeer in die Randstad is 'n groot probleem, 'n dag waarop meer as 500 km aan verkeersknope ontstaan is geen uitsondering nie.

Daar is ook 'n digte spoorwegnet, met groot knooppunte in Utrecht, Rotterdam, Amsterdam en Amersfoort, met elk baie verbindings in alle rigtings. Die Nederlandse Spoorweë maak baie gebruik van dubbeldektreine om die verkeersstroom van reisigers te hanteer.

Via die seehawe van Rotterdam is Nederland 'n belangrike deurvoerland vir die res van Europa. Groot seeskepe meer aan in Rotterdam waar hulle vrag in kleinere binneskepe oorgelaai word. Via die Ryn kan 'n belangrike deel van Europa bereik word. Ruolie uit die Midde-Ooste word in Rotterdam via 'n uitgebreide pypleidingstelsel verder Europa in vervoer.

Landbou

Nederland se sterk uitvoergerigte landbousektor, wat tien persent van alle werkgeleenthede verteenwoordig, speel tradisioneel 'n belangrike rol en het van die land die tweede grootste uitvoerder van agrariese produkte ter wêreld gemaak. Die landboubedryf lewer tien persent van die bruto geografiese produk en twee derdes van die oorskot op die handelsrekening op. Duitsland is die belangrikste invoerder van produkte soos blomme en kaas.

Sowat 55 persent van Nederland se totale oppervlakte word vir landboudoeleindes gebruik, terwyl kweekhuise 70 000 hektaar beslaan. In die Westland word groot hoeveelhede vrugte in kasse verbou, in die suide en ooste van die land word groot hoeveelhede vee aangehou.

Grondstowwe

Nederland beskik oor steenkool-, aardolie- en veral aardgasreserwes. Die aardgasveld in Slochteren behoort tot die grootste in die wêreld en Nederland beklee die 20ste plek op die lys van lande met die grootste gasreserwes. Dit is 'n belangrike nasionale inkomstebron en gasleidinge vanuit Slochteren loop tot in Italië.

'n Ander grondstof wat 'n rol in die nywerheid speel is sout. Dit word gewin rondom Hengelo en is 'n bron van chloor vir die chemiese industrie.

Kommunikasie

Verskeie Nederlandse koerante in Nijmegen

Die telefoonnetwerk is in hande van 'n voormalig staatsbedryf, KPN. Omdat dit feitelik 'n monopolie is, is daar wetgewing wat ander maatskappye regte toestaan om teen 'n wetlike tarief toegang tot die fisieke telefoonlyne te verkry, waardeur op hulle eie netwerke hulle eie dienste aan kan bied. Die telefoonnetwerk bestaan vir ongeveer 25% uit digitale ISDN-lyne en vir 75% uit tradisionele analooglyne.

Nederland het ook 'n groot aantal selfoongebruikers, 11 miljoen. Drie selfoonnetwerke bedryf mobiele GSM-kommunikasie.

Televisie gaan vir die grootste gedeelte analoog (PAL) deur middel van kabels. Die proses van digitalisering is in aan die gang maar die wet van die remmende voorsprong is hier van toepassing, dit word ernstig gehinder deur die relatief goeie kwaliteit beeld wat die analoogtelevisiekabels lewer. Die televisie-uitsendings oor die lug is sedert 2006 wel digitaal.

Internet is vandag danksy 'n groot aantal verskaffers wat lae pryse veroorsaak het grotendeels breëband via televisiekabel en ADSL, sodat ongeveer 60% van die gesinne tans 'n breëbandaansluiting het. Omdat Amsterdam wêreldwyd 'n belangrike knooppunt is, is daar gedurende die .com-periode groot hoeveelhede optiese vesel ondergronds gelê, wat 'n uitgebreide infrastruktuur aan hoofsnelweë opgelewer het, wat op sy beurt weer verskaffers van bedienerhuisvesting ("server hosting") na Nederland getrek het.

Tale

Verspreiding van Nederlands in Europa

Die amptelike taal van Nederland is Nederlands. In die provinsie Friesland is Wes-Fries 'n amptelike taal, naas Nederlands. Nedersaksies en Limburgs geniet erkenning as streekstale. Wes-Fries word gepraat in die provinsie Friesland, dit word deur so te sê iedereen in die provinsie verstaan en ongeveer 'n derde van die bevolking daar as primêre omgangstaal gebruik. Die oorgangsgebied tussen die Nederlandse en Nedersaksiese taalgebied begin oostelik van die provinsie Utrecht, maar Nedersaksies word eintlik net in die mees oostelike dele van die land algemeen gepraat. Limburgs word veral in die provinsie Limburg gepraat waarby dit in die suidelike deel van die provinsie sterk van Nederlands begin afwyk. Hoewel die bespreking van of Limburgs 'n taal of 'n dialek is nog voltrek moet word, is die gebruik van Limburgs baie sterk – in Limburg word dit gewoonlik as primêre omgangstaal gebruik. Vrywel die gehele Nederlandse bevolking praat Nederlands op moedertaalvlak.

Naas die inheemse tale het Nederland 'n hoop immigrante gekry wat hulle tale meegebring het, wat tot gevolg het daar hier en daar bietjie Sranantongo (= Surinaams), Arabies of Turks gepraat word, veral in die groot stede. Gebrekkige kennis van Nederlands in hierdie groepe besorg die regering die laaste jare groot hoofbrekens. Die oorsaak hiervan is dat 'n groot aantal van die eerste generasie Turkse en Marrokkaanse immigrante (wat as gasarbeiders na Nederland gekom het) na selfs veertig jaar in Nederland nogsteeds nie die Nederlandse taal magtig is. Die kinders van hierdie immigrante leer dan nie in hulle eie ouerhuise om Nederlands te praat nie en gevolglik het hulle 'n groot taalagterstand as hulle skool toe gaan.

Literatuur

Domtoring in Utrecht

Die Nederlandse literatuur is tans baie lewendig en trek 'n hoop lesers in die binne- en buiteland. Bekende skrywers is onder meer Simon Vestdijk, Gerard (van 't) Reve, Harry Mulisch, Cees Noteboom, Willem Frederik Hermans, Jan Wolkers en Hella S. Haasse.

Bekende skrywers uit die verlede is Pieter Corneliszoon Hooft (1581–1641), Louis Couperus, Multatuli en die digters Joost van den Vondel, Willem Kloos en Frederik van Eeden.

Rolprentbedryf

Danksy 'n subsidie wat baie effektief geblyk te wees het, het die rolprentbedryf in Nederland die laaste jare besonder sterk gegroei, waarby tans (2005) die aantalle films in produksie in die tientalle loop. Enkele suksesvolle rolprente van die afgelope jare sluit in Minoes, De Tweeling, Pietje Bell, Passievrucht en Zwartboek (Blackbook).

'n Beroemde Nederlandse rolprnet uit die sewentigerjare is Soldaat van Oranje deur regisseur Paul Verhoeven. Nederlandse regisseurs is ook in die Engelstalige mark aktief, 'n voorbeeld van 'n rolprent wat deur 'n Nederlandse regisseur Jan de Bont gemaak is, is Speed.

Ondanks die goeie produksie van Nederlandstalige rolprente is Engelstalige rolprente in die bioskope tog in die meerderheid, wat met ondertitels gekyk word.

Musiek

Die Nederlandse musiekbedryf gaan tans (2005) 'n rustige periode deur. 'n Aantal musiekgroepe het gestop en ander raak uit die mode. Baie produktiewe periodes was die begin van die tagtigerjare en halfweg die negentigerjare.

Bekende kunstenaars en groepe van die onlangse verlede sluit in Anouk, Doe Maar, Frank Boeijen, Het Goede Doel, Marco Borsato, Di-Rect, Jan Smit, Guus Meeuwis, De Kast, Nick & Simon, 3JS, Bløf, Ali B, De jeugd van Tegenwoordig, Stef Bos en Acda en De Munnik.

Op radiostasies word musiek in verskillende tale gedraai, ook hier is Engels sterk verteenwoordig. Die Nederlandstalige aanbod verskil per uitsender, op Radio 2 en 100%NL is dit byvoorbeeld 'n groot deel van die aanbod, op Sky Radio word Nederlands alleen gehoor as daar 'n groot Nederlandstalige treffer is. 'n Ander taal wat reëlmatig gehoor word is Fries en ook Italiaans, Frans en Duits is af en toe hoorbaar oor die radio.

Kuns

Nederland het baie bekende skilders, bekende meesters is onder meer Rembrandt van Rijn (1606–1669), Salomon van Ruysdael (1602–1670), Frans Hals, Johannes Vermeer, Judith Leyster, Jan Steen en Vincent van Gogh. Bekende kunstenaars uit die onlangse tydperk is Piet Mondriaan en Maurits Escher en die kunsvervalser Han Van Meegeren.

Sport

Nederland teen Spanje tydens die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010 se eindstryd op 11 Julie 2010 op Sokkerstad, Johannesburg
Die Nederlandse nasionale rugbyspan, soos in Januarie 2008
Die Nederlandse nasionale krieketspan op 5 Julie 2010 in Rotterdam

Sokker is die gewildste spansport in Nederland, gevolg deur veldhokkie en vlugbal. Ysskaats, tennis, gimnastiek en gholf is die gewildste individuele sporte. Inheemse sportsoorte soos fierljeppen, beugelen, kaatsspel, klootschieten, kolven en korfball word ook gespeel.

Die Nederlandse nasionale sokkerspan is een van die gewildste sokkerspanne met sterk mededinging teen buurlande soos België, Duitsland, Engeland en Frankryk. Ten spyte van hul rykdom van individuele talente kon die Nederlandse elftal net een internasionale titel verower en die UEFA Europa-beker 1988 wen. Hulle het drie keer tot die eindstryd van die FIFA Sokker-Wêreldbeker deurgedring (in 1974, 1978 en 2010), maar nog nie die titel verower nie. Nederland se hoogste sokkerliga is die Eredivisie, gevolg deur die Eerste divisie, Tweede divisie, Derde divisie en die Hoofdklasse.

Krieket was voorheen 'n gewilde sport, maar is deur sokker verbygesteek, terwyl krieket in onlangse jare weer gewildheid verwerf het. Die Nederlandse nasionale krieketspan het tot dusver vir vier krieketwêreldbekertoernooie gekwalifiseer (in 1996, 2003, 2007 en 2011). Nederland was mede-gasheer van die Krieketwêreldbeker 1999, maar het nie daaraan deelgeneem nie. Hulle het ook vir vier T20I-wêreldbekers gekwalifiseer (in 2009, 2014, 2016 en 2021). Tydens die T20I-wêreldbeker 2009 het Nederland Engeland verslaan.

Die Nederlandse vroue se nasionale veldhokkiespan is die suksesvolste nasionale span by die Hokkiewêreldbeker en het die toernooi tot dusver ses keer gewen (in 1974, 1978, 1983, 1986, 1990, 2006, 2014 en 2018). Hul eweknie vir mans het die Hokkiewêreldbeker tot dusver drie keer gewen (in 1973, 1990 en 1998).

Rugby word ook in Nederland gespeel, maar die Nederlandse nasionale rugbyspan het tot dusver nog nie vir die Rugbywêreldbeker gekwalifiseer nie. Hulle ding in die Europese Nasiesbeker met ander opkomende rugbyspanne mee.

Nederland het al verskeie groot sportgeleenthede soos die Olimpiese Somerspele 1928 en die UEFA Europa-beker in 2000 (saam met België) gehuisves.

Die Nederlandse rooi-wit-bloue vlag mét oranje wimpel tydens Koningsdag
Datum Afrikaanse naam Nederlandse naam Opmerking
1 Januarie Nuwejaarsdag Nieuwjaarsdag Begin van die nuwe jaar
Maart/April Paasfees Pasen Nederlanders vier Paasfees oor twee dae.
27 April Koningsdag Koningsdag Koningsdag word gevier op die verjaardag van die koning, Willem-Alexander.
4 Mei Herdenking van die Dooies Dodenherdenking Herdenking vir die mense wat gesneuwel het in die Tweede Wêreldoorlog en in andere oorloë.
5 Mei Bevrydingsdag Bevrijdingsdag Viering van die oorwinning oor Duitse magte in 1945 tydens die Tweede Wêreldoorlog.
40 dae ná Paasfees Hemelvaartsdag Hemelvaartsdag Hemelvaart van Jesus
7 weke ná Paasfees Pinkster Pinksteren Nederlanders vier Pinkster oor twee dae.
5 Desember Sinterklaas Sinterklaas Sinterklaas, 'n voorganger van Vader Kersfees gee geskenke vir kinders.
25 Desember, 26 Desember Kersfees, Welwillendheidsdag Kerstmis, Tweede kerstdag Nederlanders vier Kersfees oor twee dae.
31 Desember Oujaarsaand Oudejaarsdag Einde van die ou jaar
  1. (nl) . Besoek op23 Mei 2021.
  2. (nl) . Ministerie van Algemene Zaken. 19 Mei 2015. Besoek op23 Mei 2021.
  3. (en) . OESO. Besoek op23 Mei 2021.
  4. (nl) . CBS. Besoek op23 Mei 2021.
  5. (en) . Internasionale Monetêre Fonds. April 2021. Besoek op23 Mei 2021.
  6. (en) (PDF). United Nations Development Programme. 2020. Besoek op23 Mei 2021.
  7. (en) . ec.europa.eu/eurostat. Eurostat. Besoek op9 Julie 2020.
  8. (en) . Nederlandse Kantoor vir Toerisme en Kongresse. 18 Oktober 2012. Besoek op23 Mei 2021.
  9. (en) . Departement van Verdediging. Geargiveer vanaf op 7 Julie 2017. Besoek op15 Augustus 2014.
  10. (en) . Rijksoverheid. 11 Januarie 2016. Besoek op23 Mei 2021.
  11. (nl) . CBS. vanaf die oorspronklike op 16 Desember 2019. Besoek op16 Desember 2019.
  12. (nl) Dutch Wikisource. "Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden". Chapter 2, Article 32. vanaf die oorspronklike op 21 April 2020. Besoek op3 Julie 2013.
  13. (en) Permanent Mission of the Netherlands to the UN. . Geargiveer vanaf op 5 Oktober 2013. Besoek op26 Junie 2013.
  14. (en)Rotterdam Port Authority (1 Junie 2014). . Persberig. 8. . Besoek op 28 Junie 2014.
  15. (en) van Krieken, Peter J.; David McKay (2005).. Cambridge University Press. ISBN 978-90-6704-185-0.
  16. (en) Schiermeier, Quirin (5 Julie 2010). . Nature. 466 (170): 170. doi:. PMID .
  17. (en) . Marshall Cavendish. 2003. p. . ISBN 978-0-7614-7323-7.
  18. (nl) . vanaf die oorspronklike op 31 Maart 2020. Besoek op25 Januarie 2015.
  19. (en) (RVO), Netherlands Enterprise Agency (17 Julie 2015). . hollandtrade.com. vanaf die oorspronklike op 1 Januarie 2016. Besoek op26 Augustus 2016.
  20. (en) . National Geographic Society. September 2017. vanaf die oorspronklike op 14 Mei 2020. Besoek op15 Januarie 2020.
  21. (en) . Rsf.org. 1 Februarie 2017. vanaf die oorspronklike op 22 Mei 2020.
  22. (en) . vanaf die oorspronklike op 10 Mei 2013. Besoek op10 Mei 2013.
  23. (en) Helliwell, John; Layard, Richard; Sachs, Jeffrey (20 Maart 2017). (PDF). Verenigde Nasies se Volhoubare ontwikkelingsoplossingsnetwerk. ISBN 978-0-9968513-5-0. Geargiveer vanaf (PDF) op 12 Julie 2017. Besoek op18 Junie 2017.
  24. (en) (PDF). Worldhappiness.report. Geargiveer vanaf (PDF) op 19 Februarie 2018. Besoek op3 Augustus 2017.
  25. (en) . World Happiness Report. Besoek op23 Mei 2021.
  26. (en) . Columbia Encyclopedia. Columbia University Press. 2013. vanaf die oorspronklike op 19 Augustus 2016. Besoek op1 Februarie 2014.
  27. (en) . 5 September 2013. vanaf die oorspronklike op 1 November 2019. Besoek op1 Februarie 2014.
  28. (en) Wim Blockmans; Walter Prevenier (3 Augustus 2010). . University of Pennsylvania Press. pp. 85–. ISBN 978-0-8122-0070-6.
  29. (en) Elton, Geoffrey Rudolph (1990). . ISBN 978-0-521-34536-1.
  30. (nl) Van der Lem, Anton. . vanaf die oorspronklike op 10 Oktober 2017. Besoek op11 Maart 2013.
  31. (en) . The Daily Telegraph. Londen. 12 April 2008. vanaf die oorspronklike op 21 Mei 2020. Besoek op31 Maart 2014.
  32. (en) . vanaf die oorspronklike op 21 Mei 2020. Besoek op31 Maart 2014.
  33. (en) (PDF). Geargiveer vanaf (PDF) op 27 Februarie 2012. Besoek op31 Maart 2014.
  34. (en) (PDF). Londen. (PDF) vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020. Besoek op31 Maart 2014.
  35. (en) "Holland vs Netherlands – Is the Netherlands the same as Holland?"
  36. (en) . Explore Holland. 17 Januarie 2020. vanaf die oorspronklike op 23 Mei 2020. Besoek op17 Januarie 2020.
  37. (en) . The New York Times. New York. 13 Januarie 2020. vanaf die oorspronklike op 7 Maart 2020. Besoek op15 Januarie 2020.
  38. (en) Roebroeks, Wil; Sier, Mark J.; Nielsen, Trine Kellberg; Loecker, Dimitri De; Parés, Josep Maria; Arps, Charles E. S.; Mücher, Herman J. (7 Februarie 2012). . Proceedings of the National Academy of Sciences. 109 (6): 1889–1894. Bibcode:. doi:. PMC. PMID .
  39. (nl)Van Zeist, W. (1957), "De steentijd van Nederland", Nieuwe Drentse Volksalmanak 75: 4–11
  40. (nl) Louwe Kooijmans, L.P. (1998). (PDF). Spiegel Historiael (33 uitg.): 423–428.
  41. (nl) . Volkskrant. 24 Augustus 2007. Geargiveer vanaf op 19 September 2009.
  42. (en) Fokkens, Harry; Nicolis, Franco, reds. (2012). Background to beakers : inquiries in regional cultural backgrounds to the Bell Beaker complex. Leiden: Sidestone. p. 131. ISBN 978-90-8890-084-6.
  43. (en) Harry, Fokkens. (PDF). Open Access Leiden University. Argeologiefakulteit, Leiden. Geargiveer vanaf (PDF) op 10 Oktober 2017. Besoek op7 Julie 2017.
  44. (en) The New Encyclopædia Britannica, 15th edition, 22:641–642
  45. (nl) de Vries, Jan W., Roland Willemyns en Peter Burger (2003). Het verhaal van een taal. Amsterdam: Prometheus. pp. 12, 21–27. ISBN 9789053331866.AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
  46. (de) Hachmann, Rolf, Georg Kossack en Hans Kuhn (1986). Völker zwischen Germanen und Kelten. pp. 183–212. ISBN 978-3-656-02897-0.AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
  47. (en) Lendering, Jona. . Livius.org. Geargiveer vanaf op 7 Junie 2020. Besoek op6 Oktober 2011.
  48. (en) Lendering, Jona. . www.livius.org. Besoek op28 Februarie 2019.
  49. (en) Roymans, Nico (2005). Ethnic Identity and Imperial Power: The Batavians in the Early Roman Empire. Amsterdam: Amsterdam University Press. pp. 226–227. ISBN 9789053567050.
  50. (en) Previté-Orton, Charles (1952). The Shorter Cambridge Medieval History (vol. I uitg.). pp. 51–52, 151. ISBN 978-1-135-83625-2.
  51. (en)Grane, Thomas (2007), "From Gallienus to Probus – Three decades of turmoil and recovery", The Roman Empire and Southern Scandinavia–a Northern Connection! (PhD thesis), Kopenhagen: Universiteit van Kopenhagen, p. 109
  52. (en) De Koning, Jan (2003). . Walter de Gruyter. pp. 53–83. ISBN 978-3-11-017688-9.
  53. (en) Vaan, Michiel de (15 Desember 2017). . John Benjamins Publishing Company. pp. 42–44. ISBN 9789027264503.
  54. (en) Blom, J. C. H. (30 Junie 2006). . Berghahn Books. pp. 6–18. ISBN 978-1-84545-272-8.
  55. (en)Bazelmans, Jos (2009), , in Derks, Ton; Roymans, Nico, , Amsterdam: Amsterdam Universiteit, pp. 321–337, ISBN 978-90-8964-078-9, archived from on 30 Augustus 2017, , besoek op 3 Junie 2017
  56. (nl) . Bertsgeschiedenissite.nl. 25 Augustus 2002. Geargiveer vanaf op 3 Oktober 2011. Besoek op6 Oktober 2011.
  57. (nl) Willemsen, A. (2009). Dorestad. Een wereldstad in de middeleeuwen. Zutphen: Walburg Pers. pp. 23–27. ISBN 978-90-5730-627-3.
  58. (en) MacKay, Angus; David Ditchburn (1997). . Routledge. p. 57. ISBN 978-0-415-01923-1.
  59. (en) Baldwin, Stewart. . Besoek op9 Oktober 2011.
  60. (de) Christoph Driessen (2009). Geschichte der Niederlande, Von der Seemacht zum Trendland. Regensburg. p. 18. ISBN 978-3-7917-2173-6.
  61. (en) Motley, John (1859). . pp. . On more than one occasion men were seen hanging their own brothers, who had been taken prisoners in the enemy's ranks... A Spaniard had ceased to be human in their eyes. On one occasion, a surgeon at Veer cut the heart from a Spanish prisoner, nailed it on a vessel's prow, and invited the townsmen to come and fasten their teeth in it, which many did with savage satisfaction.
  62. (en) . necrometrics.com.
  63. (en) Clodfelter, Micheal (9 Mei 2017). . McFarland. p. 16. ISBN 978-0-7864-7470-7. Besoek op11 November 2020.
  64. (en) Arnade, Peter J. (2008). Beggars, Iconoclasts, and Civic Patriots: The Political Culture of the Dutch Revolt. p. 237. ISBN 978-0-8014-7496-5.
  65. (en) Durant, Will; Durant, Ariel (1961). The Age of Reason Begins: A History of European Civilization in the Period of Shakespeare, Bacon, Montaigne, Rembrandt, Galileo, and Descartes: 1558–1648. p. 451. ISBN 978-0-671-01320-2.
  66. (en) Gillespie, Alexander (2017). The Causes of War: Volume III: 1400 CE to 1650 CE. Bloomsbury Publishing. p. 131. ISBN 978-1-5099-1765-5.
  67. (en) Motley, John Lothrop (1855). (III uitg.). New York: Harper Bros. p. 411. ISBN 978-1-4400-8471-3.
  68. (en) Nolan, Cathal J. (2006). The Age of Wars of Religion, 1000–1650: An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization, Volume 1. Greenwood Publishing Group. p. 247. ISBN 978-0-313-33045-2.
  69. (en) Motley, John Lothrop (1855). (Vol. III uitg.). New York: Harper Bros. p. 508. ISBN 978-1-4400-8471-3.
  70. (de) Christoph Driessen (2009). Geschichte der Niederlande, Von der Seemacht zum Trendland. Regensburg. pp. 50f. ISBN 978-3-7917-2173-6.
  71. (en) Willson, David Harris (1972). History of England. New York: Holt, Rinehart & Winston. p. 294. ISBN 978-0-03-085315-9.
  72. (en) Ground Warfare: An International Encyclopedia, Volume 1. ABC-CLIO. 2002. p. 45. ISBN 978-1-57607-344-5.
  73. (en) Prak, Maarten (22 September 2005). . Cambridge University Press. p. 66. ISBN 978-1-316-34248-0.
  74. (en) . Digital History. Geargiveer vanaf op 14 Januarie 2012. Besoek op14 Januarie 2012.
  75. (en) Junie T. Tong (2016). . CRC Press. p. 151. ISBN 978-1-317-13522-7.
  76. (en) John L. Esposito, red. (2004). . Volume 1: Abba – Hist. Oxford University Press. p. 174. ISBN 978-0-19-516520-3.|volume= has extra text (help)
  77. (en) Nanda, J. N (2005). Bengal: the unique state. Concept Publishing Company. p. 10. ISBN 978-81-8069-149-2.
  78. (en) Om Prakash (2006). John J. McCusker (red.). . History of World Trade Since 1450. World History in Context. 1. Macmillan Reference USA. pp. 237–240. Besoek op3 Augustus 2017.
  79. (en) Sayle, Murray (5 April 2001). . London Review of Books. Vol. 23 no. 7. pp. 3–7.
  80. (en) Koopmans, Joop W. (5 November 2015). . Rowman & Littlefield. p. 233. ISBN 978-1-4422-5593-7.
  81. (en) Finkelman and Miller, Macmillan Encyclopedia of World Slavery 2:637
  82. (en) . ascleiden.nl. 24 Junie 2013. Besoek op25 Februarie 2021.
  83. (en) Abbenhuis, Maartje M. (2006). . Amsterdam University Press. ISBN 90-5356-818-2.
  84. (en) . kampwesterbork.nl. Geargiveer vanaf op 7 Desember 2004. Besoek op7 Desember 2004.
  85. (nl) . www.waffen-ss.nl.
  86. (en) MOOXE from Close Combat Series. . Closecombatseries.net. Besoek op28 Oktober 2011.
  87. (en) . ibiblio. Besoek op2 Oktober 2009.
  88. (en) . Library of Congress. 1992. Besoek op9 Februarie 2007.
  89. (en) (1944). . Universal Newsreel. URL besoek op 21 Februarie 2012.
  90. (en) "".. Encyclopædia Britannica. URL besoek op 25 Februarie 2021.
  91. (de)
  92. (en)
  93. (en) . News18. 5 Junie 2009. Besoek op23 Mei 2021.
Algemeen


Nederland
nederland, hierdie, artikel, handel, land, europa, deel, uitmaak, koninkryk, ander, gelyknamige, state, sien, dubbelsinnig, ˈneːdərlɑnt, luister, hulp, inligting, fries, nederlân, informeel, holland, land, noordweste, europese, vasteland, bestaan, provinsies, . Hierdie artikel handel oor die land in Europa wat deel uitmaak van die Koninkryk van die Nederlande vir ander gelyknamige state sien Nederland dubbelsinnig Nederland Nederlands ˈneːderlɑnt luister hulp inligting Wes Fries Nederlan informeel Holland 8 is n land in die noordweste van die Europese vasteland en bestaan uit 12 provinsies Dit word begrens deur die Noordsee in die noorde en weste Belgie in die suide en Duitsland in die ooste in die Noordsee grens Nederland ook aan die Verenigde Koninkryk 9 Die hoofstad is Amsterdam en die regeringsetel is Den Haag Die Karibiese eilande Bonaire Saba en Sint Eustatius maak ook deel van Nederland uit Saam met die Karibiese eilande Aruba Curacao en Sint Maarten vorm Nederland die Koninkryk van die Nederlande Die land se amptelike taal is Nederlands met Wes Fries as n tweede ampstaal in die provinsie Friesland en Engels en Papiaments as sekondere ampstale in die Karibies Nederland Nederlandse Nedersaksies en Limburgs is erkende streekstale gebesig onderskeidelik in die noord ooste en suidooste terwyl Romani en Jiddisj erkende minderheidstale is 10 Nederland Nederland Vlag WapenNasionale leuse Je Maintiendrai Frans Ik zal handhaven Nederlands Ek sal handhaaf Volkslied Wilhelmus source source track track track track track track track track Hoofstad Amsterdam 52 22 N 4 53 O 52 367 N 4 883 O 52 367 4 883Grootste stad AmsterdamAmptelike tale Nederlands Wes FriesRegering Monarg Eerste minister Adjunkpremiers Unitere parlementere grondwetlike monargie Willem Alexander Mark Rutte Hugo de Jonge Kajsa Ollongren Carola SchoutenOnafhanklikheid Verklaar Erken Nederlandse Republiek Koninkryk van die Nederlande Huide grondwet van die Spaanse Ryk 26 Julie 1581 30 Januarie 1648 16 Januarie 1795 16 Maart 1815 15 Desember 1954Oppervlakte Totaal Water 41 865 1 2 km2 131ste 16 164 myl2 10 32 2015 3 Bevolking 2020 skatting Digtheid 17 469 635 4 67ste 521 km2 16de 1 349 4 myl2BBP KKP Totaal Per capita 2021 skatting 1 056 miljard 5 27ste 60 461 5 11ste BBP nominaal Totaal Per capita 2021 skatting 1 013 miljard 5 17de 58 003 5 12de MOI 2019 0 944 6 8ste baie hoogGini 2019 26 6 7 15de laagGeldeenheid Euro a href ISO 4217 html title ISO 4217 EUR a Tydsone Somertyd MET UTC 01 MEST UTC 02 Internet TLD nlSkakelkode 31 Nasa Satellietbeeld van Nederland Nederland se vier grootste stede is Amsterdam Rotterdam Den Haag en Utrecht 11 Amsterdam is die land se mees bevolkte stad en amptelike hoofstad 12 terwyl Den Haag die Stategeneraal die Kabinet en die Hooggeregshof huisves 13 Die Rotterdamse hawe is die besigste beide in Europa en buite Asie net na die Volksrepubliek China en Singapoer 14 Die Amsterdamse Lughawe Schiphol is die belangrikste in Nederland en die derde besigste in Europa net na Londen se Heathrow en Parys se Charles de Gaulle Nederland is n stigtingslid van die Europese Unie Eurosone G10 NAVO OESO en WHO maar ook deel van die Schengengebied en die trilaterale Benelux Dit huisves n aantal interregeringsorganisasies en internasionale howe waarvan die meeste in Den Haag wat vervolgens die wetlike hoofstad van die wereld genoem word 15 Nederland beteken letterlik Lae Lande en verwys na sy lae hoogte en plat topografie waarvan net sowat 50 1 meter bo seevlak gelee is en naastenby 26 benede seevlak 16 Die meeste gebiede benede seevlak bekend as polders is tydens landherwinning verkry wat in die 14de eeu begin het 17 In die omgangstaal of informeel word na Nederland as Holland verwys 8 Met n bevolking van sowat 17 4 miljoen op n oppervlakte van omtrent 41 800 km waarvan die landoppervlakte 33 500 km maak van Nederland met n bevolkingsdigtheid van 521 km die twaalfde digsbevolkte land in die wereld en die vyfde digsbevolkte in Europa Nogtans is Nederland die wereld se tweede belangrikste uitvoerder van voedsel en landbouprodukte na die Verenigde State danksy sy vrugbare grond gematigde klimaat intensiewe landbou en vindingrykheid 18 19 20 Nederland handhaaf sedert 1848 n unitere parlementere grondwetlike monargie Die land beskik oor n tradisie van Verzuiling en n lang geskiedenis van sosiale verdraagsaamheid hulle het aborsie prostitusie en genadedood gewettig en n liberale dwelmbeleid Nederland het in 1870 die doodstraf in die burgerlike reg afgeskaf hoewel dit eers heeltemal verwyder is totdat n nuwe grondwet in 1983 goedgekeur is Nederland het reeds in 1917 die stemreg vir vroue ingevoer en in 2001 die eerste land geword om selfdegeslaghuwelike te wettig Sy gemengde mark binne n gevorderde ekonomie het die elfde hoogste per kapita inkoms wereldwyd 5 Nederland beklee wereldwyd die eerste plekke wat persvryheid 21 ekonomiese vryheid 22 menslike ontwikkeling lewenskwaliteit en geluk betref 23 24 In 2019 het Nederland die tiende grootste ekonomie volgens BBP per capita gehad 5 die tiende plek van menslike ontwikkeling 6 en die vyfde plek op die Wereldgelukindeks beklee 25 Inhoud 1 Etimologie 1 1 Nederland en die Lae Lande 1 2 Holland 2 Geskiedenis 2 1 Voorgeskiedenis voor 800 v C 2 2 Kelte Germaanse stamme en Romeine 800 v C 410 n C 2 3 Vroee Middeleeue 411 1000 2 4 Hoe Middeleeue 1000 1384 2 5 Boergondiese Habsburgse en Spaanse Nederlande 1384 1581 2 6 Nederlandse republiek 1581 1795 2 7 Bataafse Republiek en Koninkryk 1795 1890 2 8 Wereldoorloe en later 1890 hede 3 Politiek 3 1 Staatsvorm 3 2 Kroon 3 3 Wetgewingsproses 3 4 Laere owerheid 3 4 1 Provinsies 3 4 2 Munisipaliteite 3 4 3 Waterskappe 4 Geografie 5 Ekonomie 5 1 Vervoer 5 2 Landbou 5 3 Grondstowwe 5 4 Kommunikasie 6 Demografie 6 1 Tale 7 Kultuur 7 1 Literatuur 7 2 Rolprentbedryf 7 3 Musiek 7 4 Kuns 7 5 Sport 8 Vakansiedae 9 Verwysings 10 Bronnelys 11 Eksterne skakelsEtimologie WysigMense verwys dikwels na Nederland as Holland die naam van die ou provinsie Holland en die gesamentlike naam van die twee huidige provinsies Noord en Zuid Holland maar Holland is net n deel van Nederland soos Engeland net n deel van die Verenigde Koninkryk is Nederland en die Lae Lande Wysig Die Leo Belgicus Belgiese leeu deur Famiano Strada in 1632 Die Lae Lande tussen 1556 en 1648 Beide die streek Lae Lande bestaande uit Belgie Nederland en Luxemburg en die land Nederland het dieselfde toponiem Plekname met Neder of lage Nieder Nether of low en Nedre in Germaanse tale en Bas of Inferior in Romaanse tale word dwarsdeur Europa gebruik Hulle word soms in n deiktiese verhouding tot n hoer grond wat vervolgens Upper Boven Oben Superior of Haut genoem word geplaas In die geval van die Lae Lande Nederland is die geografiese ligging van die laer streek min of meer stroomaf en naby die see Die geografiese ligging van die boonste streek het oor die tyd heen egter aansienlik verander afhangende van die ligging van die ekonomiese en militere mag wat die Lae Lande oorheers het Die Romeine het tussen die Romeinse provinsies stroomaf Germania Inferior hedendaags dele van Belgie en Nederland en stroomop Germania Superior hedendaags dele van Duitsland onderskei Die benaming laag vir die streek het in die 10de eeu weer verskyn toe die Hertogdom Neder Lotharinge die meeste van hierdie gebied beslaan het 26 27 Maar hierdie keer is die ooreenstemmende boonste streek Opper Lotharinge in die hedendaagse Noord Frankryk gelee Die hertoe van Boergondie wat die Lae Lande in die 15de eeu beheer het het die term les pays de par deca die lande hier vir die Lae Lande in teenoorstelling van les pays de par dela die lande daar vir hul oorspronklike tuisland Boergondie in die hedendaagse sentraal oostelike Frankryk gebruik 28 Onder Habsburgse heerskap het Les pays de par deca in pays d embas land hieronder verander 29 n deiktiese uitdrukking in verhouding tot ander Habsburgse besittings soos Hongarye en Oostenryk Dit is in Nederlandse kontemporere amptelike dokumente as Neder landen vertaal 30 Vanuit n streeksoogpunt was Niderlant in die laat Middeleeue ook die gebied tussen die riviere Maas en Ryn Die gebied Oberland Hoogland was in hierdie deiktiese konteks die gebied rondom Keulen Vanaf die middel 16de eeu het die Lae Lande en Nederland hul oorspronklike deiktiese betekenis verloor Albei was nes Vlaandere waarskynlik die mees gebruikte benamings n pars pro toto vir die Lae Lande veral in die Romaanse tale van Europa Die Tagtigjarige Oorlog 1568 1648 het die Lae Lande in n onafhanklike noordelike Nederlandse Republiek of verlatyns as Belgica Foederata Federale Nederland die voorloper van Nederland en n Spaansbeheerde Suidelike Nederlande verlatyns as Belgica Regia Koninklike Nederland die voorloper van Belgie verdeel Die Lae Lande verwys nou in sy geheel na die drie lande Nederland Belgie en Luxemburg alhoewel die term in die meeste Romaanse tale na Nederland verwys Dit word sinoniem met die meer neutrale en geopolitiese term Benelux gebruik Holland Wysig In sokker word die Nederlandse nasionale span gewoonlik Holland genoem hier hemde by die Amsterdamse Lughawe Schiphol In verskeie tale insluitende Afrikaans word na Nederland soms as Holland verwys Die streek Holland bestaan uit Noord en Zuid Holland twee van die nasie se twaalf provinsies voorheen n enkele provinsie nog vroeer die County Holland n oorblyfsel van die ontbinde Friese Koninkryk Na die agteruitgang van beide die Hertogdom Brabant en die County Vlaandere het Holland die ekonomies en polities leidende county in die Lane Lande geword Die klem op Holland tydens die stigting van die Nederlandse Republiek die Tagtigjarige Oorlog en die Anglo Nederlandse oorloe van die 16de 17de en 18de eeue het van Holland die pars pro toto van die hele land gemaak wat nou as informeel 31 of selfs inkorrek beskou word 32 33 Die gebruik van die term Holland vir die hele Nederland word deur die meeste Nederlanders verwerp verwysing benodig Nogtans word die naam Holland vir die Nederlandse nasionale sokkerspan insluitende in Nederland gebruik 34 en die Nederlandse regering se internasionale webwerwe vir beide toerisme en handel lui holland com en hollandtradeandinvest com 35 36 In 2020 het die Nederlandse regering egter aangekondig dat hulle in die toekoms net as Nederland sal optree 37 Geskiedenis WysigStaatskundige geskiedenis van die NederlandeNoordelike Nederlande Suidelike Nederlande Heilige Romeinse Ryk amp Duitse BondGoue van Oos Francie Goue van Wes Francie Goue van Oos FrancieGelre Utrecht Friesland Groningen Ommelanden Vlaandere Brabant Heneg Holland e a Luik Loon Stavelot Malmedy Ravenstein Horn Thorn Bouillon Gronsveld e a 1384 Boergondiese Nederlande1482 Habsburgse Nederlande1543 Sewentien Provinsies vanaf 1566 in opstand 1588 Republiek die Sewe Verenigde Nederlande 1585 Spaanse Nederlande1713 Oostenrykse Nederlande1795 Bataafse Republiek 1794 Eerste Franse Republiek1806 Koninkryk Holland1810 1804 Eerste Franse Keiserryk1813 Vorstendom die Nederlande 1814 Generaal Goewernement1815 Verenigde Koninkryk die Nederlande 1815 Groothertogdom Luxemburg1830 Koninkryk die Nederlande 1830 Koninkryk Belgie 1848 amp 1867 Groothertogdom LuxemburgVoorgeskiedenis voor 800 v C Wysig Nederland in 5500 v C Bronstydperkkulture in Nederland Met die einde van die laaste Ystydperk het die huidige tydperk begin die Holoseen 9700 v C hede Gedurende hierdie tydperk het die temperatuur en daarmee saam die seevlak gestyg wat tot die oorstroming van die Noordseebeken gelei het Die moerasagtige rivierdelta wat later Nederland genoem sou word was egter nog min aantreklik en die bewoning daarvan bly aanvanklik beperk op aangepaste jagter versamelaars Vanuit Suidwes Asie het tussen 8000 en 6700 jaar gelede landbou oor die hele Europa begin versprei Aangesien die deltagebied n randgebied was het die Neolitikum relatief laat begin en was veral beperk op die hoer loessgronde Nedersettings het begin vorm maar stede soos hulle in die sentrum van die Ou Wereld begin vorm het was nog heeltemal onbekend Die voorgeskiedenis van die huidige Nederland is gekenmerk deur die see en riviere wat die laagliggende gebied gereeld oorspoel het Die oudste menslike oorblyfsels Neanderdaller is in hoerliggende gebiede gevind naby Maastricht en volgens ramings sowat 250 000 jaar oud 38 Aan die einde van die Weichsel Ystydperk het die Nomadiese laat Neopaleolitiese Hamburg beskawing ca 13 000 10 000 v C in die gebied begin rendiere met spere jaag maar die latere Ahrensburg beskawing ca 11 200 9500 v C het van pyl en boog gebruik gemaak Van die Mesolitiese Maglemose beskawing ca 8000 v C is die wereldwyd oudste kano in Drenthe gevind 39 Die inheemse laat Mesolitiese jagter versamelaars van die Swifterbantbeskawing ca 5600 v C was verbind aan die Suid Skandinawiese Ertebolle beskawing en sterk geheg aan riviere en oop water 40 Tussen 4800 en 4500 v C het die Swifterbant mense van die naburige Bandkeramiese beskawing die gebruik van veetelt begin oorneem en vanaf 4300 tot 4000 v C die gebruik van landbou 41 Die Tregterbekerbeskawing ca 4300 2800 v C wat verwant was aan die Swifterbantbeskawing het dolmen groot steengraafmonunente in Drenthe opgerig Daar was n vinnige en gladde oorgang van die Tregterbekerlandboubeskawing na die pastoralistiese Pan Europese Toubekerbeskawing ca 2950 v C In die suidweste het die Seine Oise Marne beskawing wat verwant was aan die Vlaardingenbeskawing ca 2600 v C n skynbaar meer primitiewe beskawing van jagter versamelaars tot in die Neolitiese tydperk voortbestaan voordat hulle ook deur die Toubekerbeskawing vervang is Vir die daaropvolgende Klokbekerbeskawing 2700 2100 v C is verskeie oorsprongsgebiede vermoed insluitende die Iberiese Skiereiland Nederland en Sentraal Europa 42 Hulle het metaalwerk in koper goud en later brons ingevoer en internasionale handelsroetes geopen wat nog nie voorheen gesien is nie soos die ontdekking van koperartefakte weerspieel aangesien die metal normaalweg nie in Nederlandse bodem aangetref word nie Uit die groot aantal vondse van skaars bronsartefakte in Drenthe blyk dit dat die stad in die bronstydperk 2000 800 v C n belangrike handelsentrum was Die Klokbekerbeskawing het plaaslik ontwikkel in die Doringdraadbekerbeskawing 2100 1800 v C en later die Elpbeskawing ca 1800 800 v C 43 n argeologiese beskawing uit die Midde Bronstydperk met erdewerk van n lae gehalte as n kenmerk Die aanvanklike fase van die Elpbeskawing is gekenmerk deur grafheuwels 1800 1200 v C wat baie ooreenstemmings toon met kontemporere grafheuwels van Noord Duitsland en Skandinawie en glo verwant was aan die Grafheuwelbeskawing in Sentraal Europa In die daaropvolgende fase is na aanleiding van die Urnveldbeskawing 1200 800 v C se gebruike dooies veras hul as in urne geplaas en op velde begrawe Die suidelike gebiede is daarna deur die verwante Hilversumbeskawing 1800 800 v C gekenmerk wat blykbaar van die vorige Doringdraadbekerbeskawing kulturele bande met Brittanje geerf het Kelte Germaanse stamme en Romeine 800 v C 410 n C Wysig Kaart van die diachroniese uitbreiding van Keltiese stamme in Europa volgens 19de eeuse hipoteses Kerngebied van die Hallstatt beskawing 6de eeu v C Grootste Keltiese magsuitbreiding in die 3de eeu v C Lusitaanse gebied van Iberie waar die presiese Keltiese invloed nie duidelik is nie Ses Keltiese nasies wat ook tans nog met n beduidende aantal sprekers van Keltiese tale spog Huidige Keltiese taalgebied Germaanse stamme in Nederland tydens die Romeinse tyd Die Ryngrens rondom 70 n C Vanaf 800 v C het die Ystertydperk Keltiese Hallstatt beskawing invloedryk geword en die Hilversumbeskawing vervang Ystererts het n mate van welvaart meegebring en was dwarsdeur die land beskikbaar insluitende moerasyster Smede het met brons en yster van nedersetting tot nedersetting gereis en goedere op aanvraag versinsel Die Vorstengraf van Oss 700 v C is gevind in n grafheuwel die grootste van sy aard in Wes Europa en het n ysterswaard met n inlegsel van goud en koraal bevat Deur die invoering van nuwe tegnologiee vir metaalverwerking kon voedsel meer doeltrefend versamel word wat tot die stigting van n elite gelei het wat hulself met anderer sake besig gehou het Die belangrikste spesialisasie was die van spirituele leiers wat gevare kon raaksien of selfs kon afwend Daarrondom het sentra van toenemende welvaart ontstaan aanvanklik om die gode tevrede te stel Ter beskerming is tydelike krygers as n soort weermag aangestel wat egter gaandeweg meer mag verkry het Relatief egalitere samelewings het op die manier adellik met n aristokratiese bestuur geword Dit was onder andere van toepassing op die Kelte vir wie die latere Nederland n randgebied was en die aansluitende Tene beskawing ca 450 v C tot en met die Romeinse tydperk in die eerste eeu v C Aangetrokke deur die Keltiese welvaart het in die tweede eeue v C Germane waarvan die onderskeid met die Kelte nie baie duidelik is nie na weste getrek Die verslegtende klimaat in Skandinawie rondom 850 v C het in 650 v C verder vererger en glo die migrasie van Germaanse stamme uit die noorde aangehits Teen die tyd was die migrasie afgesluit en rondom 250 v C het n aantal algemene kulturele en taalkundige groepe ontstaan 44 45 Die Noordsee Germaanse Ingaewone het die noordelike deel van die Lae Lande bevolk Hulle sou later in die Frisii en die vroee Sakse ontwikkel 45 n Tweede groep die Weser Ryn Germane of Istwaeone het langs die Middel Ryn en Weser uitgebrei en die Lae Lande suid van die groot riviere bevolk Die groep het stamme bevat wat later in die Saliese Franke sou ontwikkel 45 Die Keltiese La Tene beskawing het oor n wyer gebied uitgebrei insluitende die suidelike dele van die Lae Lande Sommige geleerdes het al gespekuleer dat dalk n derde etniese identiteit en taalgroep nog Germaans nog Kelties in Nederland tot die Romeinse verowering bestaan het die Ystertydperk Noordwesblokbeskawing 46 47 wat uiteindelik deur die Kelte in die suide en die Germaanse volke uit die ooste opgeneem is Die eerste skrywer wat die kus van Holland en Vlaandere beskryf het was die Griekse aardrykskundige Pitheas wat in ca 325 v C beskryf het dat in hierdie gebiede meer mense in die stryd teen water omkom as in die stryd teen mense 48 Tydens die Galliese Oorloe tussen 57 tot 53 v C is die gebied suid en wes van die Ryn deur Romeinse troepe onder Julius Caesar verower 47 Met die aankoms van die Romeine het die Protohistorie van die Lae Lande begin Caesar beskryf twee belangrike Keltiese stamme wat in die hedendaagse Suid Nederland was die Menapii en die Eburone Na aanvanklike pogings om die Ryk tot aan die Elbe uit te brei het vanaf 47 n C die Ryn die permanente noordelike grens oftewel Limes van die Romeinse Ryk geword Noemenswaardige stede het langs die Limes Germanicus ontstaan Nijmegen en Voorburg Oorspronklik deel van Gallia Belgica het die gebied suid van die Limes deel van die Romeinse provinsie Germania Inferior geword Die gebied noord van die Ryn bevolk deur die Frisii het buite die Romeinse Ryk gebly maar nie buite sy teenwoordigheid en gesag nie terwyl die Germaanse grensstamme Batawiers en Cananefates in die Romeinse kavallerie gedien het 49 Die Batawiers het tydens die Bataafse rebellie in die vierkeiserjaar van 68 69 n C teen die Romeine in opstand gekom maar hulle is eindelik verslaan Gedurende die daaropvolgende twee eeue tot rondom 250 was dit vreedsaam in die Rynprovinsies Met die opname in die Romeinse Ryk het n tydperk van ekonomiese groei en n sterk bevolkingstoename begin die Pax Romana Romeinse vrede Deur die uitbreiding van die padnetwerk en die skeepvaart het die mobiliteit en daarmee saam die handel toegeneem ondersteun deur die toenemende beskikbaarheid van muntgeld Die Romeinse pantheon is bekendgestel maar voordat die Christendom die oorheersende godsdiens geword het was daar veral n mengelmoes van Heidense kultusse Die Batawiers het later met ander stamme gemeng en die Konfederasie van die Saliese Franke gevorm wie se identiteit in die eerste helfte van die derde eeu verskyn het 50 Die Saliese Franke verskyn in Romeinse tekste as beide bondgenote en vyande In die vierde eeu is hulle deur die Konfederasie van die Sakse uit die ooste gedwing om oor die Ryn in Romeinse gebied te beweeg Vanaf hul nuwe tuiste in Wes Vlaandere en Suid Nederland het hulle die Engelse Kanaal oorgesteek Romeinse troepe het vrede in die gebied herstel maar hulle het die Franke nie verdryf nie die Franke is tot in die bewind van keiser Julianus 358 gevrees toe die Saliese Franke toegelaat is om hulle as foederati bondgenote in Toxandrie te vestig 50 Daar is vermoed dat na verslegtende klimaatstoestande en die Romeinse ontrekking uit die gebied die Frisii as laeti krygsgevangenes in ca 296 verdwyn en die kusgebied vir die volgende twee eeue grootliks onbevolk agtergelaat het 51 Onlangse opgrawings in Kennemerland toon egter duidelike bewyse vir n permanente bewoning 52 53 Vroee Middeleeue 411 1000 Wysig Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Frankiese Ryk Rorik van Dorestad Wikingherser in Friesland n romantiese 1912 uitbeelding Die uitbreiding van die Frankiese magsgebied 481 tot 870 n C Franke Friese en Sakse 710 s n C Die Germaanse druk op die Limes het egter toegeneem Die Volksverhuising wat sowat twee eeue geduur het het n tydperk van instabiliteit ingelui In 406 is die Ryngrens oorgesteek Daarop het n tydperk van agteruitgang gevolg waarvan die Romeinse Ryk nie meer kon herstel nie en die fragmentasie van Europa wat tot op hede te siene is het begin Die bevolking en handel het afgeneem geld het in onbruik verval Nadat die Romeinse regering in die gebied in duie gestort het het die Franke hul gebiede in talle koninkryke uitgebrei Teen die 490 s het Clovis I al hierdie gebiede in die Suidelike Nederlande verower in een Frankiese Ryk verenig en vanaf daar sy veroweringe in Gallie voortgesit Tydens hierdie uitbreiding het die Franke suid migreer en eindelik die Vulgerlatyn van die plaaslike bevolking oorgeneem 45 Die kulturele kloof het met die feit toegeneem dat Franke ook in hul oorspronklike tuisland in die noorde d w s Suid Nederland en Vlaandere aangebly het en Ou Frankies bly praat het wat teen die negende eeu in Oudnederlands sou ontwikkel 45 n Nederlands Franse taalgrens het vervolgens ontstaan 45 54 Noord van die Franke het die klimatiese toestande verbeter en gedurende die Volksverhuising het Sakse en die nou verwante Angele Jute en Frisii hulle in die kusgebiede gevestig 55 Baie het na Engeland aanbeweeg en bekend geword as Angelsakse maar na diegene wat aangebly het is as Friese verwys en hul tale word Fries genoem na die land wat voorheen deur Frisii bevolk is 55 Fries is eens langs die hele Suidkus van die Noordsee gebesig en dit is onder die lewende tale van die kontinentale Europa steeds die taal wat die naaste verwant is aan Engels Teen die sewende eeu het n Friese koninkryk 650 734 onder die konings Aldgillis en Redbad met sy sentrum in Utrecht verskyn 55 56 terwyl Dorestad n bloeiende handelssentrum was 57 58 Tussen 600 en ongeveer 719 het die Friese en Franke dikwels oor hierdie stede in oorlog gekom In 734 is die Friese in die Slag van die Boarn na n reeks oorloe eindelik verslaan Met die goedkeuring deur die Franke het die Angelsaksiese sendeling Willibrord die Friese gekersten Hy het die Aartsbisdom van Utrecht gestig en die eerste biskop van die Friese geword In 754 is sy opvolger Sint Bonifatius egter deur die Friese in Dokkum vermoor Keiser Karel die Grote 768 814 het na die Friese in die noorde eindelik ook die Sakse in die ooste verslaan waarop n tweede kerstening plaasgevind het In die volgende eeue sou die Christendom aan die omstandighede aanpas en die samelewing volledig deurdring Onder Karel die Grote was die Lae Lande nie meer n randgebied nie dit het egter naby die sentrum van die Frankiese Ryk gelee Die Frankiese Karolingiese Ryk het homself op die Romeinse Ryk geskoei en n groot deel van Wes Europa beheer In 843 is dit egter in drie dele verdeel Oos Middel en Wes Frankiese Ryk Die grootste deel van die hedendaagse Nederland het deel gevorm van die Middel Frankiese Ryk n swak koninkryk onderhewig aan talle afskortings en anneksasiepogings deur sy sterker bure Dit het van Friesland in die noorde tot die Koninkryk Italie in die suide gestrek Rondom 850 het Lotarius I van die Middel Frankiese Ryk die Wiking Rorik van Dorestad as heerser oor die grootste deel van Friesland erken 59 Toe die Middel Frankiese Ryk in 855 opgedeel is is die land noord van die Alpe aan Lotarius II oorhandig en het vervolgens bekend gestaan as Lotaringe Na sy afsterwe in 869 is Lotaringe in Bo en Benede Lotaringe verdeel laasgenoemde het die Lae Lande ingesluit wat in 870 as t ware deel gevorm het van die Oos Frankiese Ryk hoewel dit effektief onder beheer was van Wikings wat toegeslaan het op die grotendeels weerlose Friese en Frankiese dorpe langs die Friese kus en riviere Rondom 879 het n ander Wiking veldtog onder Godfrid hertog van Friesland die Friese eilande binnegeval Die veldtogte deur die Wikings het die gesag van die Franse en Duitse here in die gebied laat krimp Weerstand teen die Wikings al dan nie is ontbied deur plaaslike adellikes wie se mag vervolgens toegeneem het en wat tot die opbreking van Benede Lotaringe in verskeie halfonafhanklike state gelei het Een van hierdie plaaslike adellikes was Gerolf van Holland wat die gesag in Friesland oorgeneem het nadat hy gehelp het om Godfrid te vermoor en die Wikingherskap beeindig het Hoe Middeleeue 1000 1384 Wysig n Middeleeuse graf van die Brabantiese ridder Arnold van der Sluijs Die Heilige Romeinse Ryk die opvolger van Oos Francie en toe Lotaringe het gedurende die 10de en 11de eeu die grootste deel van die Lae Lande beheer maar was nie in staat om politieke eenheid te bewerkstellig nie Magtige plaaslike adellikes het hul stede graafskappe en hertogdomme in privaat koninkryke omgeskep en min sin van verpligting teenoor die keiser gehad Holland Hainaut Vlaandere Gelre Brabant en Utrecht was in n toestand van n byna voortdurende oorlog of het paradoksaal genoeg personele unies gevorm Die taal en kultuur van die grootste deel van die bevolking wat in die Graafskap Holland gebly het was oorspronklik Fries Toe die Frankiese vestiging vanaf Vlaandere en Brabant gevorder het het die gebied vinnig Oudnederlands geword Die res van Frisie in die noorde nou Friesland en Groningen het sy onafhanklikheid bewaar en oor sy eie instellings beskik gesamentlik die Friese vryheid genoem wat gegrief het op die instelling van die feodale stelsel Rondom 1000 n C as gevolg van n aantal landboulike ontwikkelinge het die ekonomie spoedig begin groei en die hoer produktiwiteit het landbouers in staat gestel om meer land te bewerk of om handelaars te word Stede het rondom kloosters en kastele gegroei en n merkantiele middelklas het in hierdie stedelike gebiede begin ontwikkel veral in Vlaandere en later ook in Brabant Ryk stede het ook sekere voorregte van die monarg vir hulleself begin koop In praktyk het dit beteken dat Brugge en Antwerpen kwasi onafhanklike republieke in hul eie regte geword het wat later in van die belangrikste stede en hawens van Europa sou ontwikkel Rondom 1100 n C het landbouers uit Vlaandere en Utrecht onbewoonde moerasagtige land in die Westelike Nederland begin dreineer en bewerk wat die opkoms van die Graafskap Holland as magssentrum teweeg gebring het Gedurende die Hoekse en Kabeljause twiste Nederlands Hoekse en Kabeljauwse twisten tussen 1350 en 1490 is oor die titel Graaf van Holland gebaklei Die Kabeljause faksie het uit die meer progressiewe stede bestaan terwyl die Hoekse faksie deur konserwatiewe adellikes gevorm is Hierdie adellikes het hertog Filips die Goeie van Boergondie wat ook graaf van Vlaandere was genooi om Holland te verower Boergondiese Habsburgse en Spaanse Nederlande 1384 1581 Wysig Willem I Prins van Oranje aanvoerder van die Nederlandse Rebellie deur Adriaen Thomasz Key Kaart van die Habsburgse heerskappye Vanaf 1556 het die dinastie se lande in die Lae Lande aan die Spaanse Habsburg tak geval Die Lae Lande in die 14de eeu Die Vierdaagse Slag 1 4 Junie 1666 Tweede Anglo Nederlandse Oorlog deur Pieter Cornelisz van Soest Die Spaanse Furie in Maastricht 1579 In 1433 is die meeste van die Keiserlike en Franse leengoedere in die hedendaagse Nederland en Belgie in n personele unie onder Filips die Goeie Hertog van Boergondie verenig Die Huis van Boergondie en hul Habsburgse erfgename sou die Lae Lande vanaf 1384 tot 1581 beheers Voor die Boergondiese unie het die Nederlanders hulself met hul stad waarin hulle gebly het of hul plaaslike hertogdom of graafskap geidentifiseer Die Boergondiese tydperk het die pad na nasieskap gebaan Die nuwe heersers het Nederlandse handelsbelange verdedig wat toe spoedig ontwikkel het Die vloot van die Graafskap Holland het die vloot van die Hansebond herhaaldelik verslaan Amsterdam het gegroei en gedurende die 15de eeu die primere handelshawe in Europa vir graan uit die Baltiese lande geword Amsterdam het graan aan die belangrikste stede in Belgie Noord Frankryk en Engeland verskaf Hierdie handel was noodsaaklik aangesien Holland homself nie langer aan graan kon voorsien nie Gronddreinering het die veen van die voormalige vleilande laat afneem tot n vlak wat te laag was om dreinering te handhaaf Onder die Habsburger Karel V keiser van die Heilige Romeinse Ryk en Koning van Spanje is alle leengoedere in die huidige Nederland verenig in die Sewentien Provinsies wat ook die grootste deel van die huidige Belgie Luxemburg en bykomende gebiede in die huidige Frankryk en Duitsland ingesluit het met uitsondering van die Prinsbisdom Luik Gedurende hierdie periode het die Protestantisme in Nederland sterk opgekom Dit was vir die seun van Karel V Filips II n streng katoliek onverteerbaar Die Spaanse inkwisisie het meedoenloos in die Nederlande geheers met onthoofdinge en brandstapels om die ketters uit te roei Dit het groot ontevredenheid in Nederland veroorsaak en tot n opstand gelei Stadhouer Willem van Oranje het probeer om Filips II te oortuig om die inkwisisie te staak en vir godsdiensvryheid gepleit Filips II het egter n Spaanse leer gestuur om die opstand te onderdruk Willem van Oranje het teen sy wil leier van die opstand geword wat in 1568 tot die Tagtigjarige Oorlog sou ontwikkel Die opstand het nes godsdienstige ook politieke en ekonomiese oorsake gehad 60 Die vlak van felheid aan albei kante kan met die berig van n Nederlandse kronis verduidelik word 61 Daar is meer as een keer gesien hoe mans hul eie broers ophang wat in die geledere van die vyand gevange geneem is n Spanjaard het in hul oe opgehou om mens te wees By een geleentheid het n sjirurg by Veer die hart van n Spaanse gevangene uitgesny dit aan die voorkant van n vaartuig vasgespyker en die inwoners gevra om hul tande daarin te kom vasmaak wat baie met groot tevredenheid gedoen het Die aanvoerder van die Spaanse leer Fernando Alvarez de Toledo het genadeloos gepoog om die Protestantse beweging in die Nederlande te onderdruk Nederlanders is deur die Bloedraad en sy Spaanse soldate lewend verbrand gewurg onthoof of begrawe Afgesnyde koppe en onthoofde lyke is langs strate en paaie vertoon om die bevolking tot onderdanigheid te terroriseer De Toledo het met die regstelling van 18 600 mense gespog 62 63 maar hierdie syfer sluit nie diegene in wat deur oorlogvoering en hongersnood omgekom het nie Die eerste groot belegging was De Toledo se poging om Haarlem te verower en daarmee Holland in twee te sny Dit het vanaf Desember 1572 tot die volgende somer geduur toe Haarlemers op 13 Julie eindelik oorgegee het met die belofte dat die stad van plundering gespaar sou bly Dit was n bepaling wat De Toledo nie kon eerbied nie toe sy soldate kwaad van die verskuldigde betaling en die ellendige omstandighede wat hulle gedurende die lang koue maande van die veldtog verduur het gemuit het 64 Op 4 November 1576 het Spaanse tercio s Antwerpen verower en dit aan die ergste plundering in die Nederlandse geskiedenis onderwerp Die burgers het verset maar hulle is oorwin seweduisend van hulle is afgemaai duisend geboue is afgebrand mans vrouens en kinders is in n bloedwaan doodgemaak deur soldate wat skree Santiago Espana A sangre a carne a fuego a sacco Sint James Spanje Tot bloed tot die vleis tot vuur tot brand 65 As gevolg van die Brandstigting van Antwerpen het afgevaardigdes uit die Rooms Katolieke Brabant Protestantse Holland en Zeeland in Gent ooreengekom om hulle by Utrecht en Willem van Oranje te skaar alle Spaanse soldate uit Nederland te dryf en n nuwe regering vir die Nederlande te vorm Juan van Oostenryk die nuwe Spaanse goewerneur is aanvanklik gedwing om toe te gee maar hy het binne maande tot aktiewe vyandighede teruggekeer Toe die gevegte hervat is het die Nederlanders by koningin Elizabeth I van Engeland vir hulp gevra maar sy het aanvanklik by haar verpligtinge teenoor die Spanjaarde uit die Verdrag van Bristol in 1574 gestaan Die resultaat was dat in 1578 die volgende grootskaalse geveg in Gembloers plaasgevind het wat die Spaanse magte maklik gewen en minstens 10 000 rebelle doodgemaak het terwyl die Spaanse min verliese gely het 66 Na die nederlaag van Gembloers het die suidelike van die Sewentien provinsies vandag in Noord Frankryk en Belgie hulself van die rebelle in die noorde gedistansieer en met die Unie van Arras in 1579 hul lojaliteit teenoor Filipps II van Spanje beklemtoon In reaksie daarop het die noordelike van die Sewentien provinsies die Unie van Utrecht ook in 1579 gesluit en hulself verplig om mekaar te ondersteun in hul verdediging teen die Spaanse leer 67 Die Unie van Utrecht word beskou as die grondslag van die moderne Nederland alhoewel die staatsvorm nog herhaaldelik sou verander In 1579 het Spaanse troepe Maastricht afgebrand meer as 10 000 burgerlikes vermoor en sodoende die rebellie verder aangehits 68 Op 26 Julie 1581 het die noordelike provinsies se Stategeneraal die Wet van afswering Plakkaat van Verlatinghe goedgekeur waarin hulle hul onafhanklikheid verklaar en Filips II as heersende monarg in die noordelike provinsies amptelik afgesit het 69 Hierdeur is vir die eerste keer n deur God geintroneerde koning afgesit 70 Deur die gebreek aan n ander geskikte heerser is met die Justificatie of Deductie in 1588 die soewereiniteit aan die Stategeneraal oorgedra en die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande met n Stadhouer as staatshoof gestig Die Spaanse koning Filips II kon uit die hulpbronne uit Spanje Spaans Amerika Spaans Italie en Spaans Nederland voordeel trek Die Protestantse koningin Elizabeth I van Engeland het met die Nederlandse stryd teen die Spaanse gesimpatiseer en n weermag van 7 600 soldate ter ondersteuning van die Nederlanders in hul oorlog teen die Rooms Katolieke Spanje ontplooi 71 Engelse troepe onder die Earl of Leicester en toe Lord Willoughby het teen die Spaanse in Nederland onder Alexander Farnese in n reeks grootliks besluitelose optrede te staan gekom en sodoende n groot hoeveelheid aan Spaanse troepe vasgebind en aan die Nederlanders tyd gegee om hul verdediging te herorganiseer 72 Die oorlog het tot in 1648 geduur toe Spanje onder koning Filips IV op 15 Mei 1648 in die Vrede van Munster die onafhanklikheid van die sewe noordelike provinsies eindelik erken het Met hierdie vredesverdrag is ook die Dertigjarige Oorlog in die Heilige Romeinse Ryk beeindig en Switserland se onafhanklikheid erken Dele van die suidelike provinsies het de facto kolonies van die nuwe republikeinse merkantiele ryk geword maar in Spaanse hande gebly Die grens wat nou die grens tussen Nederland en Belgie is is so vasgele Nederlandse republiek 1581 1795 Wysig Die hoofartikels vir hierdie afdeling is Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande Goue Eeu en Nederlandse koloniale ryk n VOC fabriek in Hugli Chuchura die Mogolryk se Bengale deur Hendrik van Schuylenburgh 1665 Kaart van die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande Winterlandskap met skaters naby die stad Kampen deur Hendrick Avercamp 1620 s Amsterdam se Damplein in 1656 Na hul onafhanklikheidsverklaring het die provinsies Holland Zeeland Groningen Friesland Utrecht Overijssel en Gelderland n Konfederasie gevorm Al hierdie hertogdomme heerskappye en provinsies was outonoom en het hul eie regerings gehad die Provinciale Staten Die Stategeneraal die konfederale regering was in Den Haag gesetel en het uit verteenwoordigers van elkeen van die sewe provinsies bestaan Die ylbevolkte streek Drenthe was ook deel van die republiek hoewel dit nie aan een van die provinsies behoort het nie Daarbenewens het die republiek gedurende die Tagtigjarige Oorlog n aantal sogenoemde generaliteitslande in Vlaandere Brabant en Limburg beset Hul bevolking was meestal Rooms Katoliek hierdie gebiede het nie oor hul eie regeringsstrukture beskik nie en is as n buffersone tussen die Republiek en die Spaanse Nederland gebruik 73 Die Nederlandse Republiek het die feodale stelsel verwerp en n kapitalistiese struktuur gekry Dit het gelei tot sterk vooruitgang in die ekonomie en wetenskap Die windmeule is ontwikkel en maak industrie en ook nog belangriker die inpoldering van land moontlik waardeur gebiede onder die seespieel vinnig drooggemaak kon word Ontwikkeling in die skeepsboukuns het handel met verafgelee lande moontlik gemaak Tydens die Goue Eeu wat vir die grootste deel van die 17de eeu aangehou het het die Nederlandse koloniale ryk tot een van die belangrikste seevarende en ekonomiese magte gegroei langs Portugal Spanje Frankryk en Engeland Wetenskap weermag en kuns veral die Nederlandse skildery was onder die mees bekende wereldwyd Teen 1650 het die Nederlanders oor sowat 16 000 handelskepe beskik 74 Die Verenigde Oos Indiese Kompanjie en die Nederlandse Wes Indiese Kompanjie het kolonies en handelsposte dwarsdeur die wereld gestig en selfs die suidelike dele van Taiwan beheer 1624 1662 en 1664 1667 Die Nederlandse nedersetting in Noord Amerika het in 1614 met die stigting van Nieu Amsterdam in die suidelike deel van die huidige Manhattan begin Op 6 April 1652 het die Nederlander Jan van Riebeeck Kaapstad in die Nederlandse Kaapkolonie gestig Die Nederlandse kolonies in Suid Amerika is langs die talle riviere in die vrugbare Guyanavlaktes gestig waaronder die Kolonie Surinam nou Suriname In Asie het die Nederlanders Nederlands Indie nou Indonesie en die enigste handelspos in Japan Dejima gestig Gedurende die tydperk van Proto industrialisering het die Nederlandse koloniale ryk 50 van die tekstiel en 80 van die sy invoere uit die Indiese Mogolryk ontvang veral uit sy mees ontwikkelde streek Bengal Subah 75 76 77 78 Baie ekonomiese historici beskou die Nederlande as die eerste volledige kapitalistiese land wereldwyd In die vroegmoderne Europa het dit die welvarendste handelstad Amsterdam en die eerste voltydse aandelebeurs gehad Die vindingrykheid van sy handelaars het gelei tot die ontwikkeling van versekerings en aftreefondse maar ook verskynsels soos die konjunktuur die wereld se eerste kapitaalinflasie die tulpemanie van 1636 1637 en die wereld se eerste beerklopjagter Isaac Le Maire wat pryse ondertoe gedwing het deur voorraad te stort en dan teen afslag terug te koop 79 Die internasionale mag van Nederland het so vinnig toegeneem dat die Engelse besorg geraak het en in 1652 die eerste van die vier Engels Nederlandse oorloe uitgebreek het waartydens die Nederlanders in die tweede van hul kolonie Nieu Nederland ontneem is In 1672 in Nederlands bekend as Rampjaar het die Nederlandse Republiek gelyktydig oorlog teen Frankryk Engeland en drie Duitse bisdomme gevoer Op see kon hulle die Engelse en Franse vlote suksesvol daarvan verhinder om die westelike oewers te bereik Op land is hulle egter amper volledig deur die uit die ooste komende Franse en Duitse leers beset Hulle het daarin geslag om die gety te draai deur dele van Holland te laat oorstroom maar hulle kon nooit hul ou glorie terugkry nie en het gedurende die 18de eeu n algemene agteruitgang beleef met ekonomiese mededinging deur Engeland en n langdurige twis tussen die twee hooffaksies in die Nederlandse samelewing die Republikeinse Staatsgezinden en die ondersteuners van die stadhouer die Prinsgezinden 80 Bataafse Republiek en Koninkryk 1795 1890 Wysig Die hoofartikels vir hierdie afdeling is Bataafse Republiek Koninkryk van Holland Verenigde Koninkryk van die Nederlande en Koninkryk van die Nederlande Kaart van die Nederlandse koloniale ryk Liggroen gebiede wat deur die Verenigde Oos Indiese Kompanjie bestuur is donkergroen die Nederlandse Wes Indiese Kompanjie In geel die gebiede wat later gedurende die 19de eeu beset is Kaart van die republiek in die 18de eeu Die voorlegging van Diponegoro aan Generaal De Kock na die Java oorlog in 1830 skildery deur Nicolaas Pieneman In die derde Engels Nederlandse oorlog is die Engelse oorwin en stadhouer Willem III van Oranje Nassau het die Engelse troon bestyg Die ekonomiese sentrum het egter na Londen verskuif Dit het tot ontevredenheid in die republiek gelei en baie burgers het vir die oorgang na n sterker demokratiese bedeling gepleit wat tot n vierde oorlog gelei het Dit het die republiek so verswak dat dit teen die Franse rewolusionere troepe geen weerstand kon ontbied nie Met die gewapende ondersteuning deur die rewolusionere Frankryk het Nederlandse Republikeine op 19 Januarie 1795 die Bataafse Republiek uitgeroep wat op die Franse Republiek geskoei was en die Nederlanders in n eenheidstaat saamgevat het Die stadhouer Willem van Oranje moes na Engeland vlug Die Engelse het die Franse besetting gebruik en enkele kolonies waaronder die Nederlandse Kaapkolonie van Nederland gevat In 1806 is die Koninkryk van Holland deur Napoleon Bonaparte as n marionetkoninkryk met sy broer Louis Bonaparte as koning gestig om die Nederlande meer effektief te beheer Koning Louis Bonaparte het egter probeer om die Nederlandse belangstellings teen die van sy broer te beskerm en hy is op 1 Julie 1810 gedwing om te abdikeer Die keiser het n weermag ontplooi en die Nederlande het deel van die Franse Keiserryk geword totdat Napoleon gedurende herfs 1813 in die Slag van Leipzig verslaan is William Frederick seun van die laaste stadhouer het in 1813 na Nederland teruggekeer en homself tot Soewereine Prins van die Nederlande verklaar Twee jaar later het die Kongres van Wene die Suidelike Nederlande by die noorde gevoeg om n sterk land aan die noordelike grens van Frankryk te stig hulle het ook Nederlands Indie teruggekry maar nie die Kaapkolonie nie William Frederick het in 1815 hierdie verenigde Nederlande tot n koninkryk verhef en homself as koning Willem I van Nederland geproklameer Daarbenewens het Willem in ruil vir sy Duitse besittings oorerflike Groothertog van Luxembourg geword Sedert 1581 het die Suidelike Nederlande van die noorde in kulturele opsig egter verskil en die Franstalige burgers in die suide het in opstand gekom Die lae populariteit van koning Willem I het dit moontlik gemaak dat sy die Vlaamse boerebevolking vir hulle saak kon win In 1830 breek in Brussel n opstand uit en die staat Belgie word uitgeroep Die suide het in 1830 as Belgie onafhanklik geword in 1839 deur die Noordelike Nederland erken toe die Koninkryk van die Nederlande volgens n dekreet gestig is Die huidige staatsvorm van Nederland het in 1848 ontstaan toe die mag aan die parlement toegeken is Die personele unie tussen Luxemburg en Nederland is in 1890 ontbind nadat Willem III sonder oorblywende manlike erfgenaam oorlede is Opvolgingswette het verhoed dat sy dogter koningin Wilhelmina die volgende Groothertogin kon word Die Belgiese Rewolusie tuis en die Java oorlog in Nederlands Indie het die Nederlande amper aan die rand van bankrotskap gebring In 1830 is egter die Kultuurstelsel ingevoer in Nederlands Indie moes 20 van die dorpsgrond gewy word aan regeringsgewasse vir uitvoer Die beleid het aan die Nederlanders enorme rykdom besorg en die kolonie selfonderhoudend gemaak In 1863 het die Nederlande slawerny in sy kolonies afgeskaf 81 Slawe in Suriname het eers in 1873 volledige vryheid verkry aangesien die wet bepaal het dat daar n verpligte oorgang van tien jaar moes plaasvind 82 Wereldoorloe en later 1890 hede Wysig Die hoofartikels vir hierdie afdeling is Eerste Wereldoorlog en Tweede Wereldoorlog Rotterdam na Duitse lugaanvalle in 1940 Die voormalige eerste ministers Wim Kok Dries van Agt Piet de Jong Ruud Lubbers en Jan Peter Balkenende saam met die eerste minister Mark Rutte in 2011 Nederland was in staat om gedurende die Eerste Wereldoorlog neutraal te bly deels omdat die invoer van goedere deur Nederland noodsaaklik was vir die Duitse oorlewing tot die Britse Vloot se blokkade in 1916 83 Dit het tydens die Tweede Wereldoorlog verander toe Nazi Duitsland Nederland op 10 Mei 1940 binnegeval het Die Rotterdamse Blitz het die hoofgroep van die Nederlandse leer gedwing om vier dae later oor te gee Tydens die Duitse besetting is meer as 100 000 Jode 84 saamgetrek en na Nazi konsentrasiekampe vervoer net min van hulle het die Holocaust oorleef Nederlandse werkers is vir dwangarbeid in Duitsland in diens geneem burgerlikes in die weerstand is in vergelding vir aanvalle op Duitse soldate vermoor en die platteland is vir kos geplunder Alhoewel daar duisende Nederlanders was wat hul lewens op die spel geplaas het deur Jode vir die Duitsers weg te steek het meer as 20 000 Nederlandse fasciste by die Waffen SS aangesluit 85 en aan die Oosfront geveg 86 Politieke medewerkers was lede van die fascistiese NSB die enigste wettige politieke party in die besette Nederland Op 8 Desember 1941 het die Nederlandse regering in ballingskap oorlog teen Japan verklaar 87 maar hulle kon nie die Japannese besetting van Nederlands Indie verhoed nie 88 In 1944 45 was die Eerste Kanadese leer wat Kanadese Britse en Poolse soldate ingesluit het verantwoordelik vir die bevryding van n groot deel van Nederland 89 Kort na die Bevrydingsdag het die Nederlanders n koloniale oorlog teen die nuwe Republiek Indonesie gevoer In 1954 het die Wet vir die Koninkryk van die Nederlande Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden wat die gevolg was van internasionale druk om dekolonisering uit te voer die politieke struktuur van Nederland hervorm Die Nederlandse kolonies Surinam en Curacao het saam met die Europese land op n gelyke basis lande binne die koninkryk geword Indonesie het sy onafhanklikheid in Augustus 1945 verklaar erken in 1949 en was derhalwe nooit deel van die hervormde koninkryk nie Suriname het in 1975 gevolg Na die oorlog en die opkomende Koue Oorlog het Nederland die tydperk van neutraliteit verlaat en nouer bande met sy buurlande aangeknoop Nederland was een van die stigtingslede van Benelux Navo Euratom en die Europese Steenkool en Staalgemeenskap wat later in die EEG Gemeenskaplike mark en later die Europese Unie sou ontwikkel Emigrasiepogings wat deur die regering na die oorlog aangemoedig is om die bevolkingsdigtheid te verminder het 500 000 Nederlanders aangespoor om die land te verlaat 90 Die 1960 s en 1970 s was gekenmerk deur groot sosiale en kulturele veranderinge soos n vinnige deversuiling wat gekenmerk is deur die verval van die ou verdeeldheid op politieke en godsdienstige gebied Jongmense en veral studente het tradisionele sedes verwerp en aangedring op veranderinge in sake soos vroueregte seksualiteit ontwapening en omgewingskwessies In 2002 is die euro as geldeenheid ingevoer en in 2010 is die Nederlandse Antille ontbind Daar is n referendum op elke eiland gehou om hul toekomstige status te bepaal Vervolgens het die eilande Bonaire Sint Eustatius en Saba die BES eilande nouer bande met Nederland gesluit Dit het na die ontbinding van die Nederlandse Antille tot die inkorporasie van die drie eilande by Nederland as spesiale munisipaliteite gelei Die spesiale munisipaliteite word onder die sambreelterm Karibiese Nederland saamgevat Sedertdien vorm Nederland saam met Aruba Curacao en Sint Maarten die Koninkryk van die Nederlande Politiek WysigStaatsvorm Wysig Koning Willem Alexander van die Nederlande Die eerste minister Mark Rutte Nederland is n konstitusionele monargie met n parlementere stelsel Die setel van die Tweede Kamer en de regering is in Den Haag Die staatshoof is koning Willem Alexander en die eerste minister Mark Rutte die Rutte III kabinet bestaan sedert 26 Oktober 2017 Die parlement bestaan uit twee kamers naamlik die Tweede Kamer wat regstreeks deur die volk verkies word en die Eerste Kamer wat deur die provinsiale state gekies word Laasgenoemde word op sy beurt ook weer regstreeks deur die volk verkies Die Tweede Kamer bestaan uit 150 parlementslede die Eerste Kamer uit 75 parlementslede Die Nederlandse parlement word gekenmerk deur n veelvoud klein politieke partye n Koalisie tussen sodanige partye is altyd noodsaaklik ten einde n regering te kan vorm Demokrasie leef dus by uitstek in Nederland maar n nadeel van so baie partye is dat die koalisieregerings wat na n verkiesing gevorm word dikwels onstabiel is As so n koalisie tot n val kom moet n nuwe verkiesing uitgeroep word met die gevolg dat Nederland in die verlede verskeie kere vervroegde verkiesings moes hou Kroon Wysig Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Nederlandse monargie Die Kroon word gevorm deur die monarg en die kabinetministers Die ministers en hulle staatssekretarisse adjunkministers vorm saam die ministerraad Die monarg word binne die Kroon volledig ingelig oor alle politieke sake van die dag Die monarg se mag is egter beperk Hy het eintlik net n raadgewende stem Dit is die bedoeling dat die monarg bo die politiek staan Hy is neutraal en verteenwoordig die volk Tog bepaal die Nederlandse grondwet dat die monarg onskendbaar is en dat die ministers verantwoordelik is Die ministers kan dus deur die parlement en dus indirek deur die volk ter verantwoording geroep word as die monarg byvoorbeeld die wet sou oortree Wetgewingsproses Wysig n Besluit kan ingedien word deur die regering of n willekeurig Tweede Kamerlid Hierna volg n stemming in die Tweede Kamer n Besluit kan in die Tweede Kamer uitgebreid bespreek en verander word totdat dit goedgekeur word Hierna volg n goedkeuring in die Eerste Kamer Die Eerste Kamer doen alleen n toetsing of n besluit strydig is met die grondwet andere wette en internasionale verdrae Die Eerste Kamer kan alleen ja of nee stem in geval van nee gaan die besluit terug na die Tweede Kamer Sien ook Lys van kabinette van NederlandLaere owerheid Wysig Nederland se laere owerheid bestaan uit provinsies munisipaliteite en waterskappe Provinsies Wysig Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Provinsies van Nederland Nederlandse provinsies Karibiese Nederland Nederland is onderverdeel in twaalf provinsies Die laaste provinsiale wysiging was in 1986 waarby Flevoland waarvan die drooglegging voltooi is in 1968 sy eie bestuur gekry het Vlag Provinsie Hoofstad Grootste stad Algehele oppervlakte 1 Landoppervlakte Bevolking 1 November 2019 Digtheid Drenthe Assen Emmen 2 680 km 2 634 km 4932 449 188 km Flevoland Lelystad Almere 2 413 km 1 413 km 422 202 299 km Friesland Leeuwarden 5 749 km 3 324 km 649 988 196 km Gelderland Arnhem Nijmegen 5 136 km 4 967 km 2 084 478 420 km Groningen Groningen 2 960 km 2 325 km 585 881 252 km Limburg Maastricht 2 210 km 2 148 km 1 118 223 521 km Noord Brabant s Hertogenbosch Eindhoven 5 082 km 4 908 km 2 562 566 523 km Noord Holland Haarlem Amsterdam 4 092 km 2 662 km 2 877 909 1 082 km Overijssel Zwolle Enschede 3 421 km 3 323 km 1 162 215 350 km Utrecht Utrecht 1 449 km 1 380 km 1 353 596 981 km Zeeland Middelburg 2 934 km 1 783 km 383 689 216 km Zuid Holland Den Haag Rotterdam 3 419 km 2 814 km 3 705 625 1 317 km Algeheel Amsterdam 41 545 km 33 481 km 17 399 821 521 km Sien ook Vlae van provinsies van NederlandMunisipaliteite Wysig Die hoofartikels vir hierdie afdeling is Lys van munisipaliteite in Nederland en Lys van nedersettings in Nederland Nederlandse munisipaliteite 2021 Nederland is verder verdeel in 355 munisipaliteite 2021 waarvan drie in die Karibiese gebied Vlag Naam Hoofstad Oppervlakte 1 Bevolking 1 Januarie 2019 Digtheid Bonaire Kralendijk 294 km 20 104 69 km Saba The Bottom 13 km 1 915 148 km Sint Eustatius Oranjestad 21 km 3 138 150 km Algeheel 328 km 25 157 77 km Die tien grootste stede is Die binnestad van Amsterdam Nederlandse waterskappe Stad Bevolking 2021 Amsterdam 873 000Rotterdam 651 000Den Haag 546 000Utrecht 358 000Eindhoven 234 000Groningen 233 000Tilburg 220 000Almere 212 000Breda 184 000Nijmegen 178 000Sien ook Lys van grootste munisipaliteite in NederlandWaterskappe Wysig Nederland is ook verdeel in 21 waterskappe wat die waterbeheer toepas Geografie Wysig Oosterscheldekering Wat baie besoekers aan Nederland opval is die ekstreme platheid van die landskap veral in die weste waar die land onder seespieel le laagste punt 6 76 meter onder seespieel Nieuwerkerk aan den IJssel In die ooste lyk dit effe minder plat maar steeds redelik plat Slegs Limburg is heuwelagtig die hoogste punt is die Vaalserberg met 322 m Groot stukke land is uit water gewin tydens die Suiderseewerke is die provinsie Flevoland geheel uit die Suidersee gewin Water maak n belangrike deel uit van die oppervlak van Nederland ongeveer 18 bestaan uit water n Ander belangrike waterboukundige projek is die Deltawerke wat na n watersnoodramp in 1953 begin is om Zeeland te beskerm teen oorstrominge Die Deltawerke omvat baie indrukwekkende waterwerke soos die Oosterscheldekering en die Haringvlietdam n Aantal van die groot riviere mond in Nederland uit in see Die Ryn kom Nederland by Tolkamer binne waar die Waal by Nijmegen aftak en 70 van die water afneem By Westervoort vertak die Ryn die IJssel en by Wijk bij Duurstede gaan die Ryn oor in die Lek Die ou rivierbedding van die Ryn staan vandag bekend as die Kromme Ryn maar vervoer geen noemenswaardige waterhoeveelhede meer nie Die Lek mond uit in die Nieuwe Waterweg Die Maas kom in Suid Limburg by Wezet Nederland binne en stroom noordwaarts By Mook buig die rivier af in westelike rigting om uiteindelik uit te mond in die Hollands Diep wat in verbinding staan met meerdere andere watere Die Skelde kom Nederland ten noorde van Antwerpen binne en verbreed tot die Westerschelde Ekonomie Wysig Die Amsterdamse effectenbeurs is die oudste finansiele handelsbeurs ter wereld Nederland se ekonomie is een van die suksesvolstes en doeltreffendstes wereldwyd Ondanks sy relatief klein bevolking en oppervlakte het die land tot een van die wereld se tien grootste uitvoerders en een van die welvarendste nasies ontwikkel Die bruto finansiele bates van Nederlandse huishoudings beloop 292 persent van die bruto geografiese produk terwyl die ekonomie tussen 1990 en 2009 met byna 50 persent gegroei het 91 Die Nederlandse ekonomie is n tipiese dienste ekonomie ongeveer 73 van die bevolking werk in die dienstesektor met vervoer logistiek en finansiele dienste as die belangrikste bedrywe 25 in die industrie en 2 in die landbou Soos in baie westerse lande vind n proses van deindustrialisasie plaas waarby tegnologies laagwaardige industriee verhuis na lae lonelande in Oos Europa en Asie Die Nederlandse ekonomie is baie internasionaal belangrike uitvoervennote is Duitsland Frankryk die Verenigde Koninkryk Italie en die Verenigde State Belangrike invoervennote is Duitsland die Verenigde State Belgie die Volksrepubliek China Frankryk en die Verenigde Koninkryk 4 van die Suid Afrikaanse uitvoer gaan na Nederland maar dit speel op die Nederlandse invoerbalans slegs n klein rol Vervoer Wysig Nederland beskik oor n digte snelwegnetwerk Die hoofare is die A1 van Amsterdam na die Duitse grens by Hengelo die A2 van Maastricht na Amsterdam die A4 van Delft na Amsterdam die A12 van Den Haag na die Duitse grens by Emmerik die A13 van Rotterdam na Den Haag en die N50 A50 van Emmeloord na Eindhoven Die hoeveelheid verkeer in die Randstad is n groot probleem n dag waarop meer as 500 km aan verkeersknope ontstaan is geen uitsondering nie Daar is ook n digte spoorwegnet met groot knooppunte in Utrecht Rotterdam Amsterdam en Amersfoort met elk baie verbindings in alle rigtings Die Nederlandse Spoorwee maak baie gebruik van dubbeldektreine om die verkeersstroom van reisigers te hanteer Via die seehawe van Rotterdam is Nederland n belangrike deurvoerland vir die res van Europa Groot seeskepe meer aan in Rotterdam waar hulle vrag in kleinere binneskepe oorgelaai word Via die Ryn kan n belangrike deel van Europa bereik word Ruolie uit die Midde Ooste word in Rotterdam via n uitgebreide pypleidingstelsel verder Europa in vervoer Landbou Wysig Nederland se sterk uitvoergerigte landbousektor wat tien persent van alle werkgeleenthede verteenwoordig speel tradisioneel n belangrike rol en het van die land die tweede grootste uitvoerder van agrariese produkte ter wereld gemaak Die landboubedryf lewer tien persent van die bruto geografiese produk en twee derdes van die oorskot op die handelsrekening op Duitsland is die belangrikste invoerder van produkte soos blomme en kaas Sowat 55 persent van Nederland se totale oppervlakte word vir landboudoeleindes gebruik terwyl kweekhuise 70 000 hektaar beslaan In die Westland word groot hoeveelhede vrugte in kasse verbou in die suide en ooste van die land word groot hoeveelhede vee aangehou Grondstowwe Wysig Nederland beskik oor steenkool aardolie en veral aardgasreserwes Die aardgasveld in Slochteren behoort tot die grootste in die wereld en Nederland beklee die 20ste plek op die lys van lande met die grootste gasreserwes Dit is n belangrike nasionale inkomstebron en gasleidinge vanuit Slochteren loop tot in Italie n Ander grondstof wat n rol in die nywerheid speel is sout Dit word gewin rondom Hengelo en is n bron van chloor vir die chemiese industrie Kommunikasie Wysig Verskeie Nederlandse koerante in Nijmegen Die telefoonnetwerk is in hande van n voormalig staatsbedryf KPN Omdat dit feitelik n monopolie is is daar wetgewing wat ander maatskappye regte toestaan om teen n wetlike tarief toegang tot die fisieke telefoonlyne te verkry waardeur op hulle eie netwerke hulle eie dienste aan kan bied Die telefoonnetwerk bestaan vir ongeveer 25 uit digitale ISDN lyne en vir 75 uit tradisionele analooglyne Nederland het ook n groot aantal selfoongebruikers 11 miljoen Drie selfoonnetwerke bedryf mobiele GSM kommunikasie Televisie gaan vir die grootste gedeelte analoog PAL deur middel van kabels Die proses van digitalisering is in aan die gang maar die wet van die remmende voorsprong is hier van toepassing dit word ernstig gehinder deur die relatief goeie kwaliteit beeld wat die analoogtelevisiekabels lewer Die televisie uitsendings oor die lug is sedert 2006 wel digitaal Internet is vandag danksy n groot aantal verskaffers wat lae pryse veroorsaak het grotendeels breeband via televisiekabel en ADSL sodat ongeveer 60 van die gesinne tans n breebandaansluiting het Omdat Amsterdam wereldwyd n belangrike knooppunt is is daar gedurende die com periode groot hoeveelhede optiese vesel ondergronds gele wat n uitgebreide infrastruktuur aan hoofsnelwee opgelewer het wat op sy beurt weer verskaffers van bedienerhuisvesting server hosting na Nederland getrek het Demografie WysigTale Wysig Verspreiding van Nederlands in Europa Die amptelike taal van Nederland is Nederlands In die provinsie Friesland is Wes Fries n amptelike taal naas Nederlands Nedersaksies en Limburgs geniet erkenning as streekstale Wes Fries word gepraat in die provinsie Friesland dit word deur so te se iedereen in die provinsie verstaan en ongeveer n derde van die bevolking daar as primere omgangstaal gebruik Die oorgangsgebied tussen die Nederlandse en Nedersaksiese taalgebied begin oostelik van die provinsie Utrecht maar Nedersaksies word eintlik net in die mees oostelike dele van die land algemeen gepraat Limburgs word veral in die provinsie Limburg gepraat waarby dit in die suidelike deel van die provinsie sterk van Nederlands begin afwyk Hoewel die bespreking van of Limburgs n taal of n dialek is nog voltrek moet word is die gebruik van Limburgs baie sterk in Limburg word dit gewoonlik as primere omgangstaal gebruik Vrywel die gehele Nederlandse bevolking praat Nederlands op moedertaalvlak Naas die inheemse tale het Nederland n hoop immigrante gekry wat hulle tale meegebring het wat tot gevolg het daar hier en daar bietjie Sranantongo Surinaams Arabies of Turks gepraat word veral in die groot stede Gebrekkige kennis van Nederlands in hierdie groepe besorg die regering die laaste jare groot hoofbrekens Die oorsaak hiervan is dat n groot aantal van die eerste generasie Turkse en Marrokkaanse immigrante wat as gasarbeiders na Nederland gekom het na selfs veertig jaar in Nederland nogsteeds nie die Nederlandse taal magtig is Die kinders van hierdie immigrante leer dan nie in hulle eie ouerhuise om Nederlands te praat nie en gevolglik het hulle n groot taalagterstand as hulle skool toe gaan Kultuur WysigLiteratuur Wysig Domtoring in Utrecht Die Nederlandse literatuur is tans baie lewendig en trek n hoop lesers in die binne en buiteland Bekende skrywers is onder meer Simon Vestdijk Gerard van t Reve Harry Mulisch Cees Noteboom Willem Frederik Hermans Jan Wolkers en Hella S Haasse Bekende skrywers uit die verlede is Pieter Corneliszoon Hooft 1581 1641 Louis Couperus Multatuli en die digters Joost van den Vondel Willem Kloos en Frederik van Eeden Rolprentbedryf Wysig Danksy n subsidie wat baie effektief geblyk te wees het het die rolprentbedryf in Nederland die laaste jare besonder sterk gegroei waarby tans 2005 die aantalle films in produksie in die tientalle loop Enkele suksesvolle rolprente van die afgelope jare sluit in Minoes De Tweeling Pietje Bell Passievrucht en Zwartboek Blackbook n Beroemde Nederlandse rolprnet uit die sewentigerjare is Soldaat van Oranje deur regisseur Paul Verhoeven Nederlandse regisseurs is ook in die Engelstalige mark aktief n voorbeeld van n rolprent wat deur n Nederlandse regisseur Jan de Bont gemaak is is Speed Ondanks die goeie produksie van Nederlandstalige rolprente is Engelstalige rolprente in die bioskope tog in die meerderheid wat met ondertitels gekyk word Musiek Wysig Die Nederlandse musiekbedryf gaan tans 2005 n rustige periode deur n Aantal musiekgroepe het gestop en ander raak uit die mode Baie produktiewe periodes was die begin van die tagtigerjare en halfweg die negentigerjare Bekende kunstenaars en groepe van die onlangse verlede sluit in Anouk Doe Maar Frank Boeijen Het Goede Doel Marco Borsato Di Rect Jan Smit Guus Meeuwis De Kast Nick amp Simon 3JS Blof Ali B De jeugd van Tegenwoordig Stef Bos en Acda en De Munnik Op radiostasies word musiek in verskillende tale gedraai ook hier is Engels sterk verteenwoordig Die Nederlandstalige aanbod verskil per uitsender op Radio 2 en 100 NL is dit byvoorbeeld n groot deel van die aanbod op Sky Radio word Nederlands alleen gehoor as daar n groot Nederlandstalige treffer is n Ander taal wat reelmatig gehoor word is Fries en ook Italiaans Frans en Duits is af en toe hoorbaar oor die radio Kuns Wysig Nederland het baie bekende skilders bekende meesters is onder meer Rembrandt van Rijn 1606 1669 Salomon van Ruysdael 1602 1670 Frans Hals Johannes Vermeer Judith Leyster Jan Steen en Vincent van Gogh Bekende kunstenaars uit die onlangse tydperk is Piet Mondriaan en Maurits Escher en die kunsvervalser Han Van Meegeren 92 Sport Wysig Nederland teen Spanje tydens die FIFA Sokker Wereldbekertoernooi in 2010 se eindstryd op 11 Julie 2010 op Sokkerstad Johannesburg Die Nederlandse nasionale rugbyspan soos in Januarie 2008 Die Nederlandse nasionale krieketspan op 5 Julie 2010 in Rotterdam Sokker is die gewildste spansport in Nederland gevolg deur veldhokkie en vlugbal Ysskaats tennis gimnastiek en gholf is die gewildste individuele sporte Inheemse sportsoorte soos fierljeppen beugelen kaatsspel klootschieten kolven en korfball word ook gespeel Die Nederlandse nasionale sokkerspan is een van die gewildste sokkerspanne met sterk mededinging teen buurlande soos Belgie Duitsland Engeland en Frankryk Ten spyte van hul rykdom van individuele talente kon die Nederlandse elftal net een internasionale titel verower en die UEFA Europa beker 1988 wen Hulle het drie keer tot die eindstryd van die FIFA Sokker Wereldbeker deurgedring in 1974 1978 en 2010 maar nog nie die titel verower nie Nederland se hoogste sokkerliga is die Eredivisie gevolg deur die Eerste divisie Tweede divisie Derde divisie en die Hoofdklasse Krieket was voorheen n gewilde sport maar is deur sokker verbygesteek terwyl krieket in onlangse jare weer gewildheid verwerf het Die Nederlandse nasionale krieketspan het tot dusver vir vier krieketwereldbekertoernooie gekwalifiseer in 1996 2003 2007 en 2011 Nederland was mede gasheer van die Krieketwereldbeker 1999 maar het nie daaraan deelgeneem nie Hulle het ook vir vier T20I wereldbekers gekwalifiseer in 2009 2014 2016 en 2021 Tydens die T20I wereldbeker 2009 het Nederland Engeland verslaan 93 Die Nederlandse vroue se nasionale veldhokkiespan is die suksesvolste nasionale span by die Hokkiewereldbeker en het die toernooi tot dusver ses keer gewen in 1974 1978 1983 1986 1990 2006 2014 en 2018 Hul eweknie vir mans het die Hokkiewereldbeker tot dusver drie keer gewen in 1973 1990 en 1998 Rugby word ook in Nederland gespeel maar die Nederlandse nasionale rugbyspan het tot dusver nog nie vir die Rugbywereldbeker gekwalifiseer nie Hulle ding in die Europese Nasiesbeker met ander opkomende rugbyspanne mee Nederland het al verskeie groot sportgeleenthede soos die Olimpiese Somerspele 1928 en die UEFA Europa beker in 2000 saam met Belgie gehuisves Vakansiedae Wysig Die Nederlandse rooi wit bloue vlag met oranje wimpel tydens Koningsdag Datum Afrikaanse naam Nederlandse naam Opmerking1 Januarie Nuwejaarsdag Nieuwjaarsdag Begin van die nuwe jaarMaart April Paasfees Pasen Nederlanders vier Paasfees oor twee dae 27 April Koningsdag Koningsdag Koningsdag word gevier op die verjaardag van die koning Willem Alexander 4 Mei Herdenking van die Dooies Dodenherdenking Herdenking vir die mense wat gesneuwel het in die Tweede Wereldoorlog en in andere oorloe 5 Mei Bevrydingsdag Bevrijdingsdag Viering van die oorwinning oor Duitse magte in 1945 tydens die Tweede Wereldoorlog 40 dae na Paasfees Hemelvaartsdag Hemelvaartsdag Hemelvaart van Jesus7 weke na Paasfees Pinkster Pinksteren Nederlanders vier Pinkster oor twee dae 5 Desember Sinterklaas Sinterklaas Sinterklaas n voorganger van Vader Kersfees gee geskenke vir kinders 25 Desember 26 Desember Kersfees Welwillendheidsdag Kerstmis Tweede kerstdag Nederlanders vier Kersfees oor twee dae 31 Desember Oujaarsaand Oudejaarsdag Einde van die ou jaarVerwysings Wysig 1 0 1 1 1 2 1 3 1 4 nl Oppervlakte Besoek op 23 Mei 2021 nl Waaruit bestaat het Koninkrijk der Nederlanden Rijksoverheid nl Ministerie van Algemene Zaken 19 Mei 2015 Besoek op 23 Mei 2021 en Surface water and surface water change OESO Besoek op 23 Mei 2021 nl Bevolkingsontwikkeling regio per maand CBS Besoek op 23 Mei 2021 5 0 5 1 5 2 5 3 5 4 5 5 en Netherlands Internasionale Monetere Fonds April 2021 Besoek op 23 Mei 2021 6 0 6 1 en Human Development Report 2020 PDF United Nations Development Programme 2020 Besoek op 23 Mei 2021 en Gini coefficient of equivalised disposable income EU SILC survey ec europa eu eurostat Eurostat Besoek op 9 Julie 2020 8 0 8 1 en Netherlands vs Holland Nederlandse Kantoor vir Toerisme en Kongresse 18 Oktober 2012 Besoek op 23 Mei 2021 en Netherlands boundaries in the North Sea Departement van Verdediging Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Julie 2017 Besoek op 15 Augustus 2014 en Welke erkende talen heeft Nederland Rijksoverheid 11 Januarie 2016 Besoek op 23 Mei 2021 nl Gemeentegrootte en stedelijkheid CBS Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 Desember 2019 Besoek op 16 Desember 2019 nl Dutch Wikisource Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden Chapter 2 Article 32 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 April 2020 Besoek op 3 Julie 2013 en Permanent Mission of the Netherlands to the UN General Information Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Oktober 2013 Besoek op 26 Junie 2013 en Rotterdam Port Authority 1 Junie 2014 Port Statistics 2013 Persberig 8 https www portofrotterdam com sites default files Port statistics 2013 pdf Besoek op 28 Junie 2014 en van Krieken Peter J David McKay 2005 The Hague Legal Capital of the World Cambridge University Press ISBN 978 90 6704 185 0 en Schiermeier Quirin 5 Julie 2010 Few fishy facts found in climate report Nature 466 170 170 doi 10 1038 466170a PMID 20613812 en How it Works Science and Technology Marshall Cavendish 2003 p 1208 ISBN 978 0 7614 7323 7 nl Netherlands Agricultural exports top 80 billion Euros Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Maart 2020 Besoek op 25 Januarie 2015 en RVO Netherlands Enterprise Agency 17 Julie 2015 Agriculture and food hollandtrade com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Januarie 2016 Besoek op 26 Augustus 2016 en How the Netherlands Feeds the World National Geographic Society September 2017 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Mei 2020 Besoek op 15 Januarie 2020 en 2016 World Press Freedom Index RSF Rsf org 1 Februarie 2017 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Mei 2020 en Netherlands Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Mei 2013 Besoek op 10 Mei 2013 en Helliwell John Layard Richard Sachs Jeffrey 20 Maart 2017 World Happiness Report 2017 PDF Verenigde Nasies se Volhoubare ontwikkelingsoplossingsnetwerk ISBN 978 0 9968513 5 0 Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 12 Julie 2017 Besoek op 18 Junie 2017 en 2016 World Happiness Report PDF Worldhappiness report Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 19 Februarie 2018 Besoek op 3 Augustus 2017 en World Happiness Report 2019 World Happiness Report Besoek op 23 Mei 2021 en Franks Columbia Encyclopedia Columbia University Press 2013 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Augustus 2016 Besoek op 1 Februarie 2014 en Lotharingia Lorraine Lothringen 5 September 2013 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 November 2019 Besoek op 1 Februarie 2014 en Wim Blockmans Walter Prevenier 3 Augustus 2010 The Promised Lands The Low Countries Under Burgundian Rule 1369 1530 University of Pennsylvania Press pp 85 ISBN 978 0 8122 0070 6 en Elton Geoffrey Rudolph 1990 The New Cambridge Modern History Volume 2 The Reformation 1520 1559 ISBN 978 0 521 34536 1 nl Van der Lem Anton De Opstand in de Nederlanden 1555 1609 De landen van herwaarts over Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Oktober 2017 Besoek op 11 Maart 2013 en Telegraph style book places and peoples The Daily Telegraph Londen 12 April 2008 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Mei 2020 Besoek op 31 Maart 2014 en The Reuters Style Guide Geargiveer vanaf die oorspronklike op 21 Mei 2020 Besoek op 31 Maart 2014 en The BBC News Styleguide PDF Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 27 Februarie 2012 Besoek op 31 Maart 2014 en The Guardian style guide PDF Londen Geargiveer PDF vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020 Besoek op 31 Maart 2014 en Netherlands Tourism Holland vs Netherlands Is the Netherlands the same as Holland en Holland vs Netherlands Everything you need to know Explore Holland 17 Januarie 2020 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Mei 2020 Besoek op 17 Januarie 2020 en Why Dutch Officials Want You to Forget the Country of Holland The New York Times New York 13 Januarie 2020 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Maart 2020 Besoek op 15 Januarie 2020 en Roebroeks Wil Sier Mark J Nielsen Trine Kellberg Loecker Dimitri De Pares Josep Maria Arps Charles E S Mucher Herman J 7 Februarie 2012 Use of red ochre by early Neandertals Proceedings of the National Academy of Sciences 109 6 1889 1894 Bibcode 2012PNAS 109 1889R doi 10 1073 pnas 1112261109 PMC 3277516 PMID 22308348 nl Van Zeist W 1957 De steentijd van Nederland Nieuwe Drentse Volksalmanak 75 4 11 nl Louwe Kooijmans L P 1998 Trijntje van de Betuweroute Jachtkampen uit de Steentijd te Hardinxveld Giessendam PDF Spiegel Historiael 33 uitg 423 428 nl Prehistoric agricultural field found in Swifterbant 4300 4000 BC Volkskrant 24 Augustus 2007 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 September 2009 en Fokkens Harry Nicolis Franco reds 2012 Background to beakers inquiries in regional cultural backgrounds to the Bell Beaker complex Leiden Sidestone p 131 ISBN 978 90 8890 084 6 en Harry Fokkens The Periodisation of the Dutch Bronze Age a Critical Review PDF Open Access Leiden University Argeologiefakulteit Leiden Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 10 Oktober 2017 Besoek op 7 Julie 2017 en The New Encyclopaedia Britannica 15th edition 22 641 642 45 0 45 1 45 2 45 3 45 4 45 5 nl de Vries Jan W Roland Willemyns en Peter Burger 2003 Het verhaal van een taal Amsterdam Prometheus pp 12 21 27 ISBN 9789053331866 AS1 onderhoud meer as een naam authors list link de Hachmann Rolf Georg Kossack en Hans Kuhn 1986 Volker zwischen Germanen und Kelten pp 183 212 ISBN 978 3 656 02897 0 AS1 onderhoud meer as een naam authors list link 47 0 47 1 en Lendering Jona Germania Inferior Livius org Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Junie 2020 Besoek op 6 Oktober 2011 en Lendering Jona The Edges of the Earth 3 Livius www livius org Besoek op 28 Februarie 2019 en Roymans Nico 2005 Ethnic Identity and Imperial Power The Batavians in the Early Roman Empire Amsterdam Amsterdam University Press pp 226 227 ISBN 9789053567050 50 0 50 1 en Previte Orton Charles 1952 The Shorter Cambridge Medieval History vol I uitg pp 51 52 151 ISBN 978 1 135 83625 2 en Grane Thomas 2007 From Gallienus to Probus Three decades of turmoil and recovery The Roman Empire and Southern Scandinavia a Northern Connection PhD thesis Kopenhagen Universiteit van Kopenhagen p 109 en De Koning Jan 2003 Why did they leave Why did they stay On continuity versus discontinuity from Roman times to Early Middle Ages in the western coastal area of the Netherlands In Kontinuitat und Diskontinuitat Germania inferior am Beginn und am Ende der romischen Herrschaft Beitrage des deutsch niederlandischen Kolloquiums in der Katholieke Universiteit Nijmegen 27 tot 30 Junie 2001 Walter de Gruyter pp 53 83 ISBN 978 3 11 017688 9 en Vaan Michiel de 15 Desember 2017 The Dawn of Dutch Language contact in the Western Low Countries before 1200 John Benjamins Publishing Company pp 42 44 ISBN 9789027264503 en Blom J C H 30 Junie 2006 History of the Low Countries Berghahn Books pp 6 18 ISBN 978 1 84545 272 8 55 0 55 1 55 2 en Bazelmans Jos 2009 The early medieval use of ethnic names from classical antiquity The case of the Frisians in Derks Ton Roymans Nico Ethnic Constructs in Antiquity The Role of Power and Tradition Amsterdam Amsterdam Universiteit pp 321 337 ISBN 978 90 8964 078 9 archived from the original on 30 Augustus 2017 https books google com books id fM cmuhmSbIC amp pg PA321 besoek op 3 Junie 2017 nl Frisii en Frisiaevones Bertsgeschiedenissite nl 25 Augustus 2002 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Oktober 2011 Besoek op 6 Oktober 2011 nl Willemsen A 2009 Dorestad Een wereldstad in de middeleeuwen Zutphen Walburg Pers pp 23 27 ISBN 978 90 5730 627 3 en MacKay Angus David Ditchburn 1997 Atlas of Medieval Europe Routledge p 57 ISBN 978 0 415 01923 1 en Baldwin Stewart Danish Haralds in 9th Century Frisia Besoek op 9 Oktober 2011 de Christoph Driessen 2009 Geschichte der Niederlande Von der Seemacht zum Trendland Regensburg p 18 ISBN 978 3 7917 2173 6 en Motley John 1859 The Rise of the Dutch Republic Volume 2 pp 25 On more than one occasion men were seen hanging their own brothers who had been taken prisoners in the enemy s ranks A Spaniard had ceased to be human in their eyes On one occasion a surgeon at Veer cut the heart from a Spanish prisoner nailed it on a vessel s prow and invited the townsmen to come and fasten their teeth in it which many did with savage satisfaction en Twentieth Century Atlas Historical Body Count necrometrics com en Clodfelter Micheal 9 Mei 2017 Warfare and Armed Conflicts A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures 1492 2015 4th ed McFarland p 16 ISBN 978 0 7864 7470 7 Besoek op 11 November 2020 en Arnade Peter J 2008 Beggars Iconoclasts and Civic Patriots The Political Culture of the Dutch Revolt p 237 ISBN 978 0 8014 7496 5 en Durant Will Durant Ariel 1961 The Age of Reason Begins A History of European Civilization in the Period of Shakespeare Bacon Montaigne Rembrandt Galileo and Descartes 1558 1648 p 451 ISBN 978 0 671 01320 2 en Gillespie Alexander 2017 The Causes of War Volume III 1400 CE to 1650 CE Bloomsbury Publishing p 131 ISBN 978 1 5099 1765 5 en Motley John Lothrop 1855 The Rise of the Dutch Republic III uitg New York Harper Bros p 411 ISBN 978 1 4400 8471 3 en Nolan Cathal J 2006 The Age of Wars of Religion 1000 1650 An Encyclopedia of Global Warfare and Civilization Volume 1 Greenwood Publishing Group p 247 ISBN 978 0 313 33045 2 en Motley John Lothrop 1855 The Rise of the Dutch Republic Vol III uitg New York Harper Bros p 508 ISBN 978 1 4400 8471 3 de Christoph Driessen 2009 Geschichte der Niederlande Von der Seemacht zum Trendland Regensburg pp 50f ISBN 978 3 7917 2173 6 en Willson David Harris 1972 History of England New York Holt Rinehart amp Winston p 294 ISBN 978 0 03 085315 9 en Ground Warfare An International Encyclopedia Volume 1 ABC CLIO 2002 p 45 ISBN 978 1 57607 344 5 en Prak Maarten 22 September 2005 The Dutch Republic in the Seventeenth Century The Golden Age Cambridge University Press p 66 ISBN 978 1 316 34248 0 en The Middle Colonies New York Digital History Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Januarie 2012 Besoek op 14 Januarie 2012 en Junie T Tong 2016 Finance and Society in 21st Century China Chinese Culture Versus Western Markets CRC Press p 151 ISBN 978 1 317 13522 7 en John L Esposito red 2004 The Islamic World Past and Present Volume 1 Abba Hist Oxford University Press p 174 ISBN 978 0 19 516520 3 volume has extra text help en Nanda J N 2005 Bengal the unique state Concept Publishing Company p 10 ISBN 978 81 8069 149 2 en Om Prakash 2006 John J McCusker red Empire Mughal History of World Trade Since 1450 World History in Context 1 Macmillan Reference USA pp 237 240 Besoek op 3 Augustus 2017 en Sayle Murray 5 April 2001 Japan Goes Dutch London Review of Books Vol 23 no 7 pp 3 7 en Koopmans Joop W 5 November 2015 Historical Dictionary of the Netherlands Rowman amp Littlefield p 233 ISBN 978 1 4422 5593 7 en Finkelman and Miller Macmillan Encyclopedia of World Slavery 2 637 en Dutch involvement in the transatlantic slave trade and abolition ascleiden nl 24 Junie 2013 Besoek op 25 Februarie 2021 en Abbenhuis Maartje M 2006 The Art of Staying Neutral Amsterdam University Press ISBN 90 5356 818 2 en 93 trains kampwesterbork nl Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Desember 2004 Besoek op 7 Desember 2004 nl Nederlanders in de Waffen SS www waffen ss nl en MOOXE from Close Combat Series Indonesian SS Volunteers Closecombatseries net Besoek op 28 Oktober 2011 en The Kingdom of the Netherlands declares war with Japan ibiblio Besoek op 2 Oktober 2009 en Indonesia World War II and the Struggle For Independence 1942 50 The Japanese Occupation 1942 45 Library of Congress 1992 Besoek op 9 Februarie 2007 en 1944 Video Allies Set For Offensive Universal Newsreel URL besoek op 21 Februarie 2012 en Netherlands Encyclopaedia Britannica URL besoek op 25 Februarie 2021 de Duitse Departement van Buitelandse Sake Nederland Ekonomie en www meegeren net en Netherlands Stun England in T20 World Cup Thriller News18 5 Junie 2009 Besoek op 23 Mei 2021 Bronnelys WysigAlgemeen en Netherlands Encyclopaedia Britannica Besoek op 23 Mei 2021 en Netherlands Central Intelligence Agency Besoek op 23 Mei 2021 en Netherlands country profile BBC Besoek op 23 Mei 2021 Eksterne skakels WysigWikimedia Commons bevat media in verband met Nederland Sien Nederland in Wiktionary die vrye woordeboek en Toerisme inligting oor Nederland op Wikivoyage nl Amptelike webwerf van die Nederlandse owerheid en Amptelike toerismewebwerf nl CBS Nederlandse buro van statistiek en Reisgids van Nederland Geargiveer 15 Junie 2006 op Wayback Machine Koninkryk van die Nederlande Lande Aruba Curacao Nederland Sint MaartenProvinsies in Nederland Drenthe Flevoland Friesland Gelderland Groningen Limburg Noord Brabant Noord Holland Overijssel Utrecht Zeeland Zuid HollandBesondere munisipaliteite in Nederland Bonaire Saba Sint Eustatius Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Nederland amp ol,