×
Komplementêre kleure

Komplementêre kleure is kleurpare wat mekaar uitkanselleer wanneer hulle gekombineer word. Dit beteken dat wanneer hulle gekombineer word, hulle 'n grysskaalkleur soos wit of swart voortbring. Wanneer hulle langs mekaar geplaas word, word die sterkste kontras vir daardie spesifieke twee kleure geskep. As gevolg van hierdie treffende kleurbotsing word die term teenoorgestelde kleure dikwels as meer toepaslik as "komplementêre kleure" beskou.

Tradisionele kleurmodel

Volgens die tradisionele kleurwiel wat in die 18de eeu ontwikkel is en deur Claude Monet, Vincent van Gogh, en vandag nog deur baie kunstenaars gebruik word, is rooi, geel en blou as die primêre kleure beskou. Die primêre-sekondêre kleure is rooi-groen, oranje-blou en geel-violet (of geel-pers in Boutet se kleurwiel).

In die tradisionele model bestaan 'n komplementêre kleurpaar uit 'n primêre kleur, (geel, blou of rooi) en 'n sekondêre kleur (groen, violet of oranje). Geel is byvoorbeeld 'n primêre kleur en skilders kan violet maak deur rooi en blou te meng. Wanneer geel en violetkleurige verf dus gemeng word, is al drie primêre kleure teenwoordig. Aangesien verf deur die absorbering van lig werk, sal 'n kombinasie van al drie primêre kleure 'n swart of grys kleur voortbring (sien subtraktiewe kleur). In meer onlangse skilderhandleidings word magenta, siaan en geel as die meer presiese subtraktiewe primêre kleure aangedui.

Komplementêre kleure kan treffende optiese effekte veroorsaak. Dit lyk byvoorbeeld soms of die skaduwee van 'n voorwerp 'n bietjie van die komplementêre kleur van die voorwerp bevat. Die skaduwee van 'n rooi appel sal dus 'n bietjie blou-groen vertoon. Hierdie effek word dikwels deur skilders nageboots wat meer liggewende en realistiese skaduwees wil uitbeeld.

Komplementêre kleure wat in partitiewe vermenging as klein kolletjies langs mekaar aangebring word, vertoon grys.

Kleure wat deur lig voortgebring word

Die RGB-kleurmodel wat in die 19de eeu uitgevind is en gedurende die 20ste eeu ontwikkel is, gebruik kombinasies van rooi, groen en blou lig teen 'n swart agtergrond sodat die kleure op 'n swart rekenaarskerm of televisieskerm gesien kan word. Volgens hierdie model is die komplementêre primêre-sekondêre kleure rooi-siaan, groen-magenta en blou-geel. In die RGB-kleurmodel sal die gekombineerde lig van twee komplementêre kleure, soos rooi en siaan, 'n wit lig maak indien die lig op volle sterkte is. Indien die lig nie op sy sterkste is nie, sal die gekombineerde lig gryskleurig wees.

In sommige ander kleurmodelle, soos die HSV-kleurruimte, lê die neutrale kleure (wit, gryse en swart) langs 'n sentrale as. Komplementêre kleure (soos gedefinieer in HSV) lê op enige horisontale dwarssnit reg teenoor mekaar.

  • Die tradisionele kleurster wat in 1867 deur Charles Blanc ontwikkel is.

  • Die kleure van die RGB-kleurmodel

  • Die HSV-kleurwiel

  • Die CMYK-kleurmodel wat in kleurdrukwerk gebruik word

  • Die RGB-komplementêre kleure: magenta en groen

  • Rooi en siaan (blougroen) is komplimentêre kleure in die RGB-model

  • Blou en geel is komplementêr in die RGB-model.

Kleurdruk

In kleurdrukwerk, soos by skilder, word daar ook van subtraktiewe kleure gebruik gemaak, maar eersgenoemde se komplementere kleure verskil van dié in die skilderkuns aangesien lig gemaskeer word. Dieselfde logika geld dus as by kleure wat deur lig voortgebring word. Kleurdrukwerk gebruik die CMYK-kleurmodel en maak kleur deur siaan, magenta, geel en swart bo-oor mekaar aan te bring. Die mees algemene komplementêre kleure in drukwerk is magenta-groen, geel-blou en siaan-rooi. Wat komplementêre/teenoorgestelde kleure betref, het hierdie model presies dieselfde effek as die gebruik van die RGB-model. Swart word bygevoeg wanneer kleure donkerder gemaak moet word.

In kleurteorie

Die uitwerking wat kleure op mekaar het, is sedert die antieke tye bestudeer. In sy essay On Colours het Aristoteles opgemerk dat "wanneer lig op 'n ander kleur val, veroorsaak hierdie nuwe kombinasie 'n ander kleurnuanse."

Leonardo da Vinci het geskryf dat die edelste harmonieë verkry word wanneer teenoorgestelde kleure (retto contrario) teenoor mekaar geplaas word, maar dit was eers in die 18de eeu dat iemand 'n oortuigende wetenskaplike verduideliking daarvoor kon gee.

In sy verhandeling oor optika het Isaac Newton in 1704 'n sirkel ontwerp waarop 'n spektrum van sewe kleure aangetoon is. Hy het hulle rooi en blou, geel en violet, en groen en "'n pers na aan skarlaken" genoem."

In die daaropvolgende dekades het wetenskaplikes Newton se kleursirkel verfyn totdat dit uiteindelik uit twaalf kleure bestaan het: die drie primêre kleure (geel, blou en rooi); drie sekondêre kleure (groen, violet en oranje) wat geskep is deur primêre kleure te meng; en ses bykomende kleure wat gemaak is deur die primêre en sekondêre kleure te kombineer.

In 1793 het die Amerikaans gebore Britse wetenskaplike Benjamin Thompson, graaf Rumford (1753–1814), die term "komplementêre kleure" geskep. Hy het 'n eksperiment met kerse en skaduwees uitgevoer, en ontdek dat gekleurde lig en die skadu wat daardeur gewerp word, volmaak kontrasterende kleure het. Hy het geskryf: "Vir elke kleur, ongeag sy tint, skakering of samestelling, is daar 'n ander kleur wat in volkome harmonie daarmee is; hierdie kleur is sy komplement en kan as sy metgesel beskou word."

In die vroeë 19de eeu het wetenskaplikes en filosowe regoor Europa die aard en interaksie van kleure begin bestudeer. In 1810 het die Duitse digter Johann Wolfgang von Goethe sy eie teorie geskep. Hy het geskryf: "Geel is 'n lig wat deur donkerte gedemp is; blou is 'n donkerte wat deur lig verswak is." Goethe se idees was hoogs persoonlik en het dikwels van ander wetenskaplike navorsing verskil, maar was terselfdertyd baie gewild en het verskeie belangrike kunstenaars, insluitend J.M.W. Turner beïnvloed.

Teen ongeveer dieselfde tyd dat Goethe sy teorie gepubliseer het, het 'n Britse fisikus, dokter en Egiptoloog, Thomas Young (1773–1829), deur eksperimente getoon dat dit nie noodsaaklik was om al die kleure van die spektrum te gebruik om wit lig te skep nie; dit kon verkry word deur die die lig van slegs drie kleure te kombineer – rooi-oranje, groen en blou. Hierdie ontdekking was die grondslag van additiewe kleure en van die RGB-kleurmodel.

Teen ongeveer dieselfde tyd dat Young additiewe kleure ontdek het, het 'n ander Britse wetenskaplike, David Brewster (1781–1868), die uitvinder van die kaleidoskoop, 'n mededingende teorie voorgestel waarvolgens die ware primêre kleure rooi, geel en blou was, en die ware komplementêre kleure rooi-groen, blou-oranje en geel-violet is. Hermann von Helmholtz, (1821–1894), 'n Duitse wetenskaplike, het die debat opgelos deur aan te toon dat kleure wat deur lig gevorm word, nl. additiewe kleure, en dié wat deur pigmente gevorm word, nl. subtraktiewe kleure, inderdaad aan verskillende reëls onderwerp is en uiteenlopende primêre en komplementerende kleure het.

Ander wetenskaplikes het spesifiek die toepassing van komplementêre kleure ondersoek. In 1828 het die Franse chemikus Eugene Chevreul, wat die vervaardiging van Gobelin-tapisserieë bestudeer het om die kleure helderder te maak, wetenskaplik bewys dat die "plasing van komplementêre kleure enge ander kontrasharmonieë oortref." Die gebruik van komplemêntere kleure is verder deur die Franse kunskritikus Charles Blanc, en later deur die Amerikaanse kleurteoretikus Ogden Rood beskryf. Hulle werke is met groot entoesiasme deur kontemporêre skilders gelees, in die besonder Georges Seurat en Vincent van Gogh, wat die teorieë in hulle skilderye toegepas het.

  • Newton se kleurwiel (1704)

  • 'n Boutet-kleurwiel van 1708

  • Johann Wolfgang von Goethe se kleurwiel (1810)

In kuns

In 1872 het Claude Monet sy Impression, soleil levant (Indruk van die sonopkoms), geskilder, 'n toneel van 'n klein oranje sonnetjie en oranje lig wat deur die wolke en water in die middel van 'n wasige blou landskap weerkaats word. Hierdie skildery, met sy treffende gebruik van die komplementêre kleure blou en oranje, het aan die Impressionistiese beweging sy naam gegee. Monet was vertroud met die wetenskap van komplementêre kleure en het dit met entoesiasme gebruik.

Oranje en blou het 'n belangrike kleurkombinasie vir die Impressionistiese skilders geword. Hulle almal het die onlangse boeke oor kleurteorie bestudeer en hulle het geweet dat wanneer oranje langs blou geplaas word, albei kleure baie helderder vertoon. Paul Cézanne het oranje ('n mengsel van geel, rooi en oker) dikwels teen 'n blou agtergrond gebruik.

Vincent van Gogh was veral bekend vir sy gebruik van hierdie tegniek; hy het sy eie oranjes geskep en hulle langs siënnarooi en bottelgroen kwashale aangebring. Hy het ook 'n oranje maan en sterre in 'n kobaltblou hemel geplaas.

In 'n beskrywing van sy skildery, Le Café de nuit, het Van Gogh aan sy broer Theo geskryf: "Ek wou met rooi en groen die verskriklike menslike hartstogte uitbeeld. Die vertrek is bloedrooi en liggeel, 'n groen biljarttafel in die middel en vier lemmetjiegeel lampe, met 'n oranje en groen gloed. Daar is oral 'n stryd en teenstelling tussen die mees uiteenlopende rooie en groene."

  • Impression, soleil levant deur Claude Monet (1872)

  • Roeiers by Chatou deur Pierre-Auguste Renoir (1879.

  • Selfportret deur Van Gogh

  • Sterrenag deur Vincent van Gogh (1889)

  • Le café de nuit deur Vincent van Gogh (1888)

Wanneer 'n mens lank genoeg (tussen 30 en 60 sekondes) na een kleur (byvoorbeeld rooi) staar en dan na 'n wit oppervlak kyk, sal daar 'n nabeeld van die komplementêre kleur (in hierdie geval siaan) verskyn.

Die gebruik van komplementêre kleure is 'n belangrike aspek van grafiese ontwerp, en word ook op ander gebiede soos by die kontrastering van kleure in logo's en vensteruitstallings gesien.

Daarbenewens het komplementêre kleure ook meer praktiese gebruike. Aangesien oranje en blou komplementêre kleure is, is reddingsbote en reddingsbaadjies tradisioneel oranje ten einde die hoogste kontras en sigbaarheid te verseker wanneer dit op see gesien word.

Rooi en siaan brille word in die Anaglief 3D-stelsel gebruik om 3D-beelde op rekenaarskerms te skep.

  • Oranje reddingsbote vorm die skerpste kontras met blou water.

  • 'n Rooi en siaan bril waarmee driedimensionele beelde gesien kan word

  • Hierdie prent sal driedimensioneel vertoon wanneer die kyker 'n rooi en siaan Anaglief 3D-bril dra.

  • Komplementêre golflengte
  • Isabelle Roelofs and Fabien Petillion, La couleur expliquée aux artistes, Editions Eyrolles, (2012), ISBN 978-2-212-13486-5.
  • John Gage, Couleur et Culture, Usages et significations de la couleur de l'Antiquité à l'abstraction, (1993), Thames and Hudson ISBN 978-2-87811-295-5
  • Philip Ball, Histoire vivante des couleurs (2001), Hazan Publishers, Paris, ISBN 978-2-754105-033
  • Goethe, Theory of Colours, trans. Charles Lock Eastlake, Cambridge, MA: MIT Press, 1982. ISBN 0-262-57021-1
  1. Shorter Oxford English Dictionary, 5th Edition, Oxford University Press (2002) "A colour that combined with a given colour makes white or black."
  2. Maloney, Tim (2009).
  3. David Briggs (2007).
  4. On Colors or De Coloribus (793b) cited in John Gage, Couleur et Culture, pg. 13
  5. John Gage, Couleur et culture, pg. 172.
  6. Goethe (1810), Theory of Colors, paragraph 502.
  7. John Gage, Couleur et Culture, pp. 201–203.
  8. Isabelle Roelofs and Fabien Petillion, La couleur expliqée aux artistes, p. 14.
  9. Isabelle Roelofs and Fabien Petillion, La couleur expliquée aux artistes, p. 18.
  10. John Gage, Couleur et culture, pp. 174–75
  11. Vincent van Gogh, Corréspondénce general, number 533, cited by John Gage, Practice and Meaning from Antiquity to Abstraction.

Publikasie datum: September 26, 2021

komplementêre, kleure, kleurpare, mekaar, uitkanselleer, wanneer, hulle, gekombineer, word, beteken, wanneer, hulle, gekombineer, word, hulle, grysskaalkleur, soos, swart, voortbring, wanneer, hulle, langs, mekaar, geplaas, word, word, sterkste, kontras, daard. Komplementere kleure is kleurpare wat mekaar uitkanselleer wanneer hulle gekombineer word Dit beteken dat wanneer hulle gekombineer word hulle n grysskaalkleur soos wit of swart voortbring 1 Wanneer hulle langs mekaar geplaas word word die sterkste kontras vir daardie spesifieke twee kleure geskep As gevolg van hierdie treffende kleurbotsing word die term teenoorgestelde kleure dikwels as meer toepaslik as komplementere kleure beskou Komplementere kleure in die tradisionele RYB kleurmodel Inhoud 1 Komplementere kleure in verskillende kleurmodelle 1 1 Tradisionele kleurmodel 1 2 Kleure wat deur lig voortgebring word 1 3 Kleurdruk 2 In geskiedenis en kuns 2 1 In kleurteorie 2 2 In kuns 3 Nabeelde 4 Praktiese toepassings 5 Sien ook 6 Verwysings 7 VerwysingsKomplementere kleure in verskillende kleurmodelle WysigTradisionele kleurmodel Wysig Volgens die tradisionele kleurwiel wat in die 18de eeu ontwikkel is en deur Claude Monet Vincent van Gogh en vandag nog deur baie kunstenaars gebruik word is rooi geel en blou as die primere kleure beskou Die primere sekondere kleure is rooi groen oranje blou en geel violet 2 of geel pers in Boutet se kleurwiel In die tradisionele model bestaan n komplementere kleurpaar uit n primere kleur geel blou of rooi en n sekondere kleur groen violet of oranje Geel is byvoorbeeld n primere kleur en skilders kan violet maak deur rooi en blou te meng Wanneer geel en violetkleurige verf dus gemeng word is al drie primere kleure teenwoordig Aangesien verf deur die absorbering van lig werk sal n kombinasie van al drie primere kleure n swart of grys kleur voortbring sien subtraktiewe kleur In meer onlangse skilderhandleidings word magenta siaan en geel as die meer presiese subtraktiewe primere kleure aangedui Komplementere kleure kan treffende optiese effekte veroorsaak Dit lyk byvoorbeeld soms of die skaduwee van n voorwerp n bietjie van die komplementere kleur van die voorwerp bevat Die skaduwee van n rooi appel sal dus n bietjie blou groen vertoon Hierdie effek word dikwels deur skilders nageboots wat meer liggewende en realistiese skaduwees wil uitbeeld Komplementere kleure wat in partitiewe vermenging as klein kolletjies langs mekaar aangebring word vertoon grys 3 Kleure wat deur lig voortgebring word Wysig Die RGB kleurmodel wat in die 19de eeu uitgevind is en gedurende die 20ste eeu ontwikkel is gebruik kombinasies van rooi groen en blou lig teen n swart agtergrond sodat die kleure op n swart rekenaarskerm of televisieskerm gesien kan word Volgens hierdie model is die komplementere primere sekondere kleure rooi siaan groen magenta en blou geel In die RGB kleurmodel sal die gekombineerde lig van twee komplementere kleure soos rooi en siaan n wit lig maak indien die lig op volle sterkte is Indien die lig nie op sy sterkste is nie sal die gekombineerde lig gryskleurig wees In sommige ander kleurmodelle soos die HSV kleurruimte le die neutrale kleure wit gryse en swart langs n sentrale as Komplementere kleure soos gedefinieer in HSV le op enige horisontale dwarssnit reg teenoor mekaar Die tradisionele kleurster wat in 1867 deur Charles Blanc ontwikkel is Die kleure van die RGB kleurmodel Die HSV kleurwiel Die CMYK kleurmodel wat in kleurdrukwerk gebruik word Die RGB komplementere kleure magenta en groen Rooi en siaan blougroen is komplimentere kleure in die RGB model Blou en geel is komplementer in die RGB model Kleurdruk Wysig In kleurdrukwerk soos by skilder word daar ook van subtraktiewe kleure gebruik gemaak maar eersgenoemde se komplementere kleure verskil van die in die skilderkuns aangesien lig gemaskeer word Dieselfde logika geld dus as by kleure wat deur lig voortgebring word Kleurdrukwerk gebruik die CMYK kleurmodel en maak kleur deur siaan magenta geel en swart bo oor mekaar aan te bring Die mees algemene komplementere kleure in drukwerk is magenta groen geel blou en siaan rooi Wat komplementere teenoorgestelde kleure betref het hierdie model presies dieselfde effek as die gebruik van die RGB model Swart word bygevoeg wanneer kleure donkerder gemaak moet word In geskiedenis en kuns WysigIn kleurteorie Wysig Die uitwerking wat kleure op mekaar het is sedert die antieke tye bestudeer In sy essay On Colours het Aristoteles opgemerk dat wanneer lig op n ander kleur val veroorsaak hierdie nuwe kombinasie n ander kleurnuanse 4 Leonardo da Vinci het geskryf dat die edelste harmoniee verkry word wanneer teenoorgestelde kleure retto contrario teenoor mekaar geplaas word maar dit was eers in die 18de eeu dat iemand n oortuigende wetenskaplike verduideliking daarvoor kon gee In sy verhandeling oor optika het Isaac Newton in 1704 n sirkel ontwerp waarop n spektrum van sewe kleure aangetoon is Hy het hulle rooi en blou geel en violet en groen en n pers na aan skarlaken genoem 5 In die daaropvolgende dekades het wetenskaplikes Newton se kleursirkel verfyn totdat dit uiteindelik uit twaalf kleure bestaan het die drie primere kleure geel blou en rooi drie sekondere kleure groen violet en oranje wat geskep is deur primere kleure te meng en ses bykomende kleure wat gemaak is deur die primere en sekondere kleure te kombineer In 1793 het die Amerikaans gebore Britse wetenskaplike Benjamin Thompson graaf Rumford 1753 1814 die term komplementere kleure geskep Hy het n eksperiment met kerse en skaduwees uitgevoer en ontdek dat gekleurde lig en die skadu wat daardeur gewerp word volmaak kontrasterende kleure het Hy het geskryf Vir elke kleur ongeag sy tint skakering of samestelling is daar n ander kleur wat in volkome harmonie daarmee is hierdie kleur is sy komplement en kan as sy metgesel beskou word In die vroee 19de eeu het wetenskaplikes en filosowe regoor Europa die aard en interaksie van kleure begin bestudeer In 1810 het die Duitse digter Johann Wolfgang von Goethe sy eie teorie geskep Hy het geskryf Geel is n lig wat deur donkerte gedemp is blou is n donkerte wat deur lig verswak is 6 Goethe se idees was hoogs persoonlik en het dikwels van ander wetenskaplike navorsing verskil maar was terselfdertyd baie gewild en het verskeie belangrike kunstenaars insluitend J M W Turner beinvloed 7 Teen ongeveer dieselfde tyd dat Goethe sy teorie gepubliseer het het n Britse fisikus dokter en Egiptoloog Thomas Young 1773 1829 deur eksperimente getoon dat dit nie noodsaaklik was om al die kleure van die spektrum te gebruik om wit lig te skep nie dit kon verkry word deur die die lig van slegs drie kleure te kombineer rooi oranje groen en blou Hierdie ontdekking was die grondslag van additiewe kleure en van die RGB kleurmodel 8 Teen ongeveer dieselfde tyd dat Young additiewe kleure ontdek het het n ander Britse wetenskaplike David Brewster 1781 1868 die uitvinder van die kaleidoskoop n mededingende teorie voorgestel waarvolgens die ware primere kleure rooi geel en blou was en die ware komplementere kleure rooi groen blou oranje en geel violet is Hermann von Helmholtz 1821 1894 n Duitse wetenskaplike het die debat opgelos deur aan te toon dat kleure wat deur lig gevorm word nl additiewe kleure en die wat deur pigmente gevorm word nl subtraktiewe kleure inderdaad aan verskillende reels onderwerp is en uiteenlopende primere en komplementerende kleure het 9 Ander wetenskaplikes het spesifiek die toepassing van komplementere kleure ondersoek In 1828 het die Franse chemikus Eugene Chevreul wat die vervaardiging van Gobelin tapisseriee bestudeer het om die kleure helderder te maak wetenskaplik bewys dat die plasing van komplementere kleure enge ander kontrasharmoniee oortref Die gebruik van komplementere kleure is verder deur die Franse kunskritikus Charles Blanc en later deur die Amerikaanse kleurteoretikus Ogden Rood beskryf Hulle werke is met groot entoesiasme deur kontemporere skilders gelees in die besonder Georges Seurat en Vincent van Gogh wat die teoriee in hulle skilderye toegepas het 10 Newton se kleurwiel 1704 n Boutet kleurwiel van 1708 Johann Wolfgang von Goethe se kleurwiel 1810 In kuns Wysig In 1872 het Claude Monet sy Impression soleil levant Indruk van die sonopkoms geskilder n toneel van n klein oranje sonnetjie en oranje lig wat deur die wolke en water in die middel van n wasige blou landskap weerkaats word Hierdie skildery met sy treffende gebruik van die komplementere kleure blou en oranje het aan die Impressionistiese beweging sy naam gegee Monet was vertroud met die wetenskap van komplementere kleure en het dit met entoesiasme gebruik Oranje en blou het n belangrike kleurkombinasie vir die Impressionistiese skilders geword Hulle almal het die onlangse boeke oor kleurteorie bestudeer en hulle het geweet dat wanneer oranje langs blou geplaas word albei kleure baie helderder vertoon Paul Cezanne het oranje n mengsel van geel rooi en oker dikwels teen n blou agtergrond gebruik Vincent van Gogh was veral bekend vir sy gebruik van hierdie tegniek hy het sy eie oranjes geskep en hulle langs siennarooi en bottelgroen kwashale aangebring Hy het ook n oranje maan en sterre in n kobaltblou hemel geplaas In n beskrywing van sy skildery Le Cafe de nuit het Van Gogh aan sy broer Theo geskryf Ek wou met rooi en groen die verskriklike menslike hartstogte uitbeeld Die vertrek is bloedrooi en liggeel n groen biljarttafel in die middel en vier lemmetjiegeel lampe met n oranje en groen gloed Daar is oral n stryd en teenstelling tussen die mees uiteenlopende rooie en groene 11 Impression soleil levant deur Claude Monet 1872 Roeiers by Chatou deur Pierre Auguste Renoir 1879 Selfportret deur Van Gogh Sterrenag deur Vincent van Gogh 1889 Le cafe de nuit deur Vincent van Gogh 1888 Nabeelde WysigWanneer n mens lank genoeg tussen 30 en 60 sekondes na een kleur byvoorbeeld rooi staar en dan na n wit oppervlak kyk sal daar n nabeeld van die komplementere kleur in hierdie geval siaan verskyn Praktiese toepassings WysigDie gebruik van komplementere kleure is n belangrike aspek van grafiese ontwerp en word ook op ander gebiede soos by die kontrastering van kleure in logo s en vensteruitstallings gesien Daarbenewens het komplementere kleure ook meer praktiese gebruike Aangesien oranje en blou komplementere kleure is is reddingsbote en reddingsbaadjies tradisioneel oranje ten einde die hoogste kontras en sigbaarheid te verseker wanneer dit op see gesien word Rooi en siaan brille word in die Anaglief 3D stelsel gebruik om 3D beelde op rekenaarskerms te skep Oranje reddingsbote vorm die skerpste kontras met blou water n Rooi en siaan bril waarmee driedimensionele beelde gesien kan word Hierdie prent sal driedimensioneel vertoon wanneer die kyker n rooi en siaan Anaglief 3D bril dra Sien ook WysigKomplementere golflengteVerwysings WysigIsabelle Roelofs and Fabien Petillion La couleur expliquee aux artistes Editions Eyrolles 2012 ISBN 978 2 212 13486 5 John Gage Couleur et Culture Usages et significations de la couleur de l Antiquite a l abstraction 1993 Thames and Hudson ISBN 978 2 87811 295 5 Philip Ball Histoire vivante des couleurs 2001 Hazan Publishers Paris ISBN 978 2 754105 033 Goethe Theory of Colours trans Charles Lock Eastlake Cambridge MA MIT Press 1982 ISBN 0 262 57021 1Verwysings Wysig Shorter Oxford English Dictionary 5th Edition Oxford University Press 2002 A colour that combined with a given colour makes white or black Maloney Tim 2009 David Briggs 2007 On Colors or De Coloribus 793b cited in John Gage Couleur et Culture pg 13 John Gage Couleur et culture pg 172 Goethe 1810 Theory of Colors paragraph 502 John Gage Couleur et Culture pp 201 203 Isabelle Roelofs and Fabien Petillion La couleur expliqee aux artistes p 14 Isabelle Roelofs and Fabien Petillion La couleur expliquee aux artistes p 18 John Gage Couleur et culture pp 174 75 Vincent van Gogh Correspondence general number 533 cited by John Gage Practice and Meaning from Antiquity to Abstraction Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Komplementere kleure amp ol,