×
Miceense Griekeland

Miceense of Mukeense Griekeland verwys na die laaste fase van die Bronstydperk in Griekeland (omstreeks 16001100 v.C.). Die naam kom van die argeologiese terrein Micene (ook Mukene gespel) op die Peloponnesos-skiereiland in Suid-Griekeland. Ander belangrike terreine sluit in Tiryns in Argolis, Pylos in Messenië, Athene in Attika, Thebe en Orchomenos in Boeotië en Iolkos in Thessalië, terwyl Kreta en die terrein van Knossos ook deel van die Miceense wêreld geword het.

Miceense Griekeland, omstreeks 1400–1100 v.C.

Nedersettings wat deur die Miceense beskawing beïnvloed is, het ook hul verskyning gemaak in Epirus, Masedonië, op eilande in die Egeïese See, aan die kus van Klein-Asië, die Levant, Siprus en Italië.

Die Miceense beskawing het agteruitgegaan met die verval van die Bronstydperk-beskawing in die oostelike Middellandse See-gebied. Dit word toegeskryf aan die veronderstelde Doriese inval, maar ander faktore kon ook ’n rol gespeel het, soos natuurrampe en klimaatsveranderings. Hierdie tydperk is die agtergrond van ’n groot deel van die Antieke Griekse letterkunde en mitologie, onder meer die Trojaanse Epiese Siklus.

Inhoud

’n Miceense dodemasker wat deur die Duitse argeoloog Heinrich Schliemann beskou is as die "Masker van Agamemnon".

Die Miceense beskawing het ontstaan en ontwikkel uit die gemeenskap en kultuur van die Vroeg- en Middel-Helladiese tydperk op die Griekse vasteland. Dit het omstreeks 1600 v.C. ontstaan toe die Helladiese kultuur verander het onder invloed van Minoïese Kreta.

Miceense artefakte is al ontdek ver buite die grense van die Miceense wêreld: Miceense swaarde is bekend tot in Georgië in die Kaukasus, ’n voorwerp van barnsteen met Lineêr B-simbole is in Beiere, Duitsland, ontdek en Miceense bronsbyle en ander voorwerpe uit die 13de eeu v.C. is in Ierland en in Wessex en Cornwall in Engeland gevind.

Anders as die Minoïese beskawing, wat uit handel voordeel getrek het, het die Miceners uigebrei deur middel van verowerings. Die beskawing is oorheers deur ’n vegter-aristokrasie. Omstreeks 1400 v.C. het die Miceners hul beheer uitgebrei tot by Kreta, die middelpunt van die Minoïese beskawing, en hulle het ’n vorm van die Minoïese skrif (wat Lineêr A genoem is) aanvaar om die vroeë vorm van die Griekse alfabet in Lineêr B te skryf.

Die Miceners het nie net die Minoïers verslaan nie, maar volgens latere Hellenistiese legendes ook Troje, ’n stadstaat wat net so sterk soos Micene was. Omdat die enigste getuienis van die oorwinning Homeros se Ilias is asook ander tekste wat sterk op mitologie staatmaak, is dit onseker hoe waar die verhaal van Troje en die Trojaanse Oorlog is. In 1876 het die Duitse argeoloog Heinrich Schliemann ruïnes in Klein-Asië (nou in Turkye) ontdek wat beskou word as dié van Troje.

Die Miceners het hul adellikes in groot, ronde byekorfvormige grafte, bekend as tholoi (enkelvoud: tholos), begrawe, dikwels saam met dolke en ander militêre toerusting. Hulle is dikwels begrawe met goue maskers, tiaras, wapentuig en wapens met juwele versier. Miceners is in ’n sittende posisie begrawe en van die adellikes is gemummifiseer.

’n Voorbeeld van Lineêr B-skrif.
Fresko: die "dame van Micene" aanvaar ’n halssnoer as geskenk.

Uit ’n chronologiese perspektief is die Laat-Helladiese tydperk (LH, 1550–1060 v.C.) die tyd toe die Miceense Grieke gefloreer het onder nuwe invloede van Minoïese Kreta en die Siklade. LH-pottebakkers het dikwels inskripsies in Lineêr B daarop gemaak. LH word verdeel in I, II en III. Laasgenoemde word verder verdeel in IIIA, IIIB en IIIC.

In Laat-Helladiese potte is gewoonlik goed soos olyfolie en wyn gebêre. LHI-ware het Santorini net voor die Thera-uitbarsting bereik. LHIIB het tydens LMIB begin en is ontdek in Antieke Egipte tydens die bewind van Toetmoses III. LHIIB strek oor die LMIB/LMII-verwoesting op Kreta, wat verbind word met die Griekse oorname van die eiland.

LHIIIA:1 stem ooreen met die bewind van Amenhotep III van Egipte wat onder die opskrif ti-n3-y 'Danaans' die oënskynlik gelykwaardige stede d-y-q-e-i-s 'Thebe' en m-w-k-i-n-u 'Micene' genoem het.

LHIIIB is die tydperk van Lineêr B-skrif in die paleise op die vasteland; voorheen is dit net op Kreta en die Siklade aangetref.

Sedert die ontsyfering van die ietwat jonger Lineêr B-tablette word geglo die mense wat gewoonlik Miceners genoem word, was dalk Achajers of is later deur hulle onderwerp. Geen geskrewe bron is nog op ’n Miceense terrein gevind wat aandui wat die mense hulself genoem het nie. Die verwysings in die Ilias na die bewoners van die Peloponnesos en die omringende eilande as Achajers, het die teorie laat ontstaan dat die Miceners wel Achajers kon gewees het.

Weens die gebrek aan direkte bronne is die politieke organisasie van die Miceense wêreld onduidelik. Wat wel bekend is, is dat die Neolitiese landelike dorp (6000 v.C.) die grondslag gevorm het van die Bronstydperk se politieke kultuur in Griekeland. Daar was volgens die Ilias van Homeros, wat eeue later geskryf is, verskeie state: Micene, Pylos en Orchomenos, wat in die argeologie bekend is, asook dalk Sparta of Ithaka, hoewel dit onseker is. Net die state Pylos en Knossos word duidelik genoem in die Lineêr B-tekste. Dit is egter onmoontlik om te weet watter politieke sentrum die belangrikste was, indien een wel was. Moontlike kandidate is Micene, Tiryns, Pylos, Thebe en Orchomenos.

Pylos en Knossos

Effens meer inligting, hoewel ook onduidelik, kan uit die Lineêr B-tekste afgelei word oor die interne organisasie van die bekendste koninkryke, Pylos en Knossos.

Dit lyk of dié state deur ’n koning, die wa-na-ka (ϝάναξ, wánax), regeer is wie se rol sonder twyfel godsdienstig was, maar dalk ook militêr en geregtelik. Hy is herkenbaar in die Homeriese woord anax (ἄναξ, "goddelike heer", "heerser", "gas"). Nege verskynings van die woord in tekste wat met offerandes te doen het, dui daarop dat die heersers van Pylos en Knossos waarskynlik aanbid is.

Verder was daar landeienaars, leiers en amptenare. Daar was ook ’n groep adellikes wat die koning in oorlog en vrede gevolg het.

Benewens die lede van die hof was daar ander gesaghebbendes in beheer van plaaslike gebiede. Die koninkryk Pylos was in twee provinsies en verder in sestien distrikte verdeel. ’n Goewerneur was aan die hoof van die distrikte. Ander leiers het aan die hoof van kommunes gestaan.

Dit lyk of die Miceense gemeenskap in twee groepe vrye burgers verdeel was: die koning se gevolg, wat administratiewe take in die paleis verrig het, en die mense wat in die kommunes gewoon het. Laasgenoemde was onder beheer van koninklike agente en moes werk vir die paleis doen en belasting betaal.

Onder dié in die paleisopset was hoë amptenare wat moontlik in die groot huise naby die paleis gewoon het, maar ook ander wat deur hul werk aan die paleis verbind was en nie veel beter daaraan toe was as die mense in die kommunes nie: onder andere ambagslui, boere en dalk handelaars. Aan die onderpunt van die sosiale leer was die slawe, wat óf vir die paleis óf vir spesifieke gode gewerk het.

Teen die einde van die Bronstydperk (tot LHIIIC) was kontak tussen die Miceners en hul bure goed gevestig. Hul konneksies het so ver gestrek as Sardinië, Suid-Italië en Sisilië asook Klein-Asië (waar keramiekwerk van hoë gehalte ontdek is).

Miceense pottebakkersware is ook ontdek tot in Siprus, die Levant, Egipte en selfs Suid-Spanje. Bewyse van die verspreiding van goedere en produkte tussen die sentrums word in die Lineêr B-rekords aangetref, maar nie van direkte onderhandelings nie.

Die ekonomiese organisasie van die Miceense koninkryk blyk tweedelig te gewees het: een groep het vir die paleis gewerk en ’n ander groep vir hulself. Dit weerspieël die gemeenskapstruktuur soos hierbo uiteengesit. Daar was egter niks wat iemand wat vir die paleis gewerk het, gekeer het om sy eie onderneming ook te hê nie. Skribas het toesig gehou oor die ekonomie; hulle het inkomende en uitgaande produkte aangeteken, werk uitgedeel en die verdeling van rantsoene beheer.

Landbou

Die grond van Pylos en Knossos was in twee dele verdeel: die paleis- en die kommune-landerye.

Landbou het gedraai om die tradisionele "Mediterreense trilogie": graan, olywe en druiwe. Die graan was koring en gars. Olyfboorde is aangeplant vir die vervaardiging van olyfolie; dit is nie net vir kos gebruik nie, maar ook om aan die lyf te smeer en in parfuum. Druiwe is vir die vervaardiging van verskeie soorte wyn gebruik. Vlas is ook verbou vir linneware en die sesamplant vir sy olie. Bome soos vyebome is ook geplant.

Vee was veral skape en bokke. Beeste en varke was minder algemeen. Perde is hoofsaaklik gebruik om strydwaens te trek.

Nywerheid

’n Goue oorring uit omstreeks 1600 v.C. (Louvre, Parys).

Die organisasie van ambagsmanne is veral bekend in die geval van die paleis. Die argiewe van Pylos dui op ’n gespesialiseerde werkmag – elke werker het tot ’n spesifieke kategorie behoort en ’n spesifieke plek in die vervaardigingsproses gehad.

Die tekstielbedryf was een van die hoofsektore van die Miceense ekonomie. Die tablette van Knossos onthul die hele vervaardigingsproses, van die skeer van die skape en die sortering van die wol tot die berging van die finale produk in die paleis se stoorkamers, asook die toestande in die werkwinkels. In die paleis van Pylos was daar sowat 550 tekstielwerkers in diens en in Knossos sowat 900. Naas wol is vlas die meeste bewerk.

Die metallurgiebedryf is goed aangeteken in Pylos, waar daar 400 werkers was. Hulle het sowat 3,5 kg brons per ambagsman gekry. Dit is egter nie bekend hoe hulle betaal is nie; hulle was vreemd genoeg nie op die rantsoenlyste nie. By Knossos getuig verskeie tablette van die maak van swaarde.

Daar word ook vertel van die vervaardiging van parfuum. Daar was ook ander soorte ambagslui: onder andere goudsmede, ivoorkerwers, steenbewerkers en pottebakkers.

Handel

’n Miceense vaas wat in die akropolis van Ras Shamra in Sirië gevind is, omstreeks 1400–1300 v.C.

Daar word nie veel van handel in die geskrewe bronne onthul nie. Dit is byvoorbeeld onbekend wat van die geparfumeerde olies geword het nadat dit in die houers gegooi is. Groot flesse met olie is egter in Thebe gevind. Hulle bevat inskripsies in Lineêr B wat aandui van waar dit kom: Wes-Kreta. Kretensiese tablette rep egter geen woord dat die olie uitgevoer is nie. Daar is min bekend oor die verspreidingsroetes van tekstielgoedere. Dit is bekend dat die Minoïers materiaal van hoë gehalte na Egipte uitgevoer het; die Miceners het waarskynlik dieselfde gedoen. Ondanks die gebrek aan bronne is dit waarskynlik dat sekere produkte, veral materiaal en olie, en selfs metaalvoorwerpe, buite die koninkryke verkoop is, want te veel daarvan is gemaak om net plaaslik te gebruik.

Daar is wel argeologiese bewyse van die uitvoer van Miceense produkte. ’n Aantal vase is gevind in Anatolië, die Levant, Egipte en verder wes in Sisilië, selfs in Sentraal-Europa en Brittanje. In die algemeen kan die verspreiding van Miceense ware nagespeur word danksy knoetse van klei, voorgangers van die moderne handelsmerk. Dit was klein balletjies klei wat met die vingers om ’n riem (waarskynlik van leer) gevorm en aan die voorwerp geheg is. Op die knoets was ’n seëlafdruk en ’n ideogram wat die voorwerp voorstel. Ander inligting is soms bygevoeg, soos gehalte, oorsprong en bestemming.

Altesaam 56 knoetse is in 1982 by Thebe gevind met die voorstelling van ’n os. Danksy dié knoetse kan die lot van dié diere gerekonstrueer word. Hulle is van oor die hele Boeotië na Thebe geneem om geoffer te word. Die knoetse het bewys die diere is nie gesteel nie en van waar hulle kom. Sodra die diere by hul bestemming aangekom het, is die knoetse verwyder om boek te hou. Dit was dus nie vir die skriba nodig om die voorwerpe self te tel nie; hy kon net die knoetse tel en die getalle op sy tablette aanbring.

Die godsdienstige element in die Miceense beskawing kan nie vir seker bepaal word nie, veral op argeologiese terreine, waar dit moeilik is om ’n aanbiddingsplek met sekerheid te identifiseer. John Chadwick wys daarop dat minstens ses eeue verloop het tussen die eerste voorkoms van proto-Griekssprekendes in Hellas en die vroegste Lineêr B-inskripsies. In dié tyd kon konsepte en praktyke saamgesmelt het met inheemse gelowe en waarskynlik die Minoïese godsdiens.

Dit lyk of die Miceense godsdiens die bron was van die Griekse godsdiens. Die Miceense goderyk bevat reeds verskeie gode wat in Klassieke Griekeland aangetref word.

Poseidon het oënskynlik ’n belangrike plek beklee in die Miceense godsdiens.

Dit lyk of Poseidon (Po-se-da-o) ’n belangrike plek beklee het. Hy was ’n oergoed wat met aardbewings verbind is, maar dit lyk of hy ook die riviergod van die onderwêreld verteenwoordig het. Daar is ook ’n paar "dames". Op tablette van Pylos is daar Po-ti-ni-ja (Potnia, "dame" of "meesteres") sonder ’n bygaande naam. Sy het blykbaar ’n belangrike altaar by Pakijanes naby Pylos gehad. In ’n inskripsie by Knossos word die "meesteres van die doolhof" (da-pu-ri-to-jo po-ti-ni-ja) genoem. Op ’n Lineêr B-tablet by Pylos word gepraat van die "twee koninginne en die koning" (wa-na-ssoi, wa-na-ka-te), en John Chadwick beskou hulle as die voorlopers van Demeter, Persephone en Poseidon.

Artemis is ’n dogter van Demeter in die Arkadiese kultusse en sy het die gewildste godin in Griekeland geword. Die vroegste bekende vorm van die naam Artemis is die Miceense a-te-mi-to en a-ti-mi-te, geskryf in Lineêr B-skrif in Pylos. Haar voorloper-godin (moontlik die Minoïese Britomartis) word uitgebeeld tussen twee leeus op ’n Minoïese seël en ook op goue ringe van Micene. Dit stem taamlik ooreen met die uitbeelding van "Artemis Orthia" by Sparta.

Paion (Pa-ja-wo) is waarskynlik die voorloper van die Griekse geneesheer van die gode in Homeros se Ilias. Hy was die verpersoonliking van die magiese lied wat veronderstel was om pasiënte gesond te maak. Later het dit ’n oorwinningslied (παιάν) geword. Die towenaars is ook "siener-dokters" (ιατρομάντεις) genoem – ’n funksie wat later op Apollo van toepassing gemaak is.

Athena (A-ta-na) verskyn in ’n Lineêr B-inskripsie by Knossos uit die Laat-Minoïese tydperk. Die vorm A-ta-na po-ti-ni-ja (meesteres Athena) is soortgelyk aan die latere Homeriese vorm.

Dionusos (Di-wo-nu-so) kom ook in sommige inskripsies voor. Sy naam word vertolk as "seun van Zeus" en het moontlik ’n Thracies-Frigiese oorsprong. Later word sy kultus verbind met dié van Boeotië en Phokis, waar dit oënskynlik voor die einde van die Miceense tydperk ontstaan het. Dit kan verduidelik hoekom sy mites en kultus om Thebe gesentreer was en hoekom sy orgies op die berg Parnassos in Phokis plaasgevind het.

Ander gode uit latere tydperke is ook geïdentifiseer, soos ZeusHera, Hefaistos, Ares, Hermes, Eileitia en die Eriniërs. Hefaistos word waarskynlik verbind met A-pa-i-ti-jo by Knossos, terwyl Apollo net genoem word as hy verbind kan word met Paiāwōn; Afrodite word egter glad nie genoem nie. Qo-wi-ja ("koei-ogig") is ’n standaard-benaming van Homeros vir Hera. Ares is genoem onder die naam Enualios (met die veronderstelling dat Enualios nie ’n aparte god is nie) en hoewel die belangrikheid van Areias onbekend is, stem die naam ooreen met dié van die god van oorlog.

Forte

Die Leeupoort by Micene.

Die belangrikste stede was goed gefortifiseer. Hulle was soms op ’n akropolis geleë soos Athene en Tiryns, teen ’n groot heuwel soos Micene of op ’n kusvlakte soos Gla en Pylos. Daar was ook kleiner forte wat waarskynlik gebruik is om grondgebied militêr te beheer. Miceense mure was dikwels gebou van groot, onbewerkte rotsblokke van tot agt meter dik wat losweg op mekaar gepas het. Verskillende soorte in- en uitgange kan gesien word: monumentale poorte, opritte, verskuilde deure en onderdakgange om deur te ontsnap in die geval van ’n beleg. Daar was ook ’n watertenk of -put vir geval van ’n aanval.

Wonings

Verskillende soorte huise het op die Miceense terreine voorgekom. Die kleinstes, waar die laagste klasse gewoon het, was reghoekig en tussen 5 en 20 meter lank. Hulle kon een of verskeie kamers gehad het. Groter wonings van sowat 20 tot 35 meter lank het talle kamers en binnehowe gehad. Hul uitleg was nes dié van ’n paleis. Dit is egter nie seker of dit aan die aristokrasie behoort het nie; ’n ander teorie is dat dit annekse van die paleis was.

Paleise

Die kaart van ’n paleis in Tiryns.

Die beste voorbeelde van Miceense paleise kan gesien word in Micene, Tiryns en Pylos. Die rekord wys dit was administratiewe sentrums. Uit ’n argitektoniese oogpunt was hulle geskoei op die Minoïese an ander paleise wat tydens die Bronstydperk op die Griekse vasteland gebou is. Hulle was gerangskik om ’n groep binnehowe wat elk op verskeie kamers uitgeloop het, soos pakkamers en werkwinkels asook ontvangsale en woonkwartiere.

Die hart van die paleis van die megaron. Dit was die troonkamer, met die troon gewoonlik regs van waar ’n mens die vertrek binnestap. Die trappe in die paleise van Pylos dui daarop dat hulle twee verdiepings gehad het. Op die boonste verdieping was waarskynlik die private kwartiere van die koninklike familie en ’n paar pakkamers. ’n Skatkis van artefakte en fresko's is in sulke kamers ontdek.

Die mees onlangse vonds is ’n Miceense paleis naby die dorp Xirokambi in Lakonië. In 2009 was die uitgrawings in hul eerste fase en artefakte wat daar gevind is, sluit in kleipotte, figure, fresko's en drie Lineêr B-tablette. Voorlopige ondersoeke dui daarop dat een van die tablette ’n opgawe van sowat 500 dolke bevat en ’n ander een ’n lys weefstowwe.

’n Silwerhouer met goue horings van Micene (16de eeu v.C., Argeologiese Museum, Athene).

Houers

Die Miceners het ’n groot verskeidenheid potte gemaak. Argeoloë het talle houers in verskillende style en groottes uit die Miceense tydperk ontdek. Die vervaardiging van dié houers het skielik in LHIIIB begin toeneem, veral in Argolis wat baie daarvan uitgevoer het. Dié wat uitgevoer is, was gewoonlik luukser en rykliker versier met mitologiese, vegters- en dieremotiewe.

Figure

Min groot beelde kom uit die Miceense tydperk. Beeldjies was gewoonlik klein terracotta-voorwerpe wat op byna elke Miceense terrein op die Griekse vasteland gevind is – in grafte, oorblyfsels van nedersettings en soms in kultusverband. Die meeste was van vroue of diere. Die vrouefigure kan in drie groepe verdeel word wat in verskillende tye gewild was: die vroegste soort is die Phi-vorm, wat soos die Griekse letter phi lyk; hul arms gee die bolyf ’n ronde vorm. Die Psi-beeldjies het die vorm van die letter psi; hul arms reik na bo. Die laaste groep (12de eeu v.C.) het tau-vorms; hul arms vorm ’n reghoek met die lyf. Die meeste dra ’n groot polos-hoed.

Die beeldjies is met strepe of sigsaglyne geverf, nes die potte uit dié tyd. Dit is onseker wat hul doel was, maar hulle het waarskynlik gedien as godsdienstige voorwerpe en speelgoed: sommige is in kindergrafte ontdek, maar die meeste fragmente kom uit huishoudelike vullishope. Die aanwesigheid van baie beeldjies op aanbiddingsplekke uit die Argaïese en die Klassieke tydperk dui daarop dat hulle wel ’n godsdienstige doel gehad het.

Groter beelde van mans, vroue en diere is baie skaarser. ’n Belangrike groep is in die Tempel van Micene ontdek saam met kleislange, en ander by Tiryns en op die eiland Melos.

Fresko's

’n Fresko van ’n Miceense vrou.

Die skilderye van die Miceense tydperk is grootliks beïnvloed deur dié van die Minoïese beskawing. Dele van muurskilderye is in en om die paleise van Pylos, Micene en Tiryns gevind en in huise. Die grootste volledige muurskildery wat drie vrouefigure (moontlik godinne) uitbeeld, is in die sogenaamde kultuursentrum van Micene ontdek. Verskeie temas is uitgebeeld, soos jag-, veg- en optogtonele. Ander fresko's sluit geometriese en gestileerde motiewe in wat ook op geverfde potte voorgekom het.

Wapens

Miceense swaarde en drinkbekers.

Ook militêre voorwerpe is ontdek uit die Miceense tydperk. Die indrukwekkendste hiervan is die Dendra-wapentuig, ’n volledige stel wapentoerusting; dit is die oudste bekende wapentoerusting van metaal. Dit bestaan uit bronsplate wat aan ’n leeruitrusting vasgewerk is. Die gewig sou die draer kniehalter, en dus word gereken dis gedra deur ’n vegter in ’n strydwa.

Die tipiese Miceense helm, wat van die 17de tot die 10de eeu v.C. gedra is, was gemaak van stukke varkbeer-slagtande wat aan leer of materiaal vasgewerk is. Dit is op reliëfwerke uitgebeeld en dele van sulke helms is op talle plekke gevind, onder meer Micene, Prosymna, Thermon en Elateia. Homeros het dié soort helm ’n paar honderd jaar later beskryf.

Skilde is van hout en leer gemaak en was so groot dat dit ’n vegter se hele lyf sou beskerm as hy daaragter sou wegkruip. Aanvalswapens is van brons gemaak. Spiese en ’n verskeidenheid swaarde is ontdek. Dolke en pyle, wat op die beoefening van boogskiet dui, is ook gevind.

Grafsirkel A by Micene.

Die Grieke van die Laat-Helladiese tydperk is meestal begrawe. Die grafte was feitlik altyd buite die stad, en net soms in die stad self. (Die bekendste grafte in Grafsirkel A by Micene het oorspronklik buite die stad gelê, maar toe die stadsgrense omstreeks 1250 v.C. uitgebrei is, het dit deel daarvan geword.)

Die afgestorwenes van die vroegste Miceense tydperk is hoofsaaklik in individuele grafte begrawe. Dit het die vorm gehad van ’n put of skag waarvan die kante met stene uitgevoer is. Offerandes was beperk tot potte en soms juwele. ’n Groot begraafplaas met sulke grafte lê aan die noordelike en westelike hange van die sitadel by Micene. Die putte van die vooraanstaande lede van die gemeenskap is soms deur ’n hoop grond bedek; dié gebruik het in die Middel-Helladiese tydperk ontstaan. Daar was ook groter familiegrafte.

Die Skaggrafte by Micene in Grafsirkel A en B behoort tot dieselfde tydperk. Dit lyk of ’n alternatiewe metode hier gebruik is om die grafte van adellikes of rykes saam te groepeer – en hulle af te sonder van dié van die meerderheid. Grafsirkel B is die vroegste van hierdie twee groepe en was reeds in gebruik in die MH-tydperk; hulle bevat uitspattige offerandes: goud en silwer, juwele, wapens en potte. Sirkel A, wat deur die Duitse argeoloog Heinrich Schliemann opgegrawe is, bevat minder offerandes, maar dit is van buitengewoon goeie gehalte. Van die LH-tydperk af is reghoekige gemeenskapsgrafte ook gebruik.

Dit lyk of daar ’n onderskeid was tussen die grafte van die verskillende klasse. Die heersers is in byekorfvormige tholos-grafte begrawe, die middelklas in individuele grafte en die mense van die kommunes in gemeenskapsgrafte. Verassings het in dié tydperk toegeneem en in LHIIIC algemeen geraak. Die indrukwekkendste grafte van die Miceense tydperk is die monumentale koninklike tombes by Micene. Die beroemdste is die Graftombe van Agamemnon, wat ’n tholos is.

Invalle, verwoestings en moontlike bevolkingsbewegings aan die einde van die Bronstydperk, omstreeks 1200 v.C.

Daar is talle onbeantwoorde vrae oor die tyd en vertolking van die einde van die Miceense tydperk. Die einde van LHIIIB1 word gekenmerk deur ’n mate van verwoesting, veral in Micene. Teen LHIIIB2 was daar uitbreidings aan die Miceense verdedigingstelsel, wat dui op toenemende onsekerheid oor veiligheid. Dit lyk egter nie of dit ’n krisistyd was nie, want die gehalte van argeologiese vondste wys ’n vlak van rykdom wat nie afsteek teen dié van vorige tydperke nie. Die einde van dié tyd word egter gekenmerk deur ’n paar verwoestings op die meeste Miceense terreine op die vasteland.

In LHIIIC was daar ’n afname in die getal terreine in Griekeland. In sommige dele kon dit aansienlik gewees het: nege tiendes van die terreine in Boeotië het verdwyn, en twee derdes van dié in Argolis. Daar was bevolkingsbewegings, met sommige Miceners wat na Siprus en ander eilande gevlug het, asook na die kusstreke van Anatolië. Sekere stede soos Micene en Tiryns was egter steeds bewoon en artefakte wat daar gevind is, toon steeds Miceense kenmerke. ’n Nuwe soort keramiekwerk het egter verskyn (dit word die "Barbaarse ware" genoem omdat dit vroeër toegeskryf is aan buitelandse invallers) en verassings het steeds toegeneem.

Daar is twee groepe verklarings vir die verval van die Miceense beskawing. Die eerste, natuurverskynsels soos klimaatsveranderings en aardbewings, is meer omstrede. Die mees algemene redes wat aangevoer word, is bevolkingsbewegings en interne konflik. Van die redes vir die bevolkingsbewegings sluit in invalle deur die Doriërs en die Seevolke.

Sommige geleerdes glo die verwoesting van die stede is veroorsaak deur swerwende volke uit die noorde. Hulle het die paleise van Iolkos (LHIIIC-1) en van Thebe (laat-LHIIIB) verwoes, daarna die landengte van Korinthe oorgesteek (einde van LHIIIB) en Micene, Tiryns en Pylos verwoes voordat hulle weer noordwaarts teruggetrek het. Ander glo Pylos is in ’n see-aanval verwoes, moontlik deur die Seevolke. Die invallers het geen wapens of grafte agtergelaat nie en daar kan nie bewys word dat al die terreine in dieselfde tyd verwoes is nie.

Die Seevolke val die Egiptenare aan.

Die beweging van volke in dié tyd na die Midde-Ooste word in Egiptiese inskripsies genoem en word toegeskryf aan aanvalle deur die Seevolke. Dit is bekend dat dié volke groot dele van Anatolië en die Levant verwoes en Egipte eindelik in verskeie fases aangeval het (omstreeks 1301-1164 v.C.). In ’n Egiptiese teks uit die 12de eeu v.C. word ’n volk met die naam Eqwesh genoem wat Egipte tydens die bewind van Merneptah aangeval het, en kenners glo die Miceners kon aan dié aanvalle deelgeneem het, maar dit is onseker. ’n Land met die naam Danaja (Danaans) met ’n stad Mukana (moontlik Micene) word in ’n Egiptiese inskripsie genoem.

Die tweede algemene teorie is dat die verval van die Miceense beskawing veroorsaak is deur interne konflik weens ’n verwerping van die paleisstelsel deur die verarmde deel van die bevolking. Opstande kon egter nie gelyktydig deur die hele Griekeland plaasgevind het nie. Daar is ’n teorie dat die gevolge van interne struwelinge vererger is deur die Doriese inval. Selfs al was die Doriërs een van die redes van die verval van die Bronstydperk, is daar bewyse dat hulle nuwe kulturele elemente saam met hulle gebring het, onder meer skaggrafte wat heeltemal van die Miceense tholos verskil het en ’n nuwe dialek van Grieks, Dories. Dit lyk of die Doriërs gaandeweg oor ’n paar jaar suidwaarts getrek, die gebied verwoes en hulle in die Miceense sentrums gevestig het.

Daar moet ook genoem word dat die begin van die Ystertydperk die vervaardiging van groot hoeveelhede goedkoop wapens moontlik gemaak het. Dié ekonomiese faktor word ook beskou as ’n belangrike rede hoekom die Seevolke Egipte binnegeval het en die Ugarit en Hetitiese Ryk verwoes is.

Wat ook al die redes was, die Miceense beskawings het beslis ná LHIIIC verdwyn; Micene en Tiryns is weer verwoes en het hul belangrikheid verloor. Die einde, in die laaste jare van die 12de eeu v.C., het aangebreek ná ’n lang agteruitgang van die Miceense beskawing. Die begin van die 11de eeu v.C. het ’n nuwe era ingelui: die Geometriese tydperk, of Griekse Donker Eeue.

  1. Hammond 1976, p. 139
  2. Tandy 2001, p. xii (Fig. 1); p. 2
  3. Borza 1992, p. 64
  4. van Wijngaarden 2002, Part II: The Levant, pp. 31–124; Bietak & Czerny 2007, Sigrid Deger-Jalkotzy, "Mycenaeans and Philistines in the Levant", pp. 501–629.
  5. van Wijngaarden 2002, Part III: Cyprus, pp. 125–202.
  6. Peruzzi 1980; van Wijngaarden 2002, Part IV: The Central Mediterranean, pp. 203–260.
  7. Finley, Moses I. The World of Odysseus, 1954.
  8. Dickinson 1977, pp. 32, 53, 107–108; Dickinson 1999, pp. 97–107.
  9. 30 Augustus 2016 op Wayback Machine from the Freising district of Germany, excavations in the years 1994–1997
  10. Budin 2009, p. 53
  11. Feuer 2004, p. 259.
  12. Huxley 1960
  13. Thomas 1995, p. 350.
  14. Chadwick 1976, Chapter 5: Social Structure and Administrative System, pp. 69–83.
  15. Feuer 2004, pp. 155–157; Balmuth & Tykot 1998, "The Mycenaeans in Sardinia", p. 400
  16. Ridgway 1992, p. 4; Taylour 1958
  17. Runnels & Murray 2001, p. 15
  18. Preziosi & Hitchcock 1999, p. 195
  19. Kling 1989; Nikolaou 1973
  20. Stubbings 1951, IV: Mycenaean II Pottery in Syria and Palestine; V: Mycenaean III Pottery in Syria and Palestine.
  21. Petrie 1894.
  22. de la Cruz 1988, pp. 77–92; Ridgway 1992, p. 3
  23. Castleden 2005.
  24. Chadwick 1976, p. 88
  25. Nilsson 1967, Volume I, p. 339.
  26. Paul, Adams John (10 January 2010). . Northridge, CA: California State University. Besoek op25 September 2013.
  27. Nilsson 1940.
  28. Mylonas 1966, p. 159.
  29. Chadwick 1976, pp. 92–93.
  30. Mylonas 1966, p. 159
  31. Chadwick 1976, p. 76.
  32. Pausanias. Description of Greece, VIII-37.6.
  33. Chadwick & Baumbach 1963, p. 176f.
  34. Nilsson 1967, Volume I, pp. 273, 295.
  35. Nilsson 1967, Volume I, pp. 500–504; Chadwick 1976, p. 88
  36. Chadwick 1976, p. 88
  37. Palaeolexicon. .
  38. Chadwick 1976, p. 99.
  39. Chadwick 1976, p. 95
  40. Chadwick 1976, pp. 95, 99.
  41. Ταράντου, Σοφία (28 April 2009). . Ethnos.gr. Besoek op25 September 2013.
  42. French 1971, pp. 101–187.
  43. K.A. en Diana Wardle. "The Child's Cache at Assiros, Macedonia", in Sally Crawford en Gillian Shepherd (red.): Children, Childhood and Society: Institute for Archaeology and Antiquity Interdisciplinary Studies (Volume I) Oxford: Archaeopress, 2007.
  44. Hägg & Marinatos 1981, Robin Hägg, "Official and Popular Cults in Mycenaean Greece", pp. 35–39.
  45. Moore, Taylour & French 1999.
  46. Renfrew, Mountjoy & Macfarlane 1985.
  47. Immerwahr 1990.
  48. Taylour 1969, pp. 91–97; Taylour 1970, pp. 270–280.
  49. .
  50. Wardle & Wardle 1997, p. 65 (Fig. 21); pp. 69–70
  51. . Geargiveer vanaf op 2 Oktober 2014. Besoek op8 November 2014.
  52. Homer. The Iliad, 10.260–10.265.
  53. 3 Oktober 2014 op Wayback Machine;
  54. .
  55. Cavanagh & Mee 1998.
  56. Taylour, French & Wardle 2007; Alden 2000.
  57. Pelon 1976.
  58. Lewartowski 2000
  59. Papadimitriou 2001
  60. Mylonas 1966, pp. 227–228.
  61. Chadwick 1976, p. 178.
  62. Drews 1993, p. 49.
  63. Beekes 2010, Entry #6541.
  64. Blegen, aangehaal in J. Alsop, From the Silent Earth, New York: Harper, 1964.
  65. Mylonas 1966, pp. 231–232.

Bronne

  • Alden, Maureen Joan (2000). . Oxford: Oxbow Books. ISBN 978-1-84217-018-2.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Balmuth, Miriam S.; Tykot, Robert H. (1998). . Ann Arbor, MI: Oxbow Books.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Beekes, Robert Stephen Paul (2010). . Leiden: Brill. ISBN 978-9-00-417418-4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Bengtson, Hermann (2009) [1965]. . München: C.H. Beck. ISBN 978-3-406-58940-9.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Bietak, Manfred; Czerny, Ernst (2007). . Vienna: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. ISBN 978-3-7001-3527-2.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Borza, Eugene N. (1992). . Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-00880-6.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Budin, Stephanie Lynn (2009) [2004]. . Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-537984-6.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Burkert, Walter (1987) [1985]. . Oxford and Malden: Blackwell Publishing Limited. ISBN 978-1-118-72499-6.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Castleden, Rodney (2005). . London and New York: Routledge. ISBN 0-415-36336-5.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Cavanagh, William G.; Mee, Christopher (1998). . Jonsered: Paul Aströms Förlag. ISBN 978-9-17-081178-4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Chadwick, John; Baumbach, Lydia (1963). "The Mycenaean Greek Vocabulary". Glotta. Vandenhoeck & Ruprecht (GmbH & Co. KG). 41 (3/4): 157–271.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Chadwick, John (1976). . Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-29037-6.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • de la Cruz, José Clemente Martín (1988). . Madrider Mitteilungen (29): 77–92.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Dickinson, Oliver (1977). The Origins of Mycenaean Civilization. Götenberg: Paul Aströms Förlag.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Dickinson, Oliver (December 1999). . Bulletin of the Institute of Classical Studies. 43. pp. 97–107. doi:.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Dickinson, Oliver (2006). . New York, NY: Routledge. ISBN 978-0-203-96836-9.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Drews, Robert (1993). . Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-02591-9.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Feuer, Bryan Avery (2004). . Jefferson, NC: McFarland & Company, Inc. ISBN 978-0-7864-1748-3.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Finley, Moses I. (1954). . New York, NY: New York Review Books. ISBN 978-1-59017-017-5.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Fisher, Elizabeth A. (1998). The Mycenaeans and Apulia. An Examination of Aegean Bronze Age Contacts with Apulia in Eastern Magna Grecia. Jonsered, Sweden: Astrom.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • French, Elizabeth Bayard (1971). "The Development of Mycenaean Terracotta Figurines". Annual of the British School of Archaeology at Athens. 66: 101–187. doi:.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Graziado, Giampaolo (July 1991). "The Process of Social Stratification at Mycenae in the Shaft Grave Period: A Comparative Examination of the Evidence". American Journal of Archaeology. Archaeological Institute of America. 95 (3): 403–440.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Gitin, Seymour; Mazar, Amihay; Stern, Ephraim; Dothan, Trude Krakauer (1998). . Jerusalem: Israel Exploration Society. ISBN 978-9-65-221036-4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Güterbock, Hans G. (April 1983). "The Hittites and the Aegean World: Part 1. The Ahhiyawa Problem Reconsidered". American Journal of Archaeology. 87 (2): 133–138.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Güterbock, Hans G. (June 1984). "Hittites and Akhaeans: A New Look". Proceedings of the American Philosophical Society. 128 (2): 114–122.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Hammond, Nicholas G.L. (1967). "Tumulus Burial in Albania, the Grave Circles of Mycenae, and the Indo-Europeans". Annual of the British School at Athens. 62.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Hagg, Robin; Wells, Berit (1978). . Lund: Paul Astroms Forlag. ISBN 978-9-18-508612-2.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Hägg, Robin; Marinatos, Nannó (1981). . Stockholm: Svenska Institutet i Athen. ISBN 978-9-18-508643-6.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Hammond, Nicholas G.L. (1976). . Park Ridge, NJ: Noyes Press. ISBN 978-0-8155-5047-1.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Hooker, J.T. (1976). . London: Routledge & Kegan Paul.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Huxley, G.L. (1960). Achaeans and Greeks. Oxford and New York: Oxford University Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Immerwahr, Sara A. (1990). . University Park: Pennsylvania State University Press. ISBN 978-0-271-00628-4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • International Archaeological Symposium (1973). Acts of the International Arghaeological [sic] Symposium "The Mycenaeans in the Eastern Mediterranean", Nicosia, 27th March–2nd April 1972. Nicosia: Nicosia Department of Antiquities, Cyprus.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Kling, Barbara (1989). . Lund: P. Aströms Förlag. ISBN 978-9-18-609893-3.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Lewartowski, Kazimierz (2000). . Oxford: Archaeopress. ISBN 978-1-84171-079-2.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Mellink, Machteld J. (April 1983). "The Hittites and the Aegean World: Part 2. Archaeological Comments on Ahhiyawa-Achaians in Western Anatolia". American Journal of Archaeology. 87 (2): 138–141.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Moore, A.D.; Taylour, W.D.; French, Elizabeth Bayard (1999). . Warminster, England: Aris & Phillips. ISBN 978-1-84217-000-7.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Mylonas, George Emmanuel (1961). Eleusis and the Eleusinian Mysteries. Princeton, NJ: Princeton University Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Mylonas, George Emmanuel (1966). . Princeton, NJ: Princeton University Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Nikolaou, Kyriakos (1973). . Nicosia: Department of Antiquities, Cyprus.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Nilsson, Martin Persson (1940). . New York: Columbia University Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Nilsson, Martin Persson (1967). Geschichte der Griechischen Religion (3rd uitg.). Munich: C.H. Beck Verlag.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Papadimitriou, Nikolas (2001). . Oxford: John and Erica Hedges Ltd. and Archaeopress. ISBN 978-1-84171-170-6.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Pelon, Olivier (1976). . Paris: Diffusion de Boccard.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Peruzzi, Emilio (1980). . Rome: Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Petrie, Sir William Matthew Flinders (1894). . London: Methuen & Co.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Preziosi, Donald; Hitchcock, Louise A. (1999). . Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-284208-4.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Renfrew, Colin; Mountjoy, Penelope A.; Macfarlane, Callum (1985). . London: British School of Archaeology at Athens. ISBN 978-0-500-96021-9.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Ridgway, David (1992). . Cambridge and New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-42164-5.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Robertson, Martin (1959). . Genève-Paris: Skira.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Runnels, Curtis Neil; Murray, Priscilla (2001). . Stanford, CA: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-4050-0.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Shear, Ione Mylonas (January 2000). "Excavations on the Acropolis of Midea: Results of the Greek–Swedish Excavations under the Direction of Katie Demakopoulou and Paul Åström". American Journal of Archaeology. 104 (1): 133–134.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Skeat, T.C. (1934). The Dorians in Archaeology. London: de la More Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Stubbings, Frank H. (1951). . Cambridge: Cambridge University Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Tandy, David W. (2001). . Montréal, Québec, Canada: Black Rose Books Limited. ISBN 1-55164-188-7.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Taylour, Lord William; French, Elizabeth Bayard; Wardle, K.A. (2007). . Warminster, England: Aris & Phillips. ISBN 978-1-84217-295-7.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Taylour, Lord William (1969). "Mycenae, 1968". Antiquity. 43: 91–97.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Taylour, Lord William (1970). "New Light on Mycenaean Religion". Antiquity. 44: 270–280.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Taylour, Lord William (1958). . Cambridge: Cambridge University Press.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Thomas, Carol G. (1995). (PDF). Aegaeum. 12: 349–354. Geargiveer vanaf (PDF) op 29 September 2013. Besoek op8 November 2014.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • van Wijngaarden, Geert Jan (2002). . Amsterdam: Amsterdam University Press. ISBN 978-9-05-356482-0.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Vermeule, Emily Townsend (March 1960). "The Fall of the Mycenaean Empire". Archaeology. Archaeological Institute of America. 13 (1): 66–76. doi:.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Vianello, Andrea (2005). . Oxford: Archaeopress. ISBN 978-1-84171-875-0.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Wardle, K.A.; Wardle, Diana (1997). . London: Bristol Classical Press. ISBN 978-1-85399-355-8.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Wikander, Örjan (January–March 1990). "Archaic Roof Tiles the First Generations". Hesperia. 59 (1): 285–290. doi:.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
  • Godart, Louis (2013) [January 1997]. (in French). Clio.AS1-onderhoud: onerkende taal (link)
  • Hemingway, Seán; Hemingway, Colette (2000–2013). . The Metropolitan Museum of Art.
  • Horejs, Barbara; Pavúk, Peter, reds. (2007). . The Aegeo-Balkan Prehistory Team.
  • Rutter, Jeremy B. . Hanover, NH: Dartmouth College.
  • Salimbetti, Andrea (30 September 2013). .
  • . University of Glasgow School of Humanities.
  • Wright, James C. (2002). . Bryn Mawr College Department of Classical and Near Eastern Archaeology.

Publikasie datum: Augustus 30, 2021

miceense, griekeland, miceense, mukeense, griekeland, verwys, laaste, fase, bronstydperk, griekeland, omstreeks, 1600, 1100, naam, argeologiese, terrein, micene, mukene, gespel, peloponnesos, skiereiland, suid, griekeland, ander, belangrike, terreine, sluit, t. Miceense of Mukeense Griekeland verwys na die laaste fase van die Bronstydperk in Griekeland omstreeks 1600 1100 v C Die naam kom van die argeologiese terrein Micene ook Mukene gespel op die Peloponnesos skiereiland in Suid Griekeland Ander belangrike terreine sluit in Tiryns in Argolis Pylos in Messenie Athene in Attika Thebe en Orchomenos in Boeotie en Iolkos in Thessalie terwyl Kreta en die terrein van Knossos ook deel van die Miceense wereld geword het Miceense Griekeland omstreeks 1400 1100 v C Nedersettings wat deur die Miceense beskawing beinvloed is het ook hul verskyning gemaak in Epirus 1 2 Masedonie 3 4 op eilande in die Egeiese See aan die kus van Klein Asie die Levant 5 Siprus 6 en Italie 7 Die Miceense beskawing het agteruitgegaan met die verval van die Bronstydperk beskawing in die oostelike Middellandse See gebied Dit word toegeskryf aan die veronderstelde Doriese inval maar ander faktore kon ook n rol gespeel het soos natuurrampe en klimaatsveranderings Hierdie tydperk is die agtergrond van n groot deel van die Antieke Griekse letterkunde en mitologie onder meer die Trojaanse Epiese Siklus 8 Inhoud 1 Miceense beskawing 2 Historiese verwantskappe 3 Identiteit 4 Politieke organisasie 4 1 Pylos en Knossos 5 Gemeenskap en kontakte 6 Ekonomie 6 1 Landbou 6 2 Nywerheid 6 3 Handel 7 Godsdiens 8 Argitektuur 8 1 Forte 8 2 Wonings 8 3 Paleise 9 Kunswerke 9 1 Houers 9 2 Figure 9 3 Fresko s 9 4 Wapens 10 Begrafnisgebruike 11 Verwoesting 12 Verwysings 12 1 Bronne 13 Eksterne skakelsMiceense beskawing Wysig n Miceense dodemasker wat deur die Duitse argeoloog Heinrich Schliemann beskou is as die Masker van Agamemnon Die Miceense beskawing het ontstaan en ontwikkel uit die gemeenskap en kultuur van die Vroeg en Middel Helladiese tydperk op die Griekse vasteland 9 Dit het omstreeks 1600 v C ontstaan toe die Helladiese kultuur verander het onder invloed van Minoiese Kreta Miceense artefakte is al ontdek ver buite die grense van die Miceense wereld Miceense swaarde is bekend tot in Georgie in die Kaukasus 10 n voorwerp van barnsteen met Lineer B simbole is in Beiere Duitsland ontdek 11 en Miceense bronsbyle en ander voorwerpe uit die 13de eeu v C is in Ierland en in Wessex en Cornwall in Engeland gevind 12 13 Anders as die Minoiese beskawing wat uit handel voordeel getrek het het die Miceners uigebrei deur middel van verowerings Die beskawing is oorheers deur n vegter aristokrasie Omstreeks 1400 v C het die Miceners hul beheer uitgebrei tot by Kreta die middelpunt van die Minoiese beskawing en hulle het n vorm van die Minoiese skrif wat Lineer A genoem is aanvaar om die vroee vorm van die Griekse alfabet in Lineer B te skryf Die Miceners het nie net die Minoiers verslaan nie maar volgens latere Hellenistiese legendes ook Troje n stadstaat wat net so sterk soos Micene was Omdat die enigste getuienis van die oorwinning Homeros se Ilias is asook ander tekste wat sterk op mitologie staatmaak is dit onseker hoe waar die verhaal van Troje en die Trojaanse Oorlog is In 1876 het die Duitse argeoloog Heinrich Schliemann ruines in Klein Asie nou in Turkye ontdek wat beskou word as die van Troje Die Miceners het hul adellikes in groot ronde byekorfvormige grafte bekend as tholoi enkelvoud tholos begrawe dikwels saam met dolke en ander militere toerusting Hulle is dikwels begrawe met goue maskers tiaras wapentuig en wapens met juwele versier Miceners is in n sittende posisie begrawe en van die adellikes is gemummifiseer Historiese verwantskappe Wysig n Voorbeeld van Lineer B skrif Fresko die dame van Micene aanvaar n halssnoer as geskenk Uit n chronologiese perspektief is die Laat Helladiese tydperk LH 1550 1060 v C die tyd toe die Miceense Grieke gefloreer het onder nuwe invloede van Minoiese Kreta en die Siklade LH pottebakkers het dikwels inskripsies in Lineer B daarop gemaak LH word verdeel in I II en III Laasgenoemde word verder verdeel in IIIA IIIB en IIIC In Laat Helladiese potte is gewoonlik goed soos olyfolie en wyn gebere LHI ware het Santorini net voor die Thera uitbarsting bereik LHIIB het tydens LMIB begin en is ontdek in Antieke Egipte tydens die bewind van Toetmoses III LHIIB strek oor die LMIB LMII verwoesting op Kreta wat verbind word met die Griekse oorname van die eiland LHIIIA 1 stem ooreen met die bewind van Amenhotep III van Egipte wat onder die opskrif ti n3 y Danaans die oenskynlik gelykwaardige stede d y q e i s Thebe en m w k i n u Micene genoem het LHIIIB is die tydperk van Lineer B skrif in die paleise op die vasteland voorheen is dit net op Kreta en die Siklade aangetref Identiteit WysigSedert die ontsyfering van die ietwat jonger Lineer B tablette word geglo die mense wat gewoonlik Miceners genoem word was dalk Achajers of is later deur hulle onderwerp Geen geskrewe bron is nog op n Miceense terrein gevind wat aandui wat die mense hulself genoem het nie Die verwysings in die Ilias na die bewoners van die Peloponnesos en die omringende eilande as Achajers het die teorie laat ontstaan dat die Miceners wel Achajers kon gewees het 14 Politieke organisasie WysigWeens die gebrek aan direkte bronne is die politieke organisasie van die Miceense wereld onduidelik Wat wel bekend is is dat die Neolitiese landelike dorp 6000 v C die grondslag gevorm het van die Bronstydperk se politieke kultuur in Griekeland 15 Daar was volgens die Ilias van Homeros wat eeue later geskryf is verskeie state Micene Pylos en Orchomenos wat in die argeologie bekend is asook dalk Sparta of Ithaka hoewel dit onseker is Net die state Pylos en Knossos word duidelik genoem in die Lineer B tekste Dit is egter onmoontlik om te weet watter politieke sentrum die belangrikste was indien een wel was Moontlike kandidate is Micene Tiryns Pylos Thebe en Orchomenos Pylos en Knossos Wysig Effens meer inligting hoewel ook onduidelik kan uit die Lineer B tekste afgelei word oor die interne organisasie van die bekendste koninkryke Pylos en Knossos Dit lyk of die state deur n koning die wa na ka ϝana3 wanax regeer is wie se rol sonder twyfel godsdienstig was maar dalk ook militer en geregtelik Hy is herkenbaar in die Homeriese woord anax ἄna3 goddelike heer heerser gas Nege verskynings van die woord in tekste wat met offerandes te doen het dui daarop dat die heersers van Pylos en Knossos waarskynlik aanbid is Verder was daar landeienaars leiers en amptenare Daar was ook n groep adellikes wat die koning in oorlog en vrede gevolg het 16 Benewens die lede van die hof was daar ander gesaghebbendes in beheer van plaaslike gebiede Die koninkryk Pylos was in twee provinsies en verder in sestien distrikte verdeel n Goewerneur was aan die hoof van die distrikte Ander leiers het aan die hoof van kommunes gestaan Gemeenskap en kontakte WysigDit lyk of die Miceense gemeenskap in twee groepe vrye burgers verdeel was die koning se gevolg wat administratiewe take in die paleis verrig het en die mense wat in die kommunes gewoon het Laasgenoemde was onder beheer van koninklike agente en moes werk vir die paleis doen en belasting betaal 16 Onder die in die paleisopset was hoe amptenare wat moontlik in die groot huise naby die paleis gewoon het maar ook ander wat deur hul werk aan die paleis verbind was en nie veel beter daaraan toe was as die mense in die kommunes nie onder andere ambagslui boere en dalk handelaars Aan die onderpunt van die sosiale leer was die slawe wat of vir die paleis of vir spesifieke gode gewerk het 16 Teen die einde van die Bronstydperk tot LHIIIC was kontak tussen die Miceners en hul bure goed gevestig Hul konneksies het so ver gestrek as Sardinie 17 Suid Italie en Sisilie 18 asook Klein Asie 19 waar keramiekwerk van hoe gehalte ontdek is 20 Miceense pottebakkersware is ook ontdek tot in Siprus 21 die Levant 22 Egipte 23 en selfs Suid Spanje 24 Bewyse van die verspreiding van goedere en produkte tussen die sentrums word in die Lineer B rekords aangetref maar nie van direkte onderhandelings nie Ekonomie WysigDie ekonomiese organisasie van die Miceense koninkryk blyk tweedelig te gewees het een groep het vir die paleis gewerk en n ander groep vir hulself Dit weerspieel die gemeenskapstruktuur soos hierbo uiteengesit Daar was egter niks wat iemand wat vir die paleis gewerk het gekeer het om sy eie onderneming ook te he nie Skribas het toesig gehou oor die ekonomie hulle het inkomende en uitgaande produkte aangeteken werk uitgedeel en die verdeling van rantsoene beheer Landbou Wysig Die grond van Pylos en Knossos was in twee dele verdeel die paleis en die kommune landerye Landbou het gedraai om die tradisionele Mediterreense trilogie graan olywe en druiwe Die graan was koring en gars Olyfboorde is aangeplant vir die vervaardiging van olyfolie dit is nie net vir kos gebruik nie maar ook om aan die lyf te smeer en in parfuum Druiwe is vir die vervaardiging van verskeie soorte wyn gebruik Vlas is ook verbou vir linneware en die sesamplant vir sy olie Bome soos vyebome is ook geplant Vee was veral skape en bokke Beeste en varke was minder algemeen Perde is hoofsaaklik gebruik om strydwaens te trek Nywerheid Wysig n Goue oorring uit omstreeks 1600 v C Louvre Parys Die organisasie van ambagsmanne is veral bekend in die geval van die paleis Die argiewe van Pylos dui op n gespesialiseerde werkmag elke werker het tot n spesifieke kategorie behoort en n spesifieke plek in die vervaardigingsproses gehad Die tekstielbedryf was een van die hoofsektore van die Miceense ekonomie Die tablette van Knossos onthul die hele vervaardigingsproses van die skeer van die skape en die sortering van die wol tot die berging van die finale produk in die paleis se stoorkamers asook die toestande in die werkwinkels In die paleis van Pylos was daar sowat 550 tekstielwerkers in diens en in Knossos sowat 900 Naas wol is vlas die meeste bewerk Die metallurgiebedryf is goed aangeteken in Pylos waar daar 400 werkers was Hulle het sowat 3 5 kg brons per ambagsman gekry Dit is egter nie bekend hoe hulle betaal is nie hulle was vreemd genoeg nie op die rantsoenlyste nie By Knossos getuig verskeie tablette van die maak van swaarde Daar word ook vertel van die vervaardiging van parfuum Daar was ook ander soorte ambagslui onder andere goudsmede ivoorkerwers steenbewerkers en pottebakkers Handel Wysig n Miceense vaas wat in die akropolis van Ras Shamra in Sirie gevind is omstreeks 1400 1300 v C Daar word nie veel van handel in die geskrewe bronne onthul nie Dit is byvoorbeeld onbekend wat van die geparfumeerde olies geword het nadat dit in die houers gegooi is Groot flesse met olie is egter in Thebe gevind Hulle bevat inskripsies in Lineer B wat aandui van waar dit kom Wes Kreta Kretensiese tablette rep egter geen woord dat die olie uitgevoer is nie Daar is min bekend oor die verspreidingsroetes van tekstielgoedere Dit is bekend dat die Minoiers materiaal van hoe gehalte na Egipte uitgevoer het die Miceners het waarskynlik dieselfde gedoen Ondanks die gebrek aan bronne is dit waarskynlik dat sekere produkte veral materiaal en olie en selfs metaalvoorwerpe buite die koninkryke verkoop is want te veel daarvan is gemaak om net plaaslik te gebruik Daar is wel argeologiese bewyse van die uitvoer van Miceense produkte n Aantal vase is gevind in Anatolie die Levant Egipte en verder wes in Sisilie selfs in Sentraal Europa en Brittanje 25 In die algemeen kan die verspreiding van Miceense ware nagespeur word danksy knoetse van klei voorgangers van die moderne handelsmerk Dit was klein balletjies klei wat met die vingers om n riem waarskynlik van leer gevorm en aan die voorwerp geheg is Op die knoets was n seelafdruk en n ideogram wat die voorwerp voorstel Ander inligting is soms bygevoeg soos gehalte oorsprong en bestemming Altesaam 56 knoetse is in 1982 by Thebe gevind met die voorstelling van n os Danksy die knoetse kan die lot van die diere gerekonstrueer word Hulle is van oor die hele Boeotie na Thebe geneem om geoffer te word Die knoetse het bewys die diere is nie gesteel nie en van waar hulle kom Sodra die diere by hul bestemming aangekom het is die knoetse verwyder om boek te hou Dit was dus nie vir die skriba nodig om die voorwerpe self te tel nie hy kon net die knoetse tel en die getalle op sy tablette aanbring Godsdiens WysigDie godsdienstige element in die Miceense beskawing kan nie vir seker bepaal word nie veral op argeologiese terreine waar dit moeilik is om n aanbiddingsplek met sekerheid te identifiseer John Chadwick wys daarop dat minstens ses eeue verloop het tussen die eerste voorkoms van proto Griekssprekendes in Hellas en die vroegste Lineer B inskripsies In die tyd kon konsepte en praktyke saamgesmelt het met inheemse gelowe en waarskynlik die Minoiese godsdiens 26 Dit lyk of die Miceense godsdiens die bron was van die Griekse godsdiens 27 Die Miceense goderyk bevat reeds verskeie gode wat in Klassieke Griekeland aangetref word 28 Poseidon het oenskynlik n belangrike plek beklee in die Miceense godsdiens Dit lyk of Poseidon Po se da o n belangrike plek beklee het Hy was n oergoed wat met aardbewings verbind is maar dit lyk of hy ook die riviergod van die onderwereld verteenwoordig het 29 Daar is ook n paar dames Op tablette van Pylos is daar Po ti ni ja Potnia dame of meesteres sonder n bygaande naam Sy het blykbaar n belangrike altaar by Pakijanes naby Pylos gehad 30 In n inskripsie by Knossos word die meesteres van die doolhof da pu ri to jo po ti ni ja genoem 31 Op n Lineer B tablet by Pylos word gepraat van die twee koninginne en die koning wa na ssoi wa na ka te en John Chadwick beskou hulle as die voorlopers van Demeter Persephone en Poseidon 32 33 Artemis is n dogter van Demeter in die Arkadiese kultusse en sy het die gewildste godin in Griekeland geword 34 Die vroegste bekende vorm van die naam Artemis is die Miceense a te mi to en a ti mi te geskryf in Lineer B skrif in Pylos 35 Haar voorloper godin moontlik die Minoiese Britomartis word uitgebeeld tussen twee leeus op n Minoiese seel en ook op goue ringe van Micene 36 Dit stem taamlik ooreen met die uitbeelding van Artemis Orthia by Sparta Paion Pa ja wo is waarskynlik die voorloper van die Griekse geneesheer van die gode in Homeros se Ilias Hy was die verpersoonliking van die magiese lied wat veronderstel was om pasiente gesond te maak Later het dit n oorwinningslied paian geword Die towenaars is ook siener dokters iatromanteis genoem n funksie wat later op Apollo van toepassing gemaak is 37 Athena A ta na verskyn in n Lineer B inskripsie by Knossos uit die Laat Minoiese tydperk Die vorm A ta na po ti ni ja meesteres Athena is soortgelyk aan die latere Homeriese vorm 38 Dionusos Di wo nu so 39 kom ook in sommige inskripsies voor Sy naam word vertolk as seun van Zeus en het moontlik n Thracies Frigiese oorsprong Later word sy kultus verbind met die van Boeotie en Phokis waar dit oenskynlik voor die einde van die Miceense tydperk ontstaan het Dit kan verduidelik hoekom sy mites en kultus om Thebe gesentreer was en hoekom sy orgies op die berg Parnassos in Phokis plaasgevind het Ander gode uit latere tydperke is ook geidentifiseer soos Zeus Hera Hefaistos Ares Hermes Eileitia en die Eriniers Hefaistos word waarskynlik verbind met A pa i ti jo by Knossos terwyl Apollo net genoem word as hy verbind kan word met Paiawōn Afrodite word egter glad nie genoem nie 40 Qo wi ja koei ogig is n standaard benaming van Homeros vir Hera 41 Ares is genoem onder die naam Enualios met die veronderstelling dat Enualios nie n aparte god is nie en hoewel die belangrikheid van Areias onbekend is stem die naam ooreen met die van die god van oorlog 42 Argitektuur WysigForte Wysig Die Leeupoort by Micene Die belangrikste stede was goed gefortifiseer Hulle was soms op n akropolis gelee soos Athene en Tiryns teen n groot heuwel soos Micene of op n kusvlakte soos Gla en Pylos Daar was ook kleiner forte wat waarskynlik gebruik is om grondgebied militer te beheer Miceense mure was dikwels gebou van groot onbewerkte rotsblokke van tot agt meter dik wat losweg op mekaar gepas het Verskillende soorte in en uitgange kan gesien word monumentale poorte opritte verskuilde deure en onderdakgange om deur te ontsnap in die geval van n beleg Daar was ook n watertenk of put vir geval van n aanval Wonings Wysig Verskillende soorte huise het op die Miceense terreine voorgekom Die kleinstes waar die laagste klasse gewoon het was reghoekig en tussen 5 en 20 meter lank Hulle kon een of verskeie kamers gehad het Groter wonings van sowat 20 tot 35 meter lank het talle kamers en binnehowe gehad Hul uitleg was nes die van n paleis Dit is egter nie seker of dit aan die aristokrasie behoort het nie n ander teorie is dat dit annekse van die paleis was Paleise Wysig Die kaart van n paleis in Tiryns Die beste voorbeelde van Miceense paleise kan gesien word in Micene Tiryns en Pylos Die rekord wys dit was administratiewe sentrums Uit n argitektoniese oogpunt was hulle geskoei op die Minoiese an ander paleise wat tydens die Bronstydperk op die Griekse vasteland gebou is Hulle was gerangskik om n groep binnehowe wat elk op verskeie kamers uitgeloop het soos pakkamers en werkwinkels asook ontvangsale en woonkwartiere Die hart van die paleis van die megaron Dit was die troonkamer met die troon gewoonlik regs van waar n mens die vertrek binnestap Die trappe in die paleise van Pylos dui daarop dat hulle twee verdiepings gehad het Op die boonste verdieping was waarskynlik die private kwartiere van die koninklike familie en n paar pakkamers n Skatkis van artefakte en fresko s is in sulke kamers ontdek Die mees onlangse vonds is n Miceense paleis naby die dorp Xirokambi in Lakonie In 2009 was die uitgrawings in hul eerste fase en artefakte wat daar gevind is sluit in kleipotte figure fresko s en drie Lineer B tablette Voorlopige ondersoeke dui daarop dat een van die tablette n opgawe van sowat 500 dolke bevat en n ander een n lys weefstowwe 43 Kunswerke Wysig n Silwerhouer met goue horings van Micene 16de eeu v C Argeologiese Museum Athene Houers Wysig Die Miceners het n groot verskeidenheid potte gemaak Argeoloe het talle houers in verskillende style en groottes uit die Miceense tydperk ontdek Die vervaardiging van die houers het skielik in LHIIIB begin toeneem veral in Argolis wat baie daarvan uitgevoer het Die wat uitgevoer is was gewoonlik luukser en rykliker versier met mitologiese vegters en dieremotiewe Figure Wysig Min groot beelde kom uit die Miceense tydperk Beeldjies was gewoonlik klein terracotta voorwerpe wat op byna elke Miceense terrein op die Griekse vasteland gevind is in grafte oorblyfsels van nedersettings en soms in kultusverband Die meeste was van vroue of diere Die vrouefigure kan in drie groepe verdeel word wat in verskillende tye gewild was die vroegste soort is die Phi vorm wat soos die Griekse letter phi lyk hul arms gee die bolyf n ronde vorm Die Psi beeldjies het die vorm van die letter psi hul arms reik na bo Die laaste groep 12de eeu v C het tau vorms hul arms vorm n reghoek met die lyf Die meeste dra n groot polos hoed 44 Die beeldjies is met strepe of sigsaglyne geverf nes die potte uit die tyd Dit is onseker wat hul doel was maar hulle het waarskynlik gedien as godsdienstige voorwerpe en speelgoed sommige is in kindergrafte ontdek maar die meeste fragmente kom uit huishoudelike vullishope 45 Die aanwesigheid van baie beeldjies op aanbiddingsplekke uit die Argaiese en die Klassieke tydperk dui daarop dat hulle wel n godsdienstige doel gehad het 46 Groter beelde van mans vroue en diere is baie skaarser n Belangrike groep is in die Tempel van Micene ontdek saam met kleislange 47 en ander by Tiryns en op die eiland Melos 48 Fresko s Wysig n Fresko van n Miceense vrou Die skilderye van die Miceense tydperk is grootliks beinvloed deur die van die Minoiese beskawing Dele van muurskilderye is in en om die paleise van Pylos Micene en Tiryns gevind en in huise 49 Die grootste volledige muurskildery wat drie vrouefigure moontlik godinne uitbeeld is in die sogenaamde kultuursentrum van Micene ontdek 50 Verskeie temas is uitgebeeld soos jag veg en optogtonele Ander fresko s sluit geometriese en gestileerde motiewe in wat ook op geverfde potte voorgekom het Wapens Wysig Miceense swaarde en drinkbekers Ook militere voorwerpe is ontdek uit die Miceense tydperk Die indrukwekkendste hiervan is die Dendra wapentuig n volledige stel wapentoerusting dit is die oudste bekende wapentoerusting van metaal 51 Dit bestaan uit bronsplate wat aan n leeruitrusting vasgewerk is Die gewig sou die draer kniehalter en dus word gereken dis gedra deur n vegter in n strydwa Die tipiese Miceense helm wat van die 17de tot die 10de eeu v C gedra is 52 was gemaak van stukke varkbeer slagtande wat aan leer of materiaal vasgewerk is 53 Dit is op reliefwerke uitgebeeld en dele van sulke helms is op talle plekke gevind onder meer Micene Prosymna Thermon en Elateia Homeros het die soort helm n paar honderd jaar later beskryf 54 Skilde is van hout en leer gemaak en was so groot dat dit n vegter se hele lyf sou beskerm as hy daaragter sou wegkruip Aanvalswapens is van brons gemaak Spiese en n verskeidenheid swaarde is ontdek 55 Dolke en pyle wat op die beoefening van boogskiet dui is ook gevind 56 Begrafnisgebruike Wysig Grafsirkel A by Micene Die Grieke van die Laat Helladiese tydperk is meestal begrawe 57 Die grafte was feitlik altyd buite die stad en net soms in die stad self Die bekendste grafte in Grafsirkel A by Micene het oorspronklik buite die stad gele maar toe die stadsgrense omstreeks 1250 v C uitgebrei is het dit deel daarvan geword Die afgestorwenes van die vroegste Miceense tydperk is hoofsaaklik in individuele grafte begrawe Dit het die vorm gehad van n put of skag waarvan die kante met stene uitgevoer is Offerandes was beperk tot potte en soms juwele n Groot begraafplaas met sulke grafte le aan die noordelike en westelike hange van die sitadel by Micene 58 Die putte van die vooraanstaande lede van die gemeenskap is soms deur n hoop grond bedek die gebruik het in die Middel Helladiese tydperk ontstaan 59 Daar was ook groter familiegrafte 60 Die Skaggrafte by Micene in Grafsirkel A en B behoort tot dieselfde tydperk Dit lyk of n alternatiewe metode hier gebruik is om die grafte van adellikes of rykes saam te groepeer en hulle af te sonder van die van die meerderheid Grafsirkel B is die vroegste van hierdie twee groepe en was reeds in gebruik in die MH tydperk hulle bevat uitspattige offerandes goud en silwer juwele wapens en potte Sirkel A wat deur die Duitse argeoloog Heinrich Schliemann opgegrawe is bevat minder offerandes maar dit is van buitengewoon goeie gehalte Van die LH tydperk af is reghoekige gemeenskapsgrafte ook gebruik 61 Dit lyk of daar n onderskeid was tussen die grafte van die verskillende klasse Die heersers is in byekorfvormige tholos grafte begrawe die middelklas in individuele grafte en die mense van die kommunes in gemeenskapsgrafte Verassings het in die tydperk toegeneem en in LHIIIC algemeen geraak Die indrukwekkendste grafte van die Miceense tydperk is die monumentale koninklike tombes by Micene Die beroemdste is die Graftombe van Agamemnon wat n tholos is Verwoesting Wysig Invalle verwoestings en moontlike bevolkingsbewegings aan die einde van die Bronstydperk omstreeks 1200 v C Daar is talle onbeantwoorde vrae oor die tyd en vertolking van die einde van die Miceense tydperk Die einde van LHIIIB1 word gekenmerk deur n mate van verwoesting veral in Micene Teen LHIIIB2 was daar uitbreidings aan die Miceense verdedigingstelsel wat dui op toenemende onsekerheid oor veiligheid Dit lyk egter nie of dit n krisistyd was nie want die gehalte van argeologiese vondste wys n vlak van rykdom wat nie afsteek teen die van vorige tydperke nie Die einde van die tyd word egter gekenmerk deur n paar verwoestings op die meeste Miceense terreine op die vasteland In LHIIIC was daar n afname in die getal terreine in Griekeland In sommige dele kon dit aansienlik gewees het nege tiendes van die terreine in Boeotie het verdwyn en twee derdes van die in Argolis Daar was bevolkingsbewegings met sommige Miceners wat na Siprus en ander eilande gevlug het asook na die kusstreke van Anatolie Sekere stede soos Micene en Tiryns was egter steeds bewoon en artefakte wat daar gevind is toon steeds Miceense kenmerke n Nuwe soort keramiekwerk het egter verskyn dit word die Barbaarse ware genoem omdat dit vroeer toegeskryf is aan buitelandse invallers en verassings het steeds toegeneem Daar is twee groepe verklarings vir die verval van die Miceense beskawing Die eerste natuurverskynsels soos klimaatsveranderings en aardbewings is meer omstrede Die mees algemene redes wat aangevoer word is bevolkingsbewegings en interne konflik Van die redes vir die bevolkingsbewegings sluit in invalle deur die Doriers en die Seevolke Sommige geleerdes glo die verwoesting van die stede is veroorsaak deur swerwende volke uit die noorde Hulle het die paleise van Iolkos LHIIIC 1 en van Thebe laat LHIIIB verwoes daarna die landengte van Korinthe oorgesteek einde van LHIIIB en Micene Tiryns en Pylos verwoes voordat hulle weer noordwaarts teruggetrek het Ander glo Pylos is in n see aanval verwoes moontlik deur die Seevolke 62 Die invallers het geen wapens of grafte agtergelaat nie en daar kan nie bewys word dat al die terreine in dieselfde tyd verwoes is nie 63 Die Seevolke val die Egiptenare aan Die beweging van volke in die tyd na die Midde Ooste word in Egiptiese inskripsies genoem en word toegeskryf aan aanvalle deur die Seevolke Dit is bekend dat die volke groot dele van Anatolie en die Levant verwoes en Egipte eindelik in verskeie fases aangeval het omstreeks 1301 1164 v C In n Egiptiese teks uit die 12de eeu v C word n volk met die naam Eqwesh genoem wat Egipte tydens die bewind van Merneptah aangeval het en kenners glo die Miceners kon aan die aanvalle deelgeneem het maar dit is onseker 64 n Land met die naam Danaja Danaans met n stad Mukana moontlik Micene word in n Egiptiese inskripsie genoem 65 Die tweede algemene teorie is dat die verval van die Miceense beskawing veroorsaak is deur interne konflik weens n verwerping van die paleisstelsel deur die verarmde deel van die bevolking Opstande kon egter nie gelyktydig deur die hele Griekeland plaasgevind het nie 66 Daar is n teorie dat die gevolge van interne struwelinge vererger is deur die Doriese inval Selfs al was die Doriers een van die redes van die verval van die Bronstydperk is daar bewyse dat hulle nuwe kulturele elemente saam met hulle gebring het onder meer skaggrafte wat heeltemal van die Miceense tholos verskil het en n nuwe dialek van Grieks Dories Dit lyk of die Doriers gaandeweg oor n paar jaar suidwaarts getrek die gebied verwoes en hulle in die Miceense sentrums gevestig het 67 Daar moet ook genoem word dat die begin van die Ystertydperk die vervaardiging van groot hoeveelhede goedkoop wapens moontlik gemaak het Die ekonomiese faktor word ook beskou as n belangrike rede hoekom die Seevolke Egipte binnegeval het en die Ugarit en Hetitiese Ryk verwoes is Wat ook al die redes was die Miceense beskawings het beslis na LHIIIC verdwyn Micene en Tiryns is weer verwoes en het hul belangrikheid verloor Die einde in die laaste jare van die 12de eeu v C het aangebreek na n lang agteruitgang van die Miceense beskawing Die begin van die 11de eeu v C het n nuwe era ingelui die Geometriese tydperk of Griekse Donker Eeue Verwysings Wysig Hammond 1976 p 139 Tandy 2001 p xii Fig 1 p 2 Borza 1992 p 64 Aegeo Balkan Prehistory Mycenaean Sites van Wijngaarden 2002 Part II The Levant pp 31 124 Bietak amp Czerny 2007 Sigrid Deger Jalkotzy Mycenaeans and Philistines in the Levant pp 501 629 van Wijngaarden 2002 Part III Cyprus pp 125 202 Peruzzi 1980 van Wijngaarden 2002 Part IV The Central Mediterranean pp 203 260 Finley Moses I The World of Odysseus 1954 Dickinson 1977 pp 32 53 107 108 Dickinson 1999 pp 97 107 Boston University The Historical Society Amber object bearing Linear B symbols Geargiveer 30 Augustus 2016 op Wayback Machine from the Freising district of Germany excavations in the years 1994 1997 Budin 2009 p 53 Feuer 2004 p 259 Huxley 1960 Thomas 1995 p 350 16 0 16 1 16 2 Chadwick 1976 Chapter 5 Social Structure and Administrative System pp 69 83 Feuer 2004 pp 155 157 Balmuth amp Tykot 1998 The Mycenaeans in Sardinia p 400 Ridgway 1992 p 4 Taylour 1958 Runnels amp Murray 2001 p 15 Preziosi amp Hitchcock 1999 p 195 Kling 1989 Nikolaou 1973 Stubbings 1951 IV Mycenaean II Pottery in Syria and Palestine V Mycenaean III Pottery in Syria and Palestine Petrie 1894 de la Cruz 1988 pp 77 92 Ridgway 1992 p 3 Castleden 2005 Chadwick 1976 p 88 Nilsson 1967 Volume I p 339 Paul Adams John 10 January 2010 Mycenaean Divinities Northridge CA California State University Besoek op 25 September 2013 Nilsson 1940 Mylonas 1966 p 159 Chadwick 1976 pp 92 93 Mylonas 1966 p 159 Chadwick 1976 p 76 Pausanias Description of Greece VIII 37 6 Chadwick amp Baumbach 1963 p 176f Nilsson 1967 Volume I pp 273 295 Nilsson 1967 Volume I pp 500 504 Chadwick 1976 p 88 Chadwick 1976 p 88 Palaeolexicon di wo nu so Chadwick 1976 p 99 Chadwick 1976 p 95 Chadwick 1976 pp 95 99 Tarantoy Sofia 28 April 2009 Brhkan mykhnaiko anaktoro Ethnos gr Besoek op 25 September 2013 French 1971 pp 101 187 K A en Diana Wardle The Child s Cache at Assiros Macedonia in Sally Crawford en Gillian Shepherd red Children Childhood and Society Institute for Archaeology and Antiquity Interdisciplinary Studies Volume I Oxford Archaeopress 2007 Hagg amp Marinatos 1981 Robin Hagg Official and Popular Cults in Mycenaean Greece pp 35 39 Moore Taylour amp French 1999 Renfrew Mountjoy amp Macfarlane 1985 Immerwahr 1990 Taylour 1969 pp 91 97 Taylour 1970 pp 270 280 Modern Reconstruction of the Dendra Panoply Wardle amp Wardle 1997 p 65 Fig 21 pp 69 70 Mycenaean Helmet Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Oktober 2014 Besoek op 8 November 2014 Homer The Iliad 10 260 10 265 Mycenaean Swords Geargiveer 3 Oktober 2014 op Wayback Machine Mycenaean Type G Sword Horn Sword Mycenaean Dagger Cavanagh amp Mee 1998 Taylour French amp Wardle 2007 Alden 2000 Pelon 1976 Lewartowski 2000 Papadimitriou 2001 Mylonas 1966 pp 227 228 Chadwick 1976 p 178 Drews 1993 p 49 Beekes 2010 Entry 6541 Blegen aangehaal in J Alsop From the Silent Earth New York Harper 1964 Mylonas 1966 pp 231 232 Bronne Wysig Alden Maureen Joan 2000 Well Built Mycenae Volume 7 The Prehistoric Cemetery pre Mycenaean and Early Mycenaean Graves Oxford Oxbow Books ISBN 978 1 84217 018 2 AS1 onderhoud ref harv link Balmuth Miriam S Tykot Robert H 1998 Studies in Sardinian Archaeology Volume 5 Ann Arbor MI Oxbow Books AS1 onderhoud ref harv link Beekes Robert Stephen Paul 2010 Greek Etymological Dictionary Leiden Brill ISBN 978 9 00 417418 4 AS1 onderhoud ref harv link Bengtson Hermann 2009 1965 Griechische Geschichte Von den Anfangen bis in die Romische Kaiserzeit Munchen C H Beck ISBN 978 3 406 58940 9 AS1 onderhoud ref harv link Bietak Manfred Czerny Ernst 2007 The Synchronisation of Civilisations in the Eastern Mediterranean in the Second Millennium B C III Proceedings of the SCIEM 2000 2nd EuroConference Vienna 28th of May 1st of June 2003 Vienna Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften ISBN 978 3 7001 3527 2 AS1 onderhoud ref harv link Borza Eugene N 1992 In the Shadow of Olympus The Emergence of Macedon Princeton NJ Princeton University Press ISBN 978 0 691 00880 6 AS1 onderhoud ref harv link Budin Stephanie Lynn 2009 2004 The Ancient Greeks An Introduction Oxford and New York Oxford University Press ISBN 978 0 19 537984 6 AS1 onderhoud ref harv link Burkert Walter 1987 1985 Greek Religion Archaic and Classical Oxford and Malden Blackwell Publishing Limited ISBN 978 1 118 72499 6 AS1 onderhoud ref harv link Castleden Rodney 2005 The Mycenaeans London and New York Routledge ISBN 0 415 36336 5 AS1 onderhoud ref harv link Cavanagh William G Mee Christopher 1998 A Private Place Death in Prehistoric Greece SIMA 125 Jonsered Paul Astroms Forlag ISBN 978 9 17 081178 4 AS1 onderhoud ref harv link Chadwick John Baumbach Lydia 1963 The Mycenaean Greek Vocabulary Glotta Vandenhoeck amp Ruprecht GmbH amp Co KG 41 3 4 157 271 AS1 onderhoud ref harv link Chadwick John 1976 The Mycenaean World Cambridge UK Cambridge University Press ISBN 0 521 29037 6 AS1 onderhoud ref harv link de la Cruz Jose Clemente Martin 1988 Mykenische Keramik aus Bronzezeitlichen Siedlungsschichten von Montoro am Guadalquivir Madrider Mitteilungen 29 77 92 AS1 onderhoud ref harv link Dickinson Oliver 1977 The Origins of Mycenaean Civilization Gotenberg Paul Astroms Forlag AS1 onderhoud ref harv link Dickinson Oliver December 1999 Invasion Migration and the Shaft Graves Bulletin of the Institute of Classical Studies 43 pp 97 107 doi 10 1111 j 2041 5370 1999 tb00480 x AS1 onderhoud ref harv link Dickinson Oliver 2006 The Aegean from Bronze Age to Iron Age Continuity and Change between the Twelfth and Eighth Centuries BC New York NY Routledge ISBN 978 0 203 96836 9 AS1 onderhoud ref harv link Drews Robert 1993 The End of the Bronze Age Princeton NJ Princeton University Press ISBN 978 0 691 02591 9 AS1 onderhoud ref harv link Feuer Bryan Avery 2004 Mycenaean Civilization An Annotated Bibliography through 2002 Jefferson NC McFarland amp Company Inc ISBN 978 0 7864 1748 3 AS1 onderhoud ref harv link Finley Moses I 1954 The World of Odysseus New York NY New York Review Books ISBN 978 1 59017 017 5 AS1 onderhoud ref harv link Fisher Elizabeth A 1998 The Mycenaeans and Apulia An Examination of Aegean Bronze Age Contacts with Apulia in Eastern Magna Grecia Jonsered Sweden Astrom AS1 onderhoud ref harv link French Elizabeth Bayard 1971 The Development of Mycenaean Terracotta Figurines Annual of the British School of Archaeology at Athens 66 101 187 doi 10 1017 s0068245400019146 AS1 onderhoud ref harv link Graziado Giampaolo July 1991 The Process of Social Stratification at Mycenae in the Shaft Grave Period A Comparative Examination of the Evidence American Journal of Archaeology Archaeological Institute of America 95 3 403 440 AS1 onderhoud ref harv link Gitin Seymour Mazar Amihay Stern Ephraim Dothan Trude Krakauer 1998 Mediterranean Peoples in Transition Thirteenth to Early Tenth Centuries BCE Jerusalem Israel Exploration Society ISBN 978 9 65 221036 4 AS1 onderhoud ref harv link Guterbock Hans G April 1983 The Hittites and the Aegean World Part 1 The Ahhiyawa Problem Reconsidered American Journal of Archaeology 87 2 133 138 AS1 onderhoud ref harv link Guterbock Hans G June 1984 Hittites and Akhaeans A New Look Proceedings of the American Philosophical Society 128 2 114 122 AS1 onderhoud ref harv link Hammond Nicholas G L 1967 Tumulus Burial in Albania the Grave Circles of Mycenae and the Indo Europeans Annual of the British School at Athens 62 AS1 onderhoud ref harv link Hagg Robin Wells Berit 1978 Opuscula Atheniensia XII Lund Paul Astroms Forlag ISBN 978 9 18 508612 2 AS1 onderhoud ref harv link Hagg Robin Marinatos Nanno 1981 Sanctuaries and Cults in the Aegean Bronze Age Proceedings of the First International Symposium at the Swedish Institute in Athens 12 13 May 1980 Stockholm Svenska Institutet i Athen ISBN 978 9 18 508643 6 AS1 onderhoud ref harv link Hammond Nicholas G L 1976 Migrations and Invasions in Greece and Adjacent Areas Park Ridge NJ Noyes Press ISBN 978 0 8155 5047 1 AS1 onderhoud ref harv link Hooker J T 1976 Mycenaean Greece London Routledge amp Kegan Paul AS1 onderhoud ref harv link Huxley G L 1960 Achaeans and Greeks Oxford and New York Oxford University Press AS1 onderhoud ref harv link Immerwahr Sara A 1990 Aegean Painting in the Bronze Age University Park Pennsylvania State University Press ISBN 978 0 271 00628 4 AS1 onderhoud ref harv link International Archaeological Symposium 1973 Acts of the International Arghaeological sic Symposium The Mycenaeans in the Eastern Mediterranean Nicosia 27th March 2nd April 1972 Nicosia Nicosia Department of Antiquities Cyprus AS1 onderhoud ref harv link Kling Barbara 1989 Mycenaean IIIC 1b and Related Pottery in Cyprus Lund P Astroms Forlag ISBN 978 9 18 609893 3 AS1 onderhoud ref harv link Lewartowski Kazimierz 2000 Late Helladic Simple Graves A Study of Mycenaean Burial Customs BAR International Series 878 Oxford Archaeopress ISBN 978 1 84171 079 2 AS1 onderhoud ref harv link Mellink Machteld J April 1983 The Hittites and the Aegean World Part 2 Archaeological Comments on Ahhiyawa Achaians in Western Anatolia American Journal of Archaeology 87 2 138 141 AS1 onderhoud ref harv link Moore A D Taylour W D French Elizabeth Bayard 1999 Well Built Mycenae Volume 10 The Temple Complex Warminster England Aris amp Phillips ISBN 978 1 84217 000 7 AS1 onderhoud ref harv link Mylonas George Emmanuel 1961 Eleusis and the Eleusinian Mysteries Princeton NJ Princeton University Press AS1 onderhoud ref harv link Mylonas George Emmanuel 1966 Mycenae and the Mycenaean Age Princeton NJ Princeton University Press AS1 onderhoud ref harv link Nikolaou Kyriakos 1973 The First Myceneans in Cyprus Nicosia Department of Antiquities Cyprus AS1 onderhoud ref harv link Nilsson Martin Persson 1940 Greek Popular Religion New York Columbia University Press AS1 onderhoud ref harv link Nilsson Martin Persson 1967 Geschichte der Griechischen Religion 3rd uitg Munich C H Beck Verlag AS1 onderhoud ref harv link Papadimitriou Nikolas 2001 Built Chamber Tombs of Middle and Late Bronze Age Date in Mainland Greece and the Islands BAR International Series 925 Oxford John and Erica Hedges Ltd and Archaeopress ISBN 978 1 84171 170 6 AS1 onderhoud ref harv link Pelon Olivier 1976 Tholoi Tumuli et Cercles Funeraires Paris Diffusion de Boccard AS1 onderhoud ref harv link Peruzzi Emilio 1980 Mycenaeans in Early Latium Rome Edizioni dell Ateneo amp Bizzarri AS1 onderhoud ref harv link Petrie Sir William Matthew Flinders 1894 Tell el Amarna London Methuen amp Co AS1 onderhoud ref harv link Preziosi Donald Hitchcock Louise A 1999 Aegean Art and Architecture Oxford Oxford University Press ISBN 978 0 19 284208 4 AS1 onderhoud ref harv link Renfrew Colin Mountjoy Penelope A Macfarlane Callum 1985 The Archaeology of Cult The Sanctuary at Phylakopi London British School of Archaeology at Athens ISBN 978 0 500 96021 9 AS1 onderhoud ref harv link Ridgway David 1992 The First Western Greeks Cambridge and New York Cambridge University Press ISBN 978 0 521 42164 5 AS1 onderhoud ref harv link Robertson Martin 1959 Les Grands siecles de la peinture La peinture Grecque Geneve Paris Skira AS1 onderhoud ref harv link Runnels Curtis Neil Murray Priscilla 2001 Greece before History An Archaeological Companion and Guide Stanford CA Stanford University Press ISBN 978 0 8047 4050 0 AS1 onderhoud ref harv link Shear Ione Mylonas January 2000 Excavations on the Acropolis of Midea Results of the Greek Swedish Excavations under the Direction of Katie Demakopoulou and Paul Astrom American Journal of Archaeology 104 1 133 134 AS1 onderhoud ref harv link Skeat T C 1934 The Dorians in Archaeology London de la More Press AS1 onderhoud ref harv link Stubbings Frank H 1951 Mycenaean Pottery from the Levant Cambridge Cambridge University Press AS1 onderhoud ref harv link Tandy David W 2001 Prehistory and History Ethnicity Class and Political Economy Montreal Quebec Canada Black Rose Books Limited ISBN 1 55164 188 7 AS1 onderhoud ref harv link Taylour Lord William French Elizabeth Bayard Wardle K A 2007 Well Built Mycenae Volume 13 The Helleno British Excavations within the Citadel at Mycenae 1959 1969 Warminster England Aris amp Phillips ISBN 978 1 84217 295 7 AS1 onderhoud ref harv link Taylour Lord William 1969 Mycenae 1968 Antiquity 43 91 97 AS1 onderhoud ref harv link Taylour Lord William 1970 New Light on Mycenaean Religion Antiquity 44 270 280 AS1 onderhoud ref harv link Taylour Lord William 1958 Mycenaean Pottery in Italy and Adjacent Areas Cambridge Cambridge University Press AS1 onderhoud ref harv link Thomas Carol G 1995 The Components of Political Identity in Mycenaean Greece PDF Aegaeum 12 349 354 Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 29 September 2013 Besoek op 8 November 2014 AS1 onderhoud ref harv link van Wijngaarden Geert Jan 2002 Use and Appreciation of Mycenaean Pottery in the Levant Cyprus and Italy 1600 1200 BC Amsterdam Amsterdam University Press ISBN 978 9 05 356482 0 AS1 onderhoud ref harv link Vermeule Emily Townsend March 1960 The Fall of the Mycenaean Empire Archaeology Archaeological Institute of America 13 1 66 76 doi 10 2307 41663738 AS1 onderhoud ref harv link Vianello Andrea 2005 Late Bronze Age Mycenaean and Italic Products in the West Mediterranean A Social and Economic Analysis Oxford Archaeopress ISBN 978 1 84171 875 0 AS1 onderhoud ref harv link Wardle K A Wardle Diana 1997 Cities of Legend The Mycenaean World London Bristol Classical Press ISBN 978 1 85399 355 8 AS1 onderhoud ref harv link Wikander Orjan January March 1990 Archaic Roof Tiles the First Generations Hesperia 59 1 285 290 doi 10 2307 148143 AS1 onderhoud ref harv link Eksterne skakels WysigGodart Louis 2013 January 1997 Les citadelles myceniennes in French Clio AS1 onderhoud onerkende taal link Hemingway Sean Hemingway Colette 2000 2013 Heilbrunn Timeline of Art History Mycenaean Civilization The Metropolitan Museum of Art Horejs Barbara Pavuk Peter reds 2007 The Aegeo Balkan Prehistory Project The Aegeo Balkan Prehistory Team Rutter Jeremy B Prehistoric Archeology of the Aegean Hanover NH Dartmouth College Salimbetti Andrea 30 September 2013 The Greek Age of Bronze The Mycenaeans and Italy The Archaeological and Archaeometric Ceramic Evidence University of Glasgow School of Humanities Wright James C 2002 The Nemea Valley Archaeological Project Internet Edition Bryn Mawr College Department of Classical and Near Eastern Archaeology Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Miceense Griekeland Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse WikipediaOntsluit van https af wikipedia org w index php title Miceense Griekeland amp ol,