×
Kuipergordel

Die Kuipergordel, soms ook die Edgeworth-Kuipergordel genoem, is ’n streek in die Sonnestelsel anderkant die planete wat strek van die wentelbaan van Neptunus 30 astronomiese eenhede (AE) van die Son af tot ongeveer 50 AE. Die streek is soortgelyk aan die asteroïdegordel, hoewel dit aansienlik groter is: 20 keer breër en met ’n massa van 20 tot 200 keer so groot. Soos die asteroïdegordel, bestaan die Kuipergordel uit klein voorwerpe, oorblyfsels van toe die Sonnestelsel gevorm het. Terwyl die hemelliggame in die asteroïdegordel hoofsaaklik uit rots en metaal bestaan, is die Kuipergordel se voorwerpe grootliks saamgestel uit bevrore vlugtige stowwe, of yse, soos metaan, ammoniak en water. Die Kuipergordel is die tuiste van minstens drie dwergplanete: Pluto, Haumea en Makemake. Dit is genoem na die Nederlands-Amerikaanse sterrekundige Gerard Kuiper, hoewel hy nie die bestaan daarvan voorspel het nie.

Die vier buiteplanete en ander verafgeleë voorwerpe in die Sonnestelsel.

Son

Jupiter-trojane

Gasreuse: J · S · U · N

Sentoure

Kuipergordel

Verstrooide skyf

Neptunus-trojane

In 1992 is Albion ontdek; dit was die eerste Kuipergordelvoorwerp (KGV) naas Pluto en Charon. Sedertdien het die aantal ontdekte KGV's tot meer as duisend gegroei en daar word geglo dat meer as 100 000 KGV's ’n deursnee van meer as 100 km het. Daar is oorspronklik geglo die Kuipergordel is die bron van kortperiodekomete (met ’n wentelbaan wat minder as 200 jaar duur om te voltooi). Studies sedert die middel 1990's het egter gewys die Kuipergordel is dinamies stabiel en dat die verstrooide skyf, ’n dinamies aktiewe streek wat 4,5 miljard jaar gelede deur die uitwaartse beweging van Neptunus geskep is, die ware oorsprong is. Verstrooideskyfvoorwerpe, soos Eris, is KGV-agtige liggame met uiters groot wentelbane wat hulle tot 100 AE van die Son af neem.

Die Kuipergordel word onderskei van die teoretiese Oortwolk, wat duisend keer verder is. Die voorwerpe in die Kuipergordel, verstrooide skyf en Oortwolk word saam Trans-Neptunus-voorwerpe (TNV's) genoem.

Een van Neptunus se natuurlike satelliete, Triton, is waarskynlik ’n KGV wat deur die planeet in ’n wentelbaan vasgevang is.

Met ’n deursnee van meer as 2 000 km is die dwergplaneet Pluto die grootste lid van die Kuipergordel. Dit is ook die naasgrootste TNV (naas Eris in die verstrooide skyf). Pluto, wat aanvanklik as ’n planeet geklassifiseer is maar sedert 2006 ’n dwergplaneet is omdat dit as ’n KGV beskou word, se samestelling is soortgelyk aan dié van baie ander voorwerpe in die Kuipergordel en sy wentelperiode is kenmerkend van ’n klas KGV's bekend as plutino's, wat dieselfde 2:3-baanresonansie met Neptunus het.

Die New Horizons-ruimtetuig het die KGV(486958) 2014 MU69 op 1 Januarie 2019 aangedoen ná sy verbyvlug van Pluto op 14 Julie 2015.

Inhoud

Ná die ontdekking van Pluto in 1930 is daar gegis die voorwerp kom nie alleen in dié gebied voor nie. Die bestaan van die Kuipergordel in verskeie vorme is dekades lank voorspel. Eers in 1992 is die eerste regstreekse bewys van sy bestaan gevind. Die aantal voorspellings en die verskeidenheid daarvan het gelei tot onsekerheid oor wie presies die eer moet kry dat hulle dit eerste voorgestel het.

Hipoteses

Gerard Kuiper, na wie die gordel genoem is.

Die eerste sterrekundige wat die bestaan van Trans-Neptunus-voorwerpe voorspel het, was Frederick C. Leonard. Kort ná Pluto se ontdekking deur Clyde Tombaugh in 1930 het Leonard gewonder of dit nie die "eerste" van ’n "reeks" sulke voorwerpe is en of die ander voorwerpe nie nog ontdek moes word nie. In dieselfde jaar het die sterrekundige Armin O. Leuschner voorgestel Pluto is dalk een van baie langperiodevoorwerpe wat nog ontdek moet word.

In 1943 het Kenneth Edgeworth ’n hipotese voorgestel dat die materiaal in die streek anderkant Neptunus in die aanvanklike sonnewel te wydverspreid was om planete te vorm en dus talle kleiner voorwerpe gevorm het. Daaruit het hy afgelei die streek anderkant die planete word beset deur ’n groot aantal relatief klein liggame en dat een van hulle nou en dan "uit sy eie sfeer dwaal en as ’n ongereelde besoeker sy opwagting in die binneste Sonnestelsel maak" en ’n komeet word.

Gerard Kuiper het in 1951 in Astrophysics: A Topical Symposium gespekuleer dat ’n soortgelyke skyf vroeg in die evolusie van die Sonnestelsel gevorm het, maar hy het nie gedink dat so ’n gordel nog bestaan nie. Kuiper het, soos baie mense in dié tyd, veronderstel Pluto is so groot soos die Aarde en dat dit hierdie klein liggame uitwaarts na die Oortwolk of na buite die Sonnestelsel versprei het. As hy reg was, sou daar dus nie vandag ’n Kuipergordel gewees het nie.

Die hipotese het in die volgende dekades verskeie vorme aangeneem. In 1962 het die fisikus Al G.W. Cameron die bestaan van ’n enorme hoeveelheid klein voorwerpe aan die buitewyke van die Sonnestelsel voorgestel. In 1964 het Fred Whipple, wat die bekende "vuil sneeubal"-hipotese oor komete se voorkoms gewild gemaak het, gemeen ’n "komeetgordel" kan groot genoeg wees om die beweerde afwykings in Uranus se wentelbaan te veroorsaak wat gelei het tot die soeke na Planeet X, of minstens groot genoeg om die wentelbaan van bekende komete te beïnvloed. Waarnemings het dié hipotese verkeerd bewys.

In 1977 het Charles Kowal 2060 Chiron ontdek. Dit is ’n ysagtige planetoïde in ’n wentelbaan tussen Saturnus en Uranus. In 1992 is nog ’n voorwerp, 5145 Pholus, in ’n soortgelyke wentelbaan ontdek. Vandag is dit bekend ’n groot groep komeetagtige liggame, die sentoure, bestaan in die streek tussen Jupiter en Neptunus. Die sentoure se wentelbane is onstabiel en hulle het ’n dinamiese bestaan van ’n paar miljoen jaar. Sedert die ontdekking van Chiron in 1977 het sterrekundiges gespekuleer die sentoure moet dus gedurig deur die een of ander buitenste bron aangevul word.

Verdere bewyse vir die bestaan van die Kuipergordel is later gevind met die bestudering van komete. Dit was reeds ’n geruime tyd bekend dat komete ’n beperkte leeftyd het. Terwyl hulle naby aan die Son beweeg, veroorsaak die Son se hitte dat hul vlugtige oppervlakke in die ruimte verdamp en hulle word mettertyd kleiner. Die feit dat hulle steeds voorkom ná al die jare van die Sonnestelsel se bestaan, beteken hulle moet aanhoudend aangevul word. Een so ’n aanvullingsgebied is die Oortwolk, ’n sferiese swerm komete wat strek tot verder as 50 000 AE van die Son af; die bestaan van die wolk is die eerste keer in 1950 deur die Nederlandse sterrekundige Jan Oort voorgestel. Daar word geglo die Oortwolk is die bron van langperiodekomete, wat duisende jare neem om ’n wentelbaan te voltooi.

Daar is ’n ander soort komeet, kortperiodekomete soos Halley se Komeet, wat ’n wentelbaan in minder as 200 jaar voltooi. Teen die 1970's is kortperiodekomete teen so ’n tempo ontdek dat besef is hulle kan nie net van die Oortwolk af kom nie. Vir ’n voorwerp in die Oortwolk om ’n kortperiodekomeet te word, sou dit eers deur die groot planete aangetrek moes word. In ’n uitgawe van Monthly Notices of the Royal Astronomical Society van 1980 het die Uruguayaanse sterrekundige Julio Fernández gesê vir elke kortperiodekomeet wat uit die Oortwolk na die binneste Sonnestelsel gestuur word, sou 600 in die interstellêre ruimte uitgewerp moes word. Hy het gespekuleer ’n komeetgordel tussen 35 en 50 AE van die Son af sal nodig wees om die getal waargenome komete te verduidelik.

’n Kanadese span, Martin Duncan, Tom Quinn en Scott Tremaine, het Fernández se werk in 1988 opgevolg en ’n paar rekenaarsimulasies gedoen om te bepaal of alle komete uit die Oortwolk kan kom. Hulle het bevind dit is nie moontlik nie, veral omdat kortperiodekomete naby die vlak van die Sonnestelsel voorkom, terwyl komete uit die Oortwolk vanuit enige punt in die lug kan kom. As ’n "gordel", soos Fernández dit genoem het, bestaan, stem die simulasies ooreen met waarnemings. Omdat die woorde "Kuiper" en "komeetgordel" albei in die openingsin van Fernández se verslag voorkom, het Tremaine na berig word hierdie hipotetiese streek die "Kuipergordel" genoem.

Ontdekking

Die teleskope op Mauna Kea waarmee die Kuipergordel ontdek is.

In 1987 het die sterrekundige David Jewitt toenemend belanggestel in die "oënskynlike leegheid van die buitenste Sonnestelsel". Hy het die student Jane Luu aangemoedig om hom te help om nog voorwerpe anderkant Pluto te ontdek. Met teleskope by die Kitt Peek-sterrewag in Arizona en die Cerro Tololo- Inter-Amerikaanse Sterrewag in Chili het Jewitt en Luu hul soektog begin deur eers fotoplate te vergelyk en daarna meer gevorderde elektroniese toerusting te gebruik wat veel meer lig versamel het en resultate op ’n rekenaarskerm vertoon het. In 1988 het Jewitt na die sterrekunde-instituut aan die Universiteit van Hawaii geskuif. Luu het later by hom aangesluit om op die universiteit se 2,24 m-teleskoop op Mauna Kea te werk. Eindelik, ná ’n soektog van vyf jaar, het Jewitt en Luu op 30 Augustus 1992 die "ontdekking van die kandidaat-Kuipergordelvoorwerp" 15760 Albion aangekondig. Ses maande later het hulle nog ’n voorwerp, (181708) 1993 FW, in die streek ontdek.

Studies wat uitgevoer is sedert die trans-Neptunus-gebied ontdek is, het gewys die streek wat nou die Kuipergordel genoem word, is nie die oorsprong van kortperiodekomete nie, maar dat hulle kom van ’n verwante groep voorwerpe, wat die verstrooide skyf genoem word. Dié skyf is geskep toe Neptunus uitwaarts migreer het tot in die proto-Kuipergordel, wat in dié stadium veel nader aan die Son was. Die planeet het ’n groep dinamies stabiele voorwerpe agtergelaat wat nooit deur sy wentelbaan beïnvloed kan word nie (die ware Kuipergordel), asook ’n groep waarvan die perihelium naby genoeg is dat Neptunus hulle steeds kan versteur in sy wenteling om die Son (die verstrooide skyf). Omdat die verstrooide skyf dinamies aktief is en die Kuipergordel dinamies relatief stabiel, word die verstrooide skyf nou beskou as die waarskynlikste bron van kortperiodekomete.

Naam

Sterrekundiges gebruik soms die alternatiewe naam Edgeworth-Kuipergordel om krediet aan Edgeworth te gee, en KGV's word soms EKV's genoem. Brian G. Marsden beweer nie een van die twee behoort werklik erkenning te kry nie: "Nóg Edgeworth nóg Kuiper het enigiets geskryf wat naastenby ooreenstem met wat ons nou sien, maar Fred Whipple het." David Jewitt meen as enigiemand daarvoor krediet moet kry dat hulle die Kuipergordel voorspel het, is dit Fernández.

KGV's word soms ook "kuiperoïdes" genoem, ’n naam wat deur Clyde Tombaugh voorgestel is. Die term Trans-Neptunus-voorwerp word deur verskeie wetenskapgroepe aanbeveel vir voorwerpe in die gordel, want die term is minder omstrede as al die ander – dit is egter nie ’n presiese sinoniem nie, want dit sluit alle voorwerpe in wat om die Son wentel buite die wentelbaan van Neptunus, nie net voorwerpe in die Kuipergordel nie.

Die presiese ontstaan van die Kuipergordel en sy komplekse struktuur is steeds onduidelik. Sterrekundiges wag op die voltooiing van verskeie wyeveld-opnameteleskope soos Pan-STARRS in Hawaii en die toekomstige Groot Sinoptiese Opnameteleskoop in Chili, wat baie tans onbekende KGV's sal kan opspoor. Dié opnamedata sal hulle antwoorde op dié vrae help kry.

Daar word geglo die Kuipergordel bestaan uit planetesimale, fragmente van die oorspronklike protoplanetêre skyf om die Son wat nie heeltemal in planete saamgepak het nie, maar in kleiner liggame, waarvan die grootste ’n deursnee van minder as 3 000 km het. ’n Studie van die kraters op Pluto en Charon onthul ’n skaarste aan klein kraters, en dit dui daarop dat sulke voorwerpe van die begin af groot was (dosyne kilometers breed) en nie uit veel kleiner liggame (van sowat ’n kilometer breed) gevorm het nie. Een van die hipotetiese meganismes vir die vorming van hierdie groter liggame is die swaartekraginstorting van wolke klippies wat gekonsentreer was tussen kolke in ’n onstuimige protoplanetêre skyf.

’n Simulasie wat die buiteplanete en die Kuipergordel wys: a) voor Jupiter en Saturnus se 1:2-resonansie, b) verstrooiing van KPV's in die Sonnestelsel ná die migrasie van Neptunus, c) ná die uitwerping van die KGV's deur Jupiter.

Moderne rekenaarsimulasies wys die Kuipergordel is sterk deur Jupiter en Neptunus beïnvloed, asook dat nie Uranus of Neptunus in hul huidige posisies kon gevorm het nie omdat daar te min oermaterie in daardie streek was om liggame met so ’n groot massa te skep. Daar word gereken hierdie planete het nader aan Jupiter gevorm. Die verstrooiing van planetesimale vroeg in die Sonnestelsel se geskiedenis sou gelei het tot die migrasie van die groot planete: Saturnus, Uranus en Neptunus het na buite beweeg, en Jupiter na binne. Eindelik het die wentelbane so geskuif dat Jupiter en Saturnus ’n presiese 1:2-resonansie bereik het; Jupiter het twee keer om die Son gewentel vir elk van Saturnus se omwentelings.

Die swaartekraggevolge van so ’n resonansie het eindelik die wentelbane van Uranus en Neptunus gedestabiliseer, en dit het veroorsaak dat hulle na buite gedryf is in baie eksentrieke wentelbane wat die destydse skyf planetesimale gekruis het. Hoewel Neptunus se wentelbaan hoogs eksentriek was, het sy middelbarebeweging-resonansies oorvleuel en die wentelbane van die planetesimale het chaoties geword – dit het hulle toegelaat om uitwaarts te skuif tot by Neptunus se 1:2-resonansie en ’n dinamies koue gordel te vorm van voorwerpe met ’n klein baanhelling. Later, nadat sy eksentrisiteit afgeneem het, het Neptunus na buite migreer tot waar dit vandag is. Baie planetesimale is tydens hierdie migrasie vasgevang en het in resonansies gebly, terwyl ander wentelbane met ’n groter baanhelling en kleiner eksentrisiteit ontwikkel het; hulle het uit die resonansies ontsnap na stabiele wentelbane.

Nog baie planetesimale is na binne verstrooi, en ’n klein deel van hulle is vasgevang as Jupiter-trojane, onreëlmatige satelliete wat om die groot planete wentel en buitegordel-asteroïdes. Die res is weer deur Jupiter na buite verstrooi en is in die meeste gevalle uit die Sonnestelsel gewerp, met die gevolg dat die voorwerpe in die oer-Kuipergordel met 99% of meer verminder is.

Die oorspronklike weergawe van die model wat tans die gewildste is, die Nice-model, reproduseer baie kenmerke van die Kuipergordel, soos die "koue" en "warm" populasies, resonansievoorwerpe en ’n verstrooide skyf, maar dit verduidelik steeds nie sommige kenmerke van hul verspreiding nie. Die model voorspel ’n groter gemiddelde eksentrisiteit in klassieke KGV-wentelbane as wat waargeneem word (0,10–0,13 teenoor 0,07) en sy voorspelde baanhellingverspreiding bevat te min voorwerpe met ’n groot baanhelling. Boonop skep die gereelde voorkoms van dubbelvoorwerpe in die koue gordel, waarvan baie ver van mekaar en losweg verbind is, ook ’n probleem vir die model. Daar word voorspel hulle het geskei geraak tydens wisselwerkings met Neptunus. Dit laat sommige wetenskaplikes vermoed die koue skyf het in sy huidige posisie gevorm, en dat dit die enigste werklik plaaslike populasie van klein liggame in die Sonnestelsel is.

Volgens ’n onlangse modifikasie van die Nice-model het die Sonnestelsel aanvanklik vyf groot planete gehad, onder meer ’n ekstra ysreus, in ’n ketting van middelbarebeweging-resonansies. Die resonansieketting is sowat 400 miljoen jaar ná die vorming van die Sonnestelsel verbreek. In plaas van om in die skyf gewerp te word, het die ysreus eers verskeie astronomiese eenhede na buite geskuif. Hierdie migrasie het eindelik tot ’n resonansiekruising gelei wat die wentelbane van die planete gedestabiliseer het. Die ekstra ysreus is deur Saturnus na binne gewerp waar dit ’n paar wisselwerkings met Jupiter gehad het voordat dit eindelik uit die Sonnestelsel gewerp is. Die oorblywende planete het daarna hul migrasie voortgesit tot die skyf planetesimale byna uitgeput was, met klein fragmente wat op verskeie plekke oorgebly het.

Net soos in die oorspronklike Nice-model is voorwerpe in resonansies met Neptunus vasgevang tydens die planeet se uitwaartse migrasie. Sommige het in dié resonansies gebly en ander het wentelbane met ’n groter helling en kleiner eksentrisiteit ontwikkel. Laasgenoemde se wentelbane het gestabiliseer en hulle het die dinamies warm klassieke gordel gevorm. Die warm gordel se baanhellingverspreiding kan gereproduseer word as Neptunus oor ’n tydskaal van 30 miljoen jaar van 24 tot 30 AE migreer het. As Neptunus tot by 28 AE migreer, het dit ’n swaartekragwisselwerking met die ysreus. Voorwerpe wat uit die koue gordel in ’n 1:2-middelbarebeweging-resonansie met Neptunus vasgevang word, word agtergelaat as ’n plaaslike konsentrasie by 44 AE wanneer hierdie wisselwerking veroorsaak dat Neptunus se semihoofas uitwaarts spring. Die liggame wat in die koue gordel geskuif word, sluit ’n paar losweg verbonde dubbelvoorwerpe in wat ontstaan het in ’n posisie wat nader as die koue gordel se huidige ligging was.

As Neptunus se eksentrisiteit klein bly tydens dié wisselwerking, word die chaotiese evolusie van wentelbane van die oorspronklike Nice-model vermy en ’n oer- koue gordel word bewaar. In die latere fases van Neptunus se migrasie verwyder die gevolge van middelbarebeweging-resonansies die voorwerpe met ’n groter eksentrisiteit uit die koue gordel, en snoei so die eksentrisiteitverspreiding.

Die infrarooispektra van beide Eris en Pluto, wat hul ooreenstemmende metaanabsorpsielyne wys.
’n Kunstenaarsvoorstelling van die plutino en moontlik voormalige C-tipe-asteroïde 2004 EW95.

Omdat Kuipergordelvoorwerpe ver weg van die Son en die meeste planete geleë is, word geglo hulle is relatief onveranderd gelaat deur die prosesse wat ander voorwerpe in die Sonnestelsel gevorm en verander het. As hul samestelling dus vasgestel kan word, kan dit baie inligting oor die samestelling van die vroegste Sonnestelsel verskaf. Weens hul klein grootte en uiterse afstand van die Aarde af, is dit moeilik om die chemiese samestelling van KGV's te bepaal. Die belangrikste manier waarop sterrekundiges die samestelling van ’n hemelliggaam vasstel, is deur spektroskopie. Wanneer ’n voorwerp se lig opgebreek word in die samestellende kleure, word ’n beeld soortgelyk aan ’n reënboog gevorm. Die beeld word ’n "spektrum" genoem. Verskillende stowwe absorbeer lig by verskillende golflengtes, en wanneer die spektrum van ’n spesifieke voorwerp ontrafel word, verskyn donker lyne, bekend as absorpsielyne, waar die stowwe in die voorwerp daardie spesifieke golflengte lig geabsorbeer het. Elke element of samestelling het sy eie unieke spektroskopiese handtekening en deur ’n voorwerp se hele spektrale "vingerafdruk" te lees, kan sterrekundiges vasstel uit watter stowwe dit bestaan.

Ontledings dui daarop dat KGV's saamgestel is uit ’n mengsel van rots en verskeie yse soos water, metaan en ammoniak. Die gordel se temperatuur is net sowat 50 K, en dus bly baie verbindings solied wat nader aan die Son gasagtig sou wees. Die digtheid en rots-ys-dele van net ’n klein aantal voorwerpe waarvan die deursnee en massa bepaal is, is bekend. Die deursnee kan bepaal word met ’n beeld deur ’n hoëresolusieteleskoop, soos die Hubble-ruimteteleskoop, tydens ’n okkultasie (wanneer ’n voorwerp voor ’n ster verbybeweeg) of meestal deur ’n voorwerp se albedo te gebruik wat uit sy infrarooi-emissies bereken is. Die massa word bepaal deur die semihoofas en periode van satelliete te gebruik, en dus is net ’n paar dubbelvoorwerpe s’n bekend. Die digtheid wissel van minder as 0,4 tot 2,6 g/cm3. Die voorwerpe met die kleinste digtheid bestaan waarskynlik grootliks uit ys en is taamlik poreus. Die digste voorwerpe bestaan waarskynlik uit rots en ’n dun yskors. Daar is ’n neiging dat klein voorwerpe ’n lae digtheid het en die grootste voorwerpe ’n groot digtheid. ’n Moontlike verklaring hiervoor is dat ys van die oppervlak verlore gegaan het toe kleiner voorwerpe teen mekaar gebots het om die grootste voorwerpe te vorm.

Aanvanklik was gedetailleerde ontledings van KGV's onmoontlik, en sterrekundiges het net die mees basiese feite oor hul samestelling geweet, soos hul kleur. Dié eerste data het ’n groot reeks kleure onder KGV's getoon, van ’n neutrale grys tot dieprooi. Dit het daarop gedui dat hul oppervlakke uit ’n groot verskeidenheid samestellings bestaan, van vuil yse tot koolwaterstof. Dit het sterrekundiges verstom, want hulle het verwag KGV's sal almal donker wees, omdat hulle die meeste van die vlugtige yse op hul oppervlak sou verloor het weens kosmiese straling. Verskeie oplossings is voorgestel, soos die invloed van botsings en die vrylating van gasse. Jewitt en Luu se spektrale ontleding van die bekende KGV's in 2001 het gewys die kleurverskille is te groot om te verduidelik aan die hand van toevallige botsings. Die Son se straling het vermoedelik metaan op die oppervlak van KGV's chemies verander en produkte soos toliene gevorm. Makemake bevat ’n aantal koolwaterstowwe wat ontstaan het vanweë die straling van metaan, insluitende etaan, etileen en asetileen.

Hoewel die meeste KGV's steeds min spektrale inligting verskaf weens hul dofheid, was daar al ’n paar suksesse in die bepaling van hul samestelling. In 1996 het Robert H. Brown et al. spektroskopiese data verkry oor die KGV 1993 SC, wat onthul het sy oppervlaksamestelling stem merkwaardig ooreen met dié van Pluto, sowel as Neptunus se maan Triton, met groot hoeveelhede metaanys. Die meeste kleiner voorwerpe se kleur en soms albedo is bepaal. Dié voorwerpe val hoofsaaklik in twee kategorieë: grys met ’n lae albedo en baie rooi met ’n hoër albedo. Die verskil in kleur en albedo is moontlik vanweë die behoud of verlies van waterstofsulfied (H2S) op die oppervlak – die oppervlak van dié wat ver genoeg van die Son af ontstaan het om H2S te behou, word rooi vanweë bestraling.

Die grootste KGV's, soos Pluto en Quaoar, se oppervlak is ryk aan vlugtige samestellings soos metaan, stikstof en koolstofmonoksied; die teenwoordigheid van hierdie molekules is waarskynlik vanweë hul matige dampdruk in die 30-50 K-temperatuurstreek van die Kuipergordel. Dit laat die samestellings per geleentheid van die oppervlak af kook en dan weer terugval as sneeu. Samestellings met ’n hoër kookpunt sal solied bly. Die relatiewe oorvloed van hierdie drie samestellings in die grootste KGV's hou direk verband met die liggame se oppervlakswaartekrag en omringende temperatuur, wat bepaal watter van die stowwe hulle kan behou. Waterys is al in verskeie KGV's opgespoor, insluitende lede van die Haumea-familie soos 1996 TO66, middelgroot voorwerpe soos 38628 Huya en 20000 Varuna, en ’n paar klein voorwerpe.

Ondanks sy grootte is die gesamentlike massa van die Kuipergordel relatief klein. Dit word geraam op tussen125 en110 van die Aarde se massa. Daarteenoor dui modelle oor die vorming van die Sonnestelsel op ’n gesamentlike massa van 50 aardmassas. Hierdie vermiste >99% van die massa kan nouliks geïgnoreer word, want dit is nodig vir die samepakking van KGV's met ’n deursnee van meer as 100 km. As die Kuipergordel altyd so ’n klein digtheid gehad het, sou hierdie voorwerpe eenvoudig nie kon gevorm het deur die botsing en samesmelting van kleiner planetesimale nie. Verder dui die huidige wentelbane se eksentrisiteit en baanhelling daarop dat botsing taamlik "gewelddadig" was, en dit sou gelei het tot vernietiging eerder as samepakking.

Dit lyk of die huidige voorwerpe in die gordel nader aan die Son ontstaan het of dat die een of ander meganisme die oorspronklike massa verstrooi het. Neptunus se huidige invloed is te klein om so ’n enorme verstrooiing te verduidelik, hoewel die Nice-model voorstel dit kon die gevolg van ’n massa-uitwerping in die verlede gewees het. Hoewel dit nie ’n uitgemaakte saak is nie, sluit hipoteses in ’n verbygaande ster of die fynmaal van kleiner voorwerpe deur botsings in stofdeeltjies klein genoeg om deur sonstraling beïnvloed te word. Die omvang van massaverlies deur sulke botsings word egter beperk deur die teenwoordigheid van losweg verbonde dubbelvoorwerpe in die koue skyf, wat waarskynlik deur botsings uitmekaargedryf sou word.

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Verstrooide skyf.
’n Vergelyking van die wentelbane van VSV's (swart), klassieke KGV's (blou) en 2:5-resonansievoorwerpe (groen). Die wentelbane van ander KGV's is grys. (Wentelasse is opgelyn vir ’n vergelyking.)

Die verstrooide skyf is ’n streek met min voorwerpe. Dit oorvleuel met die Kuipergordel, maar strek tot verder as 100 AE. Verstrooideskyfvoorwerpe (VSV's) se wentelbane is baie ellipties. Die meeste modelle van die Sonnestelsel se ontstaan wys dat beide KGV's en VSV's eers in ’n oergordel ontstaan het en later deur swaartekragwisselwerkings, veral met Neptunus, uitwaarts gedruk is – sommige in stabiele wentelbane (die KGV's) en ander in onstabiele wentelbane (die VSV's). Vanweë sy onstabiliteit word die verstrooide skyf beskou as die bron van baie van die Sonnestelsel se kortperiodekomete. Hul dinamiese wentelbane dryf hulle soms na die binneste Sonnestelsel, waar hulle eers sentoure en dan kortperiodekomete word.

Volgens die Kleinplaneetsentrum, wat amptelik alle trans-Neptunus-voorwerpe katalogiseer, is ’n KGV streng gesproke enige voorwerp wat eksklusief in die Kuipergordel voorkom, ongeag sy oorsprong of samestelling. Liggame buite die gordel word as verstrooide voorwerpe geklassifiseer. In sommige wetenskaplike kringe het die term "Kuipergordelvoorwerp" sinoniem geword met enige ysagtige kleinplaneet in die buitenste Sonnestelsel wat vermoedelik deel van die aanvanklike klas was, al was sy wentelbaan tydens die grootste deel van die Sonnestelsel se geskiedenis buite die Kuipergordel (byvoorbeeld in die verstrooide skyf). Hulle noem VSV's dikwels "verstrooide Kuipergordelvoorwerpe". Eris, wat ’n groter massa as Pluto het, word dikwels ’n KGV genoem, maar is tegnies gesproke ’n VSV. Sterrekundiges het nog nie konsensus bereik oor die presiese definisie van die Kuipergordel nie.

Die sentoure, wat gewoonlik nie as deel van die Kuipergordel beskou word nie, is vermoedelik ook verstrooide voorwerpe. Die enigste verskil is dat hulle na binne verstrooi is en nie na buite nie. Die Kleinplaneetsentrum groepeer die sentoure en VSV's saam as verstrooide voorwerpe.

Triton

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Triton (maan).
Neptunus se maan Triton.

Daar word geglo Neptunus het tydens sy migrasie ’n groot KGV, Triton, in ’n wentelbaan vasgevang. Dit is die enigste maan in die Sonnestelsel met ’n retrograde wentelbaan (dit wentel in die teenoorgestelde rigting as waarin Neptunus roteer). Dit dui daarop Triton was ’n ten volle ontwikkelde liggaam toe dit uit die omringende ruimte vasgevang is, anders as die mane van Jupiter, Saturnus en Uranus, wat waarskynlik uit die roterende skywe materiaal om die planete ontstaan het.

Dit is nie maklik om ’n voorwerp gravitasioneel vas te vang nie: Die voorwerp moet eers genoegsaam vertraag word sodat dit deur die groter voorwerp se swaartekrag vasgevang kan word. ’n Moontlike verduideliking is dat Triton deel van ’n dubbelvoorwerp was (baie KGV's is dubbelvoorwerpe). Die uitwerping deur Neptunus van die ander lid van die dubbelvoorwerp kan verduidelik hoe Triton vasgevang is. Triton is 14% groter as Pluto en spektrale ontledings van albei wêrelde wys hul oppervlakke is grootliks uit dieselfde materiale saamgestel, soos metaan en koolstofmonoksied. Dit alles dui daarop dat Triton op ’n tyd ’n KGV was en dat dit tydens Neptunus se uitwaartse migrasie vasgevang is.

’n Vergelyking van 10 van die helderste TNV's – Pluto, Eris, Makemake, Haumea, Sedna,2002 MS4,2007 OR10, Quaoar, Salacia en Orcus – met die Aarde en Maan.

Sedert 2000 is ’n aantal KGV's ontdek met ’n deursnee van tussen 500 en 1 500 km, meer as die helfte van dié van Pluto (2 370 km). 50000 Quaoar, ’n klassieke PGV wat in 2002 ontdek is, het ’n deursnee van meer as 1 200 km. Makemake en Haumea, waarvan die ontdekking albei op 29 Julie 2005 aangekondig is, is nog groter. Ander voorwerpe, soos 28978 Ixion (in 2001 ontdek) en 20000 Varuna (2000), het ’n deursnee van rogweg 500 km.

Pluto

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Pluto.

Die ontdekking van hierdie groot KGV's in wentelbane soortgelyk aan dié van Pluto, het baie wetenskaplikes laat aflei Pluto verskil nie veel van ander lede van die Kuipergordel nie. Nie net is van hulle net so groot soos Pluto nie, maar hulle het ook natuurlike satelliete en min of meer dieselfde samestelling. (Metaan en koolstofmonoksied is op beide Pluto en die grootste KGV's gevind.) Net soos wat Ceres as ’n planeet beskou is voor die ontdekking van ander asteroïdes, is vermoed dat Pluto ook herklassifiseer sou word.

Die kwessie het ’n punt bereik met die ontdekking van Eris, ’n voorwerp in die verstrooide skyf naby die Kuipergordel, waarvan die massa 27% groter is as dié van Pluto. Die IAU was vir die eerste keer verplig om te definieer wat ’n planeet is – een van die kriteria is dat hy sy wentelbaan "skoon moes gevee het". Omdat Pluto sy wentelbaan met talle ander voorwerpe deel, is dit as lid van die Kuipergordel tot ’n dwergplaneet herklassifiseer.

Net vyf voorwerpe in die Sonnestelsel word tans (2018) deur die IAU as dwergplanete geklassifiseer: Ceres, Eris en die KGV's Pluto, Makemake en Haumea. 90482 Orcus, 28978 Ixion en baie ander KGV's is groot genoeg om in hidrostatiese ewewig te wees en die meeste sal waarskynlik kwalifiseer wanneer meer inligting oor hulle bekend is.

Satelliete

Die grootste ses TNV's (Eris, Pluto, 2007 OR10, Makemake, Haumea en Quaoar) het almal mane, en twee van hulle het meer as een. Daar is ook talle dubbelvoorwerpe (twee voorwerpe waarvan die massa genoeg ooreenstem dat hulle "om mekaar" wentel). Die bekendste voorbeeld is Pluto en Charon, maar daar word geraam dat sowat 11% van KGV's in pare voorkom.

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: New Horizons.
2014 MU69 van naderby, afgeneem deur New Horizons.

Die eerste ruimtetuig wat die Kuipergordel verken het, New Horizons, is op 19 Januarie 2006 gelanseer en het op 14 Julie 2015 by Pluto verbygevlieg. Daarna sou dit ander, verder voorwerpe in die gordel opspoor en ondersoek.

Die ligging van2014 MU69 en New Horizons se baan.

Op 15 Oktober 2014 is aangekondig die Hubble-ruimteteleskoop het drie teikens opgespoor wat die New Horizons-span voorlopig PT1 (potential target 1), PT2 en PT3 genoem het. Die voorwerpe se deursnee was na raming tussen 30 en 55 km, te klein om deur grondgebaseerde teleskope gesien te word. Hulle was tussen 43 en 44 AE van die Son af, wat beteken hulle sou in 2018/2019 bereik kon word.

Die aanvanklike raming dat hulle binne New Horizons se brandstofbegroting sou val, was onderskeidelik 100%, 7% en 97%. Almal was in die "koue" klassieke Kuipergordel (voorwerpe met klein baanhellings en-eksentrisiteite), en dus baie verskillend van Pluto. PT1, wat nou die parmanente naam(486958) 2014 MU69 het, was die voorwerp met die gunstigste posisie. Dit het ’n magnitude van 26,8, ’n deursnee van 30-45 km en is op 1 Januarie 2019 bereik. Nadat genoeg inligting oor hul wentelbane verskaf is, het die Kleinplaneetsentrum die amptelike name2014 MU69 (PT1),2014 OS393 (PT2) en2014 PN70 (PT3) aan die drie teikens gegee. In 2014 is ’n vierde moontlike teiken,2014 MT69, uitgeskakel ná nadere ondersoek. PT2 is ook voor die Pluto-verbyvlug uitgeskakel.

Vlugaanpassings is in Oktober en November 2015 aangebring, wat ’n verbyvlug van2014 MU69, informeel bekend as Ultima Thule, moontlik gemaak het. Ultima Thule is 31 km lank. Dit is ’n kontakdubbelvoorwerp wat uit twee lobbe van 19 en 14 km breed bestaan wat met hul hoofasse langs aan mekaar verbind is. Dit lyk of die groter lob ’n samestelling van agt kleiner voorwerpe, elk sowat 5 km breed, is wat saamgesmelt het voordat die twee lobbe met mekaar in aanraking gekom het. Dit het vermoedelik nie groot versteurings ondergaan nie en is dus een van die primitiefste voorwerpe bekend.

Puinskywe om die sterre HD 139664 en HD 53143. Die swart sirkels verberg die sterre sodat die puinskywe gesien kan word.

Teen 2006 het sterrekundiges puinskywe wat vermoedelik Kuipergordelagtige strukture is, om nege sterre benewens die Son ontleed.

Dit lyk of daar twee kategorieë is: breë gordels met ’n radius van meer as 50 AE en smal gordels (moontlik soos dié in die Sonnestelsel) met ’n radius van tussen 20 en 30 AE en relatief skerp grense. Verder het 15-20% van sontipe sterre ’n waarneembare infrarooi-oormaat, wat kan dui op enorme Kuipergordelagtige strukture.

Die meeste puinskywe om ander sterre is redelik jonk, maar dié op die twee foto's regs, wat in Januarie 2006 deur die Hubble-ruimteteleskoop geneem is, is oud genoeg (rofweg 300 miljoen jaar) dat dit in stabiele konfigurasies gevestig is. Op die linkerkantse foto is ’n breë gordel van bo af gesien en regs is ’n beeld van ’n smal gordel van die kant af.

Rekenaarsimulasies van die Kuipergordel dui daarop dat dit, toe dit jonger was, gelyk het soos die smal ringe wat om jonger sterre gesien kan word.

  1. (en) S. Alan Stern (1997). . Geophysical, Astrophysical, and Planetary Sciences, Space Science Department, Southwest Research Institute. Besoek op2007-06-01.
  2. Audrey Delsanti and David Jewitt. (PDF). Institute for Astronomy, University of Hawaii (in Engels). Geargiveer vanaf (PDF) op 31 Maart 2010. Besoek op9 Maart 2007.
  3. (en) Krasinsky, G. A. (2002). . Icarus. 158 (1): 98–105. doi:.Onbekende parameter |month= geïgnoreer (help);Onbekende parameter |coauthors= geïgnoreer (help)
  4. Jewitt, David; Luu, Jane (1993). "Discovery of the candidate Kuiper belt object 1992 QB1". Nature. 362 (6422): 730–732. Bibcode:. doi:.
  5. 13 November 2014 op Wayback Machine
  6. Levison, Harold F.; Donnes, Luke (2007). "Comet Populations and Cometary Dynamics". In Lucy Ann Adams McFadden; Paul Robert Weissman; Torrence V. Johnson (reds.). Encyclopedia of the Solar System (2nd uitg.). Amsterdam; Boston: Academic Press. pp. 575–588. ISBN 0-12-088589-1.
  7. Gérard Faure (2004). (in Engels). Geargiveer vanaf op 5 Mei 2009. Besoek op1 Junie 2007.
  8. Craig B. Agnor & Douglas P. Hamilton (2006). (PDF). Nature (in Engels). Geargiveer vanaf (PDF) op 23 November 2009. Besoek op20 Junie 2006.
  9. Randall 2015, p. 106.
  10. . International Comet Quarterly (in Engels). vanaf die oorspronklike op 8 Oktober 2019. Besoek op24 Oktober 2010.
  11. Davies, John K.; McFarland, J.; Bailey, Mark E.; Marsden, Brian G.; Ip, W. I. (2008). "The Early Development of Ideas Concerning the Transneptunian Region". In M. Antonietta Baracci; Hermann Boenhardt; Dale Cruikchank; Alessandro Morbidelli (reds.). (PDF). University of Arizona Press. pp. 11–23.
  12. Davies, John K. (2001). Beyond Pluto: Exploring the outer limits of the solar system. Cambridge University Press. xii.
  13. Davies, p. 2
  14. David Jewitt. . University of Hawaii (in Engels). vanaf die oorspronklike op 12 Februarie 2019. Besoek op14 Junie 2007.
  15. Davies, p. 14
  16. Rao, M. M. (1964). (PDF). Proceedings of the National Academy of Sciences. 51 (5): 771–774. Bibcode:. doi:. PMC.
  17. CT Kowal; W Liller; BG Marsden (1977). "The discovery and orbit of /2060/ Chiron". In: Dynamics of the solar system; Proceedings of the Symposium. Hale Observatories, Harvard–Smithsonian Center for Astrophysics. 81: 245. Bibcode:.
  18. JV Scotti; DL Rabinowitz; CS Shoemaker; EM Shoemaker; DH Levy; TM King; EF Helin; J Alu; K Lawrence; RH McNaught; L Frederick; D Tholen; BEA Mueller (1992). "1992 AD". IAU Circ. 5434: 1. Bibcode:.
  19. Horner, J.; Evans, N. W.; Bailey, Mark E. (2004). "Simulations of the Population of Centaurs I: The Bulk Statistics". MNRAS. 354 (3): 798–810. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  20. Davies p. 38
  21. David Jewitt (2002). "From Kuiper Belt Object to Cometary Nucleus: The Missing Ultrared Matter". The Astronomical Journal. 123 (2): 1039–1049. Bibcode:. doi:.
  22. Oort, J. H. (1950). "The structure of the cloud of comets surrounding the Solar System and a hypothesis concerning its origin". Bull. Astron. Inst. Neth. 11: 91. Bibcode:.
  23. Randall 2015, p. 105.
  24. Davies p. 39
  25. JA Fernández (1980). "On the existence of a comet belt beyond Neptune". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 192: 481–491. Bibcode:. doi:.
  26. M. Duncan; T. Quinn & S. Tremaine (1988). "The origin of short-period comets". Astrophysical Journal. 328: L69. Bibcode:. doi:.
  27. Davies p. 191
  28. Davies p. 50
  29. Davies pp. 57, 62
  30. BS Marsden; Jewitt, D.; Marsden, B. G. (1993). "1993 FW". IAU Circ. Minor Planet Center. 5730: 1. Bibcode:.
  31. Davies p. 199
  32. Clyde Tombaugh, "The Last Word", Letters to the Editor, Sky & Telescope, Desember 1994, p. 8
  33. M. C. De Sanctis; M. T. Capria & A. Coradini (2001). "Thermal Evolution and Differentiation of Edgeworth-Kuiper Belt Objects". The Astronomical Journal. 121 (5): 2792–2799. Bibcode:. doi:.
  34. . American Scientists.org (in Engels). 2003. Geargiveer vanaf op 18 Januarie 2017. Besoek op23 Junie 2007.
  35. Michael E. Brown; Margaret Pan (2004). "The Plane of the Kuiper Belt". The Astronomical Journal. 127 (4): 2418–2423. Bibcode:. doi:.
  36. Petit, Jean-Marc; Morbidelli, Alessandro; Valsecchi, Giovanni B. (1998). (PDF). Besoek op23 Junie 2007.
  37. Lunine, J. (2003). (PDF). Besoek op23 Junie 2007.
  38. Jewitt, D. (Februarie 2000). (in Engels). vanaf die oorspronklike op 29 September 2018. Besoek op23 Junie 2007.
  39. Murdin, P. (2000). "Cubewano". The Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics. Bibcode:. doi:. ISBN 0-333-75088-8.
  40. Elliot, J. L.; et al. (2005). (PDF). The Astronomical Journal. 129: 1117–1162. Bibcode:. doi:.
  41. (in Engels). International Astronomical Union. vanaf die oorspronklike op 22 September 2009. Besoek op17 November 2008.
  42. Petit, J.-M.; Gladman, B.; Kavelaars, J. J.; Jones, R. L.; Parker, J. (2011). (PDF). EPSC-DPS Joint Meeting (October 2–7, 2011).
  43. Levison, Harold F.; Morbidelli, Alessandro (2003). "The formation of the Kuiper belt by the outward transport of bodies during Neptune's migration". Nature. 426 (6965): 419–421. Bibcode:. doi:. PMID .
  44. Stephens, Denise C.; Noll, Kieth S. (2006). . The Astronomical Journal. 130 (2): 1142–1148. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  45. Fraser, Wesley C.; Brown, Michael E.; Morbidelli, Alessandro; Parker, Alex; Batygin, Konstantin (2014). . The Astrophysical Journal. 782 (2): 100. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  46. Levison, Harold F.; Stern, S. Alan (2001). . The Astronomical Journal. 121 (3): 1730–1735. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  47. Morbidelli, Alessandro (2005). "Origin and Dynamical Evolution of Comets and their Reservoirs". [astro-ph].
  48. Parker, Alex H.; Kavelaars, J. J.; Petit, Jean-Marc; Jones, Lynne; Gladman, Brett; Parker, Joel (2011). . The Astrophysical Journal. 743 (1): 1. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  49. . Minor Planet Center (in Engels). vanaf die oorspronklike op 18 Januarie 2018. Besoek op23 Junie 2007.
  50. Chiang; et al. (2003). "Resonance Occupation in the Kuiper Belt: Case Examples of the 5:2 and Trojan Resonances". The Astronomical Journal. 126 (1): 430–443. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  51. Wm. Robert Johnston (2007). (in Engels). vanaf die oorspronklike op 19 Oktober 2019. Besoek op23 Junie 2007.
  52. Davies p. 104
  53. Davies p. 107
  54. E. I. Chiang & M. E. Brown (1999). (PDF). Besoek op1 Julie 2007.
  55. Bernstein, G. M.; Trilling, D. E.; Allen, R. L.; Brown, K. E.; Holman, M.; Malhotra, R. (2004). "The size distribution of transneptunian bodies". The Astronomical Journal. 128 (3): 1364–1390. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  56. Michael Brooks (2007). . NewScientistSpace.com. Besoek op23 Junie 2007.
  57. Govert Schilling (2008). . New Scientist (in Engels). vanaf die oorspronklike op 20 April 2015. Besoek op8 Februarie 2008.
  58. . Astronomy Magazine (in Engels). 9 November 2015. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019.
  59. Cuzzi, Jeffrey N.; Hogan, Robert C.; Bottke, William F. (2010). . Icarus. 208 (2): 518–538. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  60. Levison, Harold F.; Morbidelli, Alessandro; Van Laerhoven, Christa; Gomes, R. (2008). "Origin of the structure of the Kuiper belt during a dynamical instability in the orbits of Uranus and Neptune". Icarus. 196 (1): 258–273. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  61. Hansen, K. (7 Junie 2005). . Geotimes (in Engels). vanaf die oorspronklike op 28 Maart 2020. Besoek op26 Augustus 2007.
  62. Tsiganis, K.; Gomes, R.; Morbidelli, Alessandro; Levison, Harold F. (2005). "Origin of the orbital architecture of the giant planets of the Solar System". Nature. 435 (7041): 459–461. Bibcode:. doi:. PMID .
  63. Thommes, E. W.; Duncan, M. J.; Levison, Harold F. (2002). "The Formation of Uranus and Neptune among Jupiter and Saturn". The Astronomical Journal. 123 (5): 2862–2883. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  64. Parker, Alex H.; Kavelaars, J. J. (2010). . The Astrophysical Journal Letters. 722 (2): L204–L208. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  65. Lovett, R. (2010). "Kuiper Belt may be born of collisions". Nature. doi:.
  66. Nesvorný, David; Morbidelli, Alessandro (2012). . The Astronomical Journal. 144 (4): 117. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  67. Nesvorný, David (2015). . The Astronomical Journal. 150 (3): 73. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  68. Nesvorný, David (2015). . The Astronomical Journal. 150 (3): 68. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  69. Fraser, Wesley; and 21 others (2017). . Nature Astronomy. 1: 0088. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  70. Wolff, Schuyler; Dawson, Rebekah I.; Murray-Clay, Ruth A. (2012). . The Astrophysical Journal. 746 (2): 171. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  71. Morbidelli, A.; Gaspar, H. S.; Nesvorny, D. (2014). . Icarus. 232: 81–87. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  72. . www.eso.org (in Engels). vanaf die oorspronklike op 31 Mei 2019. Besoek op12 Mei 2018.
  73. Brown, Michael E. (2012). . Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 40 (1): 467–494. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  74. David C. Jewitt & Jane Luu (2004). (PDF). Geargiveer vanaf (PDF) op 21 Junie 2007. Besoek op21 Junie 2007.
  75. Dave Jewitt (2004). . University of Hawaii (in Engels). vanaf die oorspronklike op 18 Januarie 2017. Besoek op21 Junie 2007.
  76. Jewitt, David; Luu, Jane (1998). "Optical-Infrared Spectral Diversity in the Kuiper Belt". The Astronomical Journal. 115 (4): 1667–1670. Bibcode:. doi:.
  77. Davies p. 118
  78. Jewitt, David C.; Luu, Jane X. (2001). "Colors and Spectra of Kuiper Belt Objects". The Astronomical Journal. 122 (4): 2099–2114. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  79. Brown, R. H.; Cruikshank, DP; Pendleton, Y; Veeder, GJ (1997). "Surface Composition of Kuiper Belt Object 1993SC". Science. 276 (5314): 937–9. Bibcode:. doi:. PMID .
  80. Wong, Ian; Brown, Michael E. (2017). "The bimodal color distribution of small Kuiper Belt objects". The Astronomical Journal. 153 (4): 145. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  81. Brown, Michael E.; Blake, Geoffrey A.; Kessler, Jacqueline E. (2000). "Near-Infrared Spectroscopy of the Bright Kuiper Belt Object 2000 EB173". The Astrophysical Journal. 543 (2): L163. Bibcode:. CiteSeerX. doi:.
  82. Licandro; Oliva; Di MArtino (2001). "NICS-TNG infrared spectroscopy of trans-neptunian objects 2000 EB173 and 2000 WR106". Astronomy and Astrophysics. 373 (3): L29. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  83. Gladman, Brett; et al. (Augustus 2001). "The structure of the Kuiper belt". Astronomical Journal. 122 (2): 1051–1066. Bibcode:. doi:.
  84. Nesvorný, David; Vokrouhlický, David; Bottke, William F.; Noll, Keith; Levison, Harold F. (2011). . The Astronomical Journal. 141 (5): 159. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  85. . IAU: Minor Planet Center (in Engels). vanaf die oorspronklike op 29 Junie 2017. Besoek op27 Oktober 2010.
  86. David Jewitt (2005). . University of Hawaii (in Engels). vanaf die oorspronklike op 2 Julie 2017. Besoek op16 Julie 2006.
  87. Encrenaz, Thérèse; Kallenbach, R.; Owen, T.; Sotin, C. (2004). . NASA Ames Research Center. Springer. ISBN 978-1-4020-3362-9. Besoek op23 Junie 2007.
  88. Mike Brown (2007). . Caltech (in Engels). vanaf die oorspronklike op 25 Mei 2014. Besoek op14 Junie 2007.
  89. (PDF). International Astronomical Union. 2006.
  90. . eightplanets.net (in Engels). vanaf die oorspronklike op 15 Mei 2019. Besoek op23 Junie 2007.
  91. John Stansberry; Will Grundy; Mike Brown; Dale Cruikshank; John Spencer; David Trilling; Jean-Luc Margot (2007). "Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects: Constraints from Spitzer Space Telescope".
  92. . IAU (in Portugees). 2006. Geargiveer vanaf op 27 Augustus 2008. Besoek op26 Oktober 2007.
  93. Agnor, C.B.; Hamilton, D.P. (2006). (PDF). Nature. 441 (7090): 192–4. Bibcode:. doi:. PMID .
  94. . NASA – New Frontiers Program. Geargiveer vanaf op April 15, 2015. Besoek opApril 15, 2015.
  95. Brown, Dwayne; Villard, Ray (15 Oktober 2014). . Nasa (in Galisies). vanaf die oorspronklike op 6 April 2020. Besoek op16 Oktober 2014.
  96. Lakdawalla, Emily (15 Oktober 2014). . Planetary Society blog (in Engels). Planetary Society. vanaf die oorspronklike op 26 September 2019. Besoek op15 Oktober 2014.
  97. . press release (in Engels). Johns Hopkins Applied Physics Laboratory. 15 Oktober 2014. vanaf die oorspronklike op 31 Maart 2017. Besoek op16 Oktober 2014.
  98. Wall, Mike (15 Oktober 2014). (in Engels). Space.com. vanaf die oorspronklike op 6 April 2020. Besoek op15 Oktober 2014.
  99. Stromberg, Joseph (14 April 2015). . Vox (in Engels). vanaf die oorspronklike op 6 April 2020. Besoek op14 April 2015.
  100. Corey S. Powell (29 Maart 2015). . Discover (in Engels). vanaf die oorspronklike op 16 November 2019.
  101. (PDF). USRA-Houston. 2015. Geargiveer vanaf (PDF) op 3 Maart 2016.
  102. McKinnon, Mika (28 Augustus 2015). (in Engels). vanaf die oorspronklike op 24 Augustus 2016.
  103. Grossman, Lisa (18 Maart 2019). (in Engels). vanaf die oorspronklike op 9 April 2019. Besoek op23 Maart 2019.
  104. Stern, S. A.; Weaver, H. A.; Spencer, J. R.; Olkin, C. B.; Gladstone, G. R.; Grundy, W. M.; Moore, J. M.; Cruikshank, D. P.; Elliott, H. A.; McKinnon, W. B.; et al. (17 Mei 2019). . Science. 364 (6441). doi:.
  105. . YouTube (in Engels). Lunar and Planetary Institute. 21 Maart 2019. vanaf die oorspronklike op 29 Februarie 2020.
  106. Kalas, Paul; Graham, James R.; Clampin, Mark C.; Fitzgerald, Michael P. (2006). "First Scattered Light Images of Debris Disks around HD 53143 and HD 139664". The Astrophysical Journal. 637: L57. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  107. Trilling, D. E.; Bryden, G.; Beichman, C. A.; Rieke, G. H.; Su, K. Y. L.; Stansberry, J. A.; Blaylock, M.; Stapelfeldt, K. R.; Beeman, J. W.; Haller, E. E. (February 2008). "Debris Disks around Sun-like Stars". The Astrophysical Journal. 674 (2): 1086–1105. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  108. (in Engels). 2006. vanaf die oorspronklike op 9 Julie 2016. Besoek op1 Julie 2007.
  109. Kuchner, M. J.; Stark, C. C. (2010). "Collisional Grooming Models of the Kuiper Belt Dust Cloud". The Astronomical Journal. 140 (4): 1007–1019. arXiv:. Bibcode:. doi:.

Bibliografie

  • Randall, Lisa (2015). Dark Matter and the Dinosaurs. New York: Ecco/HarperCollins Publishers. ISBN 978-0-06-232847-2.AS1-onderhoud: ref=harv (link)
    • by
    • ; wys die Kuipergaping
    • SPACE.com: (Sara Goudarzi) 15 Augustus 2006

    Publikasie datum: Augustus 08, 2021

    kuipergordel, soms, edgeworth, genoem, streek, sonnestelsel, anderkant, planete, strek, wentelbaan, neptunus, astronomiese, eenhede, ongeveer, streek, soortgelyk, asteroïdegordel, hoewel, aansienlik, groter, keer, breër, massa, keer, groot, soos, asteroïdegord. Die Kuipergordel soms ook die Edgeworth Kuipergordel genoem is n streek in die Sonnestelsel anderkant die planete wat strek van die wentelbaan van Neptunus 30 astronomiese eenhede AE van die Son af tot ongeveer 50 AE 1 Die streek is soortgelyk aan die asteroidegordel hoewel dit aansienlik groter is 20 keer breer en met n massa van 20 tot 200 keer so groot 2 3 Soos die asteroidegordel bestaan die Kuipergordel uit klein voorwerpe oorblyfsels van toe die Sonnestelsel gevorm het Terwyl die hemelliggame in die asteroidegordel hoofsaaklik uit rots en metaal bestaan is die Kuipergordel se voorwerpe grootliks saamgestel uit bevrore vlugtige stowwe of yse soos metaan ammoniak en water Die Kuipergordel is die tuiste van minstens drie dwergplanete Pluto Haumea en Makemake Dit is genoem na die Nederlands Amerikaanse sterrekundige Gerard Kuiper hoewel hy nie die bestaan daarvan voorspel het nie Die vier buiteplanete en ander verafgelee voorwerpe in die Sonnestelsel Son Jupiter trojane Gasreuse J S U N Sentoure Kuipergordel Verstrooide skyf Neptunus trojane In 1992 is Albion ontdek dit was die eerste Kuipergordelvoorwerp KGV naas Pluto en Charon 4 Sedertdien het die aantal ontdekte KGV s tot meer as duisend gegroei en daar word geglo dat meer as 100 000 KGV s n deursnee van meer as 100 km het 5 Daar is oorspronklik geglo die Kuipergordel is die bron van kortperiodekomete met n wentelbaan wat minder as 200 jaar duur om te voltooi Studies sedert die middel 1990 s het egter gewys die Kuipergordel is dinamies stabiel en dat die verstrooide skyf n dinamies aktiewe streek wat 4 5 miljard jaar gelede deur die uitwaartse beweging van Neptunus geskep is 6 die ware oorsprong is 6 Verstrooideskyfvoorwerpe soos Eris is KGV agtige liggame met uiters groot wentelbane wat hulle tot 100 AE van die Son af neem Die Kuipergordel word onderskei van die teoretiese Oortwolk wat duisend keer verder is Die voorwerpe in die Kuipergordel verstrooide skyf en Oortwolk word saam Trans Neptunus voorwerpe TNV s genoem 7 Een van Neptunus se natuurlike satelliete Triton is waarskynlik n KGV wat deur die planeet in n wentelbaan vasgevang is 8 Met n deursnee van meer as 2 000 km is die dwergplaneet Pluto die grootste lid van die Kuipergordel Dit is ook die naasgrootste TNV naas Eris in die verstrooide skyf Pluto wat aanvanklik as n planeet geklassifiseer is maar sedert 2006 n dwergplaneet is omdat dit as n KGV beskou word se samestelling is soortgelyk aan die van baie ander voorwerpe in die Kuipergordel en sy wentelperiode is kenmerkend van n klas KGV s bekend as plutino s wat dieselfde 2 3 baanresonansie met Neptunus het Die New Horizons ruimtetuig het die KGV 486958 2014 MU69 op 1 Januarie 2019 aangedoen na sy verbyvlug van Pluto op 14 Julie 2015 Inhoud 1 Geskiedenis 1 1 Hipoteses 1 2 Ontdekking 1 3 Naam 2 Struktuur 2 1 Klassieke gordel 2 2 Resonansies 2 3 Kuiperkrans 3 Ontstaan 4 Samestelling van KGV s 5 Massa 6 Verstrooide voorwerpe 6 1 Triton 7 Grootste KGV s 7 1 Pluto 7 2 Satelliete 8 Verkenning 9 Ekstrasolere Kuipergordels 10 Verwysings 10 1 Bibliografie 11 Eksterne skakelsGeskiedenis WysigNa die ontdekking van Pluto in 1930 is daar gegis die voorwerp kom nie alleen in die gebied voor nie Die bestaan van die Kuipergordel in verskeie vorme is dekades lank voorspel Eers in 1992 is die eerste regstreekse bewys van sy bestaan gevind Die aantal voorspellings en die verskeidenheid daarvan het gelei tot onsekerheid oor wie presies die eer moet kry dat hulle dit eerste voorgestel het 9 Hipoteses Wysig Gerard Kuiper na wie die gordel genoem is Die eerste sterrekundige wat die bestaan van Trans Neptunus voorwerpe voorspel het was Frederick C Leonard Kort na Pluto se ontdekking deur Clyde Tombaugh in 1930 het Leonard gewonder of dit nie die eerste van n reeks sulke voorwerpe is en of die ander voorwerpe nie nog ontdek moes word nie 10 In dieselfde jaar het die sterrekundige Armin O Leuschner voorgestel Pluto is dalk een van baie langperiodevoorwerpe wat nog ontdek moet word 11 In 1943 het Kenneth Edgeworth n hipotese voorgestel dat die materiaal in die streek anderkant Neptunus in die aanvanklike sonnewel te wydverspreid was om planete te vorm en dus talle kleiner voorwerpe gevorm het Daaruit het hy afgelei die streek anderkant die planete word beset deur n groot aantal relatief klein liggame 12 en dat een van hulle nou en dan uit sy eie sfeer dwaal en as n ongereelde besoeker sy opwagting in die binneste Sonnestelsel maak 13 en n komeet word Gerard Kuiper het in 1951 in Astrophysics A Topical Symposium gespekuleer dat n soortgelyke skyf vroeg in die evolusie van die Sonnestelsel gevorm het maar hy het nie gedink dat so n gordel nog bestaan nie Kuiper het soos baie mense in die tyd veronderstel Pluto is so groot soos die Aarde en dat dit hierdie klein liggame uitwaarts na die Oortwolk of na buite die Sonnestelsel versprei het As hy reg was sou daar dus nie vandag n Kuipergordel gewees het nie 14 Die hipotese het in die volgende dekades verskeie vorme aangeneem In 1962 het die fisikus Al G W Cameron die bestaan van n enorme hoeveelheid klein voorwerpe aan die buitewyke van die Sonnestelsel voorgestel 15 In 1964 het Fred Whipple wat die bekende vuil sneeubal hipotese oor komete se voorkoms gewild gemaak het gemeen n komeetgordel kan groot genoeg wees om die beweerde afwykings in Uranus se wentelbaan te veroorsaak wat gelei het tot die soeke na Planeet X of minstens groot genoeg om die wentelbaan van bekende komete te beinvloed 16 Waarnemings het die hipotese verkeerd bewys 15 In 1977 het Charles Kowal 2060 Chiron ontdek Dit is n ysagtige planetoide in n wentelbaan tussen Saturnus en Uranus 17 In 1992 is nog n voorwerp 5145 Pholus in n soortgelyke wentelbaan ontdek 18 Vandag is dit bekend n groot groep komeetagtige liggame die sentoure bestaan in die streek tussen Jupiter en Neptunus Die sentoure se wentelbane is onstabiel en hulle het n dinamiese bestaan van n paar miljoen jaar 19 Sedert die ontdekking van Chiron in 1977 het sterrekundiges gespekuleer die sentoure moet dus gedurig deur die een of ander buitenste bron aangevul word 20 Verdere bewyse vir die bestaan van die Kuipergordel is later gevind met die bestudering van komete Dit was reeds n geruime tyd bekend dat komete n beperkte leeftyd het Terwyl hulle naby aan die Son beweeg veroorsaak die Son se hitte dat hul vlugtige oppervlakke in die ruimte verdamp en hulle word mettertyd kleiner Die feit dat hulle steeds voorkom na al die jare van die Sonnestelsel se bestaan beteken hulle moet aanhoudend aangevul word 21 Een so n aanvullingsgebied is die Oortwolk n sferiese swerm komete wat strek tot verder as 50 000 AE van die Son af die bestaan van die wolk is die eerste keer in 1950 deur die Nederlandse sterrekundige Jan Oort voorgestel 22 Daar word geglo die Oortwolk is die bron van langperiodekomete wat duisende jare neem om n wentelbaan te voltooi 23 Daar is n ander soort komeet kortperiodekomete soos Halley se Komeet wat n wentelbaan in minder as 200 jaar voltooi Teen die 1970 s is kortperiodekomete teen so n tempo ontdek dat besef is hulle kan nie net van die Oortwolk af kom nie 24 Vir n voorwerp in die Oortwolk om n kortperiodekomeet te word sou dit eers deur die groot planete aangetrek moes word In n uitgawe van Monthly Notices of the Royal Astronomical Society van 1980 het die Uruguayaanse sterrekundige Julio Fernandez gese vir elke kortperiodekomeet wat uit die Oortwolk na die binneste Sonnestelsel gestuur word sou 600 in die interstellere ruimte uitgewerp moes word Hy het gespekuleer n komeetgordel tussen 35 en 50 AE van die Son af sal nodig wees om die getal waargenome komete te verduidelik 25 n Kanadese span Martin Duncan Tom Quinn en Scott Tremaine het Fernandez se werk in 1988 opgevolg en n paar rekenaarsimulasies gedoen om te bepaal of alle komete uit die Oortwolk kan kom Hulle het bevind dit is nie moontlik nie veral omdat kortperiodekomete naby die vlak van die Sonnestelsel voorkom terwyl komete uit die Oortwolk vanuit enige punt in die lug kan kom As n gordel soos Fernandez dit genoem het bestaan stem die simulasies ooreen met waarnemings 26 Omdat die woorde Kuiper en komeetgordel albei in die openingsin van Fernandez se verslag voorkom het Tremaine na berig word hierdie hipotetiese streek die Kuipergordel genoem 27 Ontdekking Wysig Die teleskope op Mauna Kea waarmee die Kuipergordel ontdek is In 1987 het die sterrekundige David Jewitt toenemend belanggestel in die oenskynlike leegheid van die buitenste Sonnestelsel 4 Hy het die student Jane Luu aangemoedig om hom te help om nog voorwerpe anderkant Pluto te ontdek 28 Met teleskope by die Kitt Peek sterrewag in Arizona en die Cerro Tololo Inter Amerikaanse Sterrewag in Chili het Jewitt en Luu hul soektog begin deur eers fotoplate te vergelyk 28 en daarna meer gevorderde elektroniese toerusting te gebruik wat veel meer lig versamel het en resultate op n rekenaarskerm vertoon het In 1988 het Jewitt na die sterrekunde instituut aan die Universiteit van Hawaii geskuif Luu het later by hom aangesluit om op die universiteit se 2 24 m teleskoop op Mauna Kea te werk 29 Eindelik na n soektog van vyf jaar het Jewitt en Luu op 30 Augustus 1992 die ontdekking van die kandidaat Kuipergordelvoorwerp 15760 Albion aangekondig 4 Ses maande later het hulle nog n voorwerp 181708 1993 FW in die streek ontdek 30 Studies wat uitgevoer is sedert die trans Neptunus gebied ontdek is het gewys die streek wat nou die Kuipergordel genoem word is nie die oorsprong van kortperiodekomete nie maar dat hulle kom van n verwante groep voorwerpe wat die verstrooide skyf genoem word Die skyf is geskep toe Neptunus uitwaarts migreer het tot in die proto Kuipergordel wat in die stadium veel nader aan die Son was Die planeet het n groep dinamies stabiele voorwerpe agtergelaat wat nooit deur sy wentelbaan beinvloed kan word nie die ware Kuipergordel asook n groep waarvan die perihelium naby genoeg is dat Neptunus hulle steeds kan versteur in sy wenteling om die Son die verstrooide skyf Omdat die verstrooide skyf dinamies aktief is en die Kuipergordel dinamies relatief stabiel word die verstrooide skyf nou beskou as die waarskynlikste bron van kortperiodekomete 6 Naam Wysig Sterrekundiges gebruik soms die alternatiewe naam Edgeworth Kuipergordel om krediet aan Edgeworth te gee en KGV s word soms EKV s genoem Brian G Marsden beweer nie een van die twee behoort werklik erkenning te kry nie Nog Edgeworth nog Kuiper het enigiets geskryf wat naastenby ooreenstem met wat ons nou sien maar Fred Whipple het 31 David Jewitt meen as enigiemand daarvoor krediet moet kry dat hulle die Kuipergordel voorspel het is dit Fernandez 14 KGV s word soms ook kuiperoides genoem n naam wat deur Clyde Tombaugh voorgestel is 32 Die term Trans Neptunus voorwerp word deur verskeie wetenskapgroepe aanbeveel vir voorwerpe in die gordel want die term is minder omstrede as al die ander dit is egter nie n presiese sinoniem nie want dit sluit alle voorwerpe in wat om die Son wentel buite die wentelbaan van Neptunus nie net voorwerpe in die Kuipergordel nie Struktuur Wysig Play media Stof in die Kuipergordel skep n dowwe infrarooiskyf Klik op die speelknoppie om die video te kyk Op sy uiterste maar sonder die verstrooide skyf strek die Kuipergordel rofweg van 30 tot 55 AE Die hoofdeel strek van die 2 3 middelbarebeweging resonansie sien onder by 39 5 AE tot die 1 2 resonansie by rofweg 48 AE 33 Die Kuipergordel is taamlik dik die hoofkonsentrasie strek tot 10 grade buite die sonnebaan en meer verspreide deel verskeie kere verder Oor die algemeen lyk dit meer soos n oliebol as soos n gordel 34 Sy gemiddelde posisie het n baanhelling van 1 86 grade tot die sonnebaan 35 Die teenwoordigheid van Neptunus het n groot invloed op die struktuur van die Kuipergordel vanwee die wentelresonansies Op n tydskaal wat ooreenstem met die ouderdom van die Sonnestelsel destabiliseer Neptunus se swaartekrag die wentelbaan van enige voorwerp wat in sekere streke le dit stuur die voorwerp of na die binneste Sonnestelsel of na die verstrooide skyf of interstellere ruimte Dit veroorsaak dat die Kuipergordel duidelike gapings in sy huidige struktuur het soortgelyk aan die Kirkwoodgapings in die asteroidegordel In die streek tussen 40 en 42 AE kan geen voorwerp byvoorbeeld oor so n lang tyd n stabiele wentelbaan handhaaf nie Enige voorwerp wat daar voorkom moes redelik onlangs daarheen migreer het 36 Klassieke gordel Wysig Tussen die 2 3 en die 1 2 resonansie met Neptunus by ongeveer 42 48 AE vind die swaartekragwisselwerkings met die planeet oor n uitgebreide tydskaal plaas en voorwerpe kan bestaan waarvan die wentelbaan basies onveranderd bly Die streek is bekend as die klassieke Kuiergordel en voorwerpe daar maak sowat tweederdes van die KGV s uit wat tot nou waargeneem is 37 38 Omdat 15760 1992 QB1 die eerste moderne KGV is wat ontdek is word dit as die prototipe van hierdie groep beskou en word klassieke KGV s dikwels cubewano s Q B 1 o s genoem 39 40 Volgens die riglyne van die Internasionale Astronomiese Unie IAU moet KGV s name kry van mitologiese wesens wat met die skepping verband hou 41 Dit lyk of die klassieke Kuipergordel uit twee aparte populasies saamgestel is Lede van die eerste een bekend as die dinamies koue populasie het wentelbane soortgelyk aan die van die planete byna rond met n wenteleksentrisiteit van minder as 0 1 en met redelik klein baanhellings van tot sowat 10 Hulle le naby aan die sonnebaan eerder as teen n hoek Die koue populasie bevat ook n konsentrasie voorwerpe wat as die kern bekend is met semihoofasse by 44 44 5 AE 42 Die tweede groep die dinamies warm populasie se wentelbane het n veel groter baanhelling tot die sonnebaan tot 30 Die twee populasies word nie so geneem vanwee n groot verskil in hul temperatuur nie maar na analogie van deeltjies in n gas wat hul relatiewe snelheid verhoog wanneer hulle warmer word 43 Die twee populasies is nie net in verskillende wentelbane nie maar die koue populasie het ook n ander kleur en albedo Dit is rooier en helderder Dit het ook meer dubbelvoorwerpe 44 n verskillende grootteverspreiding 45 en bevat nie baie groot voorwerpe nie 46 Die kleurverskil kan dui op verskillende samestellings wat beteken hulle het in verskillende streke ontstaan Daar word gemeen die warm populasie het naby Neptunus se oorspronklike wentelbaan gevorm en is versprei tydens die migrasie van die groot planete 2 47 Die koue populasie het moontlik min of meer in hul huidige posisie gevorm want die dubbelvoorwerpe sou waarskynlik nie wisselwerkings met Neptunus deurstaan het nie 48 Resonansies Wysig n Skematiese voorstelling van die wentelresonansies in die Kuipergordel As n voorwerp se wentelperiode in n volgetalverhouding tot Neptunus s n is n situasie wat n middelbarebeweging resonansie genoem word kan dit in n baanresonansie met die planeet vasgevang raak en sal sy posisie nie versteur word nie mits hul relatiewe inlynposisies reg is As n voorwerp byvoorbeeld twee keer om die Son wentel vir elke drie omwentelings van Neptunus en as dit perihelium met Neptunus bereik n kwart van n wentelbaan van die planeet af sal Neptunus elke keer in dieselfde relatiewe plek as aan die begin wees wanneer die voorwerp na perihelium terugkeer want die planeet sou in dieselfde tyd 1 1 2 wentelbane voltooi het Dit is bekend as die 2 3 of 3 2 resonansie en stem ooreen met n semihoofas van sowat 39 4 AE Sowat 200 bekende voorwerpe val in die groep 49 insluitende Pluto saam met sy mane Daarom word die voorwerpe plutino s genoem Baie plutino s ook Pluto se wentelbaan kruis die van Neptunus maar vanwee hul resonansie kan hulle nooit bots nie Plutino s het n groot wenteleksentrisiteit wat beteken hulle het nie in hul huidige posisie gevorm nie maar is eerder deur die migrerende Neptunus lukraak in hul wentelbane gegooi 50 Volgens IAU riglyne moet alle plutino s die naam van n god van die onderwereld kry 41 Die 1 2 resonansie waar voorwerpe n halwe wentelbaan voltooi vir elk van Neptunus s n stem ooreen met n semihoofas van 47 7 AE en bevat min voorwerpe 51 Lede van die groep word soms twotino s genoem Ander resonansies bestaan by 3 4 3 5 4 7 en 2 5 52 Neptunus het n aantal trojane wat by sy Lagrange punte voor en agter hom in sy wentelbaan voorkom Neptunustrojane is in n 1 1 resonansie met die planeet en het dikwels baie stabiele wentelbane Daar is n relatiewe afwesigheid van voorwerpe met n semihoofas kleiner as 39 AE wat skynbaar nie deur die huidige resonansies verklaar kan word nie Die huidig aanvaarde hipotese vir die oorsaak daarvan is dat toe Neptunus na buite migreer het onstabiele wentelresonansies geleidelik deur hierdie streek beweeg het en dus is enige voorwerp daarin weggevee of deur swaartekrag daaruit gewerp 53 Kuiperkrans Wysig Dit lyk of die 1 2 resonansie n rand vorm waarbuite min bekende voorwerpe voorkom Dit is nie duidelik of dit werklik die buiterand van die klassieke gordel is of net die begin van n bree gaping nie Voorwerpe is wel al waargeneem by die 2 5 resonansie by rofweg 55 AE n hele ent buite die klassieke gordel Sien skets bo onder Resonansies Voorspellings van n groot aantal voorwerpe in klassieke wentelbane tussen hierdie resonansies kon nie deur waarneming bevestig word nie 50 Vroeere modelle van die Kuipergordel het daarop gedui dat die aantal groot voorwerpe met n faktor van twee sou toeneem na 50 AE 54 Die feit was geskoei op die oermassa wat nodig geag is om Neptunus en Uranus te vorm sowel as voorwerpe van Pluto se grootte sien onder Hierdie drastiese afname bekend as die Kuiperkrans was dus onverwags en die rede daarvoor is steeds nie bekend nie In 2003 het Bernstein Trilling et al bewyse gevind die skerp afname van voorwerpe groter as 100 km na 50 AE is werklik en nie die gevolg van n waarnemingsfout nie Moontlike verklarings is dat die materiaal op daardie afstand te min of te verspreid was om groot voorwerpe te vorm of dat daaropvolgende prosesse die wat wel gevorm het verwyder of vernietig het 55 Patryk Lykawka van die Kobe universiteit beweer die swaartekragaantrekking van onbekende groot planetere voorwerpe dalk so groot soos die Aarde of Mars kon daarvoor verantwoordelik gewees het 56 57 Ontstaan WysigDie presiese ontstaan van die Kuipergordel en sy komplekse struktuur is steeds onduidelik Sterrekundiges wag op die voltooiing van verskeie wyeveld opnameteleskope soos Pan STARRS in Hawaii en die toekomstige Groot Sinoptiese Opnameteleskoop in Chili wat baie tans onbekende KGV s sal kan opspoor Die opnamedata sal hulle antwoorde op die vrae help kry 2 Daar word geglo die Kuipergordel bestaan uit planetesimale fragmente van die oorspronklike protoplanetere skyf om die Son wat nie heeltemal in planete saamgepak het nie maar in kleiner liggame waarvan die grootste n deursnee van minder as 3 000 km het n Studie van die kraters op Pluto en Charon onthul n skaarste aan klein kraters en dit dui daarop dat sulke voorwerpe van die begin af groot was dosyne kilometers breed en nie uit veel kleiner liggame van sowat n kilometer breed gevorm het nie 58 Een van die hipotetiese meganismes vir die vorming van hierdie groter liggame is die swaartekraginstorting van wolke klippies wat gekonsentreer was tussen kolke in n onstuimige protoplanetere skyf 48 59 n Simulasie wat die buiteplanete en die Kuipergordel wys a voor Jupiter en Saturnus se 1 2 resonansie b verstrooiing van KPV s in die Sonnestelsel na die migrasie van Neptunus c na die uitwerping van die KGV s deur Jupiter Moderne rekenaarsimulasies wys die Kuipergordel is sterk deur Jupiter en Neptunus beinvloed asook dat nie Uranus of Neptunus in hul huidige posisies kon gevorm het nie omdat daar te min oermaterie in daardie streek was om liggame met so n groot massa te skep Daar word gereken hierdie planete het nader aan Jupiter gevorm Die verstrooiing van planetesimale vroeg in die Sonnestelsel se geskiedenis sou gelei het tot die migrasie van die groot planete Saturnus Uranus en Neptunus het na buite beweeg en Jupiter na binne Eindelik het die wentelbane so geskuif dat Jupiter en Saturnus n presiese 1 2 resonansie bereik het Jupiter het twee keer om die Son gewentel vir elk van Saturnus se omwentelings Die swaartekraggevolge van so n resonansie het eindelik die wentelbane van Uranus en Neptunus gedestabiliseer en dit het veroorsaak dat hulle na buite gedryf is in baie eksentrieke wentelbane wat die destydse skyf planetesimale gekruis het 60 61 62 Hoewel Neptunus se wentelbaan hoogs eksentriek was het sy middelbarebeweging resonansies oorvleuel en die wentelbane van die planetesimale het chaoties geword dit het hulle toegelaat om uitwaarts te skuif tot by Neptunus se 1 2 resonansie en n dinamies koue gordel te vorm van voorwerpe met n klein baanhelling Later nadat sy eksentrisiteit afgeneem het het Neptunus na buite migreer tot waar dit vandag is Baie planetesimale is tydens hierdie migrasie vasgevang en het in resonansies gebly terwyl ander wentelbane met n groter baanhelling en kleiner eksentrisiteit ontwikkel het hulle het uit die resonansies ontsnap na stabiele wentelbane 63 Nog baie planetesimale is na binne verstrooi en n klein deel van hulle is vasgevang as Jupiter trojane onreelmatige satelliete wat om die groot planete wentel en buitegordel asteroides Die res is weer deur Jupiter na buite verstrooi en is in die meeste gevalle uit die Sonnestelsel gewerp met die gevolg dat die voorwerpe in die oer Kuipergordel met 99 of meer verminder is 60 Die oorspronklike weergawe van die model wat tans die gewildste is die Nice model reproduseer baie kenmerke van die Kuipergordel soos die koue en warm populasies resonansievoorwerpe en n verstrooide skyf maar dit verduidelik steeds nie sommige kenmerke van hul verspreiding nie Die model voorspel n groter gemiddelde eksentrisiteit in klassieke KGV wentelbane as wat waargeneem word 0 10 0 13 teenoor 0 07 en sy voorspelde baanhellingverspreiding bevat te min voorwerpe met n groot baanhelling 60 Boonop skep die gereelde voorkoms van dubbelvoorwerpe in die koue gordel waarvan baie ver van mekaar en losweg verbind is ook n probleem vir die model Daar word voorspel hulle het geskei geraak tydens wisselwerkings met Neptunus 64 Dit laat sommige wetenskaplikes vermoed die koue skyf het in sy huidige posisie gevorm en dat dit die enigste werklik plaaslike populasie van klein liggame in die Sonnestelsel is 65 Volgens n onlangse modifikasie van die Nice model het die Sonnestelsel aanvanklik vyf groot planete gehad onder meer n ekstra ysreus in n ketting van middelbarebeweging resonansies Die resonansieketting is sowat 400 miljoen jaar na die vorming van die Sonnestelsel verbreek In plaas van om in die skyf gewerp te word het die ysreus eers verskeie astronomiese eenhede na buite geskuif 66 Hierdie migrasie het eindelik tot n resonansiekruising gelei wat die wentelbane van die planete gedestabiliseer het Die ekstra ysreus is deur Saturnus na binne gewerp waar dit n paar wisselwerkings met Jupiter gehad het voordat dit eindelik uit die Sonnestelsel gewerp is Die oorblywende planete het daarna hul migrasie voortgesit tot die skyf planetesimale byna uitgeput was met klein fragmente wat op verskeie plekke oorgebly het 66 Net soos in die oorspronklike Nice model is voorwerpe in resonansies met Neptunus vasgevang tydens die planeet se uitwaartse migrasie Sommige het in die resonansies gebly en ander het wentelbane met n groter helling en kleiner eksentrisiteit ontwikkel Laasgenoemde se wentelbane het gestabiliseer en hulle het die dinamies warm klassieke gordel gevorm Die warm gordel se baanhellingverspreiding kan gereproduseer word as Neptunus oor n tydskaal van 30 miljoen jaar van 24 tot 30 AE migreer het 67 As Neptunus tot by 28 AE migreer het dit n swaartekragwisselwerking met die ysreus Voorwerpe wat uit die koue gordel in n 1 2 middelbarebeweging resonansie met Neptunus vasgevang word word agtergelaat as n plaaslike konsentrasie by 44 AE wanneer hierdie wisselwerking veroorsaak dat Neptunus se semihoofas uitwaarts spring 68 Die liggame wat in die koue gordel geskuif word sluit n paar losweg verbonde dubbelvoorwerpe in wat ontstaan het in n posisie wat nader as die koue gordel se huidige ligging was 69 As Neptunus se eksentrisiteit klein bly tydens die wisselwerking word die chaotiese evolusie van wentelbane van die oorspronklike Nice model vermy en n oer koue gordel word bewaar 70 In die latere fases van Neptunus se migrasie verwyder die gevolge van middelbarebeweging resonansies die voorwerpe met n groter eksentrisiteit uit die koue gordel en snoei so die eksentrisiteitverspreiding 71 Samestelling van KGV s Wysig Die infrarooispektra van beide Eris en Pluto wat hul ooreenstemmende metaanabsorpsielyne wys n Kunstenaarsvoorstelling van die plutino en moontlik voormalige C tipe asteroide 2004 EW95 72 Omdat Kuipergordelvoorwerpe ver weg van die Son en die meeste planete gelee is word geglo hulle is relatief onveranderd gelaat deur die prosesse wat ander voorwerpe in die Sonnestelsel gevorm en verander het As hul samestelling dus vasgestel kan word kan dit baie inligting oor die samestelling van die vroegste Sonnestelsel verskaf 73 Weens hul klein grootte en uiterse afstand van die Aarde af is dit moeilik om die chemiese samestelling van KGV s te bepaal Die belangrikste manier waarop sterrekundiges die samestelling van n hemelliggaam vasstel is deur spektroskopie Wanneer n voorwerp se lig opgebreek word in die samestellende kleure word n beeld soortgelyk aan n reenboog gevorm Die beeld word n spektrum genoem Verskillende stowwe absorbeer lig by verskillende golflengtes en wanneer die spektrum van n spesifieke voorwerp ontrafel word verskyn donker lyne bekend as absorpsielyne waar die stowwe in die voorwerp daardie spesifieke golflengte lig geabsorbeer het Elke element of samestelling het sy eie unieke spektroskopiese handtekening en deur n voorwerp se hele spektrale vingerafdruk te lees kan sterrekundiges vasstel uit watter stowwe dit bestaan Ontledings dui daarop dat KGV s saamgestel is uit n mengsel van rots en verskeie yse soos water metaan en ammoniak Die gordel se temperatuur is net sowat 50 K 74 en dus bly baie verbindings solied wat nader aan die Son gasagtig sou wees Die digtheid en rots ys dele van net n klein aantal voorwerpe waarvan die deursnee en massa bepaal is is bekend Die deursnee kan bepaal word met n beeld deur n hoeresolusieteleskoop soos die Hubble ruimteteleskoop tydens n okkultasie wanneer n voorwerp voor n ster verbybeweeg of meestal deur n voorwerp se albedo te gebruik wat uit sy infrarooi emissies bereken is Die massa word bepaal deur die semihoofas en periode van satelliete te gebruik en dus is net n paar dubbelvoorwerpe s n bekend Die digtheid wissel van minder as 0 4 tot 2 6 g cm3 Die voorwerpe met die kleinste digtheid bestaan waarskynlik grootliks uit ys en is taamlik poreus Die digste voorwerpe bestaan waarskynlik uit rots en n dun yskors Daar is n neiging dat klein voorwerpe n lae digtheid het en die grootste voorwerpe n groot digtheid n Moontlike verklaring hiervoor is dat ys van die oppervlak verlore gegaan het toe kleiner voorwerpe teen mekaar gebots het om die grootste voorwerpe te vorm 73 Aanvanklik was gedetailleerde ontledings van KGV s onmoontlik en sterrekundiges het net die mees basiese feite oor hul samestelling geweet soos hul kleur 75 Die eerste data het n groot reeks kleure onder KGV s getoon van n neutrale grys tot dieprooi 76 Dit het daarop gedui dat hul oppervlakke uit n groot verskeidenheid samestellings bestaan van vuil yse tot koolwaterstof 76 Dit het sterrekundiges verstom want hulle het verwag KGV s sal almal donker wees omdat hulle die meeste van die vlugtige yse op hul oppervlak sou verloor het weens kosmiese straling 77 Verskeie oplossings is voorgestel soos die invloed van botsings en die vrylating van gasse 75 Jewitt en Luu se spektrale ontleding van die bekende KGV s in 2001 het gewys die kleurverskille is te groot om te verduidelik aan die hand van toevallige botsings 78 Die Son se straling het vermoedelik metaan op die oppervlak van KGV s chemies verander en produkte soos toliene gevorm Makemake bevat n aantal koolwaterstowwe wat ontstaan het vanwee die straling van metaan insluitende etaan etileen en asetileen 73 Hoewel die meeste KGV s steeds min spektrale inligting verskaf weens hul dofheid was daar al n paar suksesse in die bepaling van hul samestelling 74 In 1996 het Robert H Brown et al spektroskopiese data verkry oor die KGV 1993 SC wat onthul het sy oppervlaksamestelling stem merkwaardig ooreen met die van Pluto sowel as Neptunus se maan Triton met groot hoeveelhede metaanys 79 Die meeste kleiner voorwerpe se kleur en soms albedo is bepaal Die voorwerpe val hoofsaaklik in twee kategoriee grys met n lae albedo en baie rooi met n hoer albedo Die verskil in kleur en albedo is moontlik vanwee die behoud of verlies van waterstofsulfied H2S op die oppervlak die oppervlak van die wat ver genoeg van die Son af ontstaan het om H2S te behou word rooi vanwee bestraling 80 Die grootste KGV s soos Pluto en Quaoar se oppervlak is ryk aan vlugtige samestellings soos metaan stikstof en koolstofmonoksied die teenwoordigheid van hierdie molekules is waarskynlik vanwee hul matige dampdruk in die 30 50 K temperatuurstreek van die Kuipergordel Dit laat die samestellings per geleentheid van die oppervlak af kook en dan weer terugval as sneeu Samestellings met n hoer kookpunt sal solied bly Die relatiewe oorvloed van hierdie drie samestellings in die grootste KGV s hou direk verband met die liggame se oppervlakswaartekrag en omringende temperatuur wat bepaal watter van die stowwe hulle kan behou 73 Waterys is al in verskeie KGV s opgespoor insluitende lede van die Haumea familie soos 1996 TO66 81 middelgroot voorwerpe soos 38628 Huya en 20000 Varuna 82 en n paar klein voorwerpe 73 Massa WysigOndanks sy grootte is die gesamentlike massa van die Kuipergordel relatief klein Dit word geraam op tussen 1 25 en 1 10 van die Aarde se massa 83 Daarteenoor dui modelle oor die vorming van die Sonnestelsel op n gesamentlike massa van 50 aardmassas 2 Hierdie vermiste gt 99 van die massa kan nouliks geignoreer word want dit is nodig vir die samepakking van KGV s met n deursnee van meer as 100 km As die Kuipergordel altyd so n klein digtheid gehad het sou hierdie voorwerpe eenvoudig nie kon gevorm het deur die botsing en samesmelting van kleiner planetesimale nie 2 Verder dui die huidige wentelbane se eksentrisiteit en baanhelling daarop dat botsing taamlik gewelddadig was en dit sou gelei het tot vernietiging eerder as samepakking Dit lyk of die huidige voorwerpe in die gordel nader aan die Son ontstaan het of dat die een of ander meganisme die oorspronklike massa verstrooi het Neptunus se huidige invloed is te klein om so n enorme verstrooiing te verduidelik hoewel die Nice model voorstel dit kon die gevolg van n massa uitwerping in die verlede gewees het Hoewel dit nie n uitgemaakte saak is nie sluit hipoteses in n verbygaande ster of die fynmaal van kleiner voorwerpe deur botsings in stofdeeltjies klein genoeg om deur sonstraling beinvloed te word 47 Die omvang van massaverlies deur sulke botsings word egter beperk deur die teenwoordigheid van losweg verbonde dubbelvoorwerpe in die koue skyf wat waarskynlik deur botsings uitmekaargedryf sou word 84 Verstrooide voorwerpe WysigDie hoofartikel vir hierdie afdeling is Verstrooide skyf n Vergelyking van die wentelbane van VSV s swart klassieke KGV s blou en 2 5 resonansievoorwerpe groen Die wentelbane van ander KGV s is grys Wentelasse is opgelyn vir n vergelyking Die verstrooide skyf is n streek met min voorwerpe Dit oorvleuel met die Kuipergordel maar strek tot verder as 100 AE Verstrooideskyfvoorwerpe VSV s se wentelbane is baie ellipties Die meeste modelle van die Sonnestelsel se ontstaan wys dat beide KGV s en VSV s eers in n oergordel ontstaan het en later deur swaartekragwisselwerkings veral met Neptunus uitwaarts gedruk is sommige in stabiele wentelbane die KGV s en ander in onstabiele wentelbane die VSV s 6 Vanwee sy onstabiliteit word die verstrooide skyf beskou as die bron van baie van die Sonnestelsel se kortperiodekomete Hul dinamiese wentelbane dryf hulle soms na die binneste Sonnestelsel waar hulle eers sentoure en dan kortperiodekomete word 6 Volgens die Kleinplaneetsentrum wat amptelik alle trans Neptunus voorwerpe katalogiseer is n KGV streng gesproke enige voorwerp wat eksklusief in die Kuipergordel voorkom ongeag sy oorsprong of samestelling Liggame buite die gordel word as verstrooide voorwerpe geklassifiseer 85 In sommige wetenskaplike kringe het die term Kuipergordelvoorwerp sinoniem geword met enige ysagtige kleinplaneet in die buitenste Sonnestelsel wat vermoedelik deel van die aanvanklike klas was al was sy wentelbaan tydens die grootste deel van die Sonnestelsel se geskiedenis buite die Kuipergordel byvoorbeeld in die verstrooide skyf Hulle noem VSV s dikwels verstrooide Kuipergordelvoorwerpe 86 Eris wat n groter massa as Pluto het word dikwels n KGV genoem maar is tegnies gesproke n VSV 85 Sterrekundiges het nog nie konsensus bereik oor die presiese definisie van die Kuipergordel nie Die sentoure wat gewoonlik nie as deel van die Kuipergordel beskou word nie is vermoedelik ook verstrooide voorwerpe Die enigste verskil is dat hulle na binne verstrooi is en nie na buite nie Die Kleinplaneetsentrum groepeer die sentoure en VSV s saam as verstrooide voorwerpe 85 Triton Wysig Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Triton maan Neptunus se maan Triton Daar word geglo Neptunus het tydens sy migrasie n groot KGV Triton in n wentelbaan vasgevang Dit is die enigste maan in die Sonnestelsel met n retrograde wentelbaan dit wentel in die teenoorgestelde rigting as waarin Neptunus roteer Dit dui daarop Triton was n ten volle ontwikkelde liggaam toe dit uit die omringende ruimte vasgevang is anders as die mane van Jupiter Saturnus en Uranus wat waarskynlik uit die roterende skywe materiaal om die planete ontstaan het Dit is nie maklik om n voorwerp gravitasioneel vas te vang nie Die voorwerp moet eers genoegsaam vertraag word sodat dit deur die groter voorwerp se swaartekrag vasgevang kan word n Moontlike verduideliking is dat Triton deel van n dubbelvoorwerp was baie KGV s is dubbelvoorwerpe Die uitwerping deur Neptunus van die ander lid van die dubbelvoorwerp kan verduidelik hoe Triton vasgevang is 8 Triton is 14 groter as Pluto en spektrale ontledings van albei werelde wys hul oppervlakke is grootliks uit dieselfde materiale saamgestel soos metaan en koolstofmonoksied Dit alles dui daarop dat Triton op n tyd n KGV was en dat dit tydens Neptunus se uitwaartse migrasie vasgevang is 87 Grootste KGV s Wysig n Vergelyking van 10 van die helderste TNV s Pluto Eris Makemake Haumea Sedna 2002 MS4 2007 OR10 Quaoar Salacia en Orcus met die Aarde en Maan Sedert 2000 is n aantal KGV s ontdek met n deursnee van tussen 500 en 1 500 km meer as die helfte van die van Pluto 2 370 km 50000 Quaoar n klassieke PGV wat in 2002 ontdek is het n deursnee van meer as 1 200 km Makemake en Haumea waarvan die ontdekking albei op 29 Julie 2005 aangekondig is is nog groter Ander voorwerpe soos 28978 Ixion in 2001 ontdek en 20000 Varuna 2000 het n deursnee van rogweg 500 km 2 Pluto Wysig Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Pluto Die ontdekking van hierdie groot KGV s in wentelbane soortgelyk aan die van Pluto het baie wetenskaplikes laat aflei Pluto verskil nie veel van ander lede van die Kuipergordel nie Nie net is van hulle net so groot soos Pluto nie maar hulle het ook natuurlike satelliete en min of meer dieselfde samestelling Metaan en koolstofmonoksied is op beide Pluto en die grootste KGV s gevind 2 Net soos wat Ceres as n planeet beskou is voor die ontdekking van ander asteroides is vermoed dat Pluto ook herklassifiseer sou word Die kwessie het n punt bereik met die ontdekking van Eris n voorwerp in die verstrooide skyf naby die Kuipergordel waarvan die massa 27 groter is as die van Pluto 88 Die IAU was vir die eerste keer verplig om te definieer wat n planeet is een van die kriteria is dat hy sy wentelbaan skoon moes gevee het 89 Omdat Pluto sy wentelbaan met talle ander voorwerpe deel is dit as lid van die Kuipergordel tot n dwergplaneet herklassifiseer Net vyf voorwerpe in die Sonnestelsel word tans 2018 deur die IAU as dwergplanete geklassifiseer Ceres Eris en die KGV s Pluto Makemake en Haumea 90482 Orcus 28978 Ixion en baie ander KGV s is groot genoeg om in hidrostatiese ewewig te wees en die meeste sal waarskynlik kwalifiseer wanneer meer inligting oor hulle bekend is 90 91 92 Satelliete Wysig Die grootste ses TNV s Eris Pluto 2007 OR10 Makemake Haumea en Quaoar het almal mane en twee van hulle het meer as een Daar is ook talle dubbelvoorwerpe twee voorwerpe waarvan die massa genoeg ooreenstem dat hulle om mekaar wentel Die bekendste voorbeeld is Pluto en Charon maar daar word geraam dat sowat 11 van KGV s in pare voorkom 93 Verkenning WysigDie hoofartikel vir hierdie afdeling is New Horizons 2014 MU69 van naderby afgeneem deur New Horizons Die eerste ruimtetuig wat die Kuipergordel verken het New Horizons is op 19 Januarie 2006 gelanseer en het op 14 Julie 2015 by Pluto verbygevlieg Daarna sou dit ander verder voorwerpe in die gordel opspoor en ondersoek 94 Die ligging van 2014 MU69 en New Horizons se baan Op 15 Oktober 2014 is aangekondig die Hubble ruimteteleskoop het drie teikens opgespoor 95 96 97 98 wat die New Horizons span voorlopig PT1 potential target 1 PT2 en PT3 genoem het Die voorwerpe se deursnee was na raming tussen 30 en 55 km te klein om deur grondgebaseerde teleskope gesien te word Hulle was tussen 43 en 44 AE van die Son af wat beteken hulle sou in 2018 2019 bereik kon word 96 Die aanvanklike raming dat hulle binne New Horizons se brandstofbegroting sou val was onderskeidelik 100 7 en 97 96 Almal was in die koue klassieke Kuipergordel voorwerpe met klein baanhellings en eksentrisiteite en dus baie verskillend van Pluto PT1 wat nou die parmanente naam 486958 2014 MU69 het was die voorwerp met die gunstigste posisie Dit het n magnitude van 26 8 n deursnee van 30 45 km en is op 1 Januarie 2019 bereik 99 Nadat genoeg inligting oor hul wentelbane verskaf is het die Kleinplaneetsentrum die amptelike name 2014 MU69 PT1 2014 OS393 PT2 en 2014 PN70 PT3 aan die drie teikens gegee In 2014 is n vierde moontlike teiken 2014 MT69 uitgeskakel na nadere ondersoek PT2 is ook voor die Pluto verbyvlug uitgeskakel 100 101 Vlugaanpassings is in Oktober en November 2015 aangebring wat n verbyvlug van 2014 MU69 informeel bekend as Ultima Thule moontlik gemaak het 102 Ultima Thule is 31 km lank Dit is n kontakdubbelvoorwerp wat uit twee lobbe van 19 en 14 km breed bestaan wat met hul hoofasse langs aan mekaar verbind is Dit lyk of die groter lob n samestelling van agt kleiner voorwerpe 103 elk sowat 5 km breed is wat saamgesmelt het voordat die twee lobbe met mekaar in aanraking gekom het 104 105 Dit het vermoedelik nie groot versteurings ondergaan nie en is dus een van die primitiefste voorwerpe bekend Ekstrasolere Kuipergordels Wysig Puinskywe om die sterre HD 139664 en HD 53143 Die swart sirkels verberg die sterre sodat die puinskywe gesien kan word Teen 2006 het sterrekundiges puinskywe wat vermoedelik Kuipergordelagtige strukture is om nege sterre benewens die Son ontleed Dit lyk of daar twee kategoriee is bree gordels met n radius van meer as 50 AE en smal gordels moontlik soos die in die Sonnestelsel met n radius van tussen 20 en 30 AE en relatief skerp grense 106 Verder het 15 20 van sontipe sterre n waarneembare infrarooi oormaat wat kan dui op enorme Kuipergordelagtige strukture 107 Die meeste puinskywe om ander sterre is redelik jonk maar die op die twee foto s regs wat in Januarie 2006 deur die Hubble ruimteteleskoop geneem is is oud genoeg rofweg 300 miljoen jaar dat dit in stabiele konfigurasies gevestig is Op die linkerkantse foto is n bree gordel van bo af gesien en regs is n beeld van n smal gordel van die kant af 106 108 Rekenaarsimulasies van die Kuipergordel dui daarop dat dit toe dit jonger was gelyk het soos die smal ringe wat om jonger sterre gesien kan word 109 Verwysings Wysig en S Alan Stern 1997 Collisional Erosion in the Primordial Edgeworth Kuiper Belt and the Generation of the 30 50 AU Kuiper Gap Geophysical Astrophysical and Planetary Sciences Space Science Department Southwest Research Institute Besoek op 2007 06 01 2 0 2 1 2 2 2 3 2 4 2 5 2 6 Audrey Delsanti and David Jewitt The Solar System Beyond The Planets PDF Institute for Astronomy University of Hawaii in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 31 Maart 2010 Besoek op 9 Maart 2007 en Krasinsky G A 2002 Hidden Mass in the Asteroid Belt Icarus 158 1 98 105 doi 10 1006 icar 2002 6837 Onbekende parameter month geignoreer help Onbekende parameter coauthors geignoreer help 4 0 4 1 4 2 Jewitt David Luu Jane 1993 Discovery of the candidate Kuiper belt object 1992 QB1 Nature 362 6422 730 732 Bibcode 1993Natur 362 730J doi 10 1038 362730a0 NEW HORIZONS The PI s Perspective Geargiveer 13 November 2014 op Wayback Machine 6 0 6 1 6 2 6 3 6 4 Levison Harold F Donnes Luke 2007 Comet Populations and Cometary Dynamics In Lucy Ann Adams McFadden Paul Robert Weissman Torrence V Johnson reds Encyclopedia of the Solar System 2nd uitg Amsterdam Boston Academic Press pp 575 588 ISBN 0 12 088589 1 Gerard Faure 2004 Description of the System of Asteroids as of May 20 2004 in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Mei 2009 Besoek op 1 Junie 2007 8 0 8 1 Craig B Agnor amp Douglas P Hamilton 2006 Neptune s capture of its moon Triton in a binary planet gravitational encounter PDF Nature in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 23 November 2009 Besoek op 20 Junie 2006 Randall 2015 p 106 What is improper about the term Kuiper belt or Why name a thing after a man who didn t believe its existence International Comet Quarterly in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Oktober 2019 Besoek op 24 Oktober 2010 Davies John K McFarland J Bailey Mark E Marsden Brian G Ip W I 2008 The Early Development of Ideas Concerning the Transneptunian Region In M Antonietta Baracci Hermann Boenhardt Dale Cruikchank Alessandro Morbidelli reds The Solar System Beyond Neptune PDF University of Arizona Press pp 11 23 Davies John K 2001 Beyond Pluto Exploring the outer limits of the solar system Cambridge University Press xii Davies p 2 14 0 14 1 David Jewitt Why Kuiper Belt University of Hawaii in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 Februarie 2019 Besoek op 14 Junie 2007 15 0 15 1 Davies p 14 Rao M M 1964 Decomposition of Vector Measures PDF Proceedings of the National Academy of Sciences 51 5 771 774 Bibcode 1964PNAS 51 771R doi 10 1073 pnas 51 5 771 PMC 300359 CT Kowal W Liller BG Marsden 1977 The discovery and orbit of 2060 Chiron In Dynamics of the solar system Proceedings of the Symposium Hale Observatories Harvard Smithsonian Center for Astrophysics 81 245 Bibcode 1979IAUS 81 245K JV Scotti DL Rabinowitz CS Shoemaker EM Shoemaker DH Levy TM King EF Helin J Alu K Lawrence RH McNaught L Frederick D Tholen BEA Mueller 1992 1992 AD IAU Circ 5434 1 Bibcode 1992IAUC 5434 1S Horner J Evans N W Bailey Mark E 2004 Simulations of the Population of Centaurs I The Bulk Statistics MNRAS 354 3 798 810 arXiv astro ph 0407400 Bibcode 2004MNRAS 354 798H doi 10 1111 j 1365 2966 2004 08240 x Davies p 38 David Jewitt 2002 From Kuiper Belt Object to Cometary Nucleus The Missing Ultrared Matter The Astronomical Journal 123 2 1039 1049 Bibcode 2002AJ 123 1039J doi 10 1086 338692 Oort J H 1950 The structure of the cloud of comets surrounding the Solar System and a hypothesis concerning its origin Bull Astron Inst Neth 11 91 Bibcode 1950BAN 11 91O Randall 2015 p 105 Davies p 39 JA Fernandez 1980 On the existence of a comet belt beyond Neptune Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 192 481 491 Bibcode 1980MNRAS 192 481F doi 10 1093 mnras 192 3 481 M Duncan T Quinn amp S Tremaine 1988 The origin of short period comets Astrophysical Journal 328 L69 Bibcode 1988ApJ 328L 69D doi 10 1086 185162 Davies p 191 28 0 28 1 Davies p 50 Davies pp 57 62 BS Marsden Jewitt D Marsden B G 1993 1993 FW IAU Circ Minor Planet Center 5730 1 Bibcode 1993IAUC 5730 1L Davies p 199 Clyde Tombaugh The Last Word Letters to the Editor Sky amp Telescope Desember 1994 p 8 M C De Sanctis M T Capria amp A Coradini 2001 Thermal Evolution and Differentiation of Edgeworth Kuiper Belt Objects The Astronomical Journal 121 5 2792 2799 Bibcode 2001AJ 121 2792D doi 10 1086 320385 Discovering the Edge of the Solar System American Scientists org in Engels 2003 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Januarie 2017 Besoek op 23 Junie 2007 Michael E Brown Margaret Pan 2004 The Plane of the Kuiper Belt The Astronomical Journal 127 4 2418 2423 Bibcode 2004AJ 127 2418B doi 10 1086 382515 Petit Jean Marc Morbidelli Alessandro Valsecchi Giovanni B 1998 Large Scattered Planetesimals and the Excitation of the Small Body Belts PDF Besoek op 23 Junie 2007 Lunine J 2003 The Kuiper Belt PDF Besoek op 23 Junie 2007 Jewitt D Februarie 2000 Classical Kuiper Belt Objects CKBOs in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 September 2018 Besoek op 23 Junie 2007 Murdin P 2000 Cubewano The Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics Bibcode 2000eaa bookE5403 doi 10 1888 0333750888 5403 ISBN 0 333 75088 8 Elliot J L et al 2005 The Deep Ecliptic Survey A Search for Kuiper Belt Objects and Centaurs II Dynamical Classification the Kuiper Belt Plane and the Core Population PDF The Astronomical Journal 129 1117 1162 Bibcode 2005AJ 129 1117E doi 10 1086 427395 41 0 41 1 Naming of Astronomical Objects Minor Planets in Engels International Astronomical Union Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 September 2009 Besoek op 17 November 2008 Petit J M Gladman B Kavelaars J J Jones R L Parker J 2011 Reality and origin of the Kernel of the classical Kuiper Belt PDF EPSC DPS Joint Meeting October 2 7 2011 Levison Harold F Morbidelli Alessandro 2003 The formation of the Kuiper belt by the outward transport of bodies during Neptune s migration Nature 426 6965 419 421 Bibcode 2003Natur 426 419L doi 10 1038 nature02120 PMID 14647375 Stephens Denise C Noll Kieth S 2006 Detection of Six Trans Neptunian Binaries with NICMOS A High Fraction of Binaries in the Cold Classical Disk The Astronomical Journal 130 2 1142 1148 arXiv astro ph 0510130 Bibcode 2006AJ 131 1142S doi 10 1086 498715 Fraser Wesley C Brown Michael E Morbidelli Alessandro Parker Alex Batygin Konstantin 2014 The Absolute Magnitude Distribution of Kuiper Belt Objects The Astrophysical Journal 782 2 100 arXiv 1401 2157 Bibcode 2014ApJ 782 100F doi 10 1088 0004 637X 782 2 100 Levison Harold F Stern S Alan 2001 On the Size Dependence of the Inclination Distribution of the Main Kuiper Belt The Astronomical Journal 121 3 1730 1735 arXiv astro ph 0011325 Bibcode 2001AJ 121 1730L doi 10 1086 319420 47 0 47 1 Morbidelli Alessandro 2005 Origin and Dynamical Evolution of Comets and their Reservoirs astro ph 48 0 48 1 Parker Alex H Kavelaars J J Petit Jean Marc Jones Lynne Gladman Brett Parker Joel 2011 Characterization of Seven Ultra wide Trans Neptunian Binaries The Astrophysical Journal 743 1 1 arXiv 1108 2505 Bibcode 2011AJ 141 159N doi 10 1088 0004 6256 141 5 159 List Of Transneptunian Objects Minor Planet Center in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Januarie 2018 Besoek op 23 Junie 2007 50 0 50 1 Chiang et al 2003 Resonance Occupation in the Kuiper Belt Case Examples of the 5 2 and Trojan Resonances The Astronomical Journal 126 1 430 443 arXiv astro ph 0301458 Bibcode 2003AJ 126 430C doi 10 1086 375207 Wm Robert Johnston 2007 Trans Neptunian Objects in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Oktober 2019 Besoek op 23 Junie 2007 Davies p 104 Davies p 107 E I Chiang amp M E Brown 1999 Keck Pencil Beam Survey For Faint Kuiper Belt Objects PDF Besoek op 1 Julie 2007 Bernstein G M Trilling D E Allen R L Brown K E Holman M Malhotra R 2004 The size distribution of transneptunian bodies The Astronomical Journal 128 3 1364 1390 arXiv astro ph 0308467 Bibcode 2004AJ 128 1364B doi 10 1086 422919 Michael Brooks 2007 13 Things that do not make sense NewScientistSpace com Besoek op 23 Junie 2007 Govert Schilling 2008 The mystery of Planet X New Scientist in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 April 2015 Besoek op 8 Februarie 2008 Pluto may have ammonia fueled ice volcanoes Astronomy Magazine in Engels 9 November 2015 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Cuzzi Jeffrey N Hogan Robert C Bottke William F 2010 Towards initial mass functions for asteroids and Kuiper Belt Objects Icarus 208 2 518 538 arXiv 1004 0270 Bibcode 2010Icar 208 518C doi 10 1016 j icarus 2010 03 005 60 0 60 1 60 2 Levison Harold F Morbidelli Alessandro Van Laerhoven Christa Gomes R 2008 Origin of the structure of the Kuiper belt during a dynamical instability in the orbits of Uranus and Neptune Icarus 196 1 258 273 arXiv 0712 0553 Bibcode 2008Icar 196 258L doi 10 1016 j icarus 2007 11 035 Hansen K 7 Junie 2005 Orbital shuffle for early solar system Geotimes in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Maart 2020 Besoek op 26 Augustus 2007 Tsiganis K Gomes R Morbidelli Alessandro Levison Harold F 2005 Origin of the orbital architecture of the giant planets of the Solar System Nature 435 7041 459 461 Bibcode 2005Natur 435 459T doi 10 1038 nature03539 PMID 15917800 Thommes E W Duncan M J Levison Harold F 2002 The Formation of Uranus and Neptune among Jupiter and Saturn The Astronomical Journal 123 5 2862 2883 arXiv astro ph 0111290 Bibcode 2002AJ 123 2862T doi 10 1086 339975 Parker Alex H Kavelaars J J 2010 Destruction of Binary Minor Planets During Neptune Scattering The Astrophysical Journal Letters 722 2 L204 L208 arXiv 1009 3495 Bibcode 2010ApJ 722L 204P doi 10 1088 2041 8205 722 2 L204 Lovett R 2010 Kuiper Belt may be born of collisions Nature doi 10 1038 news 2010 522 66 0 66 1 Nesvorny David Morbidelli Alessandro 2012 Statistical Study of the Early Solar System s Instability with Four Five and Six Giant Planets The Astronomical Journal 144 4 117 arXiv 1208 2957 Bibcode 2012AJ 144 117N doi 10 1088 0004 6256 144 4 117 Nesvorny David 2015 Evidence for Slow Migration of Neptune from the Inclination Distribution of Kuiper Belt Objects The Astronomical Journal 150 3 73 arXiv 1504 06021 Bibcode 2015AJ 150 73N doi 10 1088 0004 6256 150 3 73 Nesvorny David 2015 Jumping Neptune Can Explain the Kuiper Belt Kernel The Astronomical Journal 150 3 68 arXiv 1506 06019 Bibcode 2015AJ 150 68N doi 10 1088 0004 6256 150 3 68 Fraser Wesley and 21 others 2017 All planetesimals born near the Kuiper belt formed as binaries Nature Astronomy 1 0088 arXiv 1705 00683 Bibcode 2017NatAs 1E 88F doi 10 1038 s41550 017 0088 Wolff Schuyler Dawson Rebekah I Murray Clay Ruth A 2012 Neptune on Tiptoes Dynamical Histories that Preserve the Cold Classical Kuiper Belt The Astrophysical Journal 746 2 171 arXiv 1112 1954 Bibcode 2012ApJ 746 171W doi 10 1088 0004 637X 746 2 171 Morbidelli A Gaspar H S Nesvorny D 2014 Origin of the peculiar eccentricity distribution of the inner cold Kuiper belt Icarus 232 81 87 arXiv 1312 7536 Bibcode 2014Icar 232 81M doi 10 1016 j icarus 2013 12 023 Exiled Asteroid Discovered in Outer Reaches of Solar System ESO telescopes find first confirmed carbon rich asteroid in Kuiper Belt www eso org in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Mei 2019 Besoek op 12 Mei 2018 73 0 73 1 73 2 73 3 73 4 Brown Michael E 2012 The Compositions of Kuiper Belt Objects Annual Review of Earth and Planetary Sciences 40 1 467 494 arXiv 1112 2764 Bibcode 2012AREPS 40 467B doi 10 1146 annurev earth 042711 105352 74 0 74 1 David C Jewitt amp Jane Luu 2004 Crystalline water ice on the Kuiper belt object 50000 Quaoar PDF Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 21 Junie 2007 Besoek op 21 Junie 2007 75 0 75 1 Dave Jewitt 2004 Surfaces of Kuiper Belt Objects University of Hawaii in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Januarie 2017 Besoek op 21 Junie 2007 76 0 76 1 Jewitt David Luu Jane 1998 Optical Infrared Spectral Diversity in the Kuiper Belt The Astronomical Journal 115 4 1667 1670 Bibcode 1998AJ 115 1667J doi 10 1086 300299 Davies p 118 Jewitt David C Luu Jane X 2001 Colors and Spectra of Kuiper Belt Objects The Astronomical Journal 122 4 2099 2114 arXiv astro ph 0107277 Bibcode 2001AJ 122 2099J doi 10 1086 323304 Brown R H Cruikshank DP Pendleton Y Veeder GJ 1997 Surface Composition of Kuiper Belt Object 1993SC Science 276 5314 937 9 Bibcode 1997Sci 276 937B doi 10 1126 science 276 5314 937 PMID 9163038 Wong Ian Brown Michael E 2017 The bimodal color distribution of small Kuiper Belt objects The Astronomical Journal 153 4 145 arXiv 1702 02615 Bibcode 2017AJ 153 145W doi 10 3847 1538 3881 aa60c3 Brown Michael E Blake Geoffrey A Kessler Jacqueline E 2000 Near Infrared Spectroscopy of the Bright Kuiper Belt Object 2000 EB173 The Astrophysical Journal 543 2 L163 Bibcode 2000ApJ 543L 163B CiteSeerX 10 1 1 491 4308 doi 10 1086 317277 Licandro Oliva Di MArtino 2001 NICS TNG infrared spectroscopy of trans neptunian objects 2000 EB173 and 2000 WR106 Astronomy and Astrophysics 373 3 L29 arXiv astro ph 0105434 Bibcode 2001A amp A 373L 29L doi 10 1051 0004 6361 20010758 Gladman Brett et al Augustus 2001 The structure of the Kuiper belt Astronomical Journal 122 2 1051 1066 Bibcode 2001AJ 122 1051G doi 10 1086 322080 Nesvorny David Vokrouhlicky David Bottke William F Noll Keith Levison Harold F 2011 Observed Binary Fraction Sets Limits on the Extent of Collisional Grinding in the Kuiper Belt The Astronomical Journal 141 5 159 arXiv 1102 5706 Bibcode 2011AJ 141 159N doi 10 1088 0004 6256 141 5 159 85 0 85 1 85 2 List Of Centaurs and Scattered Disk Objects IAU Minor Planet Center in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 Junie 2017 Besoek op 27 Oktober 2010 David Jewitt 2005 The 1000 km Scale KBOs University of Hawaii in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Julie 2017 Besoek op 16 Julie 2006 Encrenaz Therese Kallenbach R Owen T Sotin C 2004 Triton Pluto Centaurs And Trans Neptunian Bodies NASA Ames Research Center Springer ISBN 978 1 4020 3362 9 Besoek op 23 Junie 2007 Mike Brown 2007 Dysnomia the moon of Eris Caltech in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Mei 2014 Besoek op 14 Junie 2007 Resolution B5 and B6 PDF International Astronomical Union 2006 Ixion eightplanets net in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Mei 2019 Besoek op 23 Junie 2007 John Stansberry Will Grundy Mike Brown Dale Cruikshank John Spencer David Trilling Jean Luc Margot 2007 Physical Properties of Kuiper Belt and Centaur Objects Constraints from Spitzer Space Telescope IAU Draft Definition of Planet IAU in Portugees 2006 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Augustus 2008 Besoek op 26 Oktober 2007 Agnor C B Hamilton D P 2006 Neptune s capture of its moon Triton in a binary planet gravitational encounter PDF Nature 441 7090 192 4 Bibcode 2006Natur 441 192A doi 10 1038 nature04792 PMID 16688170 New Frontiers Program New Horizons Science Objectives NASA New Frontiers Program Geargiveer vanaf die oorspronklike op April 15 2015 Besoek op April 15 2015 Brown Dwayne Villard Ray 15 Oktober 2014 RELEASE 14 281 NASA s Hubble Telescope Finds Potential Kuiper Belt Targets for New Horizons Pluto Mission Nasa in Galisies Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 April 2020 Besoek op 16 Oktober 2014 96 0 96 1 96 2 Lakdawalla Emily 15 Oktober 2014 Finally New Horizons has a second target Planetary Society blog in Engels Planetary Society Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 September 2019 Besoek op 15 Oktober 2014 NASA s Hubble Telescope Finds Potential Kuiper Belt Targets for New Horizons Pluto Mission press release in Engels Johns Hopkins Applied Physics Laboratory 15 Oktober 2014 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Maart 2017 Besoek op 16 Oktober 2014 Wall Mike 15 Oktober 2014 Hubble Telescope Spots Post Pluto Targets for New Horizons Probe in Engels Space com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 April 2020 Besoek op 15 Oktober 2014 Stromberg Joseph 14 April 2015 NASA s New Horizons probe was visiting Pluto and just sent back its first color photos Vox in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 April 2020 Besoek op 14 April 2015 Corey S Powell 29 Maart 2015 Alan Stern on Pluto s Wonders New Horizons Lost Twin and That Whole Dwarf Planet Thing Discover in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 16 November 2019 Orbits and Accessibility of Potential New Horizons KBO Encounter Targets PDF USRA Houston 2015 Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 3 Maart 2016 McKinnon Mika 28 Augustus 2015 New Horizons Locks Onto Next Target Let s Explore the Kuiper Belt in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Augustus 2016 Grossman Lisa 18 Maart 2019 Ultima Thule may be a frankenworld in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 April 2019 Besoek op 23 Maart 2019 Stern S A Weaver H A Spencer J R Olkin C B Gladstone G R Grundy W M Moore J M Cruikshank D P Elliott H A McKinnon W B et al 17 Mei 2019 Initial results from the New Horizons exploration of 2014 MU69 a small Kuiper Belt object Science 364 6441 doi 10 1126 science aaw9771 Press Briefing The developing picture of Ultima Thule YouTube in Engels Lunar and Planetary Institute 21 Maart 2019 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 Februarie 2020 106 0 106 1 Kalas Paul Graham James R Clampin Mark C Fitzgerald Michael P 2006 First Scattered Light Images of Debris Disks around HD 53143 and HD 139664 The Astrophysical Journal 637 L57 arXiv astro ph 0601488 Bibcode 2006ApJ 637L 57K doi 10 1086 500305 Trilling D E Bryden G Beichman C A Rieke G H Su K Y L Stansberry J A Blaylock M Stapelfeldt K R Beeman J W Haller E E February 2008 Debris Disks around Sun like Stars The Astrophysical Journal 674 2 1086 1105 arXiv 0710 5498 Bibcode 2008ApJ 674 1086T doi 10 1086 525514 Dusty Planetary Disks Around Two Nearby Stars Resemble Our Kuiper Belt in Engels 2006 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Julie 2016 Besoek op 1 Julie 2007 Kuchner M J Stark C C 2010 Collisional Grooming Models of the Kuiper Belt Dust Cloud The Astronomical Journal 140 4 1007 1019 arXiv 1008 0904 Bibcode 2010AJ 140 1007K doi 10 1088 0004 6256 140 4 1007 Bibliografie Wysig Randall Lisa 2015 Dark Matter and the Dinosaurs New York Ecco HarperCollins Publishers ISBN 978 0 06 232847 2 AS1 onderhoud ref harv link Eksterne skakels WysigDave Jewitt se blad UCLA Die gordel se naam Lys van kortperiodekomete Kuiper Belt Profile by Nasa se Solar System Exploration Elektronie nuusbrief oor die Kuipergordel Kleinplaneetsentrum Plot of the Outer Solar System wys die Kuipergaping SPACE com Discovery Hints at a Quadrillion Space Rocks Beyond Neptune Sara Goudarzi 15 Augustus 2006 Nine Planets se webtuiste oor die Edgeworth Kuipergordel en Oortwolk Lys TNV s Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kuipergordel Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse WikipediaDie Sonnestelsel Son Aardplanete Mercurius Venus Aarde Mars Gasreuse Jupiter Saturnus Ysreuse Uranus Neptunus Planete Reuseplanete Dwergplanete Pluto Ceres Haumea Makemake ErisMane Aarde Mars Kleinplanete Jupiter Saturnus Uranus Neptunus Pluto Haumea Eris Ringe Jupiter Saturnus Uranus NeptunusKlein Sonnestelselliggame Kleinplanete Asteroides Naby aarde voorwerpe Sentoure Trans Neptunus voorwerpe Komete Gordels en wolke Asteroidegordel Kuipergordel Verstrooide skyf Hillswolk Oortwolk Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Kuipergordel amp ol,