×
Johannesburg

Johannesburg (Xhosa: eGoli, Zoeloe: iGoli, letterlik: "Plek van Goud") is die vernaamste sake- en bevolkingsentrum van Suid-Afrika met 'n oppervlakte van 1 645 vierkante kilometer en 'n bevolking van 4 434 827 in die metropolitaanse gebied volgens die sensus van 2011. Die huidige Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit is 'n polisentriese metropool wat sowat vyfhonderd voorstede en dorpsgebiede insluit – naas die vroeëre stadsgebied ook voorheen onafhanklike munisipaliteite soos Midrand, Sandton en Randburg. Soweto is tans die grootste voorstad en ook die mees uitgestrekte historiese swart woonbuurt.

Johannesburg
eGoli(xh)
iGoli(zu)
Stad
Vlag
Wapen
Byname:
Jo'burg, Jozi, Joni
Egoli ("Plek van Goud"); Gauteng ("Plek van Goud"); Maboneng ("Stad van Lig")
Leuse(s):
Unity in development
(Engels vir: "Eenheid in ontwikkeling")
Johannesburg
Johannesburg se ligging in Gauteng
Koördinate:26°12′16″S28°2′44″O /26.20444°S 28.04556°O /-26.20444; 28.04556Koördinate:26°12′16″S28°2′44″O /26.20444°S 28.04556°O /-26.20444; 28.04556
Land Suid-Afrika
ProvinsieGauteng
MunisipaliteitStad Johannesburg
Stigting1886, stadstatus in 1928
Regering
BurgemeesterGeoff Makhubo (ANC)
Oppervlak
• Stad334,81 km2 (129,27 vk. myl)
• Metro1 644,96 km2 (635,12 vk. myl)
Hoogte1 753 m (5 751 ft)
Bevolking
(2011)
• Stad957 441
• Digtheid2 860/km2 (7 400/vk. m.)
Metro4 434 827
• Metrodigtheid2 700/km2 (7 000/vk. m.)
Rasverdeling(2011)
Wit mense13,9%
Indiërs/Asiërs6,7%
Bruin mense13,9%
Swart mense64,2%
Ander1,3%
Taal(2011)
Engels31,1%
Zoeloe19,6%
Afrikaans12,1%
Xhosa5,2%
Ander31,9%
Poskode(strate)
2001
Poskode(posbusse)
2000
Skakelkode011
Webwerf
'n Donderstorm bars op 'n warm somerdag uit oor die Goudstad. Ses miljoen bome maak van Johannesburg buite die middestad 'n groen metropool
Die middestad van Johannesburg, soos gesien vanaf die Carlton-sentrum. As gevolg van die "Wit vlug", die verskuiwing van "blanke" besighede na die noordelike voorstede, het die Goudstad se sakekern reeds vanaf die 1980's 'n ingrypende transformasie ondergaan
Die luukse woonsteltoring Michelangelo in die noordelike voorstad Sandton

Johannesburg is nie een van Suid-Afrika se drie hoofstede nie (net Pretoria, Kaapstad en Bloemfontein het besondere status as respektiewelik die regeringshoofstad, parlementsetel en geregtelike hoofstad), maar dit vervul nogtans 'n belangrike administratiewe en geregtelike funksie as die hoofstad van die Gautengprovinsie en setel van die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika.

Johannesburg is ook die sentrum van 'n verstedelikte gebied met meer as 8 miljoen inwoners wat van Pretoria in die noorde tot by Vereeniging in die suide strek. Die stad is die derde grootste in Afrika na Kaïro en Lagos, en die enigste in Afrika wat as 'n wêreldstad of global city beskou word, 'n ekonomiese masjienkamer wat die hele Suider-Afrika met die wêreldekonomie verbind – onder meer danksy die plaaslike hoofkantore van mynboureuse en die Johannesburgse Effektebeurs (JEB of JSE) wat op wêreldvlak mededingend is. Met SABMiller en Anglo-American het daarnaas twee multinasionale ondernemings hul oorsprong in die Goudstad.

Johannesburg is net een van ongetelde delwerstede wat êrens op aarde op 'n spesifieke oomblik in die geskiedenis byna oornag ontstaan het. Maar terwyl die meeste van hulle ná 'n relatief kort tydperk as verlate spookdorpe geëindig het sodra hul goudvoorrade uitgeput was, is Johannesburg as Suid-Afrika se laat-Victoriaanse kits- en wonderstad op 'n oorspronklik byna verlate en windverwaaide plato van die Transvaalse Hoëveld tydens die grootste goudstormloop ooit gestig om te bly en 'n meteoriese ekonomiese opgang te beleef nadat Europa se leidende bankhuise die diepvlakmynontwikkeling van die Randse goudmyne begin finansier het.

Ander dinge was en is tydelik. So het Johannesburg, wat sy boukuns betref, nooit na die verlede teruggekyk nie. As een van die snelgroeiendste metropole ter wêreld het Johannesburg dus ook nie geskroom om weg te doen met sy historiese erfenis nie. Historiese geboue moes plek maak vir nuwe wolkekrabbers, terwyl die implementering van die beleid van aparte ontwikkeling vir etniese groepe die sloping van hele woonbuurte soos Sophiatown beteken het.

Vandag is Johannesburg 'n smeltkroes van tale en kulture wat steeds nuwe aankomelinge van dwarsoor Afrika lok. Die stad, wat nege persent van die vasteland van Afrika se bruto geografiese produk oplewer, verseker vir sy inwoners 'n lewenstandaard bo die gemiddelde van Afrika. Sy stadsuitleg met funksionele buurte soos 'n sentrale en noordelike sakedistrik en honderde residensiële voorstede, wat 'n groot verskeidenheid sosio-ekonomiese omgewings en ontwikkelingsvlakke verteenwoordig, sy moderne boukuns en 'n netwerk van snelweë toon baie ooreenkomste met dié van Amerikaanse metropole.

Net soos in New York Stad, een van Johannesburg se tweelingstede, het 'n wye kloof tussen arm en ryk en ander sosiale vraagstukke ook neerslag gevind in hoë misdaadsyfers. Johannesburg is saam met ander Derdewêreldmetropole soos Rio de Janeiro as een van die gevaarlikste stede ter wêreld gereken. Volgens 'n 2018-studie deur Mercer oor die lewenskwaliteit in 231 stede regoor die wêreld het Johannesburg die 95ste plek verwerf, die derde beste in Suid-Afrika net na Durban en Kaapstad.

Inhoud

Die historiese Johannesburgse Poskantoor in Rissikstraat, 1897

Die oorsprong van Johannesburg se naam is tot vandag toe omstrede. 'n Aantal mense met die naam "Johannes" was tydens die vroeë geskiedenis van die stad betrokke. Van hulle was die hoofklerk verbonde by die kantoor van die landmeter-generaal Hendrik Dercksen, Christiaan Johannes Joubert, 'n lid van die Volksraad en die republiek se mynbouhoof. 'n Ander was Stephanus Johannes Paulus Kruger (bekend as Paul Kruger), president van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) tussen 1883 en 1900. Johannes Meyer, eerste regeringsamptenaar in die omgewing, is 'n ander moontlike naamgewer.

Presiese optekeninge vir die naamkeuse het verlore gegaan. Johannes Rissik en Johannes Joubert was lede van 'n afvaardiging wat na Engeland gestuur is om om mynregte vir die gebied te verkry. Ná Joubert is 'n park in die stad en ná Rissik is een van die hoofstrate genoem waar die histories belangrike maar nou vervalle Rissikstraat Poskantoor geleë is. Die Stadsaal is ook in Rissikstraat geleë.

Geografie

Johannesburg se ligging in Gauteng
'n Interval-opname van 'n donderstorm oor die Goudstad
Sonop in die Goudstad
Johannesburg soos gesien van die Internasionale Ruimtestasie (ISS)
Die binnestad van Johannesburg soos vanaf die Carlton-sentrum gesien
Sandton se stadshorison

Johannesburg lê in die oostelike deel van die Hoëveldplato, die sentrale plato van Suid-Afrika wat deur uitgestrekte glasvlaktes gekenmerk word, en teen die suidelike uitlopers van die Witwatersrand, 'n lae rotsige bergreeks wat deur die provinsie Gauteng loop en die waterskeiding tussen die Atlantiese en die Indiese Oseaan vorm.

Johannesburg strek van Orange Farm in die suide tot by Midrand in die noorde en grens aan twee ander metropolitaanse gebiede – Pretoria (Tshwane) in die noorde en Ekurhuleni in die ooste. Met 'n oppervlakte van 1 645 km² het Johannesburg se metrogebied uitgebrei nes dié van ander groot westerse metropole soos Sydney, Londen, New York Stad en Los Angeles.

Johannesburg is op 'n gemiddelde hoogte van 1 753 meter bo seevlak geleë – met die laagste punt op 1 740 en die hoogste punt op 1 810 meter. Dit is naas Meksikostad en Phoenix in Arizona (Verenigde State) een van min metropole wat nóg aan die see nóg teen 'n rivier of ander water lê. Kunsmatige bebossing – meer as tien miljoen bome is in die grasveldlandskap van Johannesburg geplant – maak van Suid-Afrika se ekonomiese spilpunt een van die groenste metropole op aarde.

Klimaat

Johannesburg het 'n subtropiese hooglandklimaat met 'n gemiddelde maksimumtemperatuur van 26 °C in Januarie en 16 °C in Junie. Die stad beleef 'n gemiddeld van agt sonskynure per dag dwarsdeur die jaar. Wintertemperature kan tot vriespunt daal, alhoewel daar gewoonlik byna geen sneeuval is nie – die stad lê in 'n somerreënstreek waar die meeste neerslae in die somermaande val, dikwels op laat namiddae tydens hewige elektriese storms. Die gemiddelde jaarlikse reënval is 713 millimeter, met 'n groot jaarlikse variasie. So ervaar die gebied ook droogteperiodes met langdurige gebrek aan neerslae.

Sneeuvlokkies het wél in die winters van 1981 en 2006 geval. Verder terug in die verlede het swaar sneeuneerslae, wat met 'n sterk en koue suidewind gepaard gegaan het, op 10 en 11 September 1936 op die Transvaalse Hoëveld voorgekom. Op 11 September van dié jaar het dit die hele dag in Johannesburg gesneeu. Die Goudstad is daarnaas, net soos ander plekke op die hoëveld, verskeie kere deur tornado's getref – soos ook in Oktober 1905, Oktober 1929 en Januarie 1951.

Die Transvaalse Hoëveld is egter ook sonder tornado's 'n gunstelingplek vir stormjagters – met gereelde donderstorms in die somermaande en indrukwekkende weerligstrale wat die nagtelike hemel oor Johannesburg verskeur. Donderstorms gaan gepaard met kort, maar hewige reënbuie, sterk winde en rollende donker wolke.

Lugbesoedeling bly 'n knelpunt, veral gedurende die wintermaande wanneer die weswaartse vloei van lugmassas vanuit die Indiese Oseaan deur termiese inversies belemmer word. Naas motoruitlaatgasse dra die gebruik van steenkool vir kookdoeleindes en verhitting tot die hoë lugbesoedelingsvlakke by wat veral in swart woonbuurte meetbaar is.

Weergegewens vir Johannesburg
Maand Jan Feb Mar Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Des Jaar
Hoogste maksimum (°C) 35,4 33,5 31,9 29,3 26,4 23,1 24,4 26,2 30,0 32,2 32,9 32,4 35,4
Gemiddelde maksimum (°C) 25,6 25,1 24,0 21,1 18,9 16,0 16,7 19,4 22,8 23,8 24,2 25,2 21,9
Gemiddelde temperatuur (°C) 20,1 19,6 18,5 15,7 13,0 10,0 10,4 12,8 16,0 17,5 18,4 19,5 16,0
Gemiddelde minimum (°C) 14,7 14,1 13,1 10,3 7,2 4,1 4,1 6,2 9,3 11,2 12,7 13,9 10,0
Laagste minimum (°C) 7,2 6,0 2,1 0,5 −2,5 −8,2 −5,1 −5,0 −3,3 0,2 1,5 3,5 −8,2
Neerslag (mm) 125 90 91 54 13 9 4 6 27 72 117 105 713
Sonskynure (u/d) 10,9 10,5 9,4 7,8 6,6 5,8 6,2 6,8 7,5 9,0 10,3 10,8 8,5
Reëndae (d) 15,9 11,2 11,9 8,6 2,9 2,0 1,0 2,1 3,7 9,8 15,2 14,9 99,2
Humiditeit (%) 69 70 68 65 56 53 49 46 47 56 65 66 59,1
Bron: Wêreldorganisasie vir weerkunde NOAA
Die stad as ruimtelike verwesenliking van afsonderlike ontwikkeling
Die geskiedenis van Johannesburg verskil merkbaar van die tradisioneel-historiese model van Europese stadsontwikkeling – dit het oorspronklik nóg by die kruispunt van belangrike handelsroetes nóg by 'n groot rivier of aan 'n seekus ontstaan nie
Wetenskaplike studies oor Johannesburg verskil van mekaar – moet slegs die beleid van rasseskeiding en groepsgebiede daarop geprojekteer word, of was die Goudstad van begin af Suid-Afrika se enjinkamer van nuwe tegnologieë en leefstyle, die brug tot die Noorde?
Die Art Deco-wolkekrabber Manners Mansions op die hoek van Jeppe en Joubertstraat (voltooi in 1939) getuig van Johannesburg se gesofistikeerde stedelike leefstyl van die 1930's, met Amerikaanse invloede wat in die "Manhattan van die Veld" nie beperk gebly het tot die boustyl nie
'n Straattoneel in Hillbrow. Dié stadsbuurt, vroeër die mees digbevolkte in die Britse Gemenebes, was 'n kosmopolitaanse laboratorium vir 'n nuwe Suid-Afrika

Die meeste wetenskaplike studies oor die Goudstad het Johannesburg beperk hulle tot die ruimtelike verwesenliking van ongelyke ekonomiese verhoudinge en stadsbeplanning binne die raamwerk van die beleid van afsonderlike ontwikkeling. So is die skrywers van die meeste monografieë oor Johannesburg ná apartheid behep met die groei, val en heropbou van 'n etnies gesegregeerde stad. Hulle dokumenteer en periodiseer die geskiedenis en ontwikkeling van munisipale administrasie, verstedelikingspatrone en stedelike groei vanaf die koloniale tydperk tot hede, verduidelik die oorspronge en konsolidasie van etnies verdeelde woonbuurte of "groepsgebiede" en beskryf hoe die owerheid rasgebaseerde bevoorregting onder voorwendsel van openbare gesondheid asook wetgewing aangaande stadsbeplanning en behuising vir een groep beding en ander daarvan uitgesluit het.

Stad van klassestryd

Sommige ondersoeke neem die stad se ontstaansperiode, die laaste kwart van die 19de eeu en die tydperk van ongebreidelde laissez-faire-kapitalisme, as vertrekpunt en skets 'n oënskynlik eenvormige beeld van 'n stad waar mynbou die akkumulasie van ongekende hoeveelhede kapitaal vir 'n klein groepie entrepreneurs moontlik maak, terwyl 'n kosmopolitiese werkersklas met sy klassestyd in opstand teen dié bourgeoisie kom – 'n gunstelingonderwerp in sekere strominge van moderne Suid-Afrikaanse geskiedskrywing wat vasgevang is in denkbeelde van ekonomiese ongelykhede en uitbuiting. Studies oor Johannesburg se voorstede laat die kollig op nuwe swart middelklas-elites val wie se aspirasies en waardes van persoonlike prestasie, status, gesinslewe, ruimte, veiligheid en sport bes moontlik binne die infrastruktuur van 'n omheinde voorstad vervul en uitgeleef kan word, al handhaaf hulle nog bande met die tradisionele lewe in swart woonbuurte.

'n Stad as enjinkamer vir 'n hele land

'n Ander, meer omvattende visie oor Johannesburg is dié van 'n enjinkamer – nie net van die nasionale ekonomie nie, maar van mense met uiteenlopende etniese, kulturele, godsdienstige, opvoedkundige en geografiese agtergronde wat versigtig met mekaar in aanraking kom; van nuwe leefstyle en tegnologieë. As 'n Europese stad in Afrika of Amerika in Afrika, soos dit al genoem is, kan Johannesburg nie gereduseer word tot een van die hooftonele van rasseskeiding nie. Die geskiedkundige gebeurtenisse en prosesse moet ook teen die agtergrond van 'n globale vloei van mense, idees en goedere ondersoek word.

Stad met 'n eie metropolitaanse leefstyl

Sommige navorsers wys daarop dat Johannesburg van begin af sy eie metropolitaanse leefstyl geskep het. 'n Splinternuwe verbruikerswêreld en nuwe boutegnieke het skielik op 'n voorheen verlate plato gestalte gekry. Johannesburgers het al vroeg begin eksperimenteer met die nuutste tegnologiese ontwikkelinge van die Noordelike Halfrond – voorafvervaardigde boustukke en ander elemente is vir winkelfasades gebruik, winkelarkades is van prismatiese glasdakke voorsien, straatbeligting is deur middel van gaslampe voorsien, daarna is elektriese beligting ingevoer, net soos telefoondrade geïnstalleer is om finansiële instellings met mekaar te verbind, perdetrems wat hul bestemmings in die voorstede op borde aangedui het, en vanaf 1892 treine wat die binneland in die internasionale netwerk van hawens en seeroetes ingeskakel het.

In die Goudstad se georganiseerde uitleg het handelsplekke en kommersiële strate sentraal gestaan, terwyl die stadsbeeld oorheers is deur banke en ander finansiële instellings, kantoorgeboue, klubs, en die hoofkwartiere van mynbouondernemings. Johannesburgers het noue bande gehandhaaf met metropole in die noorde – die nuutste modes uit Londen, Parys en New York was te koop in plaaslike winkels, net soos die nuutste Amerikaanse motors, juweliersware, Fin de siècle-versierings, tekstiele en muurpapiere uit Londen se West End, die nuutste produklyne van Manchester-katoen en ander goedere wat op die wêreldmark beskikbaar was.

Vroeë geskiedenis

'n 19de eeuse stampbattery waarmee erts vergruis is om goud te ontgin

Mense het al vir die afgelope honderd eeue in die gebied gewoon waar Johannesburg sou ontstaan. Opgrawings wat op die Melvillekoppies onderneem is, het 'n ystersmeltkroes opgelewer. Houtskool, wat daarin gevind is, is omtrent 900 jaar oud. Die skalierots wat ook op die koppie voorkom, bevat baie yster. Argeoloë het ook 'n nedersetting uit die middel-steentydperk (miskien 40 000 jaar gelede) gevind. Daar is ook klipwerktuie wat omtrent 100 000 jaar oud kan wees. Die argeoloog en ystertydperkspesialis Revil Mason, destyds direkteur van die argeologiese navorsingspan en navorsingsprofessor verbonde aan die Universiteit van die Witwatersrand se Departement Argeologie, het soortgelyke strukture by Klipriviersberg en Waterval (Corriemoor/Northcliff) gevind.

Die plaas Braamfontein sou 'n belangrike deel van Johannesburg word. Die plaas is in 1858 aan Gerrit Bezuidenhout toegeken, wat dit onmiddellik aan sy broer, F.J. Bezuidenhout, oorgedra het. Dit was omtrent 1 500 morg (3 500 hektaar) groot en is in 1862 in drie verdeel. Die suidelike deel is aan die oorspronklike eienaar, Gerrit Bezuidenhout, oorgedra. In 1886 was J.J. Lindeque die eienaar van die suidelike deel wat aan Randjeslaagte gegrens het. Die oostelike deel is aan F.J. van Dyk verkoop. Ná 'n paar tussengangers het Dirk Geldenhuys in 1886 die eienaar geword. Die westelike gedeelte is aan C.W. Bezuidenhout oorgedra. In 1887 is hierdie deel aan Frans en Louw Geldenhuys verkoop vir £4 500. Frederick Jacobus Bezuidenhout het in 1865 die eienaar van Doornfontein geword. Dit was steeds syne in 1886. Turffontein is in 1859 aan Abraham Smit toegeken. Die plaas is ook onderverdeel en in 1886 was Paul Andries Ras die eienaar van die grootste gedeelte daarvan. Langlaagte het 'n lang geskiedenis van onderverdeling, verskillende eienaars en geskille oor eienaarskap.:p.5

Sedert die 1850's het prospekteerders na goud en ander minerale in die Transvaal gesoek. Die eerste goudrif is in 1871 in die groensteengordel oos van Potgietersrus gevind. Die eerste goudmyn is dan ook daar gevestig. In 1874 is die eerste stoomaangedrewe stampmeul daar in werking gestel. Teen daardie tyd het die aandag egter na Sabie en Pelgrimsrus verskuif.:p.134 Alec (Kruiwa) Patterson het in 1873 spoelgoud in die Pelgrimsloop gevind. Dit het op die Transvaal se eerste groot stormloop van delwers uitgeloop. Elf jaar later het meeste van die delwers na Barberton vertrek, waar goud ook ontdek is.:p.108 Op die Witwatersrand was prospekteerders nogal doenig op die Wesrand. Die eerste myn was naby die huidige Magaliesberg. Daar was nog een op Kromdraai, wes van Zwartkop. Die enigste suksesvolle myn was Fred en Harry Struben se Confidence Reef, wat nog in die Kloofendal-natuurreservaat te siene is.:p.30

Stigting

Die hoofkwartier van Union Corporation in Marshallsdorp. Dié mynbou-onderneming is in 1893 deur Adolf Goerz, 'n mynbou-ingenieur van Duitse afkoms wat hom in 1888 in Suid-Afrika gevestig het, gestig. Union Corporation het in 1980 met General Mining en Finance Corporation saamgesmelt om die nuwe onderneming Gencor te vorm wat op sy beurt in 1998 met Gold Fields saamgesmelt het
Dagsoom en oorspronklike plase in 1886
Langlaagte in 1886
Die Transvaalse goudvelde. Kaart van 1896
Die Johannesburgse hospitaal van 1889, ontwerp deur Arthur Reid en Robert McCowat
Jeppestown in 1896
Swart mynwerkers met hul opsiener. Johannesburg 1893
Piekniek by die waterval in 1893
Hohenheim was die eerste herehuis in Parktown
The View, woning van Sir Thomas Cullinan, tans hoofkwartier en museum van die Transvaal Scottish Regiment

Johannesburg het sy ontstaan te danke aan die ontdekking van goud. Die metselaar George Harrison word beskou as die persoon wat die dagsoom van die hoofrif in Februarie 1886 op die plaas Langlaagte ontdek het toe hy besig was om stene as boumateriaal vir weduwee Oosthuizen se nuwe skuur op te grawe. Harrison, 'n boorling van Engeland wat reeds ervaring as delwer op Australiese goudvelde opgedoen het, het onmiddellik besef dat die ontdekking van 'n gouddraende rif weens die lae goudinhoud minder opspraakwekkend was as dié van alluviale goud en slegs tussen een en twee onse goud uit elke ton gemaalde erts ontgin sou kon word. Daar was dus geen goudkorrels wat maklik opgetel kon word nie.

Die Witwatersrandse goudrif, waar goud van laegraadse erts ontgin kan word, strek in 'n wye boog sowat 65 km oos van Johannesburg vir sowat 140 km in weswaartse rigting van waar dit 'n suidwestelike draai na die Vrystaat maak. Suid-Afrika se goud lê aan die strande van 'n prehistoriese see – die Witwatersrandse Geologiese Kom waar die edelmetaal later deur vulkaniese veranderings diep ondergronds begrawe is. Die gouddraende riwwe, wat sowat 2 000 miljoen jaar gelede gevorm is, varieer in dikte, van 'n tiende van 'n duim tot 100 voet, met 'n gemiddeld van slegs een voet. Behalwe vir enkele dagsome is hulle geleidelik met duisende voet se harde gesteentes bedek. Dit verg geologiese speurwerk om dié riwwe op te spoor – en groot hoeveelhede kapitaal asook ingenieursvernuf om die goud te ontgin.

Op 12 Mei 1886 het hy en George Walker 'n prospekteerkontrak met die eienaar van die plaas, G.C. Oosthuizen, aangegaan. Kort daarna is die hoofrif ook op Turffontein en Doornfontein gevind. Die proklamasie wat Langlaagte, Turffontein, Doornfontein, Randjeslaagte en ander aanliggende plase as openbare delwerye verklaar het, is op 20 September 1886 uitgereik.:p.33 Die eerste tent is reeds op 9 Julie 1886 deur J Paxton de Roi opgeslaan.

'n Magdom mense het op die gebied toegesak. Dit was nie net delwers van heinde en ver nie. Handelaars, spekulante, avonturiers, vakmanne, arbeiders en hoere het in hul spore gevolg. Een van die eerste aankomelinge was kolonel Ignatius Ferreira. Hy het sy osse uitgespan op die noordelike grens van Turffontein. Ander het by hom aangesluit. Met verdrag is die plek Ferreira se kamp genoem. Later is dit opgemeet en Ferreirasdorp genoem.:p.44 'n Groep Hollandssprekende Afrikaners het al die pad van Paarl in die Kaap gekom. Hulle het kamp opgeslaan op die plaas Langlaagte. Die gebied is opgemeet en Paarlshoop genoem. Toe 'n versoek in Oktober 1886 aan die regering gerig word om dit as 'n dorp te verklaar, het die staatsekretaris geantwoord dat hulle niks uit te waai het nie met standplase wat op privaat grond uitgemeet is.:p.44

Op 8 November 1886 is 'n delwerskomitee verkies om die mynkommissaris behulpsaam te wees.:p.94

Randjeslaagte was 'n driehoekvormige stukkie uitvalgrond (grond wat tussen plase oorgebly het nadat hulle opgemeet is) wat aan die staat behoort het. Dit kan vandag nog uitgeken word as die gebied tussen die strate Commissioner, Claim/Mooi en Diagonal/Clarendon Place. Die landmeter-generaal het opdrag gegee dat die landmeter J.E. de Villiers hierdie plaas as 'n dorpsgebied uitmeet. Aanvanklik sou daar 600 standplase wees en hulle moes 50 voet by 50 voet meet. Die eerste veiling het op 8 Desember 1886 plaasgevind.:p.17

Toe die veiling van standplase aangekondig word, het dit geblyk dat die standplase nie te koop was nie. Mense sou slegs geregtig wees om die standplaas te huur vir 'n tydperk van tot 99 jaar en 'n gebou op te rig. Dit is ook bekendgemaak dat "koelies" slegs in die "arabierreservaat", waarin daar 79 standplase was, kon huur.:pp.83–92 Die gebruik van hierdie terme behoef verduideliking. Asiërs dryf al eeue lank handel langs die ooskus van Afrika. Sommige van die groot handelaars was Goedjaratisprekende Moslems. Sommige van hierdie handelaars het familielede na die kusdorpe van Afrika gestuur om hul handel te bevorder. Plaaslike inwoners het na al hierdie handelaars as Arabiere verwys. Met verloop van tyd het hierdie handelaars ook na die binneland uitgebrei. Die mans is uitgeken aan die tulbande wat hulle gedra het.:pp.92–93 Die term koelie is aanvanklik gebruik om na 'n ongeskoolde arbeider te verwys. Hindoe-mans van Indië is in 1860 gewerf om as arbeiders op Natal se suikerplase te werk. Sommiges het agtergebly nadat hul kontrakte verstryk het. In Johannesburg was hulle hoofsaaklik marskramers en kelners.:p.94

Teen 1887 het inwoners begin aandring op 'n dorpsraad of darem 'n gesondheidkomitee. In November daardie jaar het die president 'n "Gezondheids Comité" geproklameer. Die gebied is omskryf as die plek Johannesburg, met inbegrip van die erwe bekend as Marshalldorp (nou Marshalltown) en dit wat Ferreira se kamp (nou Ferreirasdorp) genoem word.:p.156 Die komitee se gesag het vir drie myl vanaf die markplein gestrek.:p.9 Die mynkommissaris en die distriksgeneesheer was ex officio lede van die komitee. Aanvanklik is die gebied in vyf wyke opgedeel. Vir elke wyk kon een verteenwoordiger deur die manlike meerderjarige inwoners gekies word. In 1890 is dit in ses wyke opgedeel en elke wyk het twee verteenwoordigers verkies.:p.114

Julius Jeppe en sy vennoot, ene Ford, het Jeppestown en Fordsburg laat opmeet. Fordsburg is in Mei 1887 opgeveil. Die aanbiedinge was maar laag want die grond was moerasagtig en dit was naby een van die myne.:p.45 Arbeiders het daar gaan woon. Fabrieke, kroeë en "Kafir-eatinghouses" het soos paddastoele verrys.:p.54 In Oktober 1887 het die regering die suidoostelike deel van Braamfontein gekoop. Die plan was om uit die stroom wat daarlangs gevloei het water aan die inwoners van Johannesburg te verskaf. Maar daar was ook groot neerslae kleigrond wat geskik was vir die maak van bakstene. Die regering het toe besluit om eerder steenmakerslisensies teen 5 sjieling per maand uit te reik. Lisensiehouers het sommer gereken dat hulle ook geregtig was om hul eie krot daar op te rig. Die gebied het baie werklose Hollandssprekende Afrikaners gelok, die ontstaan van die Brickfields of Burgersdorp.:p.51 Die krotbuurt het die bynaam veldskoendorp gekry.:p.52

Die gesondheidskomitee het die eerste bevolkingsopname in 1890 gemaak. Dit het getoon dat 26 303 mense in die dorp gewoon het. Name van dorpsgebiede wat opduik is Booysens, Fordsburg, Langlaagte, Koelielokasie, Braamfontein, Auckland Park, Marshallsdorp, Ferreirasdorp, Johannesburg, Veldtschoendorp, Prospect en Jeppesdorp. 'n Soortgelyke opname wat in 1892 gedoen is, het aangetoon dat meer as 41 000 mense in Johannesburg gewoon het.:p.173 Die dorp het so gegroei dat die gesondheidskomitee teen 1896 sy eie direkteur van sensus kon aanstel. Daar is besluit om op 15 Julie 1896 sensus te neem van die bevolking van die goudstad. Daar is bevind dat die bevolking 102 078 was. Daar was 50 907 Europeane (oftewel wit mense), 952 Maleiers, 4 807 Asiate en 42 533 "naturelle". Amper 29 000 van laasgenoemde het in kampongs op die myne gewoon. Slegs 2 036 van hulle was in die Transvaal gebore. Daar was 2 489 Moslems en 1 822 Hindoes. 24 500 Europeane was in Afrika gebore.:pp. 174–5

Gedurende 1893 het die regering begin met die opmeet van 'n lokasie vir Maleiers op hul grond noordwes van Veldskoendorp. Nie minder as 1 285 persele is uitgemeet. Intussen het die ZAR-burgers in veldskoendorp hul lot by die regering bekla. Die regering besluit toe om meer as 400 van die persele aan verarmde Afrikaners toe te ken. Die woongebied sou Vrededorp heet.:p.52:p.177 160 standplase is ook op die steengroewe uitgemeet en aan burgers toegeken. Hierdie dorpsgebied is Burgersdorp genoem. Die regering het net verlang dat die burgers 2/6 per maand vir standplaaslisensies betaal.:p.53 Van die lokasie vir Maleiers het niks gekom nie. Die gebied is later vir die Brixtonbegraafplaas gebruik.

Aan die noordekant van die stad het die skatryk mense van die stad begin om hul huise in die nuwe voorstad, Parktown, te bou. Die eerste een was Sir Lionel Philips, wat sy herehuis "Hohenheim" in 1894 laat bou het. Ongelukkig was die huis in die pad toe die nuwe akademiese hospitaal in 1972 in Parktown gebou is en dit moes platgeslaan word. "Sunny Side Park" was ontwerp deur Frank Emley en dit was die woning van Hennen Jennings. "The View" is voltooi in 1897 en het aan Sir Thomas Cullinan behoort.

Dit was eers in 1897 wat 'n stadsraad vir Johannesburg goedgekeur is ingevolge Wet 9 van 1897. Die gebied is in 12 wyke opgedeel. Die raad sou uit 24 verkose lede bestaan en helfte van hulle moes burgers wees.:p206 Twee jaar later het die oorlog uitgebreek en vreemdelinge, insluitend swart mense, het gevlug.

Die Suid-Afrikaanse Oorlog (1899–1902)

Die Rissikstraatposkantoor in Johannesburg dateer uit 1897 en word sedert 2016 opgeknap
'n Australiese kontingent wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog vir die beskerming van Johannesburg ontplooi is

Ondanks onderhandelinge tussen enkele mynbesitters en die ZAR-regering in Pretoria vir 'n vreedsame skikking en die voortsetting van mynbedrywighede in Johannesburg, het die begin van die gewapende konflik tussen die Boererepubliek en die Britse Ryk in Oktober 1899 tot die sluiting van myne en die ontruiming van die Goudstad gelei.

Drie verskillende migrasiestrome het uit die Goudstad beweeg wat sy latere ontwikkeling en bevolkingsamestelling ingrypend sou raak. Uitlanders het hulle in die Kaapkolonie en in Natal hervestig, veral in Kaapstad en Durban, en nie almal het ná die einde van die oorlog na Johannesburg teruggekeer nie. Afrikanermans het by die Boerekommandos aangesluit, terwyl swart mynwerkers, wat deur die oorlog werkloos gelaat is, na hul landelike woonplekke elders in die land getrek het.

Behalwe vir die tydelike verlies aan inkomste, waaraan sowel die mynbedryf asook mynwerkers gely het, het die oorlog min uitwerking op Johannesburg gehad. Afgesien van die Castle-brouery se voorrade aan ligte aalbier, wat blykbaar deur dorstige ZAR-burgers geplunder is, het die toepassing van aandklokreëlings deur die opeenvolgende Republikeinse en Britse militêre administrasies verseker dat verlate woonhuise en winkels nie geplunder is nie, selfs gedurende die kortstondige chaos wat ontstaan het toe Britse magte Johannesburg op 31 Mei 1900 ingeneem het.

Militêre gevegte tussen Boerekommandos en Britse troepe het sowat 21 kilometer suid van die stad plaasgevind en geëindig met die terugtog van meeste republikeinse magte na Pretoria. Die inname van die strategies belangrike spoorweg-kruising in Elandsfontein oos van Johannesburg het die Britse militêre oorwinning verseker. Boeremagte het tydens hul terugtog nog 'n poging aangewend om mynskagte met dinamiet op te blaas, maar dié plan is deur plaaslike burgers onder leiding van ZAR-amptenare in die wiele gery. Die laaste republikeinse magte, wat Johannesburg ontruim het voordat die stad op 31 Mei 1900 aan Britse troepe oorhandig is, was die Duitse Vrywilligerkorps.

Koloniale tydperk

Die Rand Club in Lovedaystraat, 'n elegante klub en kroeg wat in 1887 deur die Britse imperialis en mynboumagnaat Cecil John Rhodes gestig is, was die uithangplek vir die Goudstad se magtigste entrepreneurs. Die huidige Edwardiaanse gebou is die laaste van drie wat die klublede binne enkele dekades vir hulself laat bou het, hierdie keer in 'n Neobarokstyl
Die Rand Club se interieur spreek van eertydse weelde

Die Tweede Vryheidsoorlog het in Oktober 1899 uitgebreek. Sewe maande later was Lord Roberts in Johannesburg. Onder sy aanvoering is 'n "Imperial Government Municipality" vir Johannesburg ingestel. Lord Milner is in Mei 1901 as administrateur van die Transvaal aangestel. Hy het die Johannesburg Munisipale Proklamasie (Nr. 16 van 1901) uitgevaardig ingevolge waarvan twaalf genomineerde lede van die stadsraad Johannesburg moes bestuur. In Desember 1903 is die raad deur 30 verkose lede vervang.:p.228 Proklamasie 13 van 1902 het die grense van Johannesburg tot 79 vierkante myl uitgebrei.:p.230

Johannesburg was aanvanklik eerder 'n groot delwerskamp wat uit tente en ossewaens bestaan het. Vervolgens het dit tot 'n groot myndorp en uiteindelik tot 'n werkersklasstad gegroei. Die groeiende mynbedryf het 'n magtige stroom immigrante op die stad laat toesak, waaronder mynwerkers uit Cornwall en Australië; mynbouingenieurs en ander spesialiste uit Skotland en die Verenigde State; maar ook Franse, Italianers, Grieke en Jode uit Pole en Rusland wat weens armoede, werkloosheid en diskriminasie na Suid-Afrika geëmigreer het.

'n Minderheid Afrikaanssprekendes het 'n heenkome in Johannesburg se bou- en vervoerbedryf gevind; swart mynwerkers uit Mosambiek, Transvaal en die Kaap is as ongeskooldes deur die mynboubedryf in diens geneem, terwyl swart mense uit Natal as huisbediendes en klerewassers aangestel is. Drie jaar ná sy stigting het die bevolking op 40 000 gestaan, en in 1904 op meer as 80 000. Kort voor lank het Johannesburg Kimberley verbygesteek om die ekonomiese spilpunt van Suid-Afrika en 'n trekpleister vir Britse beleggings te word. Dit het binne vyf dekades tot 'n stad met meer as een miljoen inwoners gegroei en noue bande met internasionale finansiële sentrums soos die City of London gehandhaaf.

Moderne vervoergeriewe was 'n voorvereiste om die Goudstad by die Britse en die wêreldekonomie in te skakel. Die eerste spoorwegverbindings het Johannesburg in die 1890's bereik. Goud en ander uitvoergoedere kon binne sowat drie weke na enige bestemming wêreldwyd vervoer word. Maar die stad se vooruitgang op dié gebied is deur die destydse parlement van die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR), die Volksraad, en president Kruger ernstig in die wiele gery. Kruger het enige vorm van meganiese vervoermiddels as 'n bedreiging vir die Afrikaners se monopolie op vervoer beskou – en vervoer kon in die destydse ZAR net ossewaens beteken. Om desondanks die Volksraad se toestemming vir die bou van die eerste spoorlyn te verkry wat vanaf 1891 goedere en passasiers tussen Johannesburg en Boksburg vervoer het, is daarna amptelik as Randtrem verwys.

In 1892 is die hoofroete na die Kaap voltooi wat Johannesburg via Kimberley met Kaapstad verbind het. Weereens het ZAR-amptenare, onder wie se beheer spoorvervoer op Transvaalse gebied geval het, die vervoer van goedere uit die "Engelse" gebiede van Suid-Afrika probeer belemmer deur hoë tariewe daarop te hef. As 'n teenmaatreël is goedere naby die Vaalrivier van treine op ossewaens oorgelaai en só na die Goudstad vervoer.

Kruger se vergeldende reaksie hierop was om die driwwe, wat gebruik is om oor die Vaalrivier te kom, te laat sluit – in weerwil van 'n bestaande ooreenkoms wat ná die Eerste Vryheidsoorlog van 1880/81, waardeur die ZAR sy onafhanklikheid herwin het, tussen die Verenigde Koninkryk en die ZAR gesluit is. Gemoedere het hoog geloop, en daar was sprake van dreigende oorlog, maar uiteindelik is die driwwe heropen.

In 1897 het Johannesburg se myne 27 persent van alle goud opgelewer wat wêreldwyd ontgin is. Die ongekende groei van die Goudstad was aan die sakevernuf van mynboumagnate soos Cecil John Rhodes en die sogenaamde Randhere te danke, maar ewe goed aan die beskikbaarheid van goedkoop mannekrag. In 1889 het Rhodes saam met ander magnate die Kamer van Mynwese tot stand gebring wat dekades lank indiensneming, loontariewe en werksomstandighede in plaaslike myne bepaal het. In 1893 is regulasies opgestel waarvolgens nie-blankes beperk sou bly tot ongeskoolde werk – een van die hoekstene van die latere beleid van rasseskeiding. Alhoewel die stad se eie myne lank reeds gesluit is, omrede die gouderts uitgeput is en nuwe afsettings elders gevind is, staan Johannesburg steeds in Zoeloe bekend as iGoli (plek van goud).

Delwers, ondeug, misdaad

Goudmyne naby Johannesburg in Julie 1911. Dié foto is deur Eduard Spelterini tydens 'n ballonvaart geneem
Lugbeeld van Johannesburg se stadsentrum in 1911. Dié foto is deur Eduard Spelterini tydens 'n ballonvaart geneem

Sauerstraat markeer die ingang tot Johannesburg se eerste rooiligdistrik wat as Frenchfontein bekend gestaan het. Die 19de eeuse middestad van Johannesburg was 'n digbevolkte kwartier waar die destyds oorwegend manlike bevolking dikwels in losieshuise gehuisves is, terwyl gesinne merendeels in sinkhuise gewoon het. Kroeë en eetplekke was volop. Daar was reeds 'n groter aantal indrukwekkende Victoriaanse tweeverdieping-woonhuise met kunsvolle gietysterversierings – en soms twyfelagtige reputasie. Dit was sulke statige geboue wat georganiseerde misdaadbendes as hul hoofkwartiere gekies het. Kriminele van dwarsoor die wêreld het na die Goudstad gekom om hier bordele te bedryf – naas kroeë die hoofvermaakplekke vir ongetroude manlike inwoners. Dikwels was drank en kommersiële seks onder een dak beskikbaar aangesien baie van Johannesburg se byna driehonderd drinkplekke oor agterkamers beskik het om in die behoefte van vroulike geselskap te voorsien. Hier het kroegmeisies die omset van baie kroeë opgestoot. Een van die mees berugte bordele, Green House, was in Sauerstraat geleë.

Volgens sensussyfers van 1896 was daar meer as 32 000 manlike blanke inwoners teenoor slegs 18 500 vroue. Daar is beraam dat tot 'n tiende van alle vroulike inwoners bo die ouderdom van vyftien in die seksbedryf werksaam was. Teen die middel van die 1890's is dié bedryf deur enkele honderd buitelandse kriminele oorheers. Sowel ervare prostitute asook niksvermoedende jong Europese vroue is deur georganiseerde bendes gewerf om in bordele te werk, terwyl baie van hulle as seksslawinne aangehou is. 'n Groot persentasie was van Duitse nasionaliteit, maar die meeste vroue is in Frankryk gewerf om in een van die 133 geregistreerde bordele te werk – vandaar die naam Frenchfontein vir 'n buurt in die westelike middestad tussen Anderson- en Breestraat.

Vroeë vervoergeriewe en twee ongelukke

Perdetrems in Commissionerstraat, omstreeks 1899
'n Dubbeldektrem by die Johannesburgse stadsaal in die 1950's

Die tydperk van openbare vervoer in die Goudstad het in Februarie 1891 begin toe die Johannesburg City and Suburban Tramway Company 'n netwerk van perdetrems in bedryf gestel het wat deur alle belangrike hoofstrate geloop het. Trems het elke twintig minute in Doornfontein, Jeppetown en Fordsburg vertrek om passasiers na die middestad te neem. Vir elke trem is twee swart werkers in diens geneem om die tremspoor skoon te hou. Die enigste alternatief tot trems was vierwielkoetse.

Johannesburg se eerste motor is op 13 Januarie 1897 deur J.P. Hess, eienaar van die dagblad The Transvaal Critic, by die Wanderers-veld vertoon. Die voertuig, 'n Benz Voiturette, het ook die groot optog van Johannesburgse burgers ter ere van koningin Victoria, wie se diamantjubileum op 23 Junie gevier is, aangevoer. Dit is later deur A.H. "Coffee" Jacobs, 'n koffiehandelaar, gekoop wat dit gebruik het om sy besigheid te adverteer.

Gedurende die 1890's is Johannesburgers ook deur 'n trein- en skeepsramp getref. Terwyl die nuus oor die mislukte Jameson-inval vroeg in 1896 bekend gemaak is, is berigte ontvang van 'n ernstige treinongeluk in Glencoe, Natal waarin sowat veertig passasiers, meestal vrouens en kinders wat weens die Jameson-inval uit Johannesburg gevlug het, dood is. In Junie van dieselfde jaar het 250 passasiers, onder wie baie Johannesburgers, verdrink toe hul skip, die Drummond Castle, op pad na Engeland voor die Franse kus vergaan het.

Europese metropool in Afrika

Straattoneel in Johannesburg in 1970
Pritchardstraat omstreeks 1910
The Pines in Parktown is 'n voortreflike voorbeeld van Edwardiaanse boukuns in die Goudstad. Die huis is in opdrag van die onderneming Fraser & Chalmers deur JC Watson ontwerp en in 1906 voltooi as woning vir hul bestuurder WE Park. Dit is op 4 Desember 1982 tot nasionale monument verklaar.
Wit kinders in 14de Straat, Pageview, Johannesburg, 1981
Uit Paul Weinberg se fotografiese boek Traveling Light

Terwyl Johannesburg aan 'n verskeidenheid kulturele, ekonomiese en argitektoniese invloede uit ander dele van die Britse Ryk en elders blootgestel is, het die stad gaandeweg sy eie metropolitaanse karakter en leefstyl begin ontwikkel. Een van die hooftrekke van Johannesburg se stadskarakter was die groot invloed wat handel, mynbou en nywerhede op die argitektuur van die middestad uitgeoefen het. Die hoofkwartiere van banke en mynboumaatskappye, kantoorgeboue en klubs het die stadsbeeld gevorm. Afdelingswinkels het ingevoerde verbruikersgoedere uit Europa en Noord-Amerika verkoop, en daar was min nuwe oorsese tegnologiese ontwikkelings en uitvindings wat nie op een of ander manier in die Goudstad getoets is nie – winkels wat met voorafvervaardigde bouelemente opgerig is, gaslampe en later elektriese straatligte, telefoondrade wat die kantoorgeboue van finansiële ondernemings met mekaar verbind het, perdetrems wat passasiers na voorstede vervoer het en vanaf 1892 ook spoorlyne na die kus. Die eerste elektriese trems is in 1906 in bedryf gestel.

Die ingewikkelde sosiale strukture en stadsbeplanning is vir die grootste deel van die 20ste eeu deur twee beslissende faktore oorheers: klas en velkleur. Omstreeks 1900 het Johannesburg reeds die tipiese kenmerke van 'n rasgebaseerde stedelike nedersetting in Suid-Afrika getoon. Swart werkers was verplig om passe te dra, is van sypaadjies en openbare ruimtes verban, is net in veewaens deur die Rand-trems vervoer, het geen toegang tot openbare vervoergeriewe gehad nie en was grotendeels beperk tot substandaardbehuising soos enkelgeslag-mynkoshuise en die bediendekamers van wit woonhuise. Hul toegang tot alkoholiese dranke is beperk, hulle moes lang ure fisies hard werk vir lae lone en is hoegenaamd geen politieke regte toegestaan nie. Kenmerkend genoeg is swart Suid-Afrikaners in Johannesburg tot en met 1927 onder dieselfde administrasie ('n munisipale komitee) geplaas as dieretuine.

Sosiaal-ekonomiese ongelykheid was desondanks geen kwessie van velkleur nie. Ook wit werkersklas- en laer-middelklas-gesinne, onder wie baie Afrikaanssprekende armblankes, is uit hul tradisionele woonbuurte in die middestad verdryf en in westelike voorstede hervestig. Sanitasie en openbare gesondheid is as hoofredes aangevoer wanneer krotbuurte gesloop is. In die vroeë 20ste eeu het Johannesburg reeds uit funksionele sones bestaan waarby 'n hoofroete, wat in wes-oostelike rigting geloop het, die Engels- en Afrikaanssprekende laer middelklas van mekaar geskei het. Mynbousones het as cordon sanitaire tussen die digbevolkte suidelike voorstede en die uitgestrekte welvarende wit voorstede in die noorde gefungeer. Swart, bruin en Asiatiese bewoners is in etniese woonbuurte gehuisves.

Die nugtere benaming South Western Township, verkort tot die akroniem Soweto, verduidelik dat dié uitgestrekte swart woonbuurt volgens die beleid van rasseskeiding en die beperking van burgerregte tot die bewoners van swart tuislande niks meer kon wees as 'n unplace for unpersons nie, 'n woekerende stedelike oerwoud waarvan die stedelike funksies tot dié van 'n bron van mannekrag vir die blanke Johannesburg beperk is, soos die Britse skrywer, geskiedkundige en televisie-aanbieder Keith Kyle (1925–2007) dit in 'n artikel in die London Review of Books beskryf het.

Weens die versnelde ekonomiese groei in die eerste helfte van die 1970's was daar, ongeag 'n rekordgetal immigrante (in 1976 het meer as 50 000 gekwalifiseerde wit mense hulle in Suid-Afrika gevestig), 'n groot tekort aan mannekrag wat slegs deur swart werknemers gevul kon word. So is toelatingsvereistes by swart sekondêre skole verlaag om toegang tot beroepsopleiding vir jongmense te vergemaklik. Die getalledruk op oorvol swart hoërskole was al groot toe besluit is om vir die helfte van alle skoolvakke, insluitende wiskunde, geskiedenis en geografie, voortaan Afrikaans as onderrigmedium te gebruik. Dié besluit, wat as 'n verdere bemoeiliking van swart skole se onderrigtaak beskou is (die meeste swart onderwysers was Afrikaans nie magtig nie), het in Junie 1976 tot grootskaalse jeugonluste in Soweto gelei waarin honderde dood is – onder meer omdat die polisie gebruik gemaak het van skerp ammunisie.

'n Ander belangrike aspek van sterk ekonomiese groei in die laat 1960's en 1970's was die stadsregering se veranderende benadering tot openbare ruimtes. Alhoewel ruimtes, wat toeganklik was vir die algemene publiek, uiters skaars was, is groot dele daarvan afgestaan aan eiendomsontwikelaars wat met nuwe bouprojekte in die groot vraag na kantoorruimte voorsien het. In die vroeë 21ste eeu het nog slegs 1,6 persent van die middestad se oppervlakte in die kategorie van openbare ruimtes geval.

Johannesburg in die nuwe Suid-Afrika: Verval en stedelike regenerasie

'n Straattoneel in die middestad
Twee jong Johannesburgers ontspan voor graffiti-straatkuns in Newtown
Die Nelson Mandelabrug in Johannesburg se middestad
'n Protesoptog teen xenofobie in April 2015 in Jeppestraat ("Klein-Ethiopië")

Ná die einde van die rasseskeiding in 1990 het die middestad ten opsigte van sy sosiale en ekonomiese samestelling asook sy voorkoms ingrypende veranderings ondergaan. Dit was nie langer 'n periferiese Europese besigheidsdistrik in Afrika nie nadat groot getalle swart Suid-Afrikaners hulle hier gevestig het. Hierdie proses het ongekontroleerd plaasgevind en gepaard gegaan met sosiale verval en armoede, omgewingsagteruitgang, toenemende misdaad en geweld. Die sakewêreld – naas winkels en kantore ook die Johannesburgse Effektebeurs – het homself in die noordelike voorstad Sandton hervestig. Die stadsregering en privaat-ondernemings stel nogtans belang in die hernuwing van die middestad.

Newtown, 'n uitgestrekte stadsdeel in die middestad wat deur spoorweglyne in die noorde, die M2-snelweg in die suide en in die ooste en weste deur respektiewelik West- en Quinnstraat begrens word, staan sentraal in hierdie pogings. Die nuwe Nelson Mandelabrug, wat Newtown met Braamfontein verbind en sowat 3 000 motors per uur kan dra, dien as 'n maklike toegangspoort na die herontwikkelde stadsdeel. Newtown is tans 'n gebied met gemengde gebruik wat danksy sy kulturele lewe 'n besondere karakter het. Hier is die befaamde Markteater (Market Theatre) geleë wat sedert 1974 as 'n skouburg vir nie-rassige toneelkuns bekendheid verwerf het. Die teater, wat in 'n verlate Edwardiaanse markgebou ontstaan het, het tot 'n eersterangse instelling gegroei waar sommige van Suid-Afrika se voorste akteurs en toneelskrywers 'n platform verkry het.

Vandag huisves die kompleks drie teaters en twee kunsgalerye. Op Saterdae word 'n weeklikse vlooimark by die teater gehou. Vlakby die kompleks lok Oriental Plaza met talle winkels besoekers.

Johannesburg is steeds besig om uit te brei en nuwe aankomelinge te lok, alhoewel ook hierdie proses met onsekerhede en konflikte gepaard gaan. Op 11 Mei 2008 is buitelandse immigrante uit buurlande soos Zimbabwe en Mosambiek in die swart woonbuurt Alexandra deur 'n woedende skare aangerand. Geweldpleging het in die volgende dae ook na die middestad en ander swart woonbuurte versprei en altesaam meer as vyftig menselewens geëis. Buitelanders word daarvan beskuldig dat hulle Suid-Afrikaners van skaars werkgeleenthede, behuising en voordele ontneem en word daarnaas geblameer vir baie voorvalle van misdaad. Vroeg in September 2019 het wydverspreide onluste in Johannesburg en ander dele van Gauteng sewe menselewens geëis, onder wie buitelanders.

'n Tweede kenmerk van Johannesburg se sosiale ontwikkeling sedert 1994 is die ontstaan van omheinde woonbuurte en kantoorkomplekse. So is 'n groot aantal werksgeleenthede in diensgebaseerde kantoorgeboue in die noordelike voorstede geskep. Opvallend is die toenemende polarisering van inwoners volgens inkomste en beroep, terwyl velkleur as derde faktor 'n steeds minder belangrike rol speel namate 'n nuwe swart middelklas tot stand kom. Na hierdie ekonomiese en demografiese prosesse, wat aan die stad 'n sterk polisentriese karakter gee, verwys navorsers as "sitadelisering" (citadelization).

Uitdagings van 'n verdeelde stad

Johannesburg in 2008: Inwoners betoog teen die privatisering van watervoorsiening
Inkomsteprofiele bepaal leefstylpatrone: Goudstadse retrostylaanhangers
Setels in die stadsraad ná die 2016-verkiesing:

ANC (121)

DA (104)

EFF (30)

IFP (5)

AIC (4)

Ander

(6)

Ná die einde van rasseskeiding is anti-apartheidaktiviste en ou comrades, toe die verantwoordelikheid vir die administrasie van 'n snelgroeiende metropool met baie onopgeloste moeilikhede in hul hande gelê is, aan die onaangename werklikhede van 'n verdeelde stad blootgestel.

Versnellende verstedeliking, ongekontroleerde immigrasie van arm swart mense en grootskaalse emigrasie van gekwalifiseerde wit mense, asook stadige ekonomiese groei het die herstrukturering van Johannesburg verder bemoeilik. Nadat dekades van rasseskeiding met 'n kunsmatige etniese hiërargie die sosiale ongelykhede binne die tradisionele rasgroepe oordek en versluier het, wys sosioloë op die noodsaaklikheid om die ou retoriek van rassestryd te laat vaar en die veranderende strukturele oorsake vir sosiale ongelykhede binne die stadsbevolking te analiseer.

Johannesburg het voor dieselfde uitdagings te staan gekom soos ander metropole in die vroeë 21ste eeu. Al moet 'n groot persentasie van die stadsbevolking as arm gekategoriseer word, is daar nogtans 'n sterk middel- en hoërmiddelklas met al die kwalifikasies wat nodig is om in 'n geglobaliseerde ekonomie mee te ding en met die nodige inkomste om hulself by internasionale stedelike verbruiks- en leefstylpatrone aan te pas. Hul aspirasies en verwagtinge word weerspieël in die stadsregering se nogal gewaagde aanspraak op die status van 'n wêreldklasstad op die vasteland van Afrika, maar kontrasteer en bots met die belange van benadeelde stadsbewoners. Plaaslike besigheidselites sal moontlik nie bereid wees om onbeperk by te dra tot die bestryding van armoede nie.

Die ingrypende verandering, wat die Goudstad se ekonomiese basis ondergaan, strek verder as die agteruitgang van tradisionele bedrywe soos mynbou en nywerhede sedert die middel van die 1970's en die daaropvolgende doelgerigte ekonomiese herstrukturering waartydens die beleid van invoervervanging laat vaar is ten gunste van uitvoerbevordering. Tans word die klemtoon gelê op die ontwikkeling van Johannesburg as 'n spilpunt van hoëtegnologie vir markte suid van die Sahara. Die oorgang tot 'n groeigerigte ekonomie en die toepassing van neoliberale hervormings is in Suid-Afrika sonder druk van buite en regstreekse intervensie van die Internasionale Monetêre Fonds en die Wêreldbank bewerkstellig.

'n Ander, nie-doelgerigte en onbeplande aspek van ekonomiese oorgang is die groei van ekonomiese informaliteit. So word die bestuur en integrasie van die informele sektor, waarin 'n groot persentasie van die arm bevolking 'n heenkome moet vind, as 'n nuwe uitdaging vir beleidmakers beskou.

Terwyl die privaat- en openbare sektor nog besig is om hul verhouding nuut te onderhandel, beweeg sake reeds in die rigting van privatisering, waarby dié proses nie beperk bly tot infrastruktuur en diensverskaffing nie, maar raak dit ook ander terreine soos regulasies vir grondontwikkeling, boukodes en maatskaplike dienste. Kwessies soos die impak van privatisering op Johannesburg se arm inwoners, waaronder veranderende werksomstandighede, die bekostigbaarheid van behuising en algemene sosiale geregtigheid, word nuwe uitdagings vir 'n demokratiesverkose administrasie.

Sedert 22 Augustus 2016 dien Herman Mashaba as burgemeester van Johannesburg nadat hy die DA tot 'n oorwinning in die munisipale verkiesing op 3 Augustus 2016 gelei het. Die DA vorm 'n koalisieregering met die Inkatha-Vryheidsparty. Mashaba het op 21 Oktober, ná geskille oor die DA se nuwe leierskap met Helen Zille as die DA se nuwe Voorsitter van die Federale Raad, sy bedanking aangekondig. Sy bedanking sal op 27 November 2019 in werking tree.

Maboneng – 'n suksesverhaal

Welkom in Maboneng!
'n Verlate buurt herlewe – naglewe in Maboneng in 2014
Muurskilderye in Maboneng

Een van Johannesburg se binnestedelike buurte, Maboneng (die naam beteken "Plek van Lig" in Sotho), het danksy die inisiatief van 'n privaat onderneming 'n merkwaardige hergeboorte beleef.

Nog in die vroeë 21ste eeu, toe die buurt merendeels uit leegstaande stoorhuise bestaan het en net soos ander dele van Johannesburg se historiese middestad deur misdaad geteister is (fotograwe van die nuusblad The Star kon foto's van motorkapings maklik vanuit hul kantoorvensters neem), is Maboneng deur die meeste stadsbewoners vermy.

In 2008 het die Suid-Afrikaanse entrepreneur Jonathan Liebmann, wat een jaar tevore die eiendomsontwikkelingsonderneming Propertuity gestig en homself in die buurt gevestig het, die eerste gebou in Maboneng gekoop. Intussen is 'n veertigtal eiendomme in die buurt herontwikkel. Kuns staan sentraal in Liebmann se wenresep vir die herontwikkeling van Maboneng. So het hy 'n reusemuurskildery – 'n portret van Nelson Mandela wat oor tien verdiepings strek – in opdrag gegee om die buurt ook visueel aantrekliker te maak.

Grense is geleidelik verskuif en nuwe uitdagings aangepak soos die Work & Art Building en Maboneng se vlagskip-verblyfplek en hotelprojek, Hallmark House. 'n Groot verskeidenheid besighede het hulle in die buurt gevestig, waaronder restaurante en vermaakplekke, winkels en kunsgalerye, en The Bioscope, Suid-Afrika se enigste onafhanklike rolprentteater. Daarnaas het ook nuwe kantoorruimtes en geriewe vir ligte nywerhede ontstaan.

Kritici voer aan dat Liebmann met sy ontwikkelingsprojekte gentrifikasie bevorder en huisvesting in Maboneng onbekostigbaar vir plaaslike inwoners maak, maar die entrepreneur wys daarop dat sy projekte van Maboneng 'n gemengde inkomstebuurt gemaak het wat sowel residensieel van aard is asook nuwe besighede lok. Maboneng het intussen sy eie webtuiste en nuusbrief geskep.

Die toekoms

Dekades ná die einde van stelselmatige rasseskeiding steek Johannesburg se stadstrukture en woonpatrone nog vas in die verlede. Die gebrek aan openbare vervoergeriewe bemoeilik die alledaagse lewe van stadsbewoners wat nie hul eie voertuig kan bekostig nie. So word as deel van die konsep van 'n "transformasie van ruimtes" nuwe sneltrein- en busroetes beplan, terwyl stadsbeplanners langs dié nuwe "korridors van vryheid" ook die stad se behuisingsvraagstuk probeer verlig deur residensiële verdigting toe te pas, dit wil sê die bou van woonstelgeboue in plaas van enkelgesinshuise te bevorder. Daarnaas word hele nuwe stadsbuurte beplan wat volgens ekologiese konsepte ontwikkel word en waar sake- en woongebiede dig bymekaar geleë sal wees.

Meerderheidstale in Johannesburg

Geen meerderheidstaal

73% van die stad se bevolking is swart mense, 16% is wit mense, 6% bruin mense en 4% Asiërs. 42% van die inwoners is jonger as 24 jaar, en 6% is ouer as 60 jaar. 37% van die Johannesburgers is werkloos (97% van die werkloses is swart). Vroue maak 43% van die werkende bevolking uit.

34% van Johannesburg se inwoners praat Nguni-tale as hulle huistaal, 26% Sotho-tale, 19% Engels en 8% Afrikaans. 29% van die volwassenes het matriek, 14% 'n tersiêre opleiding (universiteit of technikon), 15% het 'n basiese skoolopleiding en 7% van die bevolking is ongeletterd.

Jaar Totaal Swart mense Wit mense Bruin mense Asiërs Nie gespesifiseer
1996 2 756 000 1 932 000 528 000 172 000 98 000 26 000
2001 3 225 309 2 369 769 515 184 206 245 134 111
2011 4 434 827 3 389 278 544 530 247 276 216 198 37 545
Verandering +60,9% +75,4% +3,1% +43,8% +220,6% +44,4%
'n Uitsig oor Johannesburg vanaf die M2-snelweg, soos gesien in 'n noordelike rigting

Voorstede

Voorstede van Johannesburg
Maudestraat in die voorstad Sandton

Sedert 1994 het munisipale Johannesburg uitgebrei om as Unicity elf gebiede in te sluit wat voorheen onafhanklike plaaslike owerhede gehad het, naamlik:

Kerk van Sciëntologie

Die Kerk van Sciëntologie het diep wortels in Suid-Afrika. Reeds in 1957 is die eerste kerk in Johannesburg gevestig. In 2003 het die plaaslike Sciëntologiese gemeenskap die eerste geword wat die titel Ideal Org mag dra. Die Kerk van Sciëntologie se sendingwerk en ander aktiwiteite op die Afrikavasteland word vanuit Johannesburg bestuur. Die Kyalami-kasteel, Suid-Afrikaanse Sciëntoloë se spirituele sentrum, is op 1 Januarie 2019 plegtig ingewy.

Islamitiese gemeenskap

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Islam in Suid-Afrika.

Sowat 3% van Johannesburg se bevolking is Moslems. Vandag bly sowat 10 000 Kaapse Maleiers rondom Johannesburg. Fordsburg vorm 'n sentrum van Indiese en Pakistani-kultuur. Die Nizamiye Masjid in Midrand is in 2012 voltooi en word as een van die grootste moskees in die Suidelike Halfrond beskou.

Joodse gemeenskap

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Jode in Suid-Afrika.
'n Poskaart van omstreeks 1900 met afbeeldings van drie van Johannesburg se eerste sinagoges: die Park-sinagoge, Presidentstraat-sinagoge en Leeue-shul
Die binnekant van die Presidentstraat-sinagoge, in 1889 ingewy as die eerste sinagoge in die Goudstad
Pres. Paul Kruger (middel voor) het in 1892 die inwyding van Johannesburg se Park-sinagoge waargeneem. Hy het die vier erwe geskenk waarop dit gebou is
Die Groot Sinagoge in Wolmaransstraat is van 1912–'14 in 'n Bisantynse styl opgerig. Die argitek was Theophile Schaerer. Dit staan nou bekend as die Revelation Church of God
'n Skaalmodel van die Groot Sinagoge, Wolmaransstraat, Johannesburg, wat uitgestal word in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad. Die sinagoge is in Augustus 1912 geopen, maar in 1999 aan 'n privaat koper verkoop, waarna die meubels en toebehore verwyder en in 'n nuut geboude sinagoge aangebring is

Nege jaar ná die stigting van die Goudstad het die stad reeds 9 000 Joodse inwoners gehad. Sowat 120 jaar later is die stad se Joodse gemeenskap van sowat 50 000 siele amper drie keer groter as die naasgrootste, dié van Kaapstad; trouens, twee uit elke drie Suid-Afrikaanse Jode woon in die Goudstad. Joodse immigrante het uit Brittanje, Duitsland en Oos-Europa gekom, veral uit die Baltiese lande (Estland, Letland en Litaue), en Rusland. Baie het hierheen gekom op soek na rykdom uit die goudveld. Die Witwatersrandse Goudveldse Joodse Vereniging en die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente is albei in 1887 gestig, ’n jaar ná die stad. Eersgenoemde het twee standplase vir die bou van die eerste sinagoge in Transvaal gekoop, wat later sou bekendstaan as die Presidentstraat-sinagoge. Mendelssohn was die gemeente se eerste president, sowel as die voorsitter by verskeie geleenthede. Hy het op Sondag, 10 Julie 1887, 'n vergadering belê om die moontlikheid van die stigting van 'n Hebreeuse gemeente te bespreek. Die vergaderplek was Barnet Wainstein se koreg op die hoek van Mark- en Harrisonstraat, oorkant Markplein. Die 88 mense wat dit bygewoon het, was almal mans.

Vier jaar later het pres. Paul Kruger, lidmaat van die Gereformeerde Kerk, die Park-sinagoge van die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente ingewy. Nog ’n sinagoge, die Groot Sinagoge, is in 1914 geopen. Dis geskoei op die Aya Sophia in Istanboel. Die Mooistraat-sinagoge, gestig deur immigrante uit Litaue, is in die jongste jare tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar.

In die laat 19de en vroeë 20ste eeu is baie van Johannesburg se Joodse instellings gestig. Liefdadigheidsorganisasies, soos die Hevra Kadisha (begrafnisgenootskap), ’n Joodse sopkombuis, Joodse ambulanskorps, Bikkur Holim-genootskap en Joodse Damesliefdadigheidsvereniging, is gestig om om te sien na nuwe immigrante en die onvermoënde lede van die gemeenskap. ’n Joodse hospitaal is in 1896 opgerig om Ortodokse Jode te versorg wat aangedring het op kosjerkos en wat gemakliker gevoel het met Joodse dokters en verpleegsters. Die Joodse Hospitaal het eindelik deel van die Johannesburgse Algemene Hospitaal geword en sit vandag nog kosjermaaltye voor.

Sosiale klubs is ook in dié tydperk gestig, soos die Joodse Toneelvereniging en die Joodse Gilde. Johannesburg se eerste Joodse skool het in 1898 geopen en het gedien as voorloper van die Joodse Dagskool-beweging. Met die jare het Joodse onderwys ontwikkel en word nou nog net uiters selde uitgevoer deur die tradisionele cheders (eenvertrekklasse). Joodse opvoeding in Johannesburg is tradisioneel toegespits op die Hebreeuse taal en die bestudering van die Torah. Alle Joodse onderwys staan onder toesig van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes. Na raming ontvang sowat 60% van Joodse kinders van skoolgaande ouderdom in Johannesburg Joodse onderwys. Na raming het die stad 18 kleuterskole wat dagsorg en vroeë onderwys bied. Die Goudstad het talle Haredi-seunskole en yeshivot, asook ’n Beis Yaakov vir meisies. In die voorstede is agt King David-skole: In Linksfield is ’n preprimêre (170 leerders in 2017), junior primêre (410), senior primêre (444) en sekondêre skool (763), in Sandton ’n primêre skool (398) en in Victory Park ’n preprimêre (132), primêre (343) en sekondêre skool (375). Yeshiva College of South Africa is in die middel 1950’s gestig en bestaan uit ’n kleuter- (193), laer- (394) en ’n hoërskool (291). Die kollege se kampus is in die noordoostelike tradisioneel Joodse voorstad Glenhazel.

Johannesburg is die tuiste van talle Joodse instellings, soos die Joodse Raad van Afgevaardigdes, ’n Joodse biblioteek en die Joodse museum, wat interessante artefakte van die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap bevat.

Tydens die apartheidsera het ’n opwelling in boubedrywighede gelei tot die oprigting van ’n magdom goedkoop geboude woonstelle en arm swart mense wat uit die voorstede na die stad gekom het op soek na werk. Hierdie mense is uitgebuit deur huisbase en het uit frustrasie onwettig in die meer gegoede dele van die stad gaan woon, wat gelei het tot ’n uittog van wit inwoners wat daar gaan woon het in die 1960’s en 1970’s. Dié uittog het die meeste van Johannesburg se middestedelike Joodse bevolking ingesluit, wat gelei het tot die sluiting van baie van die stad se geskiedkundige sinagoges of die verhuising na waar hul gemeentelede hulle verder van die middestad en onmiddellike omgewing gaan vestig het. Die Groot Sinagoge in die middestad het 6 km van sy oorspronklike plek verhuis en in 1994 gesluit. Dit dien nou as ’n kerk, maar daar is nog oorblyfsels van die Joodse tyd soos die Davidster op die gebou se koepel en ’n boodskap op ’n gebou oorkant die straat wat lui: “Hebrew High School.”

Tempel Israel (Hervormd) in Hillbrow en die Leeue-shul (Ortodoks) in Doornfontein word nog weekliks vir gebede geopen, hoewel hul lidmaattal skerp afgeneem het en hulle noustrop trek. Tempel Israel kan nie meer sy eie voltydse rabbi bekostig nie en dis vir die meeste gemeentelede ’n ongerieflike ligging aangesien die tempel op sy ou perseel in Paul Nelstraat gebly het, terwyl die meeste lidmate saam met die wit uittog van die 1980’s en 1990’s verhuis het. Doornfontein se sinagoge in Siemertweg staan ook bekend as die Leeue-shul en is die oudste sinagoge in Johannesburg wat nog in werking is. Dis in 1905 voltooi en het sy naam gekry van die twee leeustandbeelde by die voorste ingang. Geeneen van die lidmate woon meer in die onmiddellike omgewing nie sodat selfs die Ortodokse lidmate na die sinagoge ry vir Sabbatsdienste.

In die voorstede is die Bet Din- en Etz Chayim-sinagoge wat ’n Holocaust-gedenkteken huisves. Nog ’n Holocaust-verwante perseel is die beeldhouwerk by die ingang na die Wespark-begraafplaas. Dis geskep deur die kunstenaar Herman Wald en stel drie hande voor wat elkeen ’n sjofar vashou wat al drie na binne gedraai is.

Uitvoerende burgemeester

Die Johannesburgse stadsaal, setel van die Gautengse provinsiale regering
Burgersentrum in Johannesburg

Die amp van uitvoerende burgemeester van Johannesburg word tans beklee deur Herman Mashaba wat – naas sy politieke loopbaan – bekendheid verwerf het as entrepreneur en stigter van Black Like Me, 'n onderneming wat haarprodukte vervaardig en tans as die grootste in die bedryf beskou word. Hierdie maatskappy is die resultaat van Mashaba se persoonlike stryd teen armoede en die beperkings wat die vorige bedeling aan swart Suid-Afrikaners opgelê het.

Mashaba, 'n lid van die Demokratiese Alliansie vir wie die hoogste waarde in die vryheid van die individu gesetel is, is tydens die huidige stadsraad se eerste vergadering op 22 Augustus 2016 as burgemeester verkies. Hy is die eerste ampsbekleër sedert 1994 wat nie uit die geledere van Suid-Afrika se regerende African National Congress kom nie.

Johannesburg is die ekonomiese en finansiële sentrum van Suid-Afrika waar die hoofkwartiere van sowat driekwart van die land se groot maatskappye gesetel is. Die Goudstad genereer 16% van die bruto nasionale produk en dra sowat 40% tot Gauteng se ekonomie by.

Die Johannesburgse Effektebeurs is met 'n kapitalisering van sowat 182 miljard VS-$ die grootste in Afrika. Van die Johannesburgse beroepsbevolking is sowat 5 persent in die mynbou, 16 persent in die nywerheid, 33 persent in dienste en administrasie, 21 persent in die handel, 13 persent in die finansiële sektor en 6 persent in die vervoerbedryf werksaam.

Ekonomiese ontwikkeling

Kreatiewe spilpunt: Die Goudstad bring bekende mode-ontwerpers soos Suzaan Heyns voort

Ná die ontdekking van goud in die Witwatersrandgebied in 1886 het Johannesburg in 'n relatief kort tydperk tot die industriële, finansiële en kommersiële spilpunt van Suider-Afrika ontwikkel. Binne 'n dekade het die delwerskamp tot 'n moderne stad volgens westerse standaarde met kantoorgeboue langs die strate van sy middestad gegroei. In 1896 was daar spoorverbindings na Kaapstad, Durban en Lourenço Marques, en Johannesburg het gaandeweg tot die ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika ontwikkel.

In die 1920's het dit Kaapstad verbygesteek as die grootste stedelike nedersetting in Suid-Afrika. In 1936 is na Johannesburg ter geleentheid van die Britse Rykstentoonstelling as die grootste en digbevolkste Europese stad in Afrika verwys.

Vanweë die destydse beleid van rasseskeiding en die stryd daarteen het die internasionale waarneming vanaf die 1970's steeds meer op die etniese en politieke verdeling gefokus. Terselfdertyd het meer swart bewoners begin om vanuit die voorstede na die middestad te migreer. Maar vanaf die laat 1980's het 'n veranderende wêreldekonomie net soos ekonomiese sanksies en groeiende politieke druk van opposisiegroepe, wat onder meer stakings georganiseer het, hul tol geëis. Die gepaardgaande agteruitgang het daartoe gelei dat Johannesburg se ekonomie nie meer in staat was om vir alle bewoners 'n heenkome te bied nie.

Die eerste dekades ná die vrye verkiesing van 1994 was deur ingrypende strukturele veranderings gekenmerk. Terwyl in 1951 nog 'n derde van alle plaaslike werknemers in diens van die mynboubedryf was, het hierdie sektor vanaf die 1990's 'n steeds kleiner rol in die plaaslike ekonomie begin speel. Alhoewel die bedryf in absolute terme nog belangrik genoeg is om sowat 18 persent tot die metropool se bruto geografiese produk (BGP) by te dra, word Johannesburg se ekonomiese lewe intussen deur ander sektore soos handel (20 persent) en finansiële en sakedienste (byna 30 persent) oorheers. Vervoer, kommunikasie en die openbare sektor lewer tien persent van die BGP op.

Die informele sektor het die mees dinamiese groei getoon nadat alle sakegebiede vir swart mense toeganklik geword het. Die groot stroom nuwe bewoners uit swart woongebiede na die middestad het egter met fisiese verval, verskuiwing van sakebedrywighede na die noordelike voorstede en rasgebaseerde stereotipering gepaard gegaan. Die stadsregering het dus stappe onderneem om die sakekern te herontwikkel en Johannesburg se posisie as 'n vooruitstrewende Afrika-metropool en deel van die globale hoofstroomekonomie te verseker.

Johannesburgse Effektebeurs

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: JSE.
Die nuwe gebou van die Johannesburgse Effektebeurs in Sandton

Die Johannesburgse Effektebeurs (JEB/JSE) was in 2018 die 19de grootste ter wêreld volgens markkapitalisasie (VS-$995,12 miljard in Maart 2017 volgens 'n aangepaste wisselkoers; die meerderheid aandele word in ZAR verhandel) en is tans die grootste en belangrikste effektebeurs op die vasteland van Afrika. Sy daaglikse omset is hoër as die gesamentlike omset van alle ander effektebeurse in Afrika oor 'n tydperk van meerdere maande.

Die JEB het sy ontstaan aan die eerste Suid-Afrikaanse goudstormloop in 1886 te danke. Nog in die volgende jaar het 'n Londense sakeman, Benjamin Minors Woollan, die Johannesburg Exchange & Chambers Company gestig om in die behoeftes van mynbouondernemings en finansiële instellings te voorsien. Hieruit het die JEB voortgespruit wat op 8 November 1887 amptelik gevestig is. Die eerste onderneming wat genoteer is, was Woollan se Johannesburg Chambers and Company.

Die effektebeurs is aanvanklik in 'n gebou op die hoek van Commissioner- en Simmondsstraat gevestig wat reeds ná drie jaar te klein geraak het en uitgebrei moes word. Later is effekte selfs op straat verhandel nadat 'n deel van Commissionerstraat met kettings afgesper is. In 1903 het die JEB in 'n nuwe gebou in Hollardstraat ingetrek wat 'n hele straatblok beslaan het. Ná die Tweede Wêreldoorlog het 'n nuwe gebou op dieselfde erf ontstaan wat sy deure in Februarie 1961 geopen het. Die laaste JEB-hoofkwartier in Johannesburg se middestad is in 1978 in Diagonaalstraat 17 geopen voordat die JEB in September 2000 na sy huidige gebou in die voorstad Sandton verskuif is.

Ná die afkondiging van die eerste wetgewing oor finansiële markte in 1947 het die JEB in 1963 tot die Wêreldfederasie van Effektebeurse (World Federation of Exchanges) toegetree en in die vroeë 1990's oorgeskakel na 'n elektroniese handelstelsel. In 2001 is 'n ooreenkoms met die Londense Effektebeurs (LEB) aangegaan wat wedersydse handel vergemaklik het en gelyktydig oorgeskakel na die LEB se handelstelsel. Ná die invoering van 'n nuwe regsvorm in 2005 het die JEB sy eie aandele op 5 Junie 2006 begin noteer.

In die vroeë 21ste eeu het die JEB sy bedrywighede uitgebrei met die skepping van 'n alternatiewe handelsplatform vir klein en middelgroot ondernemings, AltX, en Yield X vir rente- en buitelandse valuta-instrumente, en die oorname van twee bykomende handelsplatforms, die South African Futures Exchange (SAFEX) en die Bond Exchange of South Africa (BESA) in respektiewelik 2001 en 2009. Tans is daar vyf finansiële handelsplatforms vir effekte en derivate.

Met ses verdiepings was die Markham-gebou, toe dit in 1897 voltooi is, die hoogste in Johannesburg. Die klokke vir die gebou, wat winkels gehuisves het en as een van min Victoriaanse strukture tot vandag bewaar gebly het, is uit Skotland ingevoer
Uitsig oor Johannesburg (2013), met die Sanlamsentrum (tans bekend as die Marble Towers) aan die linker- en die Ponte-toringgebou aan die regterkant heel agter. Die Hillbrow-toring is links op die agtergrond te sien.
Die argitektoniese inspirasie vir die ekspessionistiese modernisme ná die Tweede Wêreldoorlog was Brasilië. Die Britse argitektuurhistorikus Nikolaus Pevsner het in 1953 in 'n artikel vir die tydskrif Architectural Review (AR) na Johannesburg verwys as "a little Brazil within the Commonwealth"

Straatblokke in Sentraal-Johannesburg, die historiese sakekern wat tot in die 20ste eeu as Suid-Afrika se ekonomiese en finansiële hart gedien het voordat die besighede tydens die "wit vlug" vanaf die 1980's en 1990's na die noordelike voorstede verskuif is, is in 'n reëlmatige reghoekige roosterpatroon aangelê wat ook meer as honderd jaar, nadat die grond in 1886 vir die eerste keer opgemeet is, onveranderd gebly het. Wolkekrabbers gooi skaduwees oor die Goudstad se nou strate en skep 'n tonnelagtige atmosfeer. As Kaapstad in Suider-Afrika as die ideaal van 'n stad met stylvolle binnenshuise ontwerpe geag mag word en Maputo as die prototipe van 'n koloniale stadsontwerp, val Johannesburg in 'n derde kategorie – dié van 'n woelige moderne metropool waar boukuns en stadsbeplanning meestal ondergeskik bly aan ekonomiese behoeftes en nugtere saaklikheid.

Die huidige stadsbeeld weerspieël dan ook 'n geskiedenis met dekades van snelle groei waartydens dikwels weggedoen is met die argitektoniese erfenis van weleer, met 'n mengelmoes van boustyle. As 'n mens die stad volgens argitektoniese style probeer klassifiseer, was en is daar vier Johannesburgs: die oorspronklike laat 19de eeuse mynkamp met sy tente en kleihutte; die Victoriaanse stad met sy statige gewelhuise en voortreflike versierings wat vanaf die 1890's soos elders in die Britse Ryk ontstaan het; die Edwardiaanse sakestad wat daarop gevolg het; en die moderne metropool met sy modernistiese glas-, staal- en betonstrukture. Die eerste Johannesburg het heeltemal verdwyn; die volgende twee het enkele spore gelaat; en die vierde bestaan steeds.

Met groeiende ekonomiese welvaart teen die begin van die 20ste eeu was die stad oop vir 'n verskeidenheid argitektoniese style en strominge. Die stad se nuwe status as buitepos van die Britse Ryk is weerspieël in grootskaalse Beaux Arts-strukture soos die Hooggeregsgehof en die Johannesburgse Kunsmuseum. Maar argitekte het verder begin uitkyk as net na die Moederland. Die groeiende invloed van moderne Amerikaanse boustyle en -tegnologieë word sigbaar in die kantoorgeboue van mynbou-ondernemings soos Corner House, 'n massiewe ontwerp waarvoor gewapende beton gebruik is. Eweneens ontleen aan die vormtaal van Amerikaanse modernisme is Johannesburg se groei tot 'n vertikale stad, met steeds meer wolkekrabbers wat vanaf die 1930's opgerig is soos die ESKOM-gebou van 1937, 'n Art Deco-toring wat Johannesburg se ekonomiese dinamiek ook op argitektoniese gebied gelykgestel het aan dié van Amerikaanse metropole soos New York of Chicago, maar net soos baie ander historiese bakens in 1983 plek moes maak vir nuwe projekte.

Boomaanplantings

'n Lugaansig van die beboste stadsgebied
Jakarandabome versier 'n straat met pers blomme

Boomaanplantings speel 'n belangrike rol by omgewingsbewaring in verstedelikende Suid-Afrika. Naas hul versierende effek dra bome ook daartoe by om die kweekhuiseffek in bedwang te bring en verminder geraasvlakke. Wanneer warm lug vanaf geasfalteerde paaie opstyg, dien bome as 'n natuurlike verkoelingsmiddel in dig beboude stedelike omgewings. Daarnaas absorbeer hulle koolstofdioksied wat deur motors vrygestel word, en sit dit om na suurstof. So kan 'n oppervlak van een akker, wat bebos is, 'n gemiddeld van 2,6 ton koolstof per jaar stoor en daagliks genoeg suurstof vir 18 mense verskaf. 'n Volgroeide boom met blare verskaf binne slegs een seisoen dieselfde hoeveelheid suurstof wat tien mense in 'n hele jaar inasem.

In stedelike omgewings sonder bosbedekking gaar geplaveide oppervlakke soos strate en parkeerterreine genoeg sonwarmte op om die lugtemperatuur tot 35 °C te laat styg. Sulke "hitte-eilande" dra daartoe by dat die kwik in beboude stedelike gebiede vyf tot agt grade hoër styg as in die omgewing.

Met meer as tien miljoene bome lyk die Goudstad op satelliet-opnames soos 'n uitgestrekte reënwoud. So maak Johannesburg met trots daarop aanspraak dat dit lankal tot die wêreld se grootste stedelike bosgebied gegroei het. Daar is meer as vier miljoen bome in privaat tuine dwarsoor die voorstede en 'n bykomende 2,5 miljoen in parke, op begraafplase, in natuurreservate, bewaringsgebiede, langs paaie en op sypaadjies. Hul waarde is reeds in 2004 op sowat ZAR13 miljard beraam.

Sommige van Johannesburg se bome is al in die vroeë 1900's geplant toe die destydse munisipale afdeling vir parke begin het om sypaadjies met bome te versier. Boomaanplantings was aanvanklik beperk tot wit woonbuurte, en eers in die 1950's is daarmee begin om ook die lewensgehalte van Soweto se inwoners deur bomaanplantings op sypaadjies te verbeter. Tans geniet die bebossing van voorheen benadeelde woonbuurte voorkeur. So het City Parks in 2006/7 21 653 bome geplant, teenoor net 3 578 in die vorige jaar.

Die Greening Soweto-projek, wat in 2006 met die aanplanting van 6 000 bome geloods is, word as Johannesburg se grootste "groen rewolusie" beskou. Daar word beoog om die Goudstad se grootste swart voorstad deur die aanplanting van 200 000 bome in 'n stedelike bos te omskep.

Suurwater

Mynstutte by 'n Johannesburgse goudmyn, ca. 1900

Vir die ontginning van goud en uraan aan die Witwatersrand is soms twyfelagtige metodes soos byvoorbeeld suurmyndreinering gebruik – ondergrondse water, wat met sure en swaar metale besoedel en soms radioaktief is, is uit die myne gepomp en in groot bekkens gestoor. Daagliks word miljoene liter giftige onbehandelde en ongefiltreerde water vrygestel.

Groot hoeveelhede suurwater was in Augustus 2010 nog sowat 600 meter benede die oppervlak, maar het op hierdie tydstip reeds met tussen 0,6 en 0,9 meter per dag boontoe gestyg. Dit hou 'n bedreiging vir die sentrale sakekern van Johannesburg en die Witwatersrand se watervoorraad in.

Lughawens

Die Internasionale Oliver Tambo-lughawe is die besigste in Afrika
Lanseria is 'n tweede kleiner internasionale lughawe

Johannesburg word deur verskeie lughawens bedien, maar slegs een van hulle is binne die stad se munisipale grense. Die grootste een, O.R. Tambo Internasionale Lughawe, is digby Kemptonpark in die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit. Lanseria Lughawe is noord van Johannesburg en geleë in die Wesrand-distriksmunisipaliteit. Die Randse Lughawe is in Germiston, ook in Ekulhulweni. Grand Central Lughawe is in Midrand in Johannesburg.

Padnetwerk

Johannesburg is baie goed met die res van Suid-Afrika verbind. Die N1, N3, N12, N14 en N17 nasionale paaie is verbind met die stad se paaie; die meeste met die Ringpad. Die Ringpad is 'n snelweg reg rondom Johannesburg en bestaan uit die Westelike Verbypad, die Oostelike Verbypad en die Suidelike Verbypad.

Spoorvervoer

Gautreinstasie op die OR Tambo-lughawe

Johannesburg se Parkstasie, die grootste in Afrika, dien as die Goudstad se hoofstasie. Die stasie is in die middestad net noord van die sakekern tussen Braamfontein en Newtown geleë, op 'n straatblok wat deur Rissik-, Wolmarans-, Wanderers- en Noordstraat begrens word. Die stasie, waar sowel plaaslike pendelaars- asook langafstandtreine aandoen, word deur PRASA bedryf en is langs die Witwatersrand se hoofspoorroete geleë wat in oos-westelike rigting vanaf Krugersdorp tot Germiston loop. 'n Afsonderlike ondergrondse stasie dien daarnaas as die suidelike terminus van die Gautreindiens.

Die oorspronklike stasiegebou – destyds nog Park Halt genoem – het vanaf 1895 in opdrag van die ZAR-regering ontstaan en is deur die Nederlandse argitek Jacob Klinkhammer ontwerp. Die stasie se staaldak is tussen 1896 en 1897 in Rotterdam vervaardig. In 1995 is dit verskuif na die Nelson Mandela-brug in Newtown. In 1930 het 'n nuwe stasiegebou volgens 'n ontwerp van die argitek Gordon Leith ontstaan. Maar eers tussen 1948 en 1965 het die stasie sy huidige gestalte gekry toe dit volledig omgebou is.

Tans is treine die goedkoopste openbare vervoermiddel in Johannesburg se stadsgebied en omliggende gebiede in Gauteng, alhoewel die stedelike spoornetwerk hoofsaaklik beperk is tot stadsdele suid van die middestad. Stasies oos van Parkstasie is Doornfontein, Ellispark en Jeppe. Stasies in die weste sluit Braamfontein, Mayfair, Grosvenor en Langlaagte in, terwyl Faraday, Westgate, Booysens, Crown en Village Main suid van Parkstasie geleë is.

Metrorail Gauteng verskaf vervoer aan pendelaars vanaf en na Vereeniging in die suide, Nigel in die ooste, Randfontein en Oberholzer in die weste en Olifantsfontein in die noorde. Daarnaas word roetes na Pretoria bedien.

Shosholoza Meyl se langafstandtreindienste verbind die Goudstad met Kaapstad, Durban, Port Elizabeth, Oos-Londen en Bloemfontein.

Informele openbare vervoer

Minibusse in Alexandra. Minibus-huurmotors is die belangrikste vervoermiddel vir pendelaars uit swart buurte

Alhoewel Suid-Afrikaanse stede toenemend vir motors gebou word, beskik net 'n minderheid Suid-Afrikaanse huishoudings oor hul eie voertuig sodat 'n groot persentasie werknemers op openbare vervoer aangewese is. Minibusse, die belangrikste informele openbare vervoermiddel in Johannesburg wat elke hoek van die Goudstad dek, bied busdienste op klein skaal sonder vaste tydroosters of bushaltes aan en is die goedkoopste manier vir honderdduisende swart pendelaars uit die voorstede om hul werkplekke te bereik. Passasiers wys die gewenste bestemming met 'n reeks handtekens. Die slegte toestand van baie minibusse en gevaarlike bestuurpraktyke hou egter 'n gevaar vir passasiers en ander padgebruikers in.

Metrobus

Die openbare busdiens Metrobus is in 2000 gestig en word deur die Stad Johannesburg besit. Met 'n vloot van 532 busse wat dienste op 80 geskeduleerde roetes en 130 skoolroetes verskaf, is Metrobus die tweede grootste munisipale busdiens in die land. Ses busse voorsien in die besondere behoeftes van rolstoelpassasiers.

Metrobus vevoer daagliks sowat 90 000 passasiers. Een van sy besondere doelwitte is die verskaffing van busdienste vir besoekers van groot gebeurtenisse soos sportwedstryde.

Biblioteke

Johannesburg se eerste stadsbiblioteek is in 1893 in 'n klein sinkgebou gehuisves
Die nuwe biblioteekgebou in 1935

Johannesburg se openbare biblioteke is 'n spilpunt van opleiding aangesien hulle vir die publiek nie net toegang tot boeke, tydskrifte en oudio-visuele materiaal bied nie, maar ook lesings, uitstallings, onderhoude, programme vir jeugdiges en bejaardes en geletterdheidsklasse aanbied. 'n Tagtigtal stasionêre biblioteke in Johannesburg se sewe streke (met enkele nuwes in aanbou) word aangevul deur mobiele satelliet-biblioteke wat dienste aan die bevolking van afgeleë gebiede verskaf. Hoewel die getal Johannesburgers, wat biblioteekgeriewe gebruik, aan die toeneem is, gebruik kinders en jongmense dit meestal om te studeer, navorsing te doen of vir internettoegang wat in 2015 deur 67 van altesaam 87 biblioteke in die Goudstad verskaf is.

Die Biblioteek Johannesburg, wat in Markstraat in die middestad geleë is, dien as die Goudstad se hoofbiblioteek, met 'n kwartmiljoen lede en meer as 1,5 miljoen boeke, tydskrifte, oudio-visuele en ander materiaal in sy versameling. Sy sentrale afdeling huisves Africana in die Harold Strange-versameling (insluitende navorsingsmateriaal oor die geskiedenis van Johannesburg en mynbou in Suid-Afrika), die Michaelis-kunsversameling, die versameling vir uitvoerende kunste, die dagblad- en beeldversameling en die kinderboekeversameling.

Die huidige biblioteek, wat vanaf 1931 volgens 'n ontwerp van die Kaapstadse argitek John Perry (1875–1943) in die Italianate-boustyl ontstaan het, het sy deure in 1935 as opvolger van twee ouer geboue geopen – die Ou Kerkgebou wat die biblioteek tussen 1893 en 1898 gehuisves het (met die doel om vir jong mans 'n alternatief tot kroegbesoeke te bied) en die Kerkstraatbiblioteek wat in 1898 opgerig is. Sy versameling was destyds net vir lede toeganklik wat op die biblioteek ingeteken en lidgeld betaal het. Ondanks die ferm opposisie van sommige lede het 'n biblioteeksvergadering in 1923 besluit om die biblioteek aan die stadsrad oor te dra. Vervolgens is dit as een van Suid-Afrika se eerste groot uitleenbiblioteke bedryf. In 1974 het dit nog eens geskiedenis geskryf as die eerste openbare biblioteek in Suid-Afrika wat sy deure vir alle belangstellendes, ongeag hul velkleur, geopen het.

Museums

Johannesburgse Kunsmuseum

Die Johannesburgse Kunsmuseum in Joubertpark
Antonio Mancini (1852–1930): Florence ("Florrie") Phillips
Olie op doek, 1909. Johannesburgse Kunsgalery

Die Johannesburgse Kunsmuseum (Johannesburg Art Gallery, dikwels kort JAG genoem), wat in die sentrale stadsdeel Joubertpark op die hoek van Klein en Koning George-straat geleë is, is die grootste van sy soort in Suider-Afrika, met kunswerke van wêreldfaam en versamelings wat omvangryker is as dié van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsgalery in Kaapstad – so omvangryk dat slegs sowat 'n tiende daarvan tegelykertyd in die galery se vyftien vertoonsale en beeldhoutuine vertoon kan word. Die museumgebou is deur die befaamde Britse argitek en boumeester van Nieu-Delhi in Indië, Edwin Lutyens, ontwerp.

Kunswerke, wat in die JAG vertoon word, sluit skilderye van 17de-eeuse Nederlandse meesterskilders, 18de- en 19de-eeuse Britse en vastelandse Europese kuns (met werke van Rodin, Dante, Gabriel Rossetti, Pablo Picasso, Claude Monet, Camille Pissarro, Edgar Degas en Henry Moore), 19de-eeuse Suid-Afrikaanse kunswerke, 'n groot versameling van plaaslike en internasionale 20ste-eeuse kuns, en 'n prentkabinet met werke vanaf die 15de eeu tot hede in. Die Suid-Afrikaanse versameling behels werke van onder meer Gerard Sekoto, Alexis Preller, Maud Sumner, Sydney Kumalo en Ezrom Legae.

Die oorspronklike kunsversameling is deur sir Hugh Lane saamgestel en in 1910 in Londen vertoon voordat dit na Suid-Afrika geneem is. Florence Lady Phillips, 'n kunsversamelaar en die eggenote van die mynboumagnaat Lionel Phillips, het die eerste plaaslike versameling vir die kunsgalery met fondse saamgestel wat deur haar eggenoot geskenk is. Terwyl Lady Phillips haar kantwerk-versameling aan die galery geskenk het, het sy haar eggenoot oorreed om sewe olieskilderye en een Rodin-beeldhouwerk beskikbaar te stel.

Die kunsversameling is vanaf 1910 vertoon, nog voordat die museumgebou opgerig is, en tydelik in geboue van die Universiteit van die Witwatersrand gehuisves. Die latere museumgebou is van 'n ingang by die suidfasade voorsien, maar anders as deur die argitek beplan is geen voorsiening gemaak vir natuurlike beligting van die vertoonsale deur sonlig nie. Die kunsgalery het sy deure in 1915, kort ná die uitbreek van die Groot Oorlog, sonder enige plegtigheid vir die publiek geopen. Dit is later, in die veertigerjare, uitgebrei met oos-westelike vleuels langs die suidelike galerye, soos deur Lutyens beplan. Die huidige noordfasade met sy galrye het tydens die uitbreiding in 1986/1987 ontstaan.

Die huidige versamelings is so omvangryk dat slegs sowat tien persent daarvan op 'n gegewe tydstip vertoon kan word, terwyl die res gestoor word. Danksy skenkings van groot ondernemings en die Stad Johannesburg, asook 'n aansienlike eie fondse, word die versamelings voortdurend deur die aankoop van nuwe werke uitgebrei.

Meer onlangs het die galery begin om meer werke van eietydse Suid-Afrikaanse kunstenaars te vertoon, insluitende tradisionele Afrikakuns, maar ook kunswerke wat van stene, hout, motorbande, draad, sement, klei, keramiek, brons en ander metale gemaak is.

Bensusan-museum vir Fotografie

Historiese fotodokumente uit Suider-Afrika: Koning Moshoeshoe van die Basotho-volk in Lesotho met sy ministers.
Bensusan Museum vir Fotografie, Johannesburg

Die Bensusan-museum vir Fotografie behandel die geskiedenis van fotografie, maar ook dié van Suid-Afrika soos dit met foto's gedokumenteer is. Sy versameling, wat op die boonste verdieping van Museum Afrika in Newtown se Breëstraat vertoon word, sluit historiese fototoerusting (waaronder 'n verskeidenheid kameras en drukplate), foto's en boeke in wat tot 1860 terugdateer, terwyl sy fotogalery hoofsaaklik uit moderne fotokuns bestaan.

Die Bensusan-museum is een van slegs drie fotografiese museums wêreldwyd en genoem na sy stigter, dr. Arthur Bensusan, 'n voormalige burgemeester van Johannesburg en geesdriftige amateurfotograaf. In 1968 het Bensusan sy privaat versameling van 400 historiese kameras, 5 000 foto's en 2 000 boeke oor fotografie, wat hy oor 'n tydperk van drie dekades saamgestel het, aan die museum geskenk.

Hoogtepunte van Bensusan se versameling is 'n kamera wat vroeër aan Winston Churchill behoort het; een van die eerste dokumentêre oorlogsfoto's wat in 1854 gedurende die Krimoorlog geneem is; 19de-eeuse kameras wat vir spioenasiedoeleindes gebruik en as horlosies, boeke en verkykers gekamoefleer is; en die eerste fotonegatief wat ooit gemaak is. Die fotograaf was William Henry Fox Talbot (1800–1877) wat algemeen as die uitvinder van fotografie beskou word. Die negatief, wat enkele sentimeter groot is, beeld 'n venster in die Lacock-abdy in Engeland uit. Die negatief is in Oktober 1970 vir R860 deur die Stad Johannesburg van Bensusan gekoop.

Die negatief is een van slegs vier wat bewaar gebly het. Die ander drie maak deel uit van versamelings in onderskeidelik die Verenigde Koninkryk (twee) en Rusland (een).

James Hall-vervoermuseum

Een van die Goudstad se laaste trems in die James Hall-vervoermuseum

Die James Hall-vervoermuseum huisves die grootste en omvattendste versameling van landvoertuie in Suid-Afrika. Die museum is in Februarie 1964 deur wyle Jimmie Hall in samewerking met die Stad Johannesburg gestig en behandel die geskiedenis van landvervoer vanaf die 19de eeu tot hede.

In die museum se vertoonsale kan besoekers na honderde geskiedkundige voertuie kyk, waaronder 19de eeuse koetse; kakebeenwaens wat gedurende die Groot Trek tussen 1835 en 1845 gebruik is; 'n riksja wat in 1893 deur Japanse immigrante ingevoer is; die befaamde Ford Model T van 1908; die eerste township-taxi, 'n Valiant, wat teen 1968 'n bekende gesig op Suid-Afrikaanse paaie was; naas motorfietse, ou brandweerwaens, dubbeldekbusse en klassieke motors soos die Alfa Romeo Spider.

Daar is ook seldsame skatte soos 'n houtslee wat Afrika-stamme in die 17de eeu gebruik het om goedere soos mielies te vervoer.

Suid-Afrikaanse Museum van Militêre Geskiedenis

Gedenkmuur vir gesneuwelde valskermsoldate
'n Duitse Messerschmitt Bf 109E-vliegtuig (1937–45) wat neergeskiet is
Biblioteek in die Museum van Militêre Geskiedenis

Die Ditsong Nasionale Museum van Militêre Geskiedenis is langs die Johannesburgse Dieretuin in Saxonwold geleë. Dit word deur die nasionale Departement van Kuns en Kultuur bestuur. Genl. Jan Smuts, toentertyd die eerste minister, het die Suid-Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum geopen op 29 Augustus 1947.

In die opelug is daar 'n versameling kanonne van een soortgelyk aan "de oude Grietje" tot by 'n G6. Die vliegtuie strek van dubbelvlerk De Havilland Tiger Moth tipe tuie tot 'n North American F-86 Sabre, Blackburn Buccaneer en Mirage. Die eerste spuitaangedrewe vegvliegtuig, die Messerschmitt Me 262 is ook daar te sien. Mens kan selfs by 'n tweemanduikboot inloer. Die versameling handwapens begin by die oudste voorlaaiers. Verder is daar ook duisende uniforms en medaljes.

Die biblioteek bevat duisende boeke oor oorlogvoering. Daar is selfs meer foto's in hul argief. Die museum huisves die kantore van die SA Legioen asook die redaksie van die Military History Journal, wat deur die museum uitgegee word. Verskeie militêre belanggroepe vergader by die museum, waar daar soms praatjies gehou word. In 2016 is daar 'n uitstalling van Springbokrugbyspelers wat ook soldate was.

Fietas-museum

Fietas Museum, Veertiendestraat 25, Pageview
Hoek van De la Rey- en Veertiendestraat

Vrededorp was jare lank 'n mengelmoes van rasse en klasse. Meer gegoede Afrikaners van die noordelike voorstede het die arm wit mense van Vrededorp fietas genoem. Die Etimologiewoordeboek verklaar die woord in geselstaal as 'n agterlike, slordige persoon. Met verloop van tyd is Vrededorp sommer Fietas genoem. Maar Fietas het ook die winkels van vooraanstaande handelaars soos die Surtee-familie gehuisves. Hierdie winkels was veral in Veertiendestraat gehuisves. Dames van Aasvoëlkop tot Yeoville het hul Crimplene en dies meer daar gaan koop. In die sewentigerjare van die twintigste eeu het die regering besluit om 'n einde te maak aan hierdie saamwonery. Die plan was om die Indiërs na Lenasia te stuur en wie weet waar die ander. Die buurt sou platgeslaan word om subekonomiese huise vir wit mense te bou, maar dié plan het ook nie gewerk nie.

Die Fietas-museum herdenk die gloriedae van Veertiendestraat se winkels. Die museum het 'n goeie versameling foto's deur die bekroonde David Goldblatt.

Geologie-museum

Die Geologie-museum met sy meer as 17 000 rots-en mineralemonsters is ook deel van die Museum Afrika.

Uitvoerende kunste en vermaak

Die eerste rolprent in Suid-Afrika is in 1895 in die Grand National Hotel vertoon

In 1895 het Johannesburg mediageskiedenis geskryf as die eerste stad in Suid-Afrika (en die hele vasteland van Afrika) waar 'n rolprent vertoon is. Nadat okkerneute en wyn aan 'n privaat Engelssprekende gehoor voorgesit is, het hulle in die Grand National-hotel 'n hanegeveg, 'n toneel met Buffalo Bill tydens 'n Wilde Weste-skietgeveg en 'n rokdans, wat deur die Spaanse danseres Carmencita uitgevoer is, op die silwerdoek gekyk.:p.39

Saam met die stroom Europese immigrante het in die laat 1890's ook die nuutste rolprenttegnologie uit die Verenigde State en Europa ingang by stedelike Suid-Afrikaanse gehore gevind. Dit was veral rondtrekkende buitelandse rolprentvertoners waardeur belangstellendes in groot stede soos Johannesburg en Kaapstad in aanraking gekom het met nuwe rolprentproduksies uit oorsese lande.

Die sosiaal-politieke werklikhede van die Suid-Afrikaanse samelewing het diep ingegryp op die verdere ontwikkeling van filmkuns in die land. Terwyl dit enersyds net die moderne voortsetting van bestaande vermaakgenres soos rondtrekkende teatergeselskappe, sirkusse, marionetteaters, waspop- en towenaarvertonings en tableaux vivant (lewende prente) was, het die toenemende politieke spanninge tussen Boere en Britte, wat in 1899 uiteindelik op die Tweede Vryheidsoorlog sou uitloop, die nuwe medium se potensiaal vir politieke en ideologiese mobilisering getoon. Die Britse oorlogsverslaggewers, wat na Suid-Afrika gestroom het (onder wie Winston Churchill), het die militêre gebeure met geskrewe verslae, foto's en rolprentopnames gedokumenteer.

Die Boere se guerilla-taktiek in die laaste fase van die oorlog het realistiese opnames vir gehore in die Verenigde Koninkryk bemoeilik, en so het rolprentvervaardigers begin om gevegstonele op 'n onrealistiese en oordrewe manier uit te beeld.

'n Tweede ontwikkelingslyn was sogenaamde "koloniale filmspanne" wat rolprente vir inheemse swart gehore vervaardig het, ter wille van opvoeding of vir propaganda-doeleindes. So het eerwaarde Ray Phillips as lid van die Amerikaanse Board of Missions in 1919/20 'n filmspan in Johannesburg gevestig wat 'n reeks van rolprente in sterk gesensureerde vorm aan gehore van swart mynwerkers vertoon het. Die Kamer van Mynwese en die munisipale Departement van Naturellesake het sulke vertonings verwelkom aangesien hulle, soos destyds geglo is, "potensiële misdaadtendense" sou voorkom, swart werkers uit politieke aktiwiteite in hul vrye tyd sou weghou en hulle sou opvoed.:p.41

Rolprente was veral aan sensuur onderworpe om geweldtonele daaruit te verwyder – daar is immers geglo dat swart gehore enige geweldpleging op die silwerdoek moontlik sou naboots. So is daar ook veronderstel dat hulle nie in staat sou wees om tussen die gebeure op die silwerdoek en die realiteit te onderskei nie. Wit gehore het egter self byvoorbeeld uit hul sitplekke gespring wanneer 'n trein in die gewilde rolprent Blue Diamond Express genader het.

Terwyl in die 1920's enkele permanente rolprentteaters vir verstedelikte swart gehore in Johannesburg geopen is, was lae loonvlakke en wit mense se besorgdheid oor moontlike kriminaliserende effekte van rolprentvertonings remskoene wat die toegang tot rolprente vir swart stadsbewoners bemoeilik het.

Interessant genoeg het die Britse koloniale owerheid, ongeag die aandag wat aan rolprente as politieke medium gedurende die Anglo-Boereoorlog geskenk is, die rolprentbedryf, net soos ander kulturele instellings, nie as deel van die kolonialiseringsproses beskou nie en hulle beperk tot politieke en ekonomiese oorheersing. So het ook die Suid-Afrikaanse regerings in die laaste dekades voor die regeringsoorname deur die Nasionale Party in 1948 ruimte gelaat vir 'n onafhanklike swart stroming in die filmbedryf.

Dit was Solomon T. Plaatje (1876–1932) wat in die 1920's as swart rolprentmaker 'n nuwe rigting ingeslaan het wat as voorloper van moderne Suid-Afrikaanse filmkuns beskou kan word. Sy tradisie van filmkuns, die Nuwe Afrikabeweging, het die modernisering van die swart kulturele lewe ten doel gehad en swart Suid-Afrikaners bewus gemaak van hul gelykwaardige rol in die samelewing, veral teen die agtergrond van die Afrikaners se politieke bemagtigingsproses.:p.43

Erfenisplekke

Die ingang tot die Ou Fort (soos gesien vanaf die binnehof)
Die Indiese eerste minister Narendra Modi en die Gautengpremier David Makhura by die borsbeeld van Mahatma Gandhi op die Konstitusie-heuwel in 2016
Die Ewige Vlam op die Konstitusie-heuwel herinner sedert 2011 aan die ondertekening van Suid-Afrika se nuwe Grondwet

Grondwetheuwel in die stadsdeel Braamfontein, naby die westelike wyke van Hillbrow, het 'n wisselvallige en dramatiese geskiedenis wat terugstrek tot 1892 toe die Zuid-Afrikaansche Republiek hier die Ou Fort laat oprig het. Behalwe vir 'n kort periode gedurende die Tweede Vryheidsoorlog (1899–1902) het die Fort egter geen militêre funksie vervul nie, maar as gevangenis gedien. Dit is verskeie kere uitgebrei, so in die laat 19de en vroeë 20ste eeu toe die sogenaamde afdeling vir inboorlinge en isolasieselle waarin swart oortreders opgesluit is (bekend as Seksies Vier en Vyf), 'n vrouegevangenis (1907) en 'n gebou waar oortreders voor hul hofverskyning aangehou is (1920's).

"Die Fort" was die versamelnaam vir al dié geboue – en 'n sinoniem vir een van Suid-Afrika se mees berugte tronke. Aangehoudenes het nie net kriminele ingesluit nie, maar ook honderdduisende gewone Suid-Afrikaners wat een of ander koloniale of apartheidwet oortree het – byvoorbeeld omdat hulle geen belasting op hul hutte betaal het nie (huttebelasting is in Transvaal in 1895 ingestel), onwettig bier gebrou, hul passe nie gedra het (soos vir swart Suid-Afrikaners voorgeskryf in die sogenaamde paswette) of die Groepsgebiedewet oortree het.

Dikwels is politieke gevangenes in die Fort aangehou, soos militêre Boereleiers gedurende die Tweede Vryheidsoorlog of Indiërs (insluitende Mahatma Gandhi) wat in 1906 en 1913 passiewe weerstand teen diskriminerende wetgewing gebied het, of wit mynwerkers wat aan die groot stakings van 1907 en 1913 en die Randse Opstand van 1922 deelgeneem het.

Toe die Nasionale Party ná sy oorwinning in die algemene verkiesing van 1948 die beleid van rasseskeiding stelselmatig met nuwe wetgewing begin toepas het, is golwe oortreders van apartheidswette hier aangehou: Suid-Afrikaners wat betrokke was by die weerstandveldtog van 1952, die 157 beskuldigdes (onder wie Nelson Mandela) wat in Desember 1956 aangekla is van hoogverraad en sameswering om die regering met geweld omver te werp, en persone wat ná onluste en geweldpleging aangehou is soos die Sharpeville-slagting in 1961, die Soweto-opstand van 1976 en die Noodtoestande wat teen die middel van die 1980's afgekondig is.

Die Fort was 'n soort oorgangstronk waar honderdduisende aangehou is voordat hulle gevonnis en na ander gevangenisse oorgeplaas is. Die 19de eeuse Ou Fort is in 1964 tot nasionale monument verklaar, alhoewel dit tot en met 1987 nog as gevangenis gedien het. Daarna het die kompleks in verval geraak.

Teen die middel van die 1990's is die kompleks gekies as setel van die nuwe demokratiese Suid-Afrika se Konstitusionele Hof. Naas dié hof se nuwe gebou is ook die Vrouegevangenismuseum, die Nommer Vier-museum en die Ou Fortmuseum hier geleë.

Huldeblyk aan koerantseuns – openbare kuns in die middestad
'n Koerantverkoper langs die pad

Johannesburg is die hoofstad van Suid-Afrika se mediabedryf. Die stad het sewe dagblaaie: The Star, The Sowetan, Beeld, The Citizen, Business Day, The New Age en Daily Sun, twee meer as Kaapstad en vier meer as Durban. Daily Sun is die land se grootste dagblad en Beeld die naasgrootste Afrikaanse dagblad. Van die dagblaaie wat vroeër in Johannesburg uitgegee maar gestaak is, is Die Transvaler, Die Vaderland, Rand Daily Mail en Daily Mail.

Ook wat die uitgee van nasionale weekblaaie betref, is Johannesburg Suid-Afrika se onbetwiste leier. Die land se grootste Sondagblad, die Sunday Times, asook die grootste Afrikaanse Sondagblad, Rapport, word hier uitgegee. Nog drie Sondagkoerante, City Press, Sunday World en The Sunday Independent, word in die Goudstad gepubliseer, asook die invloedryke Mail & Guardian en Financial Mail. Net ten opsigte van tydskrifte oortref Kaapstad vir Johannesburg omdat Media24, wat die land se tydskrifbedryf oorheers, se hoofkantoor in die Moederstad is, hoewel die meeste van sy groot tydskrifte ook ’n kantoor in Johannesburg het.

Al die groot TV-uitsaaimaatskappye, soos e.tv, M-Net en MultiChoice, is hier gesetel sowel as die SAUK, wie se Uitsaaisentrum op ’n heuwel in Auckland Park een van die stad se bekendste bakens is. In die omgewing rondom die SAUK-hoofkwartier het met die jare talle produksiemaatskappye ontstaan. Johannesburg is ook die hoofstad van die land se radiowese. Meer as 30 stasies saai van hier uit of kan in die stad en omgewing gehoor word. Talle daarvan behoort aan die SAUK, maar groot onafhanklike rolspelers, soos Primedia met sy Radio 702 en Highveld Stereo, is ook hier gesetel.

Johannesburg is daarnaas ook die spilpunt van Suid-Afrika se telekommunikasie-, inligtings- en internetbedryf. Die vier grootste selfoonnetwerk-ondernemings het hul hoofkwartiere in die Goudstad, terwyl ook driekwart van die land se vernaamste internetdiensverskaffers hier gesetel is.

Goudrifstad se mynskag

Die stad het min besienswaardighede en staan nie as 'n gewilde reisbestemming bekend nie. Danksy die internasionale lughawe is dit egter die aankoms- en vertrekpunt vir 'n groot aantal toeriste en sakepersone uit die buiteland. Besoekers uit ander Afrikalande bestee jaarliks sowat 1,5 miljard VSA-dollar in Johannesburg se winkelsentrums. Die mees besoekte besienswaardighede sluit in:

Geskiedenis van Afrikaanse onderwys

Die Hoër Seunskool Jeppe se hoofgebou, afgeneem omstreeks 1910. Dis opgerig in 1909 en sedert 1986 'n nasionale gedenkwaardigheid. Die argitek was John Ralston
Die Universiteit van die Witwatersrand se oostelike kampus
Die voormalige Randse Afrikaanse Universiteit se Auckland Park-kampus maak tans deel uit van die Universiteit van Johannesburg

Die broers Louw en Frans Geldenhuys was die eienaars van 'n gedeelte van die plaas Braamfontein. Op 11 Desember 1896 skryf Louw aan die superintendent van onderwys dat 'n nuwe skool te Braamfontein, distrik Heidelberg, geopen is.

Die stryd om Afrikaans naas Nederlands en Engels as openbare taal te vestig, is veral in skole beslis, en nêrens was dié stryd feller as in Johannesburg en ander nedersettings aan die Witwatersrand nie waar verskeie laerskole gestig is. Hulle het nogtans gesukkel om te bestaan, terwyl sekondêre skole Engels as enigste voertaal gebruik het. Daar was 'n hele paar skole in Johannesburg voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog wat in die behoeftes van Afrikanerleerlinge voorsien het.

In die twee dekades ná die Tweede Vryheidsoorlog het die stroom verarmde Afrikaners, wat vanuit die platteland na die Witwatersrand toe getrek het, gegroei sonder dat die getal Afrikaanssprekendes 'n noemenswaardige styging getoon het, soos blyk uit die feit dat die gemeentes van Afrikaanse Kerke in Johannesburg byna geen groei getoon het nie. Dat 'n hele geslag Afrikaners aan die Rand in dié tyd verlore gegaan en verengels het, was onder meer aan die gebrek aan Afrikaanse onderwysinstellings te wyte.

Die prentjie het eers vanaf die 1920's en veral in die tyd van die Groot Depressie begin verander toe die eerste Afrikaanse hoërskole aan die Rand geopen het – die Hoërskool Voortrekker in Boksburg in Januarie 1920 en Helpmekaar-Hoërskool in Johannesburg en Hoërskool Monument op Krugersdorp in 1921. Kort ná die Tweede Wêreldoorlog was daar aan die Witwatersrand net ses Afrikaansmedium- vergeleke met 26 Engelsmedium-hoërskole, benewens 19 tegniese en handelskole waar albei landstale as onderrigmedium gebruik is.

Die groei van Afrikaansmedium-hoërskole het geleidelik aan die bevolkingsaanwas van Afrikaanssprekendes begin weerspieël. So het die getal Afrikaners aan die Rand tussen 1936 en 1960 met 167 persent gegroei, teenoor 60 persent in Suid-Afrika as geheel. Teen die begin van die 1980's was sowat 'n vyfde van die land se Afrikanerbevolking (ongeveer 450 000) aan die Rand saamgetrek.

In vergelyking met Engelssprekende Suid-Afrikaners is die intellektuele potensiaal van dié groot bevolkingskonsentrasie egter om maatskaplike en ekonomiese redes onderbenut. In Suid-Afrika as geheel was die persentasie Engelssprekendes, wat gematrikuleer het of 'n akademiese graad verwerf het, twee maal so groot as die persentasie Afrikaanssprekendes. Aan die Rand was die Afrikaners se agterstand in dié opsig selfs nog groter aangesien baie Afrikaanse leerlinge die skool verlaat het voordat hulle matriek kon verwerf, terwyl baie matrikulante dit nie kon bekostig om akademiese opleiding aan 'n universiteit te volg nie.

Vir Afrikanerleiers het dit in die 1950's duidelik geword dat hoëronderwysinstellings binne makliker bereik van Randse Afrikaanssprekendes opgerig moes word om nauurse studie vir studente, wat reeds 'n beroep uitgeoefen het, en voltydse studie vir studente, wat nog in hul ouerhuis kon inwoon, moontlik te maak.

Die lang veldtog vir 'n Afrikaanse onderwyskollege of universiteit is teen die middel van die 1960's uiteindelik met sukses bekroon.

Op 4 Augustus 1965 het die destydse minister van onderwys, sen. Jan de Klerk, bekendgemaak dat die kabinet sy toestemming verleen tot die voorgestelde stigting van 'n onafhanklike Afrikaansmedium-universiteit vir die Witwatersrand met sy setel in Johannesburg wat as Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) sou bekendstaan. In 1966 het die kabinet besluit op 'n terrein in Auckland Park vir die oprigting van universiteitsgeboue. Aanvanklik is die nuwe universiteit egter nog in 'n voormalige brouerygebou in Braamfontein gehuisves.

Die eerste studente het op 3 Februarie 1966 vir registrasie aangemeld, en op 24 Februarie van dié jaar het die amptelike opening van die Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) en die inhuldiging van sy eerste kanselier (en latere derde Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika), dr. N. Diederichs, plaasgevind. Die nuwe kampus en geboue in Auckland Park is amptelik op 24 Mei 1975 in gebruik geneem.

Universiteite

Johannesburg se moderne hoëronderwysstelsel spog met vier instansies: die Universiteit van die Witwatersrand, die Universiteit van Johannesburg, Monash Universiteit ('n satellietkampus van die bekende tersiêre instelling in Melbourne, Australië) en Midrand Universiteit.

Sportspanne en stadions

Lugbeeld van die Ellispark-stadion
Die ENB-stadion van buite
Die Orlandostadion van buite gesien

Johannesburg is die tuiste van die krieketspan Highveld Lions, die rugbyspan Goue Leeus, die Superrugbyspan Lions, en ten minste vyf vooraanstaande sokkerspanne, naamlik Moroka Swallows, Wits University FC, Jomo Cosmos, Kaizer Chiefs en Orlando Pirates FC. Die twee laasgenoemde beslis sedert 1970 twee keer per jaar die Soweto Derby. Ellispark-stadion is 'n bekende sportstadion waar die Rugbywêreldbeker 1995-eindstryd en sommige wedstryde van die Sokkerkonfederasiebeker 2009 en die Sokkerwêreldbeker 2010 gespeel is. Die Johannesburgstadion word gebruik vir internasionale atletiek. Die Wanderersstadion het onder ander die Krieketwêreldbeker 2003-eindstryd aangebied. Die bestuursliggaam van sokker in Suid-Afrika, die Suid-Afrikaanse Sokkerassosiasie, is in die Johannesburgse voorstad Nasrec naby die ENB-stadion gesetel.

Soccer City, ook bekend as Eerste Nasionale Bank-stadion (First National Bank Stadium of kort FNB Stadium) is oorspronklik in 1987 opgerig, maar dekades later herbou en aansienlik uitgebrei ter geleentheid van die Sokkerwêreldbekertoernooi van 2010 wat in Suid-Afrika gehou is. Dit is ook tydens die Afrikanasiesbeker 1996 en die Afrikanasiesbeker 2013 ingespan. Die inspirasie vir die nuwe argitektoniese styl was die kalbas, die harde, gedroogde en uitgeholde dop van die kalbasplant (Legenaria vulgaris) se ryp vrug waarin swart Suid-Afrikaners vroeër vloeistowwe soos water, melk en bier bewaar het.

Vir die kenmerkende fasade is 40 000 staal- en betonpanele in agt kleure en twee verskillende teksture gebruik wat met optiese vesels versterk is. Tien grys bande, wat die buitefasade en die binneruimte versier, versinnebeeld die nege ander Suid-Afrikaanse gasheerstede van die Sokker-Wêreldkampioenskap asook Berlyn, een van die gasheerstede van die vorige toernooi.

Vir die stadion se beligting is altesaam 540 ligte langs die dakrand aangebring. Die stadion beskik oor twee reuse-LED-skerms met 'n oppervlak van 86 m² elk bo-oor die twee doelpale en op die middelvlak van staanplekke.

Tans bied Soccer City sitplek vir 94 700 toeskouers asook 230 privaatruimtes en 184 suites. Daar is 4 000 ondergrondse en 15 000 openbare parkeerplekke in die nabye omgewing.

Buite sy rol as sportstadion het Soccer City geskiedenis geskryf toe Nelson Mandela hier in 1990 sy eerste groot openbare toespraak ná sy vrylating gehou het.

Parke en groen ruimtes

Johannesburg is die tuiste van ses miljoen bome wat 'n waardevolle tuiste onder die groeiende verstedeliking en ontwikkeling is
Die Dieretuinmeer in Hermann Ecksteinpark het sy naam aan die Johannesburgse Dieretuin te danke wat vlakby dié waterliggaam geleë is
Wemmerpandam is gewild by roeiers

Twee jaar nadat Johannesburg as 'n delwerskamp gestig is, is die eerste begraafplaas in Braamfontein en kort daarna ook Joubertpark as ontspanningsterrein geopen. Reeds in 1903 was daar tien parke en een begraafplaas in die stadsgebied wat almal deur die destydse stadsingenieur bestuur is.

Meer as 'n eeu later het Johannesburg tot 'n stedelike bosgebied met tien miljoen bome en meer as 2 000 parke en openbare tuine gegroei. Een hiervan, die Walter Sisulu Botaniese tuin in die noordweste van Johannesburg, word as 'n eersterangse tuin vir Suid-Afrikaanse flora beskou en het veral op naweke tot 'n gewilde trekpleister vir Johannesburgers en besoekers ontwikkel.

Jan van Riebeeckpark

Sien Johannesburgse Botaniese Tuin

Streek F (Middestad)

As deel van die grootskaalse opgraderingsprogram vir Johannesburg se middestad is parke en groentes ruimtes in Streek F herontwikkel.

Die gewilde Joubertpark is 'n trekpleister en ontspanningsgebied vir duisende bewoners van woonstelgeboue in sy onmiddellike omgewing. Openbare toiletgeriewe is skoongemaak en herstel en van drie nuwe chemiese toilette voorsien, terwyl die park se gras tans onder besproeiing is. Die sentrale fontein is opgeknap en 'n uitgestrekte roostuin nuut aangelê.

Donald MacKay-park in Berea is een van die oudste parke in Johannesburg en genoem na 'n vroeëre burgemeester. Dit behels verskillende vlakke en aantreklike steenmure. Die park is van nuwe speelterreine, opelugskaakborde en sokkervelde voorsien. Nuwe beligting is langs die parke se oos-westelike pad geïnstalleer wat nou as wandellaan dien.

Die drie parke in Endstraat, Doornfontein is vir maklike onderhoud geoptimaliseer en van harde oppervlakke soos klipstene voorsien. Daar is speelterreine, terwyl die park in die middel nie meer oor 'n straattoegang beskik nie en net vir kinders toeganklik is.

JL de Villierspark in Berea was vroeër 'n gewilde uithangplek vir dronkaarde, maar is intussen opgeknap met klein heuweltjies tussen geplaveide lane, 'n klein sokker- en 'n korfbalveld, 'n omheinde speelterrein en steenkoeëls wat as versiering dien. Vanweë hul blou kleur word na die park ook as "Bloupark" verwys. Die park se blombeddings is ook deur grasperke vervang.

Mitchellpark in Berea het 'n tyd lank as uithangplek vir kriminele gedien, maar is intussen opgeknap en staan nou as "Geelpark" bekend vanweë die plaaslike speelgrond wat met 'n heldergeel muur omhein is. Korfbal- en sokkervelde het nuwe trekpleisters vir parkbesoekers geword, net soos nuwe opelugskaakborde. Mitchellpark se wandelpaaie bied maklike toegang vir rolstoelgebruikers. Bome verleen skadu vir kinders op die speelgrond en aan besoekers wat gebruik maak van die park se braaigeriewe.

Edith Cavell-park in Hillbrow, wat in 'n driehoekvorm aangelê is, is omhein en slegs toeganklik vir kinders. Wemmerpan en Pionierpark is herontwikkel en weer van 'n musiekfontein voorsien.

Die Braamfontein-begraafplaas
Graf van Helen Joseph en Lilian Ngoyi op die Avalon-begraafplaas in Soweto

Johannesburg se begraafplase is nie net waardige en rustige plekke waar oorledenes herdenk kan word nie, maar dien ook as groen ruimtes in digbeboude gebiede en as belangrike habitatte vir kleindierspesies. Tans val altesaam 35 begraafplase en twee krematoria onder die beheer van Johannesburg City Parks. Net soos in baie ander snelgroeiende Suid-Afrikaanse munisipaliteite het die plek vir nuwe grafte skaars geraak (in 2007 is 27 van Johannesburg se begraafplase as "passief" gekategoriseer, dit wil sê daar is geen plek meer vir nuwe grafte nie, selfs indien tweede en derde begrafnisse in een graf ná 'n tydperk van twaalf jaar toegelaat word) en was die stad genoodsaak om nuwe begraafplase te ontwikkel. Ander opsies is verassing, gedenkmure en -tuine en die herbegrafnis van sterflike oorskot in kleiner doodkiste ná 'n bepaalde tydperk.

Toe die Waterval-begraafplaas in Midrand in 2006 geopen het, was dit die eerste nuwe begraafplaas in die Goudstad in byna 'n kwarteeu. Die begraafplaas bied met 'n oppervlak van 200 hektaar plek vir 720 000 nuwe grafte en sal vir 'n tydperk van sowat vyftig jaar in gebruik wees.

'n Tweede nuwe begraafplaas – Diepsloot Memorial Park met plek vir 120 000 grafte naby die gelyknamige swart woonbuurt – is in April 2007 ingewy. Sy uitleg en konsep volg nie meer die Eurosentriese modelle van die verlede nie, maar voorsien in die behoeftes van Suid-Afrikaners as mense van uiteenlopende kulturele en godsdienstige agtergronde. As 'n habitat vir inheemse flora en fauna vervul dit ook die rol van 'n natuurbewaringsgebied.

Enkele van Johannesburg se begraafplase vervul 'n derde rol. 'n Mens wat 'n besoek aan hulle bring, onderneem 'n reis na die Goudstad se verlede. Die eerste begraafplaas is reeds in 1886 in die driehoek tussen Diagonaal-, Bree- en Harrisonstraat uitgelê toe die goudstormloop aan die Witwatersrand nog in volle swang was. Terwyl die Victoriaanse stad vinnig uitgebrei het, is ook dié plek vir die lewendes benodig. Grond is in Braamfontein aangekoop om daar 'n nuwe begraafplaas te vestig. Die eerste begrafnisse hier het in 1888 plaasgevind, maar enkele jare later is lyke op dié begraafplaas geëkshumeer en op Braamfontein herbegrawe.

Die privaat begraafplase, wat op verskillende plase rondom die vroeë stad geleë was (en waarvan die meeste nog bestaan), soos Albertsplaas noordwes van die Goudstad, Bezuidenhoutvallei in die ooste en Klipriviersberg in die suide, was in dié tyd moontlik rustiger rusplekke. Naas plase het ook myne, hospitale en kerkgemeentes hul eie begraafplase ingerig. Nie-konformiste en ongebonde inwoners het dikwels moeite ondervind om hul oorledenes op kerkgebonde dodeakkers ter ruste te lê. Na hulle behoeftes het die munisipale owerheid omgesien.

Nog voor die Eerste Wêreldoorlog is 'n nuwe begraafplaas net een kilometer wes van Braamfontein s'n geopen, Brixton. Albei dodeakkers weerspieël die Goudstad se woelige vroeë geskiedenis met die laaste rusplekke van Randlords, mynwerkers, ingenieurs, soldate, geoloë en burgemeesters. Rouendes het in dié tyd vir afsonderlike afdelings volgens hul godsdienstige rituele gevra, en so het onder meer 'n Joodse afdeling naas 'n Islamitiese ontstaan.

Ander afdelings het gevolg – vir Chinese inwoners, swart mense, weermaglede, brandweer- en polisielede, en bykomende godsdienste. Danksy 'n inisiatief van Mahatma Gandhi is in 1918 'n houtvuur-krematorium vir Hindoe-begrafnisse op Brixton gevestig. Die uitleg van destydse begraafplase het Europese voorbeelde gevolg, met lang reekse grafte aan weerskante van reguit lane.

Sommige grafte van bekende persoonlikhede het in vergetelheid geraak. Die laaste rusplek van Enoch Mankayi Sontonga, die komponis van die gebedlied Nkosi Sikelel' iAfrika waarvan 'n deel in 1996 by die Suid-Afrikaanse volkslied ingesluit is, is eers ná jare se soektog herontdek. Ter ere van Sontonga is 'n granietkubusmonument opgerig. Die Kliprivierberg-begraafplaas is die laaste rusplek van 700 Afrikaners wat gedurende die Anglo-Boereoorlog in konsentrasiekampe aan honger en siektes beswyk het.

Toe die Nasionale Party ná hul oorwinning in die algemene verkiesing van 1948 begin het om die bestaande rasseskeiding met steeds meer wetgewing te volmaak, kon oor oorledenes nie meer aan dié beleid ontsnap nie. Nuwe begraafplase of afdelings daarvan is nou byna uitsluitlik volgens raslyne ingerig – vir Asiërs en bruin Suid-Afrikaners in Newclare, Brixton en Lenasia, terwyl swart stadsbewoners beperk was tot begraafplase in Alexandra en Soweto.

In die suidweste is 108 akkers grond aangekoop vir 'n nuwe dodeakker met afdelings vir Asiërs, Euro-Afrikane en swart Suid-Arikaners, Newclare. Hier is bekende swart anti-apartheid-oudstryders soos Walter en Albertina Sisulu ter ruste gelê en die Walter Sisulu-gedenktuin ingerig.

In 1972 is 'n nuwe begraafplaas vir swart mense suid van die middestad gevestig, Avalon, met 'n oppervlak van 172 hektaar die tweede grootste en ook steeds die besigste in die stadsgebied. Ook hier is bekendes begrawe soos Joe Slovo, die vroeëre sekretaris-generaal van Suid-Afrika se Kommunistiese Party en kommandeur van Umkhonto we Sizwe en die vrouestryders teen apartheid Helen Joseph en Lillian Ngoyi.

Braamfontein-begraafplaas

'n Grafsteen op Braamfontein-begraafplaas
Die monument vir Enoch Sontonga op Braamfontein

Braamfontein is die oudste van Johannesburg se drie historiese begraafplase wat nou verweef is met die geskiedenis van die stad. Dit is deur landdros Carl von Brandis ingerig toe die Goudstad se eerste begraafplaas weens stygende sterftesyfers geen nuwe begrafnisse meer kon hanteer nie. Sy tradisionele uitleg met skaduryke bome langs rustige lane is 'n waardige rusplek vir bekende Johannesburgse families soos die Cullinans en die Jeppes. Ook von Brandis lê hier begrawe, net soos Eleanor Clare Helier (Clare) Wallace (* 1902), die dogter en eerste kind van die Britse skrywer Edgar Wallace en sy vrou Ivy Maude Caldecott wat in 1903 in die ouderdom van agt maande aan meningitis oorlede is.

Daarnaas word hier die grafte van die slagoffers van die dinamietontploffing van 1896 in Braamfontein, net soos dié van baie slagoffers van die Spaanse Griepepidemie van 1918, wat die Unie van Suid-Afrika soos 'n vloedgolf getref en landwyd duisende menselewens geëis het, en van gesneuweldes van die Randse staking van 1922 aangetref.

In die Joodse afdeling het Max Langermann (1859–1919), 'n Duitse immigrant en stigter van die voorstad Kensington, Ikey Sonnenberg en tenminste 'n deel van die sterflike oorskot van Wolf Joel, die bekende magnaat wat na bewering deur "baron" Ludwig Kurtze von Veltheim vermoor is (ander liggaamsdele lê in Willesden, Londen begrawe), hul laaste rusplekke gevind.

Wolf Joel was 'n neef van die Randheer Barney Barnato wat dié se fortuin en ryk geërf het, maar sy nuwe rykdom slegs nege maande lank kon geniet. Op 14 Maart 1898 is die miljoenêr in die Johannesburgse kantoor van die Barnato-broers deur Von Veltheim, 'n valse Duitse baron, dobbelaar en swendelaar, genader om mee te werk aan 'n geheime plan – die ontvoering van ZAR-president Paul Kruger. Von Veltheim was van voorneme om 'n hoë losgeld vir die staatshoof te eis. Joel het egter geweier om enigiets te doen te hê met só 'n onsinnige plan en is in 'n skietgeveg, wat gevolg het, dood.

Die moord het groot opspraak in Johannesburg verwek. Tot die uiterste verontwaardiging van die Goudstadse publiek is Von Veltheim ná sy uitsonderlike verhoor vrygespreek op aanklag van moord aangesien die enigste ooggetuie onder 'n tafel in geduik het toe die skote geklap het. Op Goudstadse strate was daar sprake daarvan om Von Veltheim te hang, maar die ZAR se polisie, die ZARP's, het hom geleide gedoen oor die grens van Portugees-Oos-Afrika. Twintig jaar later is Von Veltheim se lyk uit die Londense Teems gehaal.

Wespark-begraafplaas

Hashoah-gedenksteen
Hashoah-gedenksuil

Johannesburg se Wespark-begraafplaas is noord van die Melvillekoppies in die voorstad Montgomery Park geleë. Dit behels die grootste gedeelte met Joodse grafte van alle Johannesburgse begraafplase met 'n Holocaust-monument wat in 1959 opgerig is, die Suid-Afrikaanse Nasionale Joodse Oorlogsmonument asook gedeeltes vir Sjinese en Islamitiese begrafnisse en verskeie oorlogsmonumente en -grafte. Naas mausoleums is ook gedenkmure en -tuine aangelê. Jakarandabome aan weerskante van Wespark se wandellane dra by tot die aantreklike atmosfeer van die begraafplaas, veral tydens blomtyd.

Die terrein van die begraafplaas het oorspronklik deel uitgemaak van een van Johannesburg se historiese plase, Waterval, wat in 1887 deur die Gebroeders Geldenhuys gekoop is. Later het Louw Geldenhuys veterane van die Anglo-Boereoorlog in diens geneem om die Emmarentiadam op die plaas te laat bou. In 1933 is 13 hektaar grond aan die Stad Johannesburg oorgedra om as openbare ontspanningsterrein te dien. Dié grond is later, saam met ander terrein, ontwikkel as Johannesburg se Botaniese Tuin, die Marks Park-sportklub en die Wespark-begraafplaas wat in 1942 geopen is.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is 'n groot militêre vleuel in Johannesburg se Algemene Hospitaal ingerig, terwyl ook Baragwanath en Cottesloe militêre afdelings gekry het. 'n Groot aantal beseerdes uit die Midde-Ooste is in die Baragwanath-hospitaal behandel. 617 begrafnisse van Gemenebes-soldate het op Wespark plaasgevind. Daar is ook 21 oorlogsgrafte van soldate met 'n ander burgerskap en sewe nie-militêre grafte wat deur die Gemenebes se Oorlogsgraftekommissie (Commonwealth War Graves Commission) versorg word. Met die Kremasie-gedenkteken op Wespark word 69 manlike en vroulike weermagslede herdenk wat gedurende die oorlog op die Braamfontein-begraafplaas veras is.

Bekende persoonlikhede, wat hul laaste rusplek in Wespark gevind het, sluit die skrywer Herman Charles Bosman (1905–1951), die anti-apartheidstryders Alfred Nzo en Joe Modise en die bekende VIGS-kinderaktivis Nkosi Johnson in wat in 2001 in die ouderdom van twaalf oorlede is. Ook 35 van die 42 skoolkinders, wat in 1985 slagoffers van die Westdenedam-busramp geword het, lê in die begraafplaas se heldeakker begrawe.

Brixton-begraafplaas

Die ou Hindoe-krematorium op Brixton-begraafplaas is tot nasionale monument verklaar

Die Brixton-begraafplaas is onder meer 'n laaste getuienis van die groot aantal Joodse immigrante vir wie Johannesburg dikwels 'n veilige toevlugsoord was. Hulle het met min besittings hier aangekom, uit 'n Joodse leefwêreld in Rusland, Pole en Litaue waar hulle in ellende verkeer het en deur pogroms bedreig is. Met harde werk het sommige van hulle 'n beter lewe vir hulself en hul nageslagte verseker. Ander het minder goed gevaar.

Een van hulle was Annie Slovo, die moeder van die anti-apartheidstryder Joe Slovo. Die Slovos was deel van 'n klein stroom arm Joodse immigrante uit Litaue en het hulle oorspronklik in Doornfontein gevestig toe Joe tien jaar oud was. Hulle het 'n tyd lank goed gevaar nadat Annie 'n groentewinkel naby 'n besige tremhalte in Yeoville geopen het. Haar ontydige dood in die kraambed in 1938 het die gesin in ellende gedompel. Die winkel het bankrot gespeel, en Wolfus, Joe se pa, moes 'n bestaan as vrugtesmous op Johannesburg se strate maak. Terwyl die baba in 'n weeshuis geplaas is, was Joe en sy suster genoodsaak om hul skoolloopbaan voortydig te staak en werk te soek.

Die Hector Pieterson-museum
Die Pan-Afrikaparlement in Midrand
Aartsbiskop Desmond Tutu se huis is tot nasionale monument verklaar: plegtige onthulling van die monument-muurplaat

'n Reeks uiteenlopende persoonlikhede het in die vroeë jare van Johannesburg aan die Rand gewoon en gewerk. Die prokureur Mohandas Gandhi het, lank voordat hy bekendheid verwerf het as kampvegter vir Natalse Indiërs en as menseregte- en vryheidsvegter onder die naam Mahatma, tussen 1893 en 1915 in die Goudstad gewoon.

Met Rudyard Kipling en Edgar Wallace (1875–1932) het twee Britse literêre persoonlikhede van wêreldfaam in Johannesburg gebly. Terwyl Kipling die Goudstad gehaat en dit met skokkende woorde beskryf het, het Wallace in dié tyd nog geen enkele spanningsverhaal geskryf nie, maar eerder nugtere verslae en dagbladartikels, aanvanklik as oorlogskorrespondent en later as die eerste redakteur van die Rand Daily Mail.

Nie net Winston Churchill het tydelik hier gebly nadat hy kort tevore uit 'n Boere-krygsgevangenekamp ontsnap het nie, maar ook sy vader, lord Randolph Churchill; en Joseph Chamberlain, die Britse koloniale sekretaris wat saam met Cecil Rhodes as die vernaamste aanstoker van die Tweede Vryheids- of Anglo-Boereoorlog (1899–1902) beskou word.

Twee wenners van die Nobelprys vir Vrede was in Soweto woonagtig. Nelson Mandela, Suid-Afrika se eerste swart president, het eers in Soweto en later in Houghton gewoon, terwyl die afgetrede Anglikaanse aartsbiskop Desmond Tutu se huis in Soweto geleë is. Dit is intussen tot nasionale monument verklaar.

Eddy Grant se anti-apartheid-lied Gimme Hope Jo'anna van 1988 handel oor die Johannesburgers se weerstand in Soweto teen die apartheidstelsel, die luukse Sun City in Noordwes en aartsbiskop Desmond Tutu. Die lied is deur die destydse Suid-Afrikaanse regering verban toe dit vrygestel is, maar desondanks wyd in Suid-Afrika gespeel.

Neill Blomkamp se District 9 handel oor 'n uitheemse skip wat in 1982 oor die stadshorison van Johannesburg verskyn. Die siek en ondervoede insekagtige vreemdelinge (neerhalend shrimps genoem) word deur die Suid-Afrikaanse regering in hul eie township verplaas, die District 9. Jare later, tydens die regering se verplasing van die vreemdelinge in 'n ander kamp, probeer een van die beperkte vreemdelinge, Christopher Johnson, saam met sy seun te ontsnap en terug te keer na sy tuiste, maar raak aan die burokraat Wikus van der Merwe, wat vir die Suid-Afrikaanse regeringsdiens Multi National United (MNU) werk. Die titel en agtergrond van District 9 is deur die ontruiming en afbreek van Distrik Ses, Kaapstad, tydens die apartheidsera geïnspireer.

  1. (en) . Crwflags.com. vanaf die oorspronklike op 22 Maart 2020. Besoek op6 Januarie 2019.
  2. (en) (PDF). pp. xlv–lii. (PDF) vanaf die oorspronklike op 13 Julie 2019.
  3. . Sensus 2011.
  4. (en) . The South African. 8 Januarie 2014. vanaf die oorspronklike op 25 Desember 2015. Besoek op26 Januarie 2019.
  5. (de)
  6. (en) Williams, Lizzie: Johannesburg – the Bradt City Guide. Chalfont St Peter: Bradt Travel Guides 2007, bl. VII
  7. (de) Godwin, Peter: Stadt der Hoffnung – Stadt der Angst. In: National Geographic Deutschland, April 2004, bl. 134
  8. (en) . Mercer.com. vanaf die oorspronklike op 27 Februarie 2020. Besoek op6 Januarie 2019.
  9. (en) . www.theheritageportal.co.za. vanaf die oorspronklike op 18 Oktober 2019. Besoek op6 Januarie 2019.
  10. (en) . Geargiveer vanaf op 5 Januarie 2013. Besoek op16 Mei 2017.CS1 maint: archived copy as title (link)
  11. (en) Besoek op 6 Januarie 2019
  12. (af) Beeld, 29 Mei 1992
  13. (en) Besoek op 16 Maart 2016
  14. (en) . World Meteorological Organization. vanaf die oorspronklike op 27 April 2018. Besoek op8 April 2014.
  15. (en) . National Oceanic and Atmospheric Administration. Besoek op8 April 2014.
  16. (en) Nuttal, Sarah en Mbembe, Achille (reds.): Johannesburg – The Elusive Metropolis. Durham and London: Duke University Press 2008, bl. 10; 14–15; 19
  17. (en)
  18. (en) . Sien ook Alkis Doucakis, The origins of Doornfontein and adjoining farms, Historia 42(2), November 1997.
  19. (af) Stals, E.L.P. (redakteur), Afrikaners in die Goudstad. H.A.U.M., Pretoria. 1978
  20. (en) Viljoen, MJ & Reimold, WU: An introduction to South Africa's geological and mining history. Mintek. 1999.
  21. (af) Coen Groenewald: Bakens van die goue halssnoer. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 30, nommer 2, Februarie 1985, bl. 10
  22. (en) Besoek op 29 Maart 2016
  23. (af) Dawid van Lill: Van Lill se Suid-Afrikaanse Trivia. Kaapstad: Zebra Press 2004, bl. 21
  24. (af) John R Shorten, Die verhaal van Johannesburg, Voortrekkerpers, Johannesburg. 1970
  25. (en) Cripps, Elizabeth Ann: Provisioning Johannesburg 1886–1906. M.A.-verhandeling, Unisa. 2012.
  26. (en) Cammack, Diana: The Rand at War, James Curry, Londen, 1990, bl. 9.
  27. (en) Brink, Elsabé: 1899, The Long March Home, Kwela Books, Kaapstad. 1999.
  28. (en) Besoek op 30 Julie 2017
  29. (en) Besoek op 17 April 2016
  30. (af)
  31. (en)
  32. (en) Maryna Fraser (red.): Johannesburg Pioneer Journals, 1888–1909. Cape Town/Kaapstad: Van Riebeeck Society/Van Riebeeck-Vereniging 1985, bl. 50–51
  33. (en) Fraser (1985), bl. 51
  34. (en) Fraser (1985), bl. 52
  35. (en) . Besoek op 15 Maart 2015
  36. (en) Lange, Lis: White, Poor and Angry. White Working Class Families in Johannesburg. Aldershot: Ashgate Publishing 2003, bl. 22
  37. (en)
  38. Graeme Reid: Reframing Johannesburg. In: Esther Charlesworth (red.): City Edge. Case Studies in Contemporary Urbanism. Oxford/Burlington MA: Architectural Press/Elsevier 2005, bl. 159
  39. (de) Der Fischer Weltalmanach 2009. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2008, bl. 19
  40. (en) Jo Beall, Owen Crankshaw, Susan Parnell: Uniting a Divided City: Governance and Social Exclusion in Johannesburg. Earthscan Publications. Abingdon, Oxon en New York, NY. 2002, bl. 7 en 8
  41. (en) . 22 Augustus 2016. Geargiveer vanaf op 17 Mei 2020. Besoek op13 November 2017.
  42. (en) Feketha, Siviwe (21 Oktober 2019). . IOL. vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020. Besoek op21 Oktober 2019.
  43. (en) . The Citizen. 21 Oktober 2019. vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020. Besoek op21 Oktober 2019.
  44. (en)
  45. (en)
  46. (en) Besoek op 28 Maart 2016
  47. (en)
  48. (de)
  49. (en) . URL besoek op 13 November 2017.
  50. (en) . URL besoek op 13 November 2017.
  51. (en) . URL besoek op 10 November 2017.
  52. (en) . URL besoek op 13 November 2017.
  53. (en) . URL besoek op 13 November 2017.
  54. (en) . URL besoek op 11 November 2017.
  55. (en)
  56. (en)
  57. (en) Izak van der Merwe en Arlene Davids: Demographic Profiles of Cape Town and Johannesburg. In: Simon Bekker en Anne Leildé (reds.): Reflections on Identity in Four African Cities. African Minds 2006, bl. 29
  58. (en)
  59. (en)
  60. (de) . Besoek op 30 Maart 2016
  61. (en) Besoek op 23 Augustus 2016
  62. (en) Besoek op 23 Augustus 2016
  63. (en) Besoek op 23 Augustus 2016
  64. (en)
  65. (af) Besoek op 25 Maart 2016
  66. (en) Besoek op 6 Maart 2016
  67. (af) Besoek op 12 April 2016
  68. (en)
  69. (en) Besoek op 6 Maart 2016
  70. (en)
  71. (en)
  72. (af)
  73. (en) Dovey, Lindiwe: African Film and Literature. Adapting Violence to the Screen. New York en Chichester, West Sussex: Columbia University Press. 2009.
  74. (en) . URL besoek op 2 Maart 2016.
  75. (en)
  76. (af) Hermann Giliomee: Die Afrikaners. 'n Biografie.
  77. (af) Randse Afrikaanse Universiteit: Jaarboek 1982, bl. 51
  78. (en) . FIFA.com. Fédération Internationale de Football Association. vanaf die oorspronklike op 28 November 2012. Besoek op17 September 2011.
  79. (en) World's Greatest Cities. A Family Reference Guide. Bath: Parragon Books 2013, bl. 220–221
  80. (en)
  81. (en)
  82. (en)
  83. (en)
  84. (en)
  85. (en) . Daily Telegraph. 27 Junie 2008. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op6 Januarie 2019.
  86. (en) Corliss, Richard (13 Augustus 2009). . Time. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op6 Januarie 2019.
  87. (en) . Stad Johannesburg. Geargiveer vanaf op 5 Januarie 2013. Besoek op3 Januarie 2015.
  88. (en) . The City of New York. Geargiveer vanaf op 9 Julie 2015. Besoek op3 Januarie 2015.
  • (en) Meiring, Hannes: Early Johannesburg, Its Buildings and People. Human & Rousseau. 1986. 143 bladsye. ISBN 0-7981-1456-8
  • (en) Rosenthal, Eric: Gold! Gold! Gold! The Johannesburg Gold Rush. AD. Donker, 1970, ISBN 0-949937-64-9
  • (en) Nuttal, Sarah: Johannesburg: The Elusive Metropolis. Duke University Press. 9 Januarie 2005. 210 bladsye. ISBN 0-8223-6610-X.
  • (en) Cartwright, Alan Patrick: The Corner House: The Early History of Johannesburg. MacDonald. 1965. 293 bladsye.
Amptelike webtuistes

  • (en)
Tydskrif- en aanlynartikels

  • (en)
Argitektuur

  • (en)
  • (en)
  • (en)
  • (de)
Reis en vermaak

Fotokuns en ander beeldmateriaal

  • (en)
  • (en)

Publikasie datum: Augustus 05, 2021

johannesburg, xhosa, egoli, zoeloe, igoli, letterlik, plek, goud, vernaamste, sake, bevolkingsentrum, suid, afrika, oppervlakte, vierkante, kilometer, bevolking, metropolitaanse, gebied, volgens, sensus, 2011, huidige, stad, metropolitaanse, munisipaliteit, po. Johannesburg Xhosa eGoli Zoeloe iGoli letterlik Plek van Goud is die vernaamste sake en bevolkingsentrum van Suid Afrika met n oppervlakte van 1 645 vierkante kilometer en n bevolking van 4 434 827 in die metropolitaanse gebied volgens die sensus van 2011 Die huidige Stad Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit is n polisentriese metropool wat sowat vyfhonderd voorstede en dorpsgebiede insluit naas die vroeere stadsgebied ook voorheen onafhanklike munisipaliteite soos Midrand Sandton en Randburg Soweto is tans die grootste voorstad en ook die mees uitgestrekte historiese swart woonbuurt Johannesburg eGoli xh iGoli zu StadVlagWapenByname Jo burg Jozi Joni Egoli Plek van Goud Gauteng Plek van Goud Maboneng Stad van Lig Leuse s Unity in development 1 Engels vir Eenheid in ontwikkeling Johannesburg Johannesburg se ligging in GautengKoordinate 26 12 16 S 28 2 44 O 26 20444 S 28 04556 O 26 20444 28 04556 Koordinate 26 12 16 S 28 2 44 O 26 20444 S 28 04556 O 26 20444 28 04556Land Suid AfrikaProvinsieGautengMunisipaliteitStad JohannesburgStigting1886 2 stadstatus in 1928Regering BurgemeesterGeoff Makhubo ANC Oppervlak 3 Stad334 81 km2 129 27 vk myl Metro1 644 96 km2 635 12 vk myl Hoogte1 753 m 5 751 ft Bevolking 2011 3 Stad957 441 Digtheid2 860 km2 7 400 vk m Metro4 434 827 Metrodigtheid2 700 km2 7 000 vk m Rasverdeling 2011 3 Wit mense13 9 Indiers Asiers6 7 Bruin mense13 9 Swart mense64 2 Ander1 3 Taal 2011 3 Engels31 1 Zoeloe19 6 Afrikaans12 1 Xhosa5 2 Ander31 9 Poskode strate 2001Poskode posbusse 2000Skakelkode011WebwerfJohannesburg munisipaliteit n Donderstorm bars op n warm somerdag uit oor die Goudstad Ses miljoen bome maak van Johannesburg buite die middestad n groen metropool Die middestad van Johannesburg soos gesien vanaf die Carlton sentrum As gevolg van die Wit vlug die verskuiwing van blanke besighede na die noordelike voorstede het die Goudstad se sakekern reeds vanaf die 1980 s n ingrypende transformasie ondergaan Die luukse woonsteltoring Michelangelo in die noordelike voorstad Sandton Johannesburg is nie een van Suid Afrika se drie hoofstede nie net Pretoria Kaapstad en Bloemfontein het besondere status as respektiewelik die regeringshoofstad parlementsetel en geregtelike hoofstad maar dit vervul nogtans n belangrike administratiewe en geregtelike funksie as die hoofstad van die Gautengprovinsie en setel van die Konstitusionele Hof van Suid Afrika Johannesburg is ook die sentrum van n verstedelikte gebied met meer as 8 miljoen inwoners wat van Pretoria in die noorde tot by Vereeniging in die suide strek Die stad is die derde grootste in Afrika na Kairo en Lagos en die enigste in Afrika wat as n wereldstad of global city beskou word 4 n ekonomiese masjienkamer wat die hele Suider Afrika met die wereldekonomie verbind onder meer danksy die plaaslike hoofkantore van mynboureuse en die Johannesburgse Effektebeurs JEB of JSE wat op wereldvlak mededingend is 5 Met SABMiller en Anglo American het daarnaas twee multinasionale ondernemings hul oorsprong in die Goudstad Johannesburg is net een van ongetelde delwerstede wat erens op aarde op n spesifieke oomblik in die geskiedenis byna oornag ontstaan het Maar terwyl die meeste van hulle na n relatief kort tydperk as verlate spookdorpe geeindig het sodra hul goudvoorrade uitgeput was is Johannesburg as Suid Afrika se laat Victoriaanse kits en wonderstad op n oorspronklik byna verlate en windverwaaide plato van die Transvaalse Hoeveld tydens die grootste goudstormloop ooit gestig om te bly en n meteoriese ekonomiese opgang te beleef nadat Europa se leidende bankhuise die diepvlakmynontwikkeling van die Randse goudmyne begin finansier het Ander dinge was en is tydelik So het Johannesburg wat sy boukuns betref nooit na die verlede teruggekyk nie As een van die snelgroeiendste metropole ter wereld het Johannesburg dus ook nie geskroom om weg te doen met sy historiese erfenis nie Historiese geboue moes plek maak vir nuwe wolkekrabbers terwyl die implementering van die beleid van aparte ontwikkeling vir etniese groepe die sloping van hele woonbuurte soos Sophiatown beteken het Vandag is Johannesburg n smeltkroes van tale en kulture wat steeds nuwe aankomelinge van dwarsoor Afrika lok Die stad wat nege persent van die vasteland van Afrika se bruto geografiese produk oplewer verseker vir sy inwoners n lewenstandaard bo die gemiddelde van Afrika Sy stadsuitleg met funksionele buurte soos n sentrale en noordelike sakedistrik en honderde residensiele voorstede wat n groot verskeidenheid sosio ekonomiese omgewings en ontwikkelingsvlakke verteenwoordig sy moderne boukuns en n netwerk van snelwee toon baie ooreenkomste met die van Amerikaanse metropole 6 Net soos in New York Stad een van Johannesburg se tweelingstede het n wye kloof tussen arm en ryk en ander sosiale vraagstukke ook neerslag gevind in hoe misdaadsyfers Johannesburg is saam met ander Derdewereldmetropole soos Rio de Janeiro as een van die gevaarlikste stede ter wereld gereken 7 Volgens n 2018 studie deur Mercer oor die lewenskwaliteit in 231 stede regoor die wereld het Johannesburg die 95ste plek verwerf die derde beste in Suid Afrika net na Durban en Kaapstad 8 Inhoud 1 Etimologie 2 Geografie en klimaat 2 1 Geografie 2 2 Klimaat 3 Visies op Johannesburg 4 Geskiedenis 4 1 Vroee geskiedenis 4 2 Stigting 4 3 Die Suid Afrikaanse Oorlog 1899 1902 4 4 Koloniale tydperk 4 5 Delwers ondeug misdaad 4 6 Vroee vervoergeriewe en twee ongelukke 4 7 Europese metropool in Afrika 4 8 Johannesburg in die nuwe Suid Afrika Verval en stedelike regenerasie 4 9 Uitdagings van n verdeelde stad 4 10 Maboneng n suksesverhaal 4 11 Die toekoms 5 Demografie 5 1 Voorstede 5 2 Kerk van Scientologie 5 3 Islamitiese gemeenskap 5 4 Joodse gemeenskap 6 Stadsregering 6 1 Uitvoerende burgemeester 7 Ekonomie 7 1 Ekonomiese ontwikkeling 7 2 Johannesburgse Effektebeurs 8 Stadsuitleg en argitektuur 9 Omgewingsake 9 1 Boomaanplantings 9 2 Suurwater 10 Vervoer 10 1 Lughawens 10 2 Padnetwerk 10 3 Spoorvervoer 10 4 Informele openbare vervoer 10 5 Metrobus 11 Kultuur 11 1 Biblioteke 11 2 Museums 11 2 1 Johannesburgse Kunsmuseum 11 2 2 Bensusan museum vir Fotografie 11 2 3 James Hall vervoermuseum 11 2 4 Suid Afrikaanse Museum van Militere Geskiedenis 11 2 5 Fietas museum 11 2 6 Geologie museum 11 3 Uitvoerende kunste en vermaak 11 4 Erfenisplekke 12 Mediabedryf 13 Toerisme 14 Onderwys 14 1 Geskiedenis van Afrikaanse onderwys 14 2 Universiteite 15 Sport en ontspanningsgeriewe 15 1 Sportspanne en stadions 15 2 Parke en groen ruimtes 15 2 1 Jan van Riebeeckpark 15 2 2 Streek F Middestad 16 Begraafplase 16 1 Braamfontein begraafplaas 16 2 Wespark begraafplaas 16 3 Brixton begraafplaas 17 Bekende bakens 18 Bekende persone wat hier gewoon en gewerk het 19 Trivia 20 Susterstede 21 Sien ook 22 Verwysings 23 Ander bronliteratuur 24 Eksterne skakelsEtimologie Die historiese Johannesburgse Poskantoor in Rissikstraat 1897 Die oorsprong van Johannesburg se naam is tot vandag toe omstrede n Aantal mense met die naam Johannes was tydens die vroee geskiedenis van die stad betrokke Van hulle was die hoofklerk verbonde by die kantoor van die landmeter generaal Hendrik Dercksen Christiaan Johannes Joubert n lid van die Volksraad en die republiek se mynbouhoof n Ander was Stephanus Johannes Paulus Kruger bekend as Paul Kruger president van die Zuid Afrikaansche Republiek ZAR tussen 1883 en 1900 Johannes Meyer eerste regeringsamptenaar in die omgewing is n ander moontlike naamgewer Presiese optekeninge vir die naamkeuse het verlore gegaan Johannes Rissik en Johannes Joubert was lede van n afvaardiging wat na Engeland gestuur is om om mynregte vir die gebied te verkry Na Joubert is n park in die stad en na Rissik is een van die hoofstrate genoem waar die histories belangrike maar nou vervalle Rissikstraat Poskantoor gelee is 9 10 Die Stadsaal is ook in Rissikstraat gelee Geografie en klimaatGeografie Johannesburg se ligging in Gauteng Play media n Interval opname van n donderstorm oor die Goudstad Sonop in die Goudstad Johannesburg soos gesien van die Internasionale Ruimtestasie ISS Die binnestad van Johannesburg soos vanaf die Carlton sentrum gesien Sandton se stadshorison Johannesburg le in die oostelike deel van die Hoeveldplato die sentrale plato van Suid Afrika wat deur uitgestrekte glasvlaktes gekenmerk word en teen die suidelike uitlopers van die Witwatersrand n lae rotsige bergreeks wat deur die provinsie Gauteng loop en die waterskeiding tussen die Atlantiese en die Indiese Oseaan vorm Johannesburg strek van Orange Farm in die suide tot by Midrand in die noorde en grens aan twee ander metropolitaanse gebiede Pretoria Tshwane in die noorde en Ekurhuleni in die ooste Met n oppervlakte van 1 645 km het Johannesburg se metrogebied uitgebrei nes die van ander groot westerse metropole soos Sydney Londen New York Stad en Los Angeles Johannesburg is op n gemiddelde hoogte van 1 753 meter bo seevlak gelee met die laagste punt op 1 740 en die hoogste punt op 1 810 meter Dit is naas Meksikostad en Phoenix in Arizona Verenigde State een van min metropole wat nog aan die see nog teen n rivier of ander water le Kunsmatige bebossing meer as tien miljoen bome is in die grasveldlandskap van Johannesburg geplant maak van Suid Afrika se ekonomiese spilpunt een van die groenste metropole op aarde 11 Klimaat Johannesburg het n subtropiese hooglandklimaat met n gemiddelde maksimumtemperatuur van 26 C in Januarie en 16 C in Junie Die stad beleef n gemiddeld van agt sonskynure per dag dwarsdeur die jaar Wintertemperature kan tot vriespunt daal alhoewel daar gewoonlik byna geen sneeuval is nie die stad le in n somerreenstreek waar die meeste neerslae in die somermaande val dikwels op laat namiddae tydens hewige elektriese storms Die gemiddelde jaarlikse reenval is 713 millimeter met n groot jaarlikse variasie So ervaar die gebied ook droogteperiodes met langdurige gebrek aan neerslae Sneeuvlokkies het wel in die winters van 1981 en 2006 geval Verder terug in die verlede het swaar sneeuneerslae wat met n sterk en koue suidewind gepaard gegaan het op 10 en 11 September 1936 op die Transvaalse Hoeveld voorgekom Op 11 September van die jaar het dit die hele dag in Johannesburg gesneeu 12 Die Goudstad is daarnaas net soos ander plekke op die hoeveld verskeie kere deur tornado s getref soos ook in Oktober 1905 Oktober 1929 en Januarie 1951 12 Die Transvaalse Hoeveld is egter ook sonder tornado s n gunstelingplek vir stormjagters met gereelde donderstorms in die somermaande en indrukwekkende weerligstrale wat die nagtelike hemel oor Johannesburg verskeur Donderstorms gaan gepaard met kort maar hewige reenbuie sterk winde en rollende donker wolke 13 Lugbesoedeling bly n knelpunt veral gedurende die wintermaande wanneer die weswaartse vloei van lugmassas vanuit die Indiese Oseaan deur termiese inversies belemmer word Naas motoruitlaatgasse dra die gebruik van steenkool vir kookdoeleindes en verhitting tot die hoe lugbesoedelingsvlakke by wat veral in swart woonbuurte meetbaar is Weergegewens vir JohannesburgMaand Jan Feb Mar Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Des JaarHoogste maksimum C 35 4 33 5 31 9 29 3 26 4 23 1 24 4 26 2 30 0 32 2 32 9 32 4 35 4Gemiddelde maksimum C 25 6 25 1 24 0 21 1 18 9 16 0 16 7 19 4 22 8 23 8 24 2 25 2 21 9Gemiddelde temperatuur C 20 1 19 6 18 5 15 7 13 0 10 0 10 4 12 8 16 0 17 5 18 4 19 5 16 0Gemiddelde minimum C 14 7 14 1 13 1 10 3 7 2 4 1 4 1 6 2 9 3 11 2 12 7 13 9 10 0Laagste minimum C 7 2 6 0 2 1 0 5 2 5 8 2 5 1 5 0 3 3 0 2 1 5 3 5 8 2Neerslag mm 125 90 91 54 13 9 4 6 27 72 117 105 713Sonskynure u d 10 9 10 5 9 4 7 8 6 6 5 8 6 2 6 8 7 5 9 0 10 3 10 8 8 5Reendae d 15 9 11 2 11 9 8 6 2 9 2 0 1 0 2 1 3 7 9 8 15 2 14 9 99 2Humiditeit 69 70 68 65 56 53 49 46 47 56 65 66 59 1Bron Wereldorganisasie vir weerkunde 14 NOAA 15 Visies op JohannesburgDie stad as ruimtelike verwesenliking van afsonderlike ontwikkeling Die geskiedenis van Johannesburg verskil merkbaar van die tradisioneel historiese model van Europese stadsontwikkeling dit het oorspronklik nog by die kruispunt van belangrike handelsroetes nog by n groot rivier of aan n seekus ontstaan nie Wetenskaplike studies oor Johannesburg verskil van mekaar moet slegs die beleid van rasseskeiding en groepsgebiede daarop geprojekteer word of was die Goudstad van begin af Suid Afrika se enjinkamer van nuwe tegnologiee en leefstyle die brug tot die Noorde Die Art Deco wolkekrabber Manners Mansions op die hoek van Jeppe en Joubertstraat voltooi in 1939 getuig van Johannesburg se gesofistikeerde stedelike leefstyl van die 1930 s met Amerikaanse invloede wat in die Manhattan van die Veld nie beperk gebly het tot die boustyl nie n Straattoneel in Hillbrow Die stadsbuurt vroeer die mees digbevolkte in die Britse Gemenebes was n kosmopolitaanse laboratorium vir n nuwe Suid Afrika Die meeste wetenskaplike studies oor die Goudstad het Johannesburg beperk hulle tot die ruimtelike verwesenliking van ongelyke ekonomiese verhoudinge en stadsbeplanning binne die raamwerk van die beleid van afsonderlike ontwikkeling So is die skrywers van die meeste monografiee oor Johannesburg na apartheid behep met die groei val en heropbou van n etnies gesegregeerde stad 16 Hulle dokumenteer en periodiseer die geskiedenis en ontwikkeling van munisipale administrasie verstedelikingspatrone en stedelike groei vanaf die koloniale tydperk tot hede verduidelik die oorspronge en konsolidasie van etnies verdeelde woonbuurte of groepsgebiede en beskryf hoe die owerheid rasgebaseerde bevoorregting onder voorwendsel van openbare gesondheid asook wetgewing aangaande stadsbeplanning en behuising vir een groep beding en ander daarvan uitgesluit het Stad van klassestryd Sommige ondersoeke neem die stad se ontstaansperiode die laaste kwart van die 19de eeu en die tydperk van ongebreidelde laissez faire kapitalisme as vertrekpunt en skets n oenskynlik eenvormige beeld van n stad waar mynbou die akkumulasie van ongekende hoeveelhede kapitaal vir n klein groepie entrepreneurs moontlik maak terwyl n kosmopolitiese werkersklas met sy klassestyd in opstand teen die bourgeoisie kom n gunstelingonderwerp in sekere strominge van moderne Suid Afrikaanse geskiedskrywing wat vasgevang is in denkbeelde van ekonomiese ongelykhede en uitbuiting Studies oor Johannesburg se voorstede laat die kollig op nuwe swart middelklas elites val wie se aspirasies en waardes van persoonlike prestasie status gesinslewe ruimte veiligheid en sport bes moontlik binne die infrastruktuur van n omheinde voorstad vervul en uitgeleef kan word al handhaaf hulle nog bande met die tradisionele lewe in swart woonbuurte 16 n Stad as enjinkamer vir n hele land n Ander meer omvattende visie oor Johannesburg is die van n enjinkamer nie net van die nasionale ekonomie nie maar van mense met uiteenlopende etniese kulturele godsdienstige opvoedkundige en geografiese agtergronde wat versigtig met mekaar in aanraking kom van nuwe leefstyle en tegnologiee As n Europese stad in Afrika of Amerika in Afrika soos dit al genoem is kan Johannesburg nie gereduseer word tot een van die hooftonele van rasseskeiding nie Die geskiedkundige gebeurtenisse en prosesse moet ook teen die agtergrond van n globale vloei van mense idees en goedere ondersoek word Stad met n eie metropolitaanse leefstyl Sommige navorsers wys daarop dat Johannesburg van begin af sy eie metropolitaanse leefstyl geskep het n Splinternuwe verbruikerswereld en nuwe boutegnieke het skielik op n voorheen verlate plato gestalte gekry Johannesburgers het al vroeg begin eksperimenteer met die nuutste tegnologiese ontwikkelinge van die Noordelike Halfrond voorafvervaardigde boustukke en ander elemente is vir winkelfasades gebruik winkelarkades is van prismatiese glasdakke voorsien straatbeligting is deur middel van gaslampe voorsien daarna is elektriese beligting ingevoer net soos telefoondrade geinstalleer is om finansiele instellings met mekaar te verbind perdetrems wat hul bestemmings in die voorstede op borde aangedui het en vanaf 1892 treine wat die binneland in die internasionale netwerk van hawens en seeroetes ingeskakel het In die Goudstad se georganiseerde uitleg het handelsplekke en kommersiele strate sentraal gestaan terwyl die stadsbeeld oorheers is deur banke en ander finansiele instellings kantoorgeboue klubs en die hoofkwartiere van mynbouondernemings Johannesburgers het noue bande gehandhaaf met metropole in die noorde die nuutste modes uit Londen Parys en New York was te koop in plaaslike winkels net soos die nuutste Amerikaanse motors juweliersware Fin de siecle versierings tekstiele en muurpapiere uit Londen se West End die nuutste produklyne van Manchester katoen en ander goedere wat op die wereldmark beskikbaar was 16 GeskiedenisVroee geskiedenis n 19de eeuse stampbattery waarmee erts vergruis is om goud te ontgin Mense het al vir die afgelope honderd eeue in die gebied gewoon waar Johannesburg sou ontstaan Opgrawings wat op die Melvillekoppies onderneem is het n ystersmeltkroes opgelewer Houtskool wat daarin gevind is is omtrent 900 jaar oud Die skalierots wat ook op die koppie voorkom bevat baie yster Argeoloe het ook n nedersetting uit die middel steentydperk miskien 40 000 jaar gelede gevind Daar is ook klipwerktuie wat omtrent 100 000 jaar oud kan wees 17 Die argeoloog en ystertydperkspesialis Revil Mason destyds direkteur van die argeologiese navorsingspan en navorsingsprofessor verbonde aan die Universiteit van die Witwatersrand se Departement Argeologie het soortgelyke strukture by Klipriviersberg en Waterval Corriemoor Northcliff gevind Die plaas Braamfontein sou n belangrike deel van Johannesburg word Die plaas is in 1858 aan Gerrit Bezuidenhout toegeken wat dit onmiddellik aan sy broer F J Bezuidenhout oorgedra het Dit was omtrent 1 500 morg 3 500 hektaar groot en is in 1862 in drie verdeel Die suidelike deel is aan die oorspronklike eienaar Gerrit Bezuidenhout oorgedra In 1886 was J J Lindeque die eienaar van die suidelike deel wat aan Randjeslaagte gegrens het Die oostelike deel is aan F J van Dyk verkoop Na n paar tussengangers het Dirk Geldenhuys in 1886 die eienaar geword Die westelike gedeelte is aan C W Bezuidenhout oorgedra In 1887 is hierdie deel aan Frans en Louw Geldenhuys verkoop vir 4 500 18 Frederick Jacobus Bezuidenhout het in 1865 die eienaar van Doornfontein geword Dit was steeds syne in 1886 Turffontein is in 1859 aan Abraham Smit toegeken Die plaas is ook onderverdeel en in 1886 was Paul Andries Ras die eienaar van die grootste gedeelte daarvan Langlaagte het n lang geskiedenis van onderverdeling verskillende eienaars en geskille oor eienaarskap 19 p 5 Sedert die 1850 s het prospekteerders na goud en ander minerale in die Transvaal gesoek Die eerste goudrif is in 1871 in die groensteengordel oos van Potgietersrus gevind Die eerste goudmyn is dan ook daar gevestig In 1874 is die eerste stoomaangedrewe stampmeul daar in werking gestel Teen daardie tyd het die aandag egter na Sabie en Pelgrimsrus verskuif 20 p 134 Alec Kruiwa Patterson het in 1873 spoelgoud in die Pelgrimsloop gevind Dit het op die Transvaal se eerste groot stormloop van delwers uitgeloop Elf jaar later het meeste van die delwers na Barberton vertrek waar goud ook ontdek is 20 p 108 Op die Witwatersrand was prospekteerders nogal doenig op die Wesrand Die eerste myn was naby die huidige Magaliesberg Daar was nog een op Kromdraai wes van Zwartkop Die enigste suksesvolle myn was Fred en Harry Struben se Confidence Reef wat nog in die Kloofendal natuurreservaat te siene is 20 p 30 Stigting Die hoofkwartier van Union Corporation in Marshallsdorp Die mynbou onderneming is in 1893 deur Adolf Goerz n mynbou ingenieur van Duitse afkoms wat hom in 1888 in Suid Afrika gevestig het gestig Union Corporation het in 1980 met General Mining en Finance Corporation saamgesmelt om die nuwe onderneming Gencor te vorm wat op sy beurt in 1998 met Gold Fields saamgesmelt het Dagsoom en oorspronklike plase in 1886 Langlaagte in 1886 Die Transvaalse goudvelde Kaart van 1896 Die Johannesburgse hospitaal van 1889 ontwerp deur Arthur Reid en Robert McCowat Jeppestown in 1896 Swart mynwerkers met hul opsiener Johannesburg 1893 Piekniek by die waterval in 1893 Hohenheim was die eerste herehuis in Parktown The View woning van Sir Thomas Cullinan tans hoofkwartier en museum van die Transvaal Scottish Regiment Johannesburg het sy ontstaan te danke aan die ontdekking van goud Die metselaar George Harrison word beskou as die persoon wat die dagsoom van die hoofrif in Februarie 1886 op die plaas Langlaagte ontdek het toe hy besig was om stene as boumateriaal vir weduwee Oosthuizen se nuwe skuur op te grawe Harrison n boorling van Engeland wat reeds ervaring as delwer op Australiese goudvelde opgedoen het het onmiddellik besef dat die ontdekking van n gouddraende rif weens die lae goudinhoud minder opspraakwekkend was as die van alluviale goud en slegs tussen een en twee onse goud uit elke ton gemaalde erts ontgin sou kon word Daar was dus geen goudkorrels wat maklik opgetel kon word nie Die Witwatersrandse goudrif waar goud van laegraadse erts ontgin kan word strek in n wye boog sowat 65 km oos van Johannesburg vir sowat 140 km in weswaartse rigting van waar dit n suidwestelike draai na die Vrystaat maak Suid Afrika se goud le aan die strande van n prehistoriese see die Witwatersrandse Geologiese Kom waar die edelmetaal later deur vulkaniese veranderings diep ondergronds begrawe is 21 Die gouddraende riwwe wat sowat 2 000 miljoen jaar gelede gevorm is varieer in dikte van n tiende van n duim tot 100 voet met n gemiddeld van slegs een voet Behalwe vir enkele dagsome is hulle geleidelik met duisende voet se harde gesteentes bedek Dit verg geologiese speurwerk om die riwwe op te spoor en groot hoeveelhede kapitaal asook ingenieursvernuf om die goud te ontgin 22 Op 12 Mei 1886 het hy en George Walker n prospekteerkontrak met die eienaar van die plaas G C Oosthuizen aangegaan Kort daarna is die hoofrif ook op Turffontein en Doornfontein gevind Die proklamasie wat Langlaagte Turffontein Doornfontein Randjeslaagte en ander aanliggende plase as openbare delwerye verklaar het is op 20 September 1886 uitgereik 20 p 33 Die eerste tent is reeds op 9 Julie 1886 deur J Paxton de Roi opgeslaan 23 n Magdom mense het op die gebied toegesak Dit was nie net delwers van heinde en ver nie Handelaars spekulante avonturiers vakmanne arbeiders en hoere het in hul spore gevolg Een van die eerste aankomelinge was kolonel Ignatius Ferreira Hy het sy osse uitgespan op die noordelike grens van Turffontein Ander het by hom aangesluit Met verdrag is die plek Ferreira se kamp genoem Later is dit opgemeet en Ferreirasdorp genoem 19 p 44 n Groep Hollandssprekende Afrikaners het al die pad van Paarl in die Kaap gekom Hulle het kamp opgeslaan op die plaas Langlaagte Die gebied is opgemeet en Paarlshoop genoem Toe n versoek in Oktober 1886 aan die regering gerig word om dit as n dorp te verklaar het die staatsekretaris geantwoord dat hulle niks uit te waai het nie met standplase wat op privaat grond uitgemeet is 19 p 44 Op 8 November 1886 is n delwerskomitee verkies om die mynkommissaris behulpsaam te wees 24 p 94 Randjeslaagte was n driehoekvormige stukkie uitvalgrond grond wat tussen plase oorgebly het nadat hulle opgemeet is wat aan die staat behoort het Dit kan vandag nog uitgeken word as die gebied tussen die strate Commissioner Claim Mooi en Diagonal Clarendon Place Die landmeter generaal het opdrag gegee dat die landmeter J E de Villiers hierdie plaas as n dorpsgebied uitmeet Aanvanklik sou daar 600 standplase wees en hulle moes 50 voet by 50 voet meet Die eerste veiling het op 8 Desember 1886 plaasgevind 19 p 17 Toe die veiling van standplase aangekondig word het dit geblyk dat die standplase nie te koop was nie Mense sou slegs geregtig wees om die standplaas te huur vir n tydperk van tot 99 jaar en n gebou op te rig Dit is ook bekendgemaak dat koelies slegs in die arabierreservaat waarin daar 79 standplase was kon huur 24 pp 83 92 Die gebruik van hierdie terme behoef verduideliking Asiers dryf al eeue lank handel langs die ooskus van Afrika Sommige van die groot handelaars was Goedjaratisprekende Moslems Sommige van hierdie handelaars het familielede na die kusdorpe van Afrika gestuur om hul handel te bevorder Plaaslike inwoners het na al hierdie handelaars as Arabiere verwys Met verloop van tyd het hierdie handelaars ook na die binneland uitgebrei Die mans is uitgeken aan die tulbande wat hulle gedra het 25 pp 92 93 Die term koelie is aanvanklik gebruik om na n ongeskoolde arbeider te verwys Hindoe mans van Indie is in 1860 gewerf om as arbeiders op Natal se suikerplase te werk Sommiges het agtergebly nadat hul kontrakte verstryk het In Johannesburg was hulle hoofsaaklik marskramers en kelners 25 p 94 Teen 1887 het inwoners begin aandring op n dorpsraad of darem n gesondheidkomitee In November daardie jaar het die president n Gezondheids Comite geproklameer Die gebied is omskryf as die plek Johannesburg met inbegrip van die erwe bekend as Marshalldorp nou Marshalltown en dit wat Ferreira se kamp nou Ferreirasdorp genoem word 24 p 156 Die komitee se gesag het vir drie myl vanaf die markplein gestrek 25 p 9 Die mynkommissaris en die distriksgeneesheer was ex officio lede van die komitee Aanvanklik is die gebied in vyf wyke opgedeel Vir elke wyk kon een verteenwoordiger deur die manlike meerderjarige inwoners gekies word In 1890 is dit in ses wyke opgedeel en elke wyk het twee verteenwoordigers verkies 19 p 114 Julius Jeppe en sy vennoot ene Ford het Jeppestown en Fordsburg laat opmeet Fordsburg is in Mei 1887 opgeveil Die aanbiedinge was maar laag want die grond was moerasagtig en dit was naby een van die myne 19 p 45 Arbeiders het daar gaan woon Fabrieke kroee en Kafir eatinghouses het soos paddastoele verrys 19 p 54 In Oktober 1887 het die regering die suidoostelike deel van Braamfontein gekoop Die plan was om uit die stroom wat daarlangs gevloei het water aan die inwoners van Johannesburg te verskaf Maar daar was ook groot neerslae kleigrond wat geskik was vir die maak van bakstene Die regering het toe besluit om eerder steenmakerslisensies teen 5 sjieling per maand uit te reik Lisensiehouers het sommer gereken dat hulle ook geregtig was om hul eie krot daar op te rig Die gebied het baie werklose Hollandssprekende Afrikaners gelok die ontstaan van die Brickfields of Burgersdorp 19 p 51 Die krotbuurt het die bynaam veldskoendorp gekry 19 p 52 Die gesondheidskomitee het die eerste bevolkingsopname in 1890 gemaak Dit het getoon dat 26 303 mense in die dorp gewoon het Name van dorpsgebiede wat opduik is Booysens Fordsburg Langlaagte Koelielokasie Braamfontein Auckland Park Marshallsdorp Ferreirasdorp Johannesburg Veldtschoendorp Prospect en Jeppesdorp n Soortgelyke opname wat in 1892 gedoen is het aangetoon dat meer as 41 000 mense in Johannesburg gewoon het 25 p 173 Die dorp het so gegroei dat die gesondheidskomitee teen 1896 sy eie direkteur van sensus kon aanstel Daar is besluit om op 15 Julie 1896 sensus te neem van die bevolking van die goudstad Daar is bevind dat die bevolking 102 078 was Daar was 50 907 Europeane oftewel wit mense 952 Maleiers 4 807 Asiate en 42 533 naturelle Amper 29 000 van laasgenoemde het in kampongs op die myne gewoon Slegs 2 036 van hulle was in die Transvaal gebore Daar was 2 489 Moslems en 1 822 Hindoes 24 500 Europeane was in Afrika gebore 25 pp 174 5 Gedurende 1893 het die regering begin met die opmeet van n lokasie vir Maleiers op hul grond noordwes van Veldskoendorp Nie minder as 1 285 persele is uitgemeet Intussen het die ZAR burgers in veldskoendorp hul lot by die regering bekla Die regering besluit toe om meer as 400 van die persele aan verarmde Afrikaners toe te ken Die woongebied sou Vrededorp heet 19 p 52 24 p 177 160 standplase is ook op die steengroewe uitgemeet en aan burgers toegeken Hierdie dorpsgebied is Burgersdorp genoem Die regering het net verlang dat die burgers 2 6 per maand vir standplaaslisensies betaal 19 p 53 Van die lokasie vir Maleiers het niks gekom nie Die gebied is later vir die Brixtonbegraafplaas gebruik Aan die noordekant van die stad het die skatryk mense van die stad begin om hul huise in die nuwe voorstad Parktown te bou Die eerste een was Sir Lionel Philips wat sy herehuis Hohenheim in 1894 laat bou het Ongelukkig was die huis in die pad toe die nuwe akademiese hospitaal in 1972 in Parktown gebou is en dit moes platgeslaan word Sunny Side Park was ontwerp deur Frank Emley en dit was die woning van Hennen Jennings The View is voltooi in 1897 en het aan Sir Thomas Cullinan behoort 26 Dit was eers in 1897 wat n stadsraad vir Johannesburg goedgekeur is ingevolge Wet 9 van 1897 Die gebied is in 12 wyke opgedeel Die raad sou uit 24 verkose lede bestaan en helfte van hulle moes burgers wees 24 p206 Twee jaar later het die oorlog uitgebreek en vreemdelinge insluitend swart mense het gevlug 27 Die Suid Afrikaanse Oorlog 1899 1902 Die Rissikstraatposkantoor in Johannesburg dateer uit 1897 en word sedert 2016 opgeknap n Australiese kontingent wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog vir die beskerming van Johannesburg ontplooi is Ondanks onderhandelinge tussen enkele mynbesitters en die ZAR regering in Pretoria vir n vreedsame skikking en die voortsetting van mynbedrywighede in Johannesburg het die begin van die gewapende konflik tussen die Boererepubliek en die Britse Ryk in Oktober 1899 tot die sluiting van myne en die ontruiming van die Goudstad gelei 28 Drie verskillende migrasiestrome het uit die Goudstad beweeg wat sy latere ontwikkeling en bevolkingsamestelling ingrypend sou raak Uitlanders het hulle in die Kaapkolonie en in Natal hervestig veral in Kaapstad en Durban en nie almal het na die einde van die oorlog na Johannesburg teruggekeer nie Afrikanermans het by die Boerekommandos aangesluit terwyl swart mynwerkers wat deur die oorlog werkloos gelaat is na hul landelike woonplekke elders in die land getrek het 29 Behalwe vir die tydelike verlies aan inkomste waaraan sowel die mynbedryf asook mynwerkers gely het het die oorlog min uitwerking op Johannesburg gehad Afgesien van die Castle brouery se voorrade aan ligte aalbier wat blykbaar deur dorstige ZAR burgers geplunder is het die toepassing van aandklokreelings deur die opeenvolgende Republikeinse en Britse militere administrasies verseker dat verlate woonhuise en winkels nie geplunder is nie selfs gedurende die kortstondige chaos wat ontstaan het toe Britse magte Johannesburg op 31 Mei 1900 ingeneem het Militere gevegte tussen Boerekommandos en Britse troepe het sowat 21 kilometer suid van die stad plaasgevind en geeindig met die terugtog van meeste republikeinse magte na Pretoria Die inname van die strategies belangrike spoorweg kruising in Elandsfontein oos van Johannesburg het die Britse militere oorwinning verseker Boeremagte het tydens hul terugtog nog n poging aangewend om mynskagte met dinamiet op te blaas maar die plan is deur plaaslike burgers onder leiding van ZAR amptenare in die wiele gery Die laaste republikeinse magte wat Johannesburg ontruim het voordat die stad op 31 Mei 1900 aan Britse troepe oorhandig is was die Duitse Vrywilligerkorps Koloniale tydperk Die Rand Club in Lovedaystraat n elegante klub en kroeg wat in 1887 deur die Britse imperialis en mynboumagnaat Cecil John Rhodes gestig is was die uithangplek vir die Goudstad se magtigste entrepreneurs Die huidige Edwardiaanse gebou is die laaste van drie wat die klublede binne enkele dekades vir hulself laat bou het hierdie keer in n Neobarokstyl Die Rand Club se interieur spreek van eertydse weelde Die Tweede Vryheidsoorlog het in Oktober 1899 uitgebreek Sewe maande later was Lord Roberts in Johannesburg Onder sy aanvoering is n Imperial Government Municipality vir Johannesburg ingestel Lord Milner is in Mei 1901 as administrateur van die Transvaal aangestel Hy het die Johannesburg Munisipale Proklamasie Nr 16 van 1901 uitgevaardig ingevolge waarvan twaalf genomineerde lede van die stadsraad Johannesburg moes bestuur In Desember 1903 is die raad deur 30 verkose lede vervang 24 p 228 Proklamasie 13 van 1902 het die grense van Johannesburg tot 79 vierkante myl uitgebrei 24 p 230 Johannesburg was aanvanklik eerder n groot delwerskamp wat uit tente en ossewaens bestaan het Vervolgens het dit tot n groot myndorp en uiteindelik tot n werkersklasstad gegroei Die groeiende mynbedryf het n magtige stroom immigrante op die stad laat toesak waaronder mynwerkers uit Cornwall en Australie mynbouingenieurs en ander spesialiste uit Skotland en die Verenigde State maar ook Franse Italianers Grieke en Jode uit Pole en Rusland wat weens armoede werkloosheid en diskriminasie na Suid Afrika geemigreer het n Minderheid Afrikaanssprekendes het n heenkome in Johannesburg se bou en vervoerbedryf gevind swart mynwerkers uit Mosambiek Transvaal en die Kaap is as ongeskooldes deur die mynboubedryf in diens geneem terwyl swart mense uit Natal as huisbediendes en klerewassers aangestel is Drie jaar na sy stigting het die bevolking op 40 000 gestaan en in 1904 op meer as 80 000 Kort voor lank het Johannesburg Kimberley verbygesteek om die ekonomiese spilpunt van Suid Afrika en n trekpleister vir Britse beleggings te word Dit het binne vyf dekades tot n stad met meer as een miljoen inwoners gegroei en noue bande met internasionale finansiele sentrums soos die City of London gehandhaaf Moderne vervoergeriewe was n voorvereiste om die Goudstad by die Britse en die wereldekonomie in te skakel Die eerste spoorwegverbindings het Johannesburg in die 1890 s bereik Goud en ander uitvoergoedere kon binne sowat drie weke na enige bestemming wereldwyd vervoer word Maar die stad se vooruitgang op die gebied is deur die destydse parlement van die Zuid Afrikaansche Republiek ZAR die Volksraad en president Kruger ernstig in die wiele gery Kruger het enige vorm van meganiese vervoermiddels as n bedreiging vir die Afrikaners se monopolie op vervoer beskou en vervoer kon in die destydse ZAR net ossewaens beteken Om desondanks die Volksraad se toestemming vir die bou van die eerste spoorlyn te verkry wat vanaf 1891 goedere en passasiers tussen Johannesburg en Boksburg vervoer het is daarna amptelik as Randtrem verwys In 1892 is die hoofroete na die Kaap voltooi wat Johannesburg via Kimberley met Kaapstad verbind het Weereens het ZAR amptenare onder wie se beheer spoorvervoer op Transvaalse gebied geval het die vervoer van goedere uit die Engelse gebiede van Suid Afrika probeer belemmer deur hoe tariewe daarop te hef As n teenmaatreel is goedere naby die Vaalrivier van treine op ossewaens oorgelaai en so na die Goudstad vervoer Kruger se vergeldende reaksie hierop was om die driwwe wat gebruik is om oor die Vaalrivier te kom te laat sluit in weerwil van n bestaande ooreenkoms wat na die Eerste Vryheidsoorlog van 1880 81 waardeur die ZAR sy onafhanklikheid herwin het tussen die Verenigde Koninkryk en die ZAR gesluit is Gemoedere het hoog geloop en daar was sprake van dreigende oorlog maar uiteindelik is die driwwe heropen In 1897 het Johannesburg se myne 27 persent van alle goud opgelewer wat wereldwyd ontgin is Die ongekende groei van die Goudstad was aan die sakevernuf van mynboumagnate soos Cecil John Rhodes en die sogenaamde Randhere te danke maar ewe goed aan die beskikbaarheid van goedkoop mannekrag In 1889 het Rhodes saam met ander magnate die Kamer van Mynwese tot stand gebring wat dekades lank indiensneming loontariewe en werksomstandighede in plaaslike myne bepaal het In 1893 is regulasies opgestel waarvolgens nie blankes beperk sou bly tot ongeskoolde werk een van die hoekstene van die latere beleid van rasseskeiding Alhoewel die stad se eie myne lank reeds gesluit is omrede die gouderts uitgeput is en nuwe afsettings elders gevind is staan Johannesburg steeds in Zoeloe bekend as iGoli plek van goud Delwers ondeug misdaad Goudmyne naby Johannesburg in Julie 1911 Die foto is deur Eduard Spelterini tydens n ballonvaart geneem Lugbeeld van Johannesburg se stadsentrum in 1911 Die foto is deur Eduard Spelterini tydens n ballonvaart geneem Sauerstraat markeer die ingang tot Johannesburg se eerste rooiligdistrik wat as Frenchfontein bekend gestaan het 30 31 Die 19de eeuse middestad van Johannesburg was n digbevolkte kwartier waar die destyds oorwegend manlike bevolking dikwels in losieshuise gehuisves is terwyl gesinne merendeels in sinkhuise gewoon het Kroee en eetplekke was volop Daar was reeds n groter aantal indrukwekkende Victoriaanse tweeverdieping woonhuise met kunsvolle gietysterversierings en soms twyfelagtige reputasie Dit was sulke statige geboue wat georganiseerde misdaadbendes as hul hoofkwartiere gekies het Kriminele van dwarsoor die wereld het na die Goudstad gekom om hier bordele te bedryf naas kroee die hoofvermaakplekke vir ongetroude manlike inwoners Dikwels was drank en kommersiele seks onder een dak beskikbaar aangesien baie van Johannesburg se byna driehonderd drinkplekke oor agterkamers beskik het om in die behoefte van vroulike geselskap te voorsien Hier het kroegmeisies die omset van baie kroee opgestoot Een van die mees berugte bordele Green House was in Sauerstraat gelee Volgens sensussyfers van 1896 was daar meer as 32 000 manlike blanke inwoners teenoor slegs 18 500 vroue Daar is beraam dat tot n tiende van alle vroulike inwoners bo die ouderdom van vyftien in die seksbedryf werksaam was Teen die middel van die 1890 s is die bedryf deur enkele honderd buitelandse kriminele oorheers Sowel ervare prostitute asook niksvermoedende jong Europese vroue is deur georganiseerde bendes gewerf om in bordele te werk terwyl baie van hulle as seksslawinne aangehou is n Groot persentasie was van Duitse nasionaliteit maar die meeste vroue is in Frankryk gewerf om in een van die 133 geregistreerde bordele te werk vandaar die naam Frenchfontein vir n buurt in die westelike middestad tussen Anderson en Breestraat Vroee vervoergeriewe en twee ongelukke Perdetrems in Commissionerstraat omstreeks 1899 n Dubbeldektrem by die Johannesburgse stadsaal in die 1950 s Die tydperk van openbare vervoer in die Goudstad het in Februarie 1891 begin toe die Johannesburg City and Suburban Tramway Company n netwerk van perdetrems in bedryf gestel het wat deur alle belangrike hoofstrate geloop het Trems het elke twintig minute in Doornfontein Jeppetown en Fordsburg vertrek om passasiers na die middestad te neem Vir elke trem is twee swart werkers in diens geneem om die tremspoor skoon te hou Die enigste alternatief tot trems was vierwielkoetse 32 Johannesburg se eerste motor is op 13 Januarie 1897 deur J P Hess eienaar van die dagblad The Transvaal Critic by die Wanderers veld vertoon Die voertuig n Benz Voiturette het ook die groot optog van Johannesburgse burgers ter ere van koningin Victoria wie se diamantjubileum op 23 Junie gevier is aangevoer Dit is later deur A H Coffee Jacobs n koffiehandelaar gekoop wat dit gebruik het om sy besigheid te adverteer 33 Gedurende die 1890 s is Johannesburgers ook deur n trein en skeepsramp getref Terwyl die nuus oor die mislukte Jameson inval vroeg in 1896 bekend gemaak is is berigte ontvang van n ernstige treinongeluk in Glencoe Natal waarin sowat veertig passasiers meestal vrouens en kinders wat weens die Jameson inval uit Johannesburg gevlug het dood is In Junie van dieselfde jaar het 250 passasiers onder wie baie Johannesburgers verdrink toe hul skip die Drummond Castle op pad na Engeland voor die Franse kus vergaan het 34 Europese metropool in Afrika Straattoneel in Johannesburg in 1970 Pritchardstraat omstreeks 1910 The Pines in Parktown is n voortreflike voorbeeld van Edwardiaanse boukuns in die Goudstad Die huis is in opdrag van die onderneming Fraser amp Chalmers deur JC Watson ontwerp en in 1906 voltooi as woning vir hul bestuurder WE Park Dit is op 4 Desember 1982 tot nasionale monument verklaar 35 Wit kinders in 14de Straat Pageview Johannesburg 1981 Uit Paul Weinberg se fotografiese boek Traveling Light Terwyl Johannesburg aan n verskeidenheid kulturele ekonomiese en argitektoniese invloede uit ander dele van die Britse Ryk en elders blootgestel is het die stad gaandeweg sy eie metropolitaanse karakter en leefstyl begin ontwikkel Een van die hooftrekke van Johannesburg se stadskarakter was die groot invloed wat handel mynbou en nywerhede op die argitektuur van die middestad uitgeoefen het Die hoofkwartiere van banke en mynboumaatskappye kantoorgeboue en klubs het die stadsbeeld gevorm Afdelingswinkels het ingevoerde verbruikersgoedere uit Europa en Noord Amerika verkoop en daar was min nuwe oorsese tegnologiese ontwikkelings en uitvindings wat nie op een of ander manier in die Goudstad getoets is nie winkels wat met voorafvervaardigde bouelemente opgerig is gaslampe en later elektriese straatligte telefoondrade wat die kantoorgeboue van finansiele ondernemings met mekaar verbind het perdetrems wat passasiers na voorstede vervoer het en vanaf 1892 ook spoorlyne na die kus 16 Die eerste elektriese trems is in 1906 in bedryf gestel 36 Die ingewikkelde sosiale strukture en stadsbeplanning is vir die grootste deel van die 20ste eeu deur twee beslissende faktore oorheers klas en velkleur Omstreeks 1900 het Johannesburg reeds die tipiese kenmerke van n rasgebaseerde stedelike nedersetting in Suid Afrika getoon Swart werkers was verplig om passe te dra is van sypaadjies en openbare ruimtes verban is net in veewaens deur die Rand trems vervoer het geen toegang tot openbare vervoergeriewe gehad nie en was grotendeels beperk tot substandaardbehuising soos enkelgeslag mynkoshuise en die bediendekamers van wit woonhuise Hul toegang tot alkoholiese dranke is beperk hulle moes lang ure fisies hard werk vir lae lone en is hoegenaamd geen politieke regte toegestaan nie Kenmerkend genoeg is swart Suid Afrikaners in Johannesburg tot en met 1927 onder dieselfde administrasie n munisipale komitee geplaas as dieretuine 16 Sosiaal ekonomiese ongelykheid was desondanks geen kwessie van velkleur nie Ook wit werkersklas en laer middelklas gesinne onder wie baie Afrikaanssprekende armblankes is uit hul tradisionele woonbuurte in die middestad verdryf en in westelike voorstede hervestig Sanitasie en openbare gesondheid is as hoofredes aangevoer wanneer krotbuurte gesloop is In die vroee 20ste eeu het Johannesburg reeds uit funksionele sones bestaan waarby n hoofroete wat in wes oostelike rigting geloop het die Engels en Afrikaanssprekende laer middelklas van mekaar geskei het Mynbousones het as cordon sanitaire tussen die digbevolkte suidelike voorstede en die uitgestrekte welvarende wit voorstede in die noorde gefungeer Swart bruin en Asiatiese bewoners is in etniese woonbuurte gehuisves Die nugtere benaming South Western Township verkort tot die akroniem Soweto verduidelik dat die uitgestrekte swart woonbuurt volgens die beleid van rasseskeiding en die beperking van burgerregte tot die bewoners van swart tuislande niks meer kon wees as n unplace for unpersons nie n woekerende stedelike oerwoud waarvan die stedelike funksies tot die van n bron van mannekrag vir die blanke Johannesburg beperk is soos die Britse skrywer geskiedkundige en televisie aanbieder Keith Kyle 1925 2007 dit in n artikel in die London Review of Books beskryf het 37 Weens die versnelde ekonomiese groei in die eerste helfte van die 1970 s was daar ongeag n rekordgetal immigrante in 1976 het meer as 50 000 gekwalifiseerde wit mense hulle in Suid Afrika gevestig n groot tekort aan mannekrag wat slegs deur swart werknemers gevul kon word So is toelatingsvereistes by swart sekondere skole verlaag om toegang tot beroepsopleiding vir jongmense te vergemaklik Die getalledruk op oorvol swart hoerskole was al groot toe besluit is om vir die helfte van alle skoolvakke insluitende wiskunde geskiedenis en geografie voortaan Afrikaans as onderrigmedium te gebruik Die besluit wat as n verdere bemoeiliking van swart skole se onderrigtaak beskou is die meeste swart onderwysers was Afrikaans nie magtig nie het in Junie 1976 tot grootskaalse jeugonluste in Soweto gelei waarin honderde dood is onder meer omdat die polisie gebruik gemaak het van skerp ammunisie n Ander belangrike aspek van sterk ekonomiese groei in die laat 1960 s en 1970 s was die stadsregering se veranderende benadering tot openbare ruimtes Alhoewel ruimtes wat toeganklik was vir die algemene publiek uiters skaars was is groot dele daarvan afgestaan aan eiendomsontwikelaars wat met nuwe bouprojekte in die groot vraag na kantoorruimte voorsien het In die vroee 21ste eeu het nog slegs 1 6 persent van die middestad se oppervlakte in die kategorie van openbare ruimtes geval 38 Johannesburg in die nuwe Suid Afrika Verval en stedelike regenerasie n Straattoneel in die middestad Twee jong Johannesburgers ontspan voor graffiti straatkuns in Newtown Die Nelson Mandelabrug in Johannesburg se middestad n Protesoptog teen xenofobie in April 2015 in Jeppestraat Klein Ethiopie Na die einde van die rasseskeiding in 1990 het die middestad ten opsigte van sy sosiale en ekonomiese samestelling asook sy voorkoms ingrypende veranderings ondergaan Dit was nie langer n periferiese Europese besigheidsdistrik in Afrika nie nadat groot getalle swart Suid Afrikaners hulle hier gevestig het Hierdie proses het ongekontroleerd plaasgevind en gepaard gegaan met sosiale verval en armoede omgewingsagteruitgang toenemende misdaad en geweld Die sakewereld naas winkels en kantore ook die Johannesburgse Effektebeurs het homself in die noordelike voorstad Sandton hervestig Die stadsregering en privaat ondernemings stel nogtans belang in die hernuwing van die middestad Newtown n uitgestrekte stadsdeel in die middestad wat deur spoorweglyne in die noorde die M2 snelweg in die suide en in die ooste en weste deur respektiewelik West en Quinnstraat begrens word staan sentraal in hierdie pogings Die nuwe Nelson Mandelabrug wat Newtown met Braamfontein verbind en sowat 3 000 motors per uur kan dra dien as n maklike toegangspoort na die herontwikkelde stadsdeel Newtown is tans n gebied met gemengde gebruik wat danksy sy kulturele lewe n besondere karakter het Hier is die befaamde Markteater Market Theatre gelee wat sedert 1974 as n skouburg vir nie rassige toneelkuns bekendheid verwerf het Die teater wat in n verlate Edwardiaanse markgebou ontstaan het het tot n eersterangse instelling gegroei waar sommige van Suid Afrika se voorste akteurs en toneelskrywers n platform verkry het Vandag huisves die kompleks drie teaters en twee kunsgalerye Op Saterdae word n weeklikse vlooimark by die teater gehou Vlakby die kompleks lok Oriental Plaza met talle winkels besoekers Johannesburg is steeds besig om uit te brei en nuwe aankomelinge te lok alhoewel ook hierdie proses met onsekerhede en konflikte gepaard gaan Op 11 Mei 2008 is buitelandse immigrante uit buurlande soos Zimbabwe en Mosambiek in die swart woonbuurt Alexandra deur n woedende skare aangerand Geweldpleging het in die volgende dae ook na die middestad en ander swart woonbuurte versprei en altesaam meer as vyftig menselewens geeis Buitelanders word daarvan beskuldig dat hulle Suid Afrikaners van skaars werkgeleenthede behuising en voordele ontneem en word daarnaas geblameer vir baie voorvalle van misdaad 39 Vroeg in September 2019 het wydverspreide onluste in Johannesburg en ander dele van Gauteng sewe menselewens geeis onder wie buitelanders 40 n Tweede kenmerk van Johannesburg se sosiale ontwikkeling sedert 1994 is die ontstaan van omheinde woonbuurte en kantoorkomplekse So is n groot aantal werksgeleenthede in diensgebaseerde kantoorgeboue in die noordelike voorstede geskep Opvallend is die toenemende polarisering van inwoners volgens inkomste en beroep terwyl velkleur as derde faktor n steeds minder belangrike rol speel namate n nuwe swart middelklas tot stand kom Na hierdie ekonomiese en demografiese prosesse wat aan die stad n sterk polisentriese karakter gee verwys navorsers as sitadelisering citadelization 16 Uitdagings van n verdeelde stad Johannesburg in 2008 Inwoners betoog teen die privatisering van watervoorsiening Inkomsteprofiele bepaal leefstylpatrone Goudstadse retrostylaanhangers Setels in die stadsraad na die 2016 verkiesing ANC 121 DA 104 EFF 30 IFP 5 AIC 4 Ander 6 Na die einde van rasseskeiding is anti apartheidaktiviste en ou comrades toe die verantwoordelikheid vir die administrasie van n snelgroeiende metropool met baie onopgeloste moeilikhede in hul hande gele is aan die onaangename werklikhede van n verdeelde stad blootgestel Versnellende verstedeliking ongekontroleerde immigrasie van arm swart mense en grootskaalse emigrasie van gekwalifiseerde wit mense asook stadige ekonomiese groei het die herstrukturering van Johannesburg verder bemoeilik Nadat dekades van rasseskeiding met n kunsmatige etniese hierargie die sosiale ongelykhede binne die tradisionele rasgroepe oordek en versluier het wys sosioloe op die noodsaaklikheid om die ou retoriek van rassestryd te laat vaar en die veranderende strukturele oorsake vir sosiale ongelykhede binne die stadsbevolking te analiseer 41 Johannesburg het voor dieselfde uitdagings te staan gekom soos ander metropole in die vroee 21ste eeu Al moet n groot persentasie van die stadsbevolking as arm gekategoriseer word is daar nogtans n sterk middel en hoermiddelklas met al die kwalifikasies wat nodig is om in n geglobaliseerde ekonomie mee te ding en met die nodige inkomste om hulself by internasionale stedelike verbruiks en leefstylpatrone aan te pas Hul aspirasies en verwagtinge word weerspieel in die stadsregering se nogal gewaagde aanspraak op die status van n wereldklasstad op die vasteland van Afrika maar kontrasteer en bots met die belange van benadeelde stadsbewoners Plaaslike besigheidselites sal moontlik nie bereid wees om onbeperk by te dra tot die bestryding van armoede nie 41 Die ingrypende verandering wat die Goudstad se ekonomiese basis ondergaan strek verder as die agteruitgang van tradisionele bedrywe soos mynbou en nywerhede sedert die middel van die 1970 s en die daaropvolgende doelgerigte ekonomiese herstrukturering waartydens die beleid van invoervervanging laat vaar is ten gunste van uitvoerbevordering Tans word die klemtoon gele op die ontwikkeling van Johannesburg as n spilpunt van hoetegnologie vir markte suid van die Sahara Die oorgang tot n groeigerigte ekonomie en die toepassing van neoliberale hervormings is in Suid Afrika sonder druk van buite en regstreekse intervensie van die Internasionale Monetere Fonds en die Wereldbank bewerkstellig 41 n Ander nie doelgerigte en onbeplande aspek van ekonomiese oorgang is die groei van ekonomiese informaliteit So word die bestuur en integrasie van die informele sektor waarin n groot persentasie van die arm bevolking n heenkome moet vind as n nuwe uitdaging vir beleidmakers beskou 41 Terwyl die privaat en openbare sektor nog besig is om hul verhouding nuut te onderhandel beweeg sake reeds in die rigting van privatisering waarby die proses nie beperk bly tot infrastruktuur en diensverskaffing nie maar raak dit ook ander terreine soos regulasies vir grondontwikkeling boukodes en maatskaplike dienste Kwessies soos die impak van privatisering op Johannesburg se arm inwoners waaronder veranderende werksomstandighede die bekostigbaarheid van behuising en algemene sosiale geregtigheid word nuwe uitdagings vir n demokratiesverkose administrasie 41 Sedert 22 Augustus 2016 dien Herman Mashaba as burgemeester van Johannesburg nadat hy die DA tot n oorwinning in die munisipale verkiesing op 3 Augustus 2016 gelei het Die DA vorm n koalisieregering met die Inkatha Vryheidsparty 42 Mashaba het op 21 Oktober na geskille oor die DA se nuwe leierskap met Helen Zille as die DA se nuwe Voorsitter van die Federale Raad sy bedanking aangekondig 43 Sy bedanking sal op 27 November 2019 in werking tree 44 Maboneng n suksesverhaal Welkom in Maboneng n Verlate buurt herlewe naglewe in Maboneng in 2014 Muurskilderye in Maboneng Een van Johannesburg se binnestedelike buurte Maboneng die naam beteken Plek van Lig in Sotho het danksy die inisiatief van n privaat onderneming n merkwaardige hergeboorte beleef 45 Nog in die vroee 21ste eeu toe die buurt merendeels uit leegstaande stoorhuise bestaan het en net soos ander dele van Johannesburg se historiese middestad deur misdaad geteister is fotograwe van die nuusblad The Star kon foto s van motorkapings maklik vanuit hul kantoorvensters neem 46 is Maboneng deur die meeste stadsbewoners vermy In 2008 het die Suid Afrikaanse entrepreneur Jonathan Liebmann wat een jaar tevore die eiendomsontwikkelingsonderneming Propertuity gestig en homself in die buurt gevestig het die eerste gebou in Maboneng gekoop Intussen is n veertigtal eiendomme in die buurt herontwikkel Kuns staan sentraal in Liebmann se wenresep vir die herontwikkeling van Maboneng So het hy n reusemuurskildery n portret van Nelson Mandela wat oor tien verdiepings strek in opdrag gegee om die buurt ook visueel aantrekliker te maak Grense is geleidelik verskuif en nuwe uitdagings aangepak soos die Work amp Art Building en Maboneng se vlagskip verblyfplek en hotelprojek Hallmark House n Groot verskeidenheid besighede het hulle in die buurt gevestig waaronder restaurante en vermaakplekke winkels en kunsgalerye en The Bioscope Suid Afrika se enigste onafhanklike rolprentteater Daarnaas het ook nuwe kantoorruimtes en geriewe vir ligte nywerhede ontstaan 47 Kritici voer aan dat Liebmann met sy ontwikkelingsprojekte gentrifikasie bevorder en huisvesting in Maboneng onbekostigbaar vir plaaslike inwoners maak maar die entrepreneur wys daarop dat sy projekte van Maboneng n gemengde inkomstebuurt gemaak het wat sowel residensieel van aard is asook nuwe besighede lok Maboneng het intussen sy eie webtuiste en nuusbrief geskep 48 Die toekoms Dekades na die einde van stelselmatige rasseskeiding steek Johannesburg se stadstrukture en woonpatrone nog vas in die verlede Die gebrek aan openbare vervoergeriewe bemoeilik die alledaagse lewe van stadsbewoners wat nie hul eie voertuig kan bekostig nie So word as deel van die konsep van n transformasie van ruimtes nuwe sneltrein en busroetes beplan terwyl stadsbeplanners langs die nuwe korridors van vryheid ook die stad se behuisingsvraagstuk probeer verlig deur residensiele verdigting toe te pas dit wil se die bou van woonstelgeboue in plaas van enkelgesinshuise te bevorder Daarnaas word hele nuwe stadsbuurte beplan wat volgens ekologiese konsepte ontwikkel word en waar sake en woongebiede dig bymekaar gelee sal wees 49 Demografie Meerderheidstale in Johannesburg Afrikaans Engels Suid Ndebele Xhosa Zoeloe Noord Sotho Suid Sotho Tswana Venda Tsonga Geen meerderheidstaal 73 van die stad se bevolking is swart mense 16 is wit mense 6 bruin mense en 4 Asiers 42 van die inwoners is jonger as 24 jaar en 6 is ouer as 60 jaar 37 van die Johannesburgers is werkloos 97 van die werkloses is swart Vroue maak 43 van die werkende bevolking uit 34 van Johannesburg se inwoners praat Nguni tale as hulle huistaal 26 Sotho tale 19 Engels en 8 Afrikaans 29 van die volwassenes het matriek 14 n tersiere opleiding universiteit of technikon 15 het n basiese skoolopleiding en 7 van die bevolking is ongeletterd Jaar Totaal Swart mense Wit mense Bruin mense Asiers Nie gespesifiseer1996 2 756 000 1 932 000 528 000 172 000 98 000 26 0002001 50 3 225 309 2 369 769 515 184 206 245 134 111 2011 51 4 434 827 3 389 278 544 530 247 276 216 198 37 545Verandering 60 9 75 4 3 1 43 8 220 6 44 4 n Uitsig oor Johannesburg vanaf die M2 snelweg soos gesien in n noordelike rigting Voorstede Voorstede van Johannesburg Maudestraat in die voorstad Sandton Sedert 1994 het munisipale Johannesburg uitgebrei om as Unicity elf gebiede in te sluit wat voorheen onafhanklike plaaslike owerhede gehad het naamlik Diepsloot Kya Sand Ivory Park Midrand Bryanston Randburg Sandton Northcliff Parktown Rosebank Constantiakloof Northgate Roodepoort Dobsonville Doornkop Protea Glen Soweto Alexandra Bruma Wynberg Johannesburg Sentrale sakegebied Aeroton City Deep Johannesburg Suid Southgate Diepkloof Meadowlands Ennerdale Lenasia Orange FarmKerk van Scientologie Die Kerk van Scientologie het diep wortels in Suid Afrika Reeds in 1957 is die eerste kerk in Johannesburg gevestig In 2003 het die plaaslike Scientologiese gemeenskap die eerste geword wat die titel Ideal Org mag dra Die Kerk van Scientologie se sendingwerk en ander aktiwiteite op die Afrikavasteland word vanuit Johannesburg bestuur Die Kyalami kasteel Suid Afrikaanse Scientoloe se spirituele sentrum is op 1 Januarie 2019 plegtig ingewy Islamitiese gemeenskap Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Islam in Suid Afrika Sowat 3 van Johannesburg se bevolking is Moslems Vandag bly sowat 10 000 Kaapse Maleiers rondom Johannesburg Fordsburg vorm n sentrum van Indiese en Pakistani kultuur Die Nizamiye Masjid in Midrand is in 2012 voltooi en word as een van die grootste moskees in die Suidelike Halfrond beskou Joodse gemeenskap Die hoofartikel vir hierdie afdeling is Jode in Suid Afrika n Poskaart van omstreeks 1900 met afbeeldings van drie van Johannesburg se eerste sinagoges die Park sinagoge Presidentstraat sinagoge en Leeue shul Die binnekant van die Presidentstraat sinagoge in 1889 ingewy as die eerste sinagoge in die Goudstad Pres Paul Kruger middel voor het in 1892 die inwyding van Johannesburg se Park sinagoge waargeneem Hy het die vier erwe geskenk waarop dit gebou is Die Groot Sinagoge in Wolmaransstraat is van 1912 14 in n Bisantynse styl opgerig Die argitek was Theophile Schaerer 52 Dit staan nou bekend as die Revelation Church of God n Skaalmodel van die Groot Sinagoge Wolmaransstraat Johannesburg wat uitgestal word in die Suid Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad Die sinagoge is in Augustus 1912 geopen maar in 1999 aan n privaat koper verkoop waarna die meubels en toebehore verwyder en in n nuut geboude sinagoge aangebring is Nege jaar na die stigting van die Goudstad het die stad reeds 9 000 Joodse inwoners gehad Sowat 120 jaar later is die stad se Joodse gemeenskap van sowat 50 000 siele amper drie keer groter as die naasgrootste die van Kaapstad trouens twee uit elke drie Suid Afrikaanse Jode woon in die Goudstad Joodse immigrante het uit Brittanje Duitsland en Oos Europa gekom veral uit die Baltiese lande Estland Letland en Litaue en Rusland Baie het hierheen gekom op soek na rykdom uit die goudveld Die Witwatersrandse Goudveldse Joodse Vereniging en die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente is albei in 1887 gestig n jaar na die stad Eersgenoemde het twee standplase vir die bou van die eerste sinagoge in Transvaal gekoop wat later sou bekendstaan as die Presidentstraat sinagoge Mendelssohn was die gemeente se eerste president sowel as die voorsitter by verskeie geleenthede Hy het op Sondag 10 Julie 1887 n vergadering bele om die moontlikheid van die stigting van n Hebreeuse gemeente te bespreek Die vergaderplek was Barnet Wainstein se koreg op die hoek van Mark en Harrisonstraat oorkant Markplein Die 88 mense wat dit bygewoon het was almal mans Vier jaar later het pres Paul Kruger lidmaat van die Gereformeerde Kerk die Park sinagoge van die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente ingewy Nog n sinagoge die Groot Sinagoge is in 1914 geopen Dis geskoei op die Aya Sophia in Istanboel Die Mooistraat sinagoge gestig deur immigrante uit Litaue is in die jongste jare tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar In die laat 19de en vroee 20ste eeu is baie van Johannesburg se Joodse instellings gestig Liefdadigheidsorganisasies soos die Hevra Kadisha begrafnisgenootskap n Joodse sopkombuis Joodse ambulanskorps Bikkur Holim genootskap en Joodse Damesliefdadigheidsvereniging is gestig om om te sien na nuwe immigrante en die onvermoende lede van die gemeenskap n Joodse hospitaal is in 1896 opgerig om Ortodokse Jode te versorg wat aangedring het op kosjerkos en wat gemakliker gevoel het met Joodse dokters en verpleegsters Die Joodse Hospitaal het eindelik deel van die Johannesburgse Algemene Hospitaal geword en sit vandag nog kosjermaaltye voor Sosiale klubs is ook in die tydperk gestig soos die Joodse Toneelvereniging en die Joodse Gilde Johannesburg se eerste Joodse skool het in 1898 geopen en het gedien as voorloper van die Joodse Dagskool beweging Met die jare het Joodse onderwys ontwikkel en word nou nog net uiters selde uitgevoer deur die tradisionele cheders eenvertrekklasse Joodse opvoeding in Johannesburg is tradisioneel toegespits op die Hebreeuse taal en die bestudering van die Torah Alle Joodse onderwys staan onder toesig van die Suid Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes Na raming ontvang sowat 60 van Joodse kinders van skoolgaande ouderdom in Johannesburg Joodse onderwys Na raming het die stad 18 kleuterskole wat dagsorg en vroee onderwys bied Die Goudstad het talle Haredi seunskole en yeshivot asook n Beis Yaakov vir meisies In die voorstede is agt King David skole In Linksfield is n preprimere 170 leerders in 2017 junior primere 410 senior primere 444 en sekondere skool 763 in Sandton n primere skool 398 en in Victory Park n preprimere 132 primere 343 en sekondere skool 375 Yeshiva College of South Africa is in die middel 1950 s gestig en bestaan uit n kleuter 193 laer 394 en n hoerskool 291 Die kollege se kampus is in die noordoostelike tradisioneel Joodse voorstad Glenhazel 53 54 Johannesburg is die tuiste van talle Joodse instellings soos die Joodse Raad van Afgevaardigdes 55 n Joodse biblioteek en die Joodse museum wat interessante artefakte van die Suid Afrikaanse Joodse gemeenskap bevat Tydens die apartheidsera het n opwelling in boubedrywighede gelei tot die oprigting van n magdom goedkoop geboude woonstelle en arm swart mense wat uit die voorstede na die stad gekom het op soek na werk Hierdie mense is uitgebuit deur huisbase en het uit frustrasie onwettig in die meer gegoede dele van die stad gaan woon wat gelei het tot n uittog van wit inwoners wat daar gaan woon het in die 1960 s en 1970 s Die uittog het die meeste van Johannesburg se middestedelike Joodse bevolking ingesluit wat gelei het tot die sluiting van baie van die stad se geskiedkundige sinagoges of die verhuising na waar hul gemeentelede hulle verder van die middestad en onmiddellike omgewing gaan vestig het Die Groot Sinagoge in die middestad het 6 km van sy oorspronklike plek verhuis en in 1994 gesluit Dit dien nou as n kerk maar daar is nog oorblyfsels van die Joodse tyd soos die Davidster op die gebou se koepel en n boodskap op n gebou oorkant die straat wat lui Hebrew High School Tempel Israel Hervormd in Hillbrow en die Leeue shul Ortodoks in Doornfontein word nog weekliks vir gebede geopen hoewel hul lidmaattal skerp afgeneem het en hulle noustrop trek Tempel Israel kan nie meer sy eie voltydse rabbi bekostig nie en dis vir die meeste gemeentelede n ongerieflike ligging aangesien die tempel op sy ou perseel in Paul Nelstraat gebly het terwyl die meeste lidmate saam met die wit uittog van die 1980 s en 1990 s verhuis het Doornfontein se sinagoge in Siemertweg staan ook bekend as die Leeue shul en is die oudste sinagoge in Johannesburg wat nog in werking is Dis in 1905 voltooi en het sy naam gekry van die twee leeustandbeelde by die voorste ingang Geeneen van die lidmate woon meer in die onmiddellike omgewing nie sodat selfs die Ortodokse lidmate na die sinagoge ry vir Sabbatsdienste In die voorstede is die Bet Din en Etz Chayim sinagoge wat n Holocaust gedenkteken huisves Nog n Holocaust verwante perseel is die beeldhouwerk by die ingang na die Wespark begraafplaas Dis geskep deur die kunstenaar Herman Wald en stel drie hande voor wat elkeen n sjofar vashou wat al drie na binne gedraai is StadsregeringUitvoerende burgemeester Die Johannesburgse stadsaal setel van die Gautengse provinsiale regering Burgersentrum in Johannesburg Die amp van uitvoerende burgemeester van Johannesburg word tans beklee deur Herman Mashaba wat naas sy politieke loopbaan bekendheid verwerf het as entrepreneur en stigter van Black Like Me n onderneming wat haarprodukte vervaardig en tans as die grootste in die bedryf beskou word Hierdie maatskappy is die resultaat van Mashaba se persoonlike stryd teen armoede en die beperkings wat die vorige bedeling aan swart Suid Afrikaners opgele het Mashaba n lid van die Demokratiese Alliansie vir wie die hoogste waarde in die vryheid van die individu gesetel is is tydens die huidige stadsraad se eerste vergadering op 22 Augustus 2016 as burgemeester verkies Hy is die eerste ampsbekleer sedert 1994 wat nie uit die geledere van Suid Afrika se regerende African National Congress kom nie 56 EkonomieJohannesburg is die ekonomiese en finansiele sentrum van Suid Afrika waar die hoofkwartiere van sowat driekwart van die land se groot maatskappye gesetel is Die Goudstad genereer 16 van die bruto nasionale produk en dra sowat 40 tot Gauteng se ekonomie by Die Johannesburgse Effektebeurs is met n kapitalisering van sowat 182 miljard VS die grootste in Afrika 57 Van die Johannesburgse beroepsbevolking is sowat 5 persent in die mynbou 16 persent in die nywerheid 33 persent in dienste en administrasie 21 persent in die handel 13 persent in die finansiele sektor en 6 persent in die vervoerbedryf werksaam Ekonomiese ontwikkeling Kreatiewe spilpunt Die Goudstad bring bekende mode ontwerpers soos Suzaan Heyns voort Na die ontdekking van goud in die Witwatersrandgebied in 1886 het Johannesburg in n relatief kort tydperk tot die industriele finansiele en kommersiele spilpunt van Suider Afrika ontwikkel Binne n dekade het die delwerskamp tot n moderne stad volgens westerse standaarde met kantoorgeboue langs die strate van sy middestad gegroei In 1896 was daar spoorverbindings na Kaapstad Durban en Lourenco Marques en Johannesburg het gaandeweg tot die ekonomiese middelpunt van Suid Afrika ontwikkel In die 1920 s het dit Kaapstad verbygesteek as die grootste stedelike nedersetting in Suid Afrika In 1936 is na Johannesburg ter geleentheid van die Britse Rykstentoonstelling as die grootste en digbevolkste Europese stad in Afrika verwys 58 Vanwee die destydse beleid van rasseskeiding en die stryd daarteen het die internasionale waarneming vanaf die 1970 s steeds meer op die etniese en politieke verdeling gefokus Terselfdertyd het meer swart bewoners begin om vanuit die voorstede na die middestad te migreer Maar vanaf die laat 1980 s het n veranderende wereldekonomie net soos ekonomiese sanksies en groeiende politieke druk van opposisiegroepe wat onder meer stakings georganiseer het hul tol geeis Die gepaardgaande agteruitgang het daartoe gelei dat Johannesburg se ekonomie nie meer in staat was om vir alle bewoners n heenkome te bied nie Die eerste dekades na die vrye verkiesing van 1994 was deur ingrypende strukturele veranderings gekenmerk Terwyl in 1951 nog n derde van alle plaaslike werknemers in diens van die mynboubedryf was het hierdie sektor vanaf die 1990 s n steeds kleiner rol in die plaaslike ekonomie begin speel Alhoewel die bedryf in absolute terme nog belangrik genoeg is om sowat 18 persent tot die metropool se bruto geografiese produk BGP by te dra word Johannesburg se ekonomiese lewe intussen deur ander sektore soos handel 20 persent en finansiele en sakedienste byna 30 persent oorheers Vervoer kommunikasie en die openbare sektor lewer tien persent van die BGP op Die informele sektor het die mees dinamiese groei getoon nadat alle sakegebiede vir swart mense toeganklik geword het Die groot stroom nuwe bewoners uit swart woongebiede na die middestad het egter met fisiese verval verskuiwing van sakebedrywighede na die noordelike voorstede en rasgebaseerde stereotipering gepaard gegaan Die stadsregering het dus stappe onderneem om die sakekern te herontwikkel en Johannesburg se posisie as n vooruitstrewende Afrika metropool en deel van die globale hoofstroomekonomie te verseker Johannesburgse Effektebeurs Die hoofartikel vir hierdie afdeling is JSE Die nuwe gebou van die Johannesburgse Effektebeurs in Sandton Die Johannesburgse Effektebeurs JEB JSE was in 2018 die 19de grootste ter wereld volgens markkapitalisasie VS 995 12 miljard in Maart 2017 volgens n aangepaste wisselkoers die meerderheid aandele word in ZAR verhandel 59 en is tans die grootste en belangrikste effektebeurs op die vasteland van Afrika 60 Sy daaglikse omset is hoer as die gesamentlike omset van alle ander effektebeurse in Afrika oor n tydperk van meerdere maande 61 Die JEB het sy ontstaan aan die eerste Suid Afrikaanse goudstormloop in 1886 te danke Nog in die volgende jaar het n Londense sakeman Benjamin Minors Woollan die Johannesburg Exchange amp Chambers Company gestig om in die behoeftes van mynbouondernemings en finansiele instellings te voorsien Hieruit het die JEB voortgespruit wat op 8 November 1887 amptelik gevestig is Die eerste onderneming wat genoteer is was Woollan se Johannesburg Chambers and Company 62 Die effektebeurs is aanvanklik in n gebou op die hoek van Commissioner en Simmondsstraat gevestig wat reeds na drie jaar te klein geraak het en uitgebrei moes word Later is effekte selfs op straat verhandel nadat n deel van Commissionerstraat met kettings afgesper is In 1903 het die JEB in n nuwe gebou in Hollardstraat ingetrek wat n hele straatblok beslaan het Na die Tweede Wereldoorlog het n nuwe gebou op dieselfde erf ontstaan wat sy deure in Februarie 1961 geopen het Die laaste JEB hoofkwartier in Johannesburg se middestad is in 1978 in Diagonaalstraat 17 geopen voordat die JEB in September 2000 na sy huidige gebou in die voorstad Sandton verskuif is 62 Na die afkondiging van die eerste wetgewing oor finansiele markte in 1947 het die JEB in 1963 tot die Wereldfederasie van Effektebeurse World Federation of Exchanges toegetree en in die vroee 1990 s oorgeskakel na n elektroniese handelstelsel In 2001 is n ooreenkoms met die Londense Effektebeurs LEB aangegaan wat wedersydse handel vergemaklik het en gelyktydig oorgeskakel na die LEB se handelstelsel Na die invoering van n nuwe regsvorm in 2005 het die JEB sy eie aandele op 5 Junie 2006 begin noteer 62 In die vroee 21ste eeu het die JEB sy bedrywighede uitgebrei met die skepping van n alternatiewe handelsplatform vir klein en middelgroot ondernemings AltX en Yield X vir rente en buitelandse valuta instrumente en die oorname van twee bykomende handelsplatforms die South African Futures Exchange SAFEX en die Bond Exchange of South Africa BESA in respektiewelik 2001 en 2009 Tans is daar vyf finansiele handelsplatforms vir effekte en derivate 62 Stadsuitleg en argitektuur Met ses verdiepings was die Markham gebou toe dit in 1897 voltooi is die hoogste in Johannesburg Die klokke vir die gebou wat winkels gehuisves het en as een van min Victoriaanse strukture tot vandag bewaar gebly het is uit Skotland ingevoer Uitsig oor Johannesburg 2013 met die Sanlamsentrum tans bekend as die Marble Towers aan die linker en die Ponte toringgebou aan die regterkant heel agter Die Hillbrow toring is links op die agtergrond te sien Die argitektoniese inspirasie vir die ekspessionistiese modernisme na die Tweede Wereldoorlog was Brasilie Die Britse argitektuurhistorikus Nikolaus Pevsner het in 1953 in n artikel vir die tydskrif Architectural Review AR na Johannesburg verwys as a little Brazil within the Commonwealth Straatblokke in Sentraal Johannesburg die historiese sakekern wat tot in die 20ste eeu as Suid Afrika se ekonomiese en finansiele hart gedien het voordat die besighede tydens die wit vlug vanaf die 1980 s en 1990 s na die noordelike voorstede verskuif is is in n reelmatige reghoekige roosterpatroon aangele wat ook meer as honderd jaar nadat die grond in 1886 vir die eerste keer opgemeet is onveranderd gebly het Wolkekrabbers gooi skaduwees oor die Goudstad se nou strate en skep n tonnelagtige atmosfeer As Kaapstad in Suider Afrika as die ideaal van n stad met stylvolle binnenshuise ontwerpe geag mag word en Maputo as die prototipe van n koloniale stadsontwerp val Johannesburg in n derde kategorie die van n woelige moderne metropool waar boukuns en stadsbeplanning meestal ondergeskik bly aan ekonomiese behoeftes en nugtere saaklikheid Die huidige stadsbeeld weerspieel dan ook n geskiedenis met dekades van snelle groei waartydens dikwels weggedoen is met die argitektoniese erfenis van weleer met n mengelmoes van boustyle As n mens die stad volgens argitektoniese style probeer klassifiseer was en is daar vier Johannesburgs die oorspronklike laat 19de eeuse mynkamp met sy tente en kleihutte die Victoriaanse stad met sy statige gewelhuise en voortreflike versierings wat vanaf die 1890 s soos elders in die Britse Ryk ontstaan het die Edwardiaanse sakestad wat daarop gevolg het en die moderne metropool met sy modernistiese glas staal en betonstrukture Die eerste Johannesburg het heeltemal verdwyn die volgende twee het enkele spore gelaat en die vierde bestaan steeds Met groeiende ekonomiese welvaart teen die begin van die 20ste eeu was die stad oop vir n verskeidenheid argitektoniese style en strominge Die stad se nuwe status as buitepos van die Britse Ryk is weerspieel in grootskaalse Beaux Arts strukture soos die Hooggeregsgehof en die Johannesburgse Kunsmuseum Maar argitekte het verder begin uitkyk as net na die Moederland Die groeiende invloed van moderne Amerikaanse boustyle en tegnologiee word sigbaar in die kantoorgeboue van mynbou ondernemings soos Corner House n massiewe ontwerp waarvoor gewapende beton gebruik is Eweneens ontleen aan die vormtaal van Amerikaanse modernisme is Johannesburg se groei tot n vertikale stad met steeds meer wolkekrabbers wat vanaf die 1930 s opgerig is soos die ESKOM gebou van 1937 n Art Deco toring wat Johannesburg se ekonomiese dinamiek ook op argitektoniese gebied gelykgestel het aan die van Amerikaanse metropole soos New York of Chicago maar net soos baie ander historiese bakens in 1983 plek moes maak vir nuwe projekte OmgewingsakeBoomaanplantings n Lugaansig van die beboste stadsgebied Jakarandabome versier n straat met pers blomme Boomaanplantings speel n belangrike rol by omgewingsbewaring in verstedelikende Suid Afrika Naas hul versierende effek dra bome ook daartoe by om die kweekhuiseffek in bedwang te bring en verminder geraasvlakke Wanneer warm lug vanaf geasfalteerde paaie opstyg dien bome as n natuurlike verkoelingsmiddel in dig beboude stedelike omgewings Daarnaas absorbeer hulle koolstofdioksied wat deur motors vrygestel word en sit dit om na suurstof So kan n oppervlak van een akker wat bebos is n gemiddeld van 2 6 ton koolstof per jaar stoor en daagliks genoeg suurstof vir 18 mense verskaf n Volgroeide boom met blare verskaf binne slegs een seisoen dieselfde hoeveelheid suurstof wat tien mense in n hele jaar inasem 63 In stedelike omgewings sonder bosbedekking gaar geplaveide oppervlakke soos strate en parkeerterreine genoeg sonwarmte op om die lugtemperatuur tot 35 C te laat styg Sulke hitte eilande dra daartoe by dat die kwik in beboude stedelike gebiede vyf tot agt grade hoer styg as in die omgewing 63 Met meer as tien miljoene bome lyk die Goudstad op satelliet opnames soos n uitgestrekte reenwoud So maak Johannesburg met trots daarop aanspraak dat dit lankal tot die wereld se grootste stedelike bosgebied gegroei het Daar is meer as vier miljoen bome in privaat tuine dwarsoor die voorstede en n bykomende 2 5 miljoen in parke op begraafplase in natuurreservate bewaringsgebiede langs paaie en op sypaadjies Hul waarde is reeds in 2004 op sowat ZAR13 miljard beraam 63 Sommige van Johannesburg se bome is al in die vroee 1900 s geplant toe die destydse munisipale afdeling vir parke begin het om sypaadjies met bome te versier Boomaanplantings was aanvanklik beperk tot wit woonbuurte en eers in die 1950 s is daarmee begin om ook die lewensgehalte van Soweto se inwoners deur bomaanplantings op sypaadjies te verbeter Tans geniet die bebossing van voorheen benadeelde woonbuurte voorkeur So het City Parks in 2006 7 21 653 bome geplant teenoor net 3 578 in die vorige jaar 63 Die Greening Soweto projek wat in 2006 met die aanplanting van 6 000 bome geloods is word as Johannesburg se grootste groen rewolusie beskou Daar word beoog om die Goudstad se grootste swart voorstad deur die aanplanting van 200 000 bome in n stedelike bos te omskep 63 Suurwater Mynstutte by n Johannesburgse goudmyn ca 1900 Vir die ontginning van goud en uraan aan die Witwatersrand is soms twyfelagtige metodes soos byvoorbeeld suurmyndreinering gebruik ondergrondse water wat met sure en swaar metale besoedel en soms radioaktief is is uit die myne gepomp en in groot bekkens gestoor Daagliks word miljoene liter giftige onbehandelde en ongefiltreerde water vrygestel 64 Groot hoeveelhede suurwater was in Augustus 2010 nog sowat 600 meter benede die oppervlak maar het op hierdie tydstip reeds met tussen 0 6 en 0 9 meter per dag boontoe gestyg Dit hou n bedreiging vir die sentrale sakekern van Johannesburg en die Witwatersrand se watervoorraad in 65 VervoerLughawens Die Internasionale Oliver Tambo lughawe is die besigste in Afrika Lanseria is n tweede kleiner internasionale lughawe Johannesburg word deur verskeie lughawens bedien maar slegs een van hulle is binne die stad se munisipale grense Die grootste een O R Tambo Internasionale Lughawe is digby Kemptonpark in die Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit Lanseria Lughawe is noord van Johannesburg en gelee in die Wesrand distriksmunisipaliteit Die Randse Lughawe is in Germiston ook in Ekulhulweni Grand Central Lughawe is in Midrand in Johannesburg Padnetwerk Johannesburg is baie goed met die res van Suid Afrika verbind Die N1 N3 N12 N14 en N17 nasionale paaie is verbind met die stad se paaie die meeste met die Ringpad Die Ringpad is n snelweg reg rondom Johannesburg en bestaan uit die Westelike Verbypad die Oostelike Verbypad en die Suidelike Verbypad Spoorvervoer Gautreinstasie op die OR Tambo lughawe Johannesburg se Parkstasie die grootste in Afrika dien as die Goudstad se hoofstasie Die stasie is in die middestad net noord van die sakekern tussen Braamfontein en Newtown gelee op n straatblok wat deur Rissik Wolmarans Wanderers en Noordstraat begrens word Die stasie waar sowel plaaslike pendelaars asook langafstandtreine aandoen word deur PRASA bedryf en is langs die Witwatersrand se hoofspoorroete gelee wat in oos westelike rigting vanaf Krugersdorp tot Germiston loop n Afsonderlike ondergrondse stasie dien daarnaas as die suidelike terminus van die Gautreindiens Die oorspronklike stasiegebou destyds nog Park Halt genoem het vanaf 1895 in opdrag van die ZAR regering ontstaan en is deur die Nederlandse argitek Jacob Klinkhammer ontwerp Die stasie se staaldak is tussen 1896 en 1897 in Rotterdam vervaardig In 1995 is dit verskuif na die Nelson Mandela brug in Newtown In 1930 het n nuwe stasiegebou volgens n ontwerp van die argitek Gordon Leith ontstaan Maar eers tussen 1948 en 1965 het die stasie sy huidige gestalte gekry toe dit volledig omgebou is Tans is treine die goedkoopste openbare vervoermiddel in Johannesburg se stadsgebied en omliggende gebiede in Gauteng alhoewel die stedelike spoornetwerk hoofsaaklik beperk is tot stadsdele suid van die middestad Stasies oos van Parkstasie is Doornfontein Ellispark en Jeppe Stasies in die weste sluit Braamfontein Mayfair Grosvenor en Langlaagte in terwyl Faraday Westgate Booysens Crown en Village Main suid van Parkstasie gelee is Metrorail Gauteng verskaf vervoer aan pendelaars vanaf en na Vereeniging in die suide Nigel in die ooste Randfontein en Oberholzer in die weste en Olifantsfontein in die noorde Daarnaas word roetes na Pretoria bedien Shosholoza Meyl se langafstandtreindienste verbind die Goudstad met Kaapstad Durban Port Elizabeth Oos Londen en Bloemfontein Informele openbare vervoer Minibusse in Alexandra Minibus huurmotors is die belangrikste vervoermiddel vir pendelaars uit swart buurte Alhoewel Suid Afrikaanse stede toenemend vir motors gebou word 66 beskik net n minderheid Suid Afrikaanse huishoudings oor hul eie voertuig sodat n groot persentasie werknemers op openbare vervoer aangewese is Minibusse die belangrikste informele openbare vervoermiddel in Johannesburg wat elke hoek van die Goudstad dek bied busdienste op klein skaal sonder vaste tydroosters of bushaltes aan en is die goedkoopste manier vir honderdduisende swart pendelaars uit die voorstede om hul werkplekke te bereik Passasiers wys die gewenste bestemming met n reeks handtekens Die slegte toestand van baie minibusse en gevaarlike bestuurpraktyke hou egter n gevaar vir passasiers en ander padgebruikers in Metrobus Die openbare busdiens Metrobus is in 2000 gestig en word deur die Stad Johannesburg besit Met n vloot van 532 busse wat dienste op 80 geskeduleerde roetes en 130 skoolroetes verskaf is Metrobus die tweede grootste munisipale busdiens in die land Ses busse voorsien in die besondere behoeftes van rolstoelpassasiers Metrobus vevoer daagliks sowat 90 000 passasiers Een van sy besondere doelwitte is die verskaffing van busdienste vir besoekers van groot gebeurtenisse soos sportwedstryde KultuurBiblioteke Johannesburg se eerste stadsbiblioteek is in 1893 in n klein sinkgebou gehuisves Die nuwe biblioteekgebou in 1935 Johannesburg se openbare biblioteke is n spilpunt van opleiding aangesien hulle vir die publiek nie net toegang tot boeke tydskrifte en oudio visuele materiaal bied nie maar ook lesings uitstallings onderhoude programme vir jeugdiges en bejaardes en geletterdheidsklasse aanbied n Tagtigtal stasionere biblioteke in Johannesburg se sewe streke met enkele nuwes in aanbou word aangevul deur mobiele satelliet biblioteke wat dienste aan die bevolking van afgelee gebiede verskaf 67 Hoewel die getal Johannesburgers wat biblioteekgeriewe gebruik aan die toeneem is gebruik kinders en jongmense dit meestal om te studeer navorsing te doen of vir internettoegang wat in 2015 deur 67 van altesaam 87 biblioteke in die Goudstad verskaf is 68 Die Biblioteek Johannesburg wat in Markstraat in die middestad gelee is dien as die Goudstad se hoofbiblioteek met n kwartmiljoen lede en meer as 1 5 miljoen boeke tydskrifte oudio visuele en ander materiaal in sy versameling Sy sentrale afdeling huisves Africana in die Harold Strange versameling insluitende navorsingsmateriaal oor die geskiedenis van Johannesburg en mynbou in Suid Afrika die Michaelis kunsversameling die versameling vir uitvoerende kunste die dagblad en beeldversameling en die kinderboekeversameling Die huidige biblioteek wat vanaf 1931 volgens n ontwerp van die Kaapstadse argitek John Perry 1875 1943 in die Italianate boustyl ontstaan het het sy deure in 1935 as opvolger van twee ouer geboue geopen die Ou Kerkgebou wat die biblioteek tussen 1893 en 1898 gehuisves het met die doel om vir jong mans n alternatief tot kroegbesoeke te bied en die Kerkstraatbiblioteek wat in 1898 opgerig is Sy versameling was destyds net vir lede toeganklik wat op die biblioteek ingeteken en lidgeld betaal het Ondanks die ferm opposisie van sommige lede het n biblioteeksvergadering in 1923 besluit om die biblioteek aan die stadsrad oor te dra Vervolgens is dit as een van Suid Afrika se eerste groot uitleenbiblioteke bedryf 69 In 1974 het dit nog eens geskiedenis geskryf as die eerste openbare biblioteek in Suid Afrika wat sy deure vir alle belangstellendes ongeag hul velkleur geopen het 70 Museums Johannesburgse Kunsmuseum Die Johannesburgse Kunsmuseum in Joubertpark Antonio Mancini 1852 1930 Florence Florrie Phillips Olie op doek 1909 Johannesburgse Kunsgalery Die Johannesburgse Kunsmuseum Johannesburg Art Gallery dikwels kort JAG genoem wat in die sentrale stadsdeel Joubertpark op die hoek van Klein en Koning George straat gelee is is die grootste van sy soort in Suider Afrika met kunswerke van wereldfaam en versamelings wat omvangryker is as die van die Suid Afrikaanse Nasionale Kunsgalery in Kaapstad so omvangryk dat slegs sowat n tiende daarvan tegelykertyd in die galery se vyftien vertoonsale en beeldhoutuine vertoon kan word Die museumgebou is deur die befaamde Britse argitek en boumeester van Nieu Delhi in Indie Edwin Lutyens ontwerp Kunswerke wat in die JAG vertoon word sluit skilderye van 17de eeuse Nederlandse meesterskilders 18de en 19de eeuse Britse en vastelandse Europese kuns met werke van Rodin Dante Gabriel Rossetti Pablo Picasso Claude Monet Camille Pissarro Edgar Degas en Henry Moore 19de eeuse Suid Afrikaanse kunswerke n groot versameling van plaaslike en internasionale 20ste eeuse kuns en n prentkabinet met werke vanaf die 15de eeu tot hede in Die Suid Afrikaanse versameling behels werke van onder meer Gerard Sekoto Alexis Preller Maud Sumner Sydney Kumalo en Ezrom Legae Die oorspronklike kunsversameling is deur sir Hugh Lane saamgestel en in 1910 in Londen vertoon voordat dit na Suid Afrika geneem is Florence Lady Phillips n kunsversamelaar en die eggenote van die mynboumagnaat Lionel Phillips het die eerste plaaslike versameling vir die kunsgalery met fondse saamgestel wat deur haar eggenoot geskenk is Terwyl Lady Phillips haar kantwerk versameling aan die galery geskenk het het sy haar eggenoot oorreed om sewe olieskilderye en een Rodin beeldhouwerk beskikbaar te stel Die kunsversameling is vanaf 1910 vertoon nog voordat die museumgebou opgerig is en tydelik in geboue van die Universiteit van die Witwatersrand gehuisves Die latere museumgebou is van n ingang by die suidfasade voorsien maar anders as deur die argitek beplan is geen voorsiening gemaak vir natuurlike beligting van die vertoonsale deur sonlig nie Die kunsgalery het sy deure in 1915 kort na die uitbreek van die Groot Oorlog sonder enige plegtigheid vir die publiek geopen Dit is later in die veertigerjare uitgebrei met oos westelike vleuels langs die suidelike galerye soos deur Lutyens beplan Die huidige noordfasade met sy galrye het tydens die uitbreiding in 1986 1987 ontstaan Die huidige versamelings is so omvangryk dat slegs sowat tien persent daarvan op n gegewe tydstip vertoon kan word terwyl die res gestoor word Danksy skenkings van groot ondernemings en die Stad Johannesburg asook n aansienlike eie fondse word die versamelings voortdurend deur die aankoop van nuwe werke uitgebrei Meer onlangs het die galery begin om meer werke van eietydse Suid Afrikaanse kunstenaars te vertoon insluitende tradisionele Afrikakuns maar ook kunswerke wat van stene hout motorbande draad sement klei keramiek brons en ander metale gemaak is 71 Bensusan museum vir Fotografie Historiese fotodokumente uit Suider Afrika Koning Moshoeshoe van die Basotho volk in Lesotho met sy ministers Bensusan Museum vir Fotografie Johannesburg Die Bensusan museum vir Fotografie behandel die geskiedenis van fotografie maar ook die van Suid Afrika soos dit met foto s gedokumenteer is Sy versameling wat op die boonste verdieping van Museum Afrika in Newtown se Breestraat vertoon word sluit historiese fototoerusting waaronder n verskeidenheid kameras en drukplate foto s en boeke in wat tot 1860 terugdateer terwyl sy fotogalery hoofsaaklik uit moderne fotokuns bestaan Die Bensusan museum is een van slegs drie fotografiese museums wereldwyd en genoem na sy stigter dr Arthur Bensusan n voormalige burgemeester van Johannesburg en geesdriftige amateurfotograaf 72 In 1968 het Bensusan sy privaat versameling van 400 historiese kameras 5 000 foto s en 2 000 boeke oor fotografie wat hy oor n tydperk van drie dekades saamgestel het aan die museum geskenk Hoogtepunte van Bensusan se versameling is n kamera wat vroeer aan Winston Churchill behoort het een van die eerste dokumentere oorlogsfoto s wat in 1854 gedurende die Krimoorlog geneem is 19de eeuse kameras wat vir spioenasiedoeleindes gebruik en as horlosies boeke en verkykers gekamoefleer is en die eerste fotonegatief wat ooit gemaak is Die fotograaf was William Henry Fox Talbot 1800 1877 wat algemeen as die uitvinder van fotografie beskou word Die negatief wat enkele sentimeter groot is beeld n venster in die Lacock abdy in Engeland uit Die negatief is in Oktober 1970 vir R860 deur die Stad Johannesburg van Bensusan gekoop Die negatief is een van slegs vier wat bewaar gebly het Die ander drie maak deel uit van versamelings in onderskeidelik die Verenigde Koninkryk twee en Rusland een James Hall vervoermuseum Een van die Goudstad se laaste trems in die James Hall vervoermuseum Die James Hall vervoermuseum huisves die grootste en omvattendste versameling van landvoertuie in Suid Afrika Die museum is in Februarie 1964 deur wyle Jimmie Hall in samewerking met die Stad Johannesburg gestig en behandel die geskiedenis van landvervoer vanaf die 19de eeu tot hede In die museum se vertoonsale kan besoekers na honderde geskiedkundige voertuie kyk waaronder 19de eeuse koetse kakebeenwaens wat gedurende die Groot Trek tussen 1835 en 1845 gebruik is n riksja wat in 1893 deur Japanse immigrante ingevoer is die befaamde Ford Model T van 1908 die eerste township taxi n Valiant wat teen 1968 n bekende gesig op Suid Afrikaanse paaie was naas motorfietse ou brandweerwaens dubbeldekbusse en klassieke motors soos die Alfa Romeo Spider Daar is ook seldsame skatte soos n houtslee wat Afrika stamme in die 17de eeu gebruik het om goedere soos mielies te vervoer 73 Suid Afrikaanse Museum van Militere Geskiedenis Gedenkmuur vir gesneuwelde valskermsoldate n Duitse Messerschmitt Bf 109E vliegtuig 1937 45 wat neergeskiet is Biblioteek in die Museum van Militere Geskiedenis Die Ditsong Nasionale Museum van Militere Geskiedenis is langs die Johannesburgse Dieretuin in Saxonwold gelee Dit word deur die nasionale Departement van Kuns en Kultuur bestuur Genl Jan Smuts toentertyd die eerste minister het die Suid Afrikaanse Nasionale Oorlogsmuseum geopen op 29 Augustus 1947 In die opelug is daar n versameling kanonne van een soortgelyk aan de oude Grietje tot by n G6 Die vliegtuie strek van dubbelvlerk De Havilland Tiger Moth tipe tuie tot n North American F 86 Sabre Blackburn Buccaneer en Mirage Die eerste spuitaangedrewe vegvliegtuig die Messerschmitt Me 262 is ook daar te sien Mens kan selfs by n tweemanduikboot inloer Die versameling handwapens begin by die oudste voorlaaiers Verder is daar ook duisende uniforms en medaljes Die biblioteek bevat duisende boeke oor oorlogvoering Daar is selfs meer foto s in hul argief Die museum huisves die kantore van die SA Legioen asook die redaksie van die Military History Journal wat deur die museum uitgegee word Verskeie militere belanggroepe vergader by die museum waar daar soms praatjies gehou word In 2016 is daar n uitstalling van Springbokrugbyspelers wat ook soldate was Fietas museum Fietas Museum Veertiendestraat 25 Pageview Hoek van De la Rey en Veertiendestraat Vrededorp was jare lank n mengelmoes van rasse en klasse Meer gegoede Afrikaners van die noordelike voorstede het die arm wit mense van Vrededorp fietas genoem Die Etimologiewoordeboek verklaar die woord in geselstaal as n agterlike slordige persoon Met verloop van tyd is Vrededorp sommer Fietas genoem Maar Fietas het ook die winkels van vooraanstaande handelaars soos die Surtee familie gehuisves Hierdie winkels was veral in Veertiendestraat gehuisves Dames van Aasvoelkop tot Yeoville het hul Crimplene en dies meer daar gaan koop In die sewentigerjare van die twintigste eeu het die regering besluit om n einde te maak aan hierdie saamwonery Die plan was om die Indiers na Lenasia te stuur en wie weet waar die ander Die buurt sou platgeslaan word om subekonomiese huise vir wit mense te bou maar die plan het ook nie gewerk nie Die Fietas museum herdenk die gloriedae van Veertiendestraat se winkels Die museum het n goeie versameling foto s deur die bekroonde David Goldblatt Geologie museum Die Geologie museum met sy meer as 17 000 rots en mineralemonsters is ook deel van die Museum Afrika Uitvoerende kunste en vermaak Die eerste rolprent in Suid Afrika is in 1895 in die Grand National Hotel vertoon In 1895 het Johannesburg mediageskiedenis geskryf as die eerste stad in Suid Afrika en die hele vasteland van Afrika waar n rolprent vertoon is Nadat okkerneute en wyn aan n privaat Engelssprekende gehoor voorgesit is het hulle in die Grand National hotel n hanegeveg n toneel met Buffalo Bill tydens n Wilde Weste skietgeveg en n rokdans wat deur die Spaanse danseres Carmencita uitgevoer is op die silwerdoek gekyk 74 p 39 Saam met die stroom Europese immigrante het in die laat 1890 s ook die nuutste rolprenttegnologie uit die Verenigde State en Europa ingang by stedelike Suid Afrikaanse gehore gevind Dit was veral rondtrekkende buitelandse rolprentvertoners waardeur belangstellendes in groot stede soos Johannesburg en Kaapstad in aanraking gekom het met nuwe rolprentproduksies uit oorsese lande Die sosiaal politieke werklikhede van die Suid Afrikaanse samelewing het diep ingegryp op die verdere ontwikkeling van filmkuns in die land Terwyl dit enersyds net die moderne voortsetting van bestaande vermaakgenres soos rondtrekkende teatergeselskappe sirkusse marionetteaters waspop en towenaarvertonings en tableaux vivant lewende prente was het die toenemende politieke spanninge tussen Boere en Britte wat in 1899 uiteindelik op die Tweede Vryheidsoorlog sou uitloop die nuwe medium se potensiaal vir politieke en ideologiese mobilisering getoon Die Britse oorlogsverslaggewers wat na Suid Afrika gestroom het onder wie Winston Churchill het die militere gebeure met geskrewe verslae foto s en rolprentopnames gedokumenteer Die Boere se guerilla taktiek in die laaste fase van die oorlog het realistiese opnames vir gehore in die Verenigde Koninkryk bemoeilik en so het rolprentvervaardigers begin om gevegstonele op n onrealistiese en oordrewe manier uit te beeld n Tweede ontwikkelingslyn was sogenaamde koloniale filmspanne wat rolprente vir inheemse swart gehore vervaardig het ter wille van opvoeding of vir propaganda doeleindes So het eerwaarde Ray Phillips as lid van die Amerikaanse Board of Missions in 1919 20 n filmspan in Johannesburg gevestig wat n reeks van rolprente in sterk gesensureerde vorm aan gehore van swart mynwerkers vertoon het Die Kamer van Mynwese en die munisipale Departement van Naturellesake het sulke vertonings verwelkom aangesien hulle soos destyds geglo is potensiele misdaadtendense sou voorkom swart werkers uit politieke aktiwiteite in hul vrye tyd sou weghou en hulle sou opvoed 74 p 41 Rolprente was veral aan sensuur onderworpe om geweldtonele daaruit te verwyder daar is immers geglo dat swart gehore enige geweldpleging op die silwerdoek moontlik sou naboots So is daar ook veronderstel dat hulle nie in staat sou wees om tussen die gebeure op die silwerdoek en die realiteit te onderskei nie Wit gehore het egter self byvoorbeeld uit hul sitplekke gespring wanneer n trein in die gewilde rolprent Blue Diamond Express genader het Terwyl in die 1920 s enkele permanente rolprentteaters vir verstedelikte swart gehore in Johannesburg geopen is was lae loonvlakke en wit mense se besorgdheid oor moontlike kriminaliserende effekte van rolprentvertonings remskoene wat die toegang tot rolprente vir swart stadsbewoners bemoeilik het Interessant genoeg het die Britse koloniale owerheid ongeag die aandag wat aan rolprente as politieke medium gedurende die Anglo Boereoorlog geskenk is die rolprentbedryf net soos ander kulturele instellings nie as deel van die kolonialiseringsproses beskou nie en hulle beperk tot politieke en ekonomiese oorheersing So het ook die Suid Afrikaanse regerings in die laaste dekades voor die regeringsoorname deur die Nasionale Party in 1948 ruimte gelaat vir n onafhanklike swart stroming in die filmbedryf Dit was Solomon T Plaatje 1876 1932 wat in die 1920 s as swart rolprentmaker n nuwe rigting ingeslaan het wat as voorloper van moderne Suid Afrikaanse filmkuns beskou kan word Sy tradisie van filmkuns die Nuwe Afrikabeweging het die modernisering van die swart kulturele lewe ten doel gehad en swart Suid Afrikaners bewus gemaak van hul gelykwaardige rol in die samelewing veral teen die agtergrond van die Afrikaners se politieke bemagtigingsproses 74 p 43 Erfenisplekke Die Konstitusionele Hof van Suid Afrika se Hofsaal Die ingang tot die Ou Fort soos gesien vanaf die binnehof Die Indiese eerste minister Narendra Modi en die Gautengpremier David Makhura by die borsbeeld van Mahatma Gandhi op die Konstitusie heuwel in 2016 Die Ewige Vlam op die Konstitusie heuwel herinner sedert 2011 aan die ondertekening van Suid Afrika se nuwe Grondwet Grondwetheuwel in die stadsdeel Braamfontein naby die westelike wyke van Hillbrow het n wisselvallige en dramatiese geskiedenis wat terugstrek tot 1892 toe die Zuid Afrikaansche Republiek hier die Ou Fort laat oprig het Behalwe vir n kort periode gedurende die Tweede Vryheidsoorlog 1899 1902 het die Fort egter geen militere funksie vervul nie maar as gevangenis gedien Dit is verskeie kere uitgebrei so in die laat 19de en vroee 20ste eeu toe die sogenaamde afdeling vir inboorlinge en isolasieselle waarin swart oortreders opgesluit is bekend as Seksies Vier en Vyf n vrouegevangenis 1907 en n gebou waar oortreders voor hul hofverskyning aangehou is 1920 s Die Fort was die versamelnaam vir al die geboue en n sinoniem vir een van Suid Afrika se mees berugte tronke Aangehoudenes het nie net kriminele ingesluit nie maar ook honderdduisende gewone Suid Afrikaners wat een of ander koloniale of apartheidwet oortree het byvoorbeeld omdat hulle geen belasting op hul hutte betaal het nie huttebelasting is in Transvaal in 1895 ingestel onwettig bier gebrou hul passe nie gedra het soos vir swart Suid Afrikaners voorgeskryf in die sogenaamde paswette of die Groepsgebiedewet oortree het Dikwels is politieke gevangenes in die Fort aangehou soos militere Boereleiers gedurende die Tweede Vryheidsoorlog of Indiers insluitende Mahatma Gandhi wat in 1906 en 1913 passiewe weerstand teen diskriminerende wetgewing gebied het of wit mynwerkers wat aan die groot stakings van 1907 en 1913 en die Randse Opstand van 1922 deelgeneem het Toe die Nasionale Party na sy oorwinning in die algemene verkiesing van 1948 die beleid van rasseskeiding stelselmatig met nuwe wetgewing begin toepas het is golwe oortreders van apartheidswette hier aangehou Suid Afrikaners wat betrokke was by die weerstandveldtog van 1952 die 157 beskuldigdes onder wie Nelson Mandela wat in Desember 1956 aangekla is van hoogverraad en sameswering om die regering met geweld omver te werp en persone wat na onluste en geweldpleging aangehou is soos die Sharpeville slagting in 1961 die Soweto opstand van 1976 en die Noodtoestande wat teen die middel van die 1980 s afgekondig is Die Fort was n soort oorgangstronk waar honderdduisende aangehou is voordat hulle gevonnis en na ander gevangenisse oorgeplaas is Die 19de eeuse Ou Fort is in 1964 tot nasionale monument verklaar alhoewel dit tot en met 1987 nog as gevangenis gedien het Daarna het die kompleks in verval geraak Teen die middel van die 1990 s is die kompleks gekies as setel van die nuwe demokratiese Suid Afrika se Konstitusionele Hof Naas die hof se nuwe gebou is ook die Vrouegevangenismuseum die Nommer Vier museum en die Ou Fortmuseum hier gelee Mediabedryf Huldeblyk aan koerantseuns openbare kuns in die middestad n Koerantverkoper langs die pad Johannesburg is die hoofstad van Suid Afrika se mediabedryf Die stad het sewe dagblaaie The Star The Sowetan Beeld The Citizen Business Day The New Age en Daily Sun twee meer as Kaapstad en vier meer as Durban Daily Sun is die land se grootste dagblad en Beeld die naasgrootste Afrikaanse dagblad Van die dagblaaie wat vroeer in Johannesburg uitgegee maar gestaak is is Die Transvaler Die Vaderland Rand Daily Mail en Daily Mail Ook wat die uitgee van nasionale weekblaaie betref is Johannesburg Suid Afrika se onbetwiste leier Die land se grootste Sondagblad die Sunday Times asook die grootste Afrikaanse Sondagblad Rapport word hier uitgegee Nog drie Sondagkoerante City Press Sunday World en The Sunday Independent word in die Goudstad gepubliseer asook die invloedryke Mail amp Guardian en Financial Mail Net ten opsigte van tydskrifte oortref Kaapstad vir Johannesburg omdat Media24 wat die land se tydskrifbedryf oorheers se hoofkantoor in die Moederstad is hoewel die meeste van sy groot tydskrifte ook n kantoor in Johannesburg het Al die groot TV uitsaaimaatskappye soos e tv M Net en MultiChoice is hier gesetel sowel as die SAUK wie se Uitsaaisentrum op n heuwel in Auckland Park een van die stad se bekendste bakens is In die omgewing rondom die SAUK hoofkwartier het met die jare talle produksiemaatskappye ontstaan Johannesburg is ook die hoofstad van die land se radiowese Meer as 30 stasies saai van hier uit of kan in die stad en omgewing gehoor word Talle daarvan behoort aan die SAUK maar groot onafhanklike rolspelers soos Primedia met sy Radio 702 en Highveld Stereo is ook hier gesetel 75 Johannesburg is daarnaas ook die spilpunt van Suid Afrika se telekommunikasie inligtings en internetbedryf Die vier grootste selfoonnetwerk ondernemings het hul hoofkwartiere in die Goudstad terwyl ook driekwart van die land se vernaamste internetdiensverskaffers hier gesetel is 76 Toerisme Goudrifstad se mynskag Die stad het min besienswaardighede en staan nie as n gewilde reisbestemming bekend nie Danksy die internasionale lughawe is dit egter die aankoms en vertrekpunt vir n groot aantal toeriste en sakepersone uit die buiteland Besoekers uit ander Afrikalande bestee jaarliks sowat 1 5 miljard VSA dollar in Johannesburg se winkelsentrums Die mees besoekte besienswaardighede sluit in Apartheidsmuseum Goudrifstad Johannesburgse Botaniese Tuin Lesedi kultuurdorpie Leeupark buite Krugersdorp Sterkfonteingrotte Walter Sisulu Nasionale Botaniese Tuin in Roodepoort OnderwysGeskiedenis van Afrikaanse onderwys Die Hoer Seunskool Jeppe se hoofgebou afgeneem omstreeks 1910 Dis opgerig in 1909 en sedert 1986 n nasionale gedenkwaardigheid Die argitek was John Ralston Die Universiteit van die Witwatersrand se oostelike kampus Die voormalige Randse Afrikaanse Universiteit se Auckland Park kampus maak tans deel uit van die Universiteit van Johannesburg Die broers Louw en Frans Geldenhuys was die eienaars van n gedeelte van die plaas Braamfontein Op 11 Desember 1896 skryf Louw aan die superintendent van onderwys dat n nuwe skool te Braamfontein distrik Heidelberg geopen is Die stryd om Afrikaans naas Nederlands en Engels as openbare taal te vestig is veral in skole beslis en nerens was die stryd feller as in Johannesburg en ander nedersettings aan die Witwatersrand nie waar verskeie laerskole gestig is Hulle het nogtans gesukkel om te bestaan terwyl sekondere skole Engels as enigste voertaal gebruik het 77 Daar was n hele paar skole in Johannesburg voor die uitbreek van die Anglo Boereoorlog wat in die behoeftes van Afrikanerleerlinge voorsien het In die twee dekades na die Tweede Vryheidsoorlog het die stroom verarmde Afrikaners wat vanuit die platteland na die Witwatersrand toe getrek het gegroei sonder dat die getal Afrikaanssprekendes n noemenswaardige styging getoon het soos blyk uit die feit dat die gemeentes van Afrikaanse Kerke in Johannesburg byna geen groei getoon het nie Dat n hele geslag Afrikaners aan die Rand in die tyd verlore gegaan en verengels het was onder meer aan die gebrek aan Afrikaanse onderwysinstellings te wyte 78 Die prentjie het eers vanaf die 1920 s en veral in die tyd van die Groot Depressie begin verander toe die eerste Afrikaanse hoerskole aan die Rand geopen het die Hoerskool Voortrekker in Boksburg in Januarie 1920 en Helpmekaar Hoerskool in Johannesburg en Hoerskool Monument op Krugersdorp in 1921 Kort na die Tweede Wereldoorlog was daar aan die Witwatersrand net ses Afrikaansmedium vergeleke met 26 Engelsmedium hoerskole benewens 19 tegniese en handelskole waar albei landstale as onderrigmedium gebruik is Die groei van Afrikaansmedium hoerskole het geleidelik aan die bevolkingsaanwas van Afrikaanssprekendes begin weerspieel So het die getal Afrikaners aan die Rand tussen 1936 en 1960 met 167 persent gegroei teenoor 60 persent in Suid Afrika as geheel Teen die begin van die 1980 s was sowat n vyfde van die land se Afrikanerbevolking ongeveer 450 000 aan die Rand saamgetrek In vergelyking met Engelssprekende Suid Afrikaners is die intellektuele potensiaal van die groot bevolkingskonsentrasie egter om maatskaplike en ekonomiese redes onderbenut In Suid Afrika as geheel was die persentasie Engelssprekendes wat gematrikuleer het of n akademiese graad verwerf het twee maal so groot as die persentasie Afrikaanssprekendes Aan die Rand was die Afrikaners se agterstand in die opsig selfs nog groter aangesien baie Afrikaanse leerlinge die skool verlaat het voordat hulle matriek kon verwerf terwyl baie matrikulante dit nie kon bekostig om akademiese opleiding aan n universiteit te volg nie Vir Afrikanerleiers het dit in die 1950 s duidelik geword dat hoeronderwysinstellings binne makliker bereik van Randse Afrikaanssprekendes opgerig moes word om nauurse studie vir studente wat reeds n beroep uitgeoefen het en voltydse studie vir studente wat nog in hul ouerhuis kon inwoon moontlik te maak Die lang veldtog vir n Afrikaanse onderwyskollege of universiteit is teen die middel van die 1960 s uiteindelik met sukses bekroon Op 4 Augustus 1965 het die destydse minister van onderwys sen Jan de Klerk bekendgemaak dat die kabinet sy toestemming verleen tot die voorgestelde stigting van n onafhanklike Afrikaansmedium universiteit vir die Witwatersrand met sy setel in Johannesburg wat as Randse Afrikaanse Universiteit RAU sou bekendstaan In 1966 het die kabinet besluit op n terrein in Auckland Park vir die oprigting van universiteitsgeboue Aanvanklik is die nuwe universiteit egter nog in n voormalige brouerygebou in Braamfontein gehuisves Die eerste studente het op 3 Februarie 1966 vir registrasie aangemeld en op 24 Februarie van die jaar het die amptelike opening van die Randse Afrikaanse Universiteit RAU en die inhuldiging van sy eerste kanselier en latere derde Staatspresident van die Republiek van Suid Afrika dr N Diederichs plaasgevind Die nuwe kampus en geboue in Auckland Park is amptelik op 24 Mei 1975 in gebruik geneem Universiteite Johannesburg se moderne hoeronderwysstelsel spog met vier instansies die Universiteit van die Witwatersrand die Universiteit van Johannesburg Monash Universiteit n satellietkampus van die bekende tersiere instelling in Melbourne Australie en Midrand Universiteit Sport en ontspanningsgerieweSportspanne en stadions Binne die Wanderersstadion Lugbeeld van die Ellispark stadion Die ENB stadion van buite Die Orlandostadion van buite gesien Johannesburg is die tuiste van die krieketspan Highveld Lions die rugbyspan Goue Leeus die Superrugbyspan Lions en ten minste vyf vooraanstaande sokkerspanne naamlik Moroka Swallows Wits University FC Jomo Cosmos Kaizer Chiefs en Orlando Pirates FC Die twee laasgenoemde beslis sedert 1970 twee keer per jaar die Soweto Derby 79 Ellispark stadion is n bekende sportstadion waar die Rugbywereldbeker 1995 eindstryd en sommige wedstryde van die Sokkerkonfederasiebeker 2009 en die Sokkerwereldbeker 2010 gespeel is Die Johannesburgstadion word gebruik vir internasionale atletiek Die Wanderersstadion het onder ander die Krieketwereldbeker 2003 eindstryd aangebied Die bestuursliggaam van sokker in Suid Afrika die Suid Afrikaanse Sokkerassosiasie is in die Johannesburgse voorstad Nasrec naby die ENB stadion gesetel Soccer City ook bekend as Eerste Nasionale Bank stadion First National Bank Stadium of kort FNB Stadium is oorspronklik in 1987 opgerig maar dekades later herbou en aansienlik uitgebrei ter geleentheid van die Sokkerwereldbekertoernooi van 2010 wat in Suid Afrika gehou is Dit is ook tydens die Afrikanasiesbeker 1996 en die Afrikanasiesbeker 2013 ingespan Die inspirasie vir die nuwe argitektoniese styl was die kalbas die harde gedroogde en uitgeholde dop van die kalbasplant Legenaria vulgaris se ryp vrug waarin swart Suid Afrikaners vroeer vloeistowwe soos water melk en bier bewaar het Vir die kenmerkende fasade is 40 000 staal en betonpanele in agt kleure en twee verskillende teksture gebruik wat met optiese vesels versterk is Tien grys bande wat die buitefasade en die binneruimte versier versinnebeeld die nege ander Suid Afrikaanse gasheerstede van die Sokker Wereldkampioenskap asook Berlyn een van die gasheerstede van die vorige toernooi 80 Vir die stadion se beligting is altesaam 540 ligte langs die dakrand aangebring Die stadion beskik oor twee reuse LED skerms met n oppervlak van 86 m elk bo oor die twee doelpale en op die middelvlak van staanplekke Tans bied Soccer City sitplek vir 94 700 toeskouers asook 230 privaatruimtes en 184 suites Daar is 4 000 ondergrondse en 15 000 openbare parkeerplekke in die nabye omgewing Buite sy rol as sportstadion het Soccer City geskiedenis geskryf toe Nelson Mandela hier in 1990 sy eerste groot openbare toespraak na sy vrylating gehou het Parke en groen ruimtes Johannesburg is die tuiste van ses miljoen bome wat n waardevolle tuiste onder die groeiende verstedeliking en ontwikkeling is Die Dieretuinmeer in Hermann Ecksteinpark het sy naam aan die Johannesburgse Dieretuin te danke wat vlakby die waterliggaam gelee is Wemmerpandam is gewild by roeiers Twee jaar nadat Johannesburg as n delwerskamp gestig is is die eerste begraafplaas in Braamfontein en kort daarna ook Joubertpark as ontspanningsterrein geopen Reeds in 1903 was daar tien parke en een begraafplaas in die stadsgebied wat almal deur die destydse stadsingenieur bestuur is Meer as n eeu later het Johannesburg tot n stedelike bosgebied met tien miljoen bome en meer as 2 000 parke en openbare tuine gegroei Een hiervan die Walter Sisulu Botaniese tuin in die noordweste van Johannesburg word as n eersterangse tuin vir Suid Afrikaanse flora beskou en het veral op naweke tot n gewilde trekpleister vir Johannesburgers en besoekers ontwikkel Jan van Riebeeckpark Sien Johannesburgse Botaniese Tuin Streek F Middestad As deel van die grootskaalse opgraderingsprogram vir Johannesburg se middestad is parke en groentes ruimtes in Streek F herontwikkel Die gewilde Joubertpark is n trekpleister en ontspanningsgebied vir duisende bewoners van woonstelgeboue in sy onmiddellike omgewing Openbare toiletgeriewe is skoongemaak en herstel en van drie nuwe chemiese toilette voorsien terwyl die park se gras tans onder besproeiing is Die sentrale fontein is opgeknap en n uitgestrekte roostuin nuut aangele Donald MacKay park in Berea is een van die oudste parke in Johannesburg en genoem na n vroeere burgemeester Dit behels verskillende vlakke en aantreklike steenmure Die park is van nuwe speelterreine opelugskaakborde en sokkervelde voorsien Nuwe beligting is langs die parke se oos westelike pad geinstalleer wat nou as wandellaan dien Die drie parke in Endstraat Doornfontein is vir maklike onderhoud geoptimaliseer en van harde oppervlakke soos klipstene voorsien Daar is speelterreine terwyl die park in die middel nie meer oor n straattoegang beskik nie en net vir kinders toeganklik is JL de Villierspark in Berea was vroeer n gewilde uithangplek vir dronkaarde maar is intussen opgeknap met klein heuweltjies tussen geplaveide lane n klein sokker en n korfbalveld n omheinde speelterrein en steenkoeels wat as versiering dien Vanwee hul blou kleur word na die park ook as Bloupark verwys Die park se blombeddings is ook deur grasperke vervang Mitchellpark in Berea het n tyd lank as uithangplek vir kriminele gedien maar is intussen opgeknap en staan nou as Geelpark bekend vanwee die plaaslike speelgrond wat met n heldergeel muur omhein is Korfbal en sokkervelde het nuwe trekpleisters vir parkbesoekers geword net soos nuwe opelugskaakborde Mitchellpark se wandelpaaie bied maklike toegang vir rolstoelgebruikers Bome verleen skadu vir kinders op die speelgrond en aan besoekers wat gebruik maak van die park se braaigeriewe Edith Cavell park in Hillbrow wat in n driehoekvorm aangele is is omhein en slegs toeganklik vir kinders Wemmerpan en Pionierpark is herontwikkel en weer van n musiekfontein voorsien Begraafplase Die Braamfontein begraafplaas Graf van Helen Joseph en Lilian Ngoyi op die Avalon begraafplaas in Soweto Johannesburg se begraafplase is nie net waardige en rustige plekke waar oorledenes herdenk kan word nie maar dien ook as groen ruimtes in digbeboude gebiede en as belangrike habitatte vir kleindierspesies Tans val altesaam 35 begraafplase en twee krematoria onder die beheer van Johannesburg City Parks Net soos in baie ander snelgroeiende Suid Afrikaanse munisipaliteite het die plek vir nuwe grafte skaars geraak in 2007 is 27 van Johannesburg se begraafplase as passief gekategoriseer dit wil se daar is geen plek meer vir nuwe grafte nie selfs indien tweede en derde begrafnisse in een graf na n tydperk van twaalf jaar toegelaat word en was die stad genoodsaak om nuwe begraafplase te ontwikkel Ander opsies is verassing gedenkmure en tuine en die herbegrafnis van sterflike oorskot in kleiner doodkiste na n bepaalde tydperk Toe die Waterval begraafplaas in Midrand in 2006 geopen het was dit die eerste nuwe begraafplaas in die Goudstad in byna n kwarteeu Die begraafplaas bied met n oppervlak van 200 hektaar plek vir 720 000 nuwe grafte en sal vir n tydperk van sowat vyftig jaar in gebruik wees n Tweede nuwe begraafplaas Diepsloot Memorial Park met plek vir 120 000 grafte naby die gelyknamige swart woonbuurt is in April 2007 ingewy Sy uitleg en konsep volg nie meer die Eurosentriese modelle van die verlede nie maar voorsien in die behoeftes van Suid Afrikaners as mense van uiteenlopende kulturele en godsdienstige agtergronde As n habitat vir inheemse flora en fauna vervul dit ook die rol van n natuurbewaringsgebied Enkele van Johannesburg se begraafplase vervul n derde rol n Mens wat n besoek aan hulle bring onderneem n reis na die Goudstad se verlede Die eerste begraafplaas is reeds in 1886 in die driehoek tussen Diagonaal Bree en Harrisonstraat uitgele toe die goudstormloop aan die Witwatersrand nog in volle swang was Terwyl die Victoriaanse stad vinnig uitgebrei het is ook die plek vir die lewendes benodig Grond is in Braamfontein aangekoop om daar n nuwe begraafplaas te vestig Die eerste begrafnisse hier het in 1888 plaasgevind maar enkele jare later is lyke op die begraafplaas geekshumeer en op Braamfontein herbegrawe Die privaat begraafplase wat op verskillende plase rondom die vroee stad gelee was en waarvan die meeste nog bestaan soos Albertsplaas noordwes van die Goudstad Bezuidenhoutvallei in die ooste en Klipriviersberg in die suide was in die tyd moontlik rustiger rusplekke Naas plase het ook myne hospitale en kerkgemeentes hul eie begraafplase ingerig Nie konformiste en ongebonde inwoners het dikwels moeite ondervind om hul oorledenes op kerkgebonde dodeakkers ter ruste te le Na hulle behoeftes het die munisipale owerheid omgesien Nog voor die Eerste Wereldoorlog is n nuwe begraafplaas net een kilometer wes van Braamfontein s n geopen Brixton Albei dodeakkers weerspieel die Goudstad se woelige vroee geskiedenis met die laaste rusplekke van Randlords mynwerkers ingenieurs soldate geoloe en burgemeesters Rouendes het in die tyd vir afsonderlike afdelings volgens hul godsdienstige rituele gevra en so het onder meer n Joodse afdeling naas n Islamitiese ontstaan Ander afdelings het gevolg vir Chinese inwoners swart mense weermaglede brandweer en polisielede en bykomende godsdienste Danksy n inisiatief van Mahatma Gandhi is in 1918 n houtvuur krematorium vir Hindoe begrafnisse op Brixton gevestig Die uitleg van destydse begraafplase het Europese voorbeelde gevolg met lang reekse grafte aan weerskante van reguit lane Sommige grafte van bekende persoonlikhede het in vergetelheid geraak Die laaste rusplek van Enoch Mankayi Sontonga die komponis van die gebedlied Nkosi Sikelel iAfrika waarvan n deel in 1996 by die Suid Afrikaanse volkslied ingesluit is is eers na jare se soektog herontdek Ter ere van Sontonga is n granietkubusmonument opgerig Die Kliprivierberg begraafplaas is die laaste rusplek van 700 Afrikaners wat gedurende die Anglo Boereoorlog in konsentrasiekampe aan honger en siektes beswyk het Toe die Nasionale Party na hul oorwinning in die algemene verkiesing van 1948 begin het om die bestaande rasseskeiding met steeds meer wetgewing te volmaak kon oor oorledenes nie meer aan die beleid ontsnap nie Nuwe begraafplase of afdelings daarvan is nou byna uitsluitlik volgens raslyne ingerig vir Asiers en bruin Suid Afrikaners in Newclare Brixton en Lenasia terwyl swart stadsbewoners beperk was tot begraafplase in Alexandra en Soweto In die suidweste is 108 akkers grond aangekoop vir n nuwe dodeakker met afdelings vir Asiers Euro Afrikane en swart Suid Arikaners Newclare Hier is bekende swart anti apartheid oudstryders soos Walter en Albertina Sisulu ter ruste gele en die Walter Sisulu gedenktuin ingerig In 1972 is n nuwe begraafplaas vir swart mense suid van die middestad gevestig Avalon met n oppervlak van 172 hektaar die tweede grootste en ook steeds die besigste in die stadsgebied Ook hier is bekendes begrawe soos Joe Slovo die vroeere sekretaris generaal van Suid Afrika se Kommunistiese Party en kommandeur van Umkhonto we Sizwe en die vrouestryders teen apartheid Helen Joseph en Lillian Ngoyi Braamfontein begraafplaas n Grafsteen op Braamfontein begraafplaas Die monument vir Enoch Sontonga op Braamfontein Braamfontein is die oudste van Johannesburg se drie historiese begraafplase wat nou verweef is met die geskiedenis van die stad Dit is deur landdros Carl von Brandis ingerig toe die Goudstad se eerste begraafplaas weens stygende sterftesyfers geen nuwe begrafnisse meer kon hanteer nie Sy tradisionele uitleg met skaduryke bome langs rustige lane is n waardige rusplek vir bekende Johannesburgse families soos die Cullinans en die Jeppes Ook von Brandis le hier begrawe net soos Eleanor Clare Helier Clare Wallace 1902 die dogter en eerste kind van die Britse skrywer Edgar Wallace en sy vrou Ivy Maude Caldecott wat in 1903 in die ouderdom van agt maande aan meningitis oorlede is 81 Daarnaas word hier die grafte van die slagoffers van die dinamietontploffing van 1896 in Braamfontein net soos die van baie slagoffers van die Spaanse Griepepidemie van 1918 wat die Unie van Suid Afrika soos n vloedgolf getref en landwyd duisende menselewens geeis het en van gesneuweldes van die Randse staking van 1922 aangetref In die Joodse afdeling het Max Langermann 1859 1919 n Duitse immigrant en stigter van die voorstad Kensington Ikey Sonnenberg en tenminste n deel van die sterflike oorskot van Wolf Joel die bekende magnaat wat na bewering deur baron Ludwig Kurtze von Veltheim vermoor is ander liggaamsdele le in Willesden Londen begrawe hul laaste rusplekke gevind Wolf Joel was n neef van die Randheer Barney Barnato wat die se fortuin en ryk geerf het maar sy nuwe rykdom slegs nege maande lank kon geniet Op 14 Maart 1898 is die miljoener in die Johannesburgse kantoor van die Barnato broers deur Von Veltheim n valse Duitse baron dobbelaar en swendelaar genader om mee te werk aan n geheime plan die ontvoering van ZAR president Paul Kruger Von Veltheim was van voorneme om n hoe losgeld vir die staatshoof te eis Joel het egter geweier om enigiets te doen te he met so n onsinnige plan en is in n skietgeveg wat gevolg het dood Die moord het groot opspraak in Johannesburg verwek Tot die uiterste verontwaardiging van die Goudstadse publiek is Von Veltheim na sy uitsonderlike verhoor vrygespreek op aanklag van moord aangesien die enigste ooggetuie onder n tafel in geduik het toe die skote geklap het Op Goudstadse strate was daar sprake daarvan om Von Veltheim te hang maar die ZAR se polisie die ZARP s het hom geleide gedoen oor die grens van Portugees Oos Afrika Twintig jaar later is Von Veltheim se lyk uit die Londense Teems gehaal Wespark begraafplaas Hashoah gedenksteen Hashoah gedenksuil Johannesburg se Wespark begraafplaas is noord van die Melvillekoppies in die voorstad Montgomery Park gelee Dit behels die grootste gedeelte met Joodse grafte van alle Johannesburgse begraafplase met n Holocaust monument wat in 1959 opgerig is die Suid Afrikaanse Nasionale Joodse Oorlogsmonument asook gedeeltes vir Sjinese en Islamitiese begrafnisse en verskeie oorlogsmonumente en grafte 82 Naas mausoleums is ook gedenkmure en tuine aangele Jakarandabome aan weerskante van Wespark se wandellane dra by tot die aantreklike atmosfeer van die begraafplaas veral tydens blomtyd Die terrein van die begraafplaas het oorspronklik deel uitgemaak van een van Johannesburg se historiese plase Waterval wat in 1887 deur die Gebroeders Geldenhuys gekoop is Later het Louw Geldenhuys veterane van die Anglo Boereoorlog in diens geneem om die Emmarentiadam op die plaas te laat bou In 1933 is 13 hektaar grond aan die Stad Johannesburg oorgedra om as openbare ontspanningsterrein te dien Die grond is later saam met ander terrein ontwikkel as Johannesburg se Botaniese Tuin die Marks Park sportklub en die Wespark begraafplaas wat in 1942 geopen is Gedurende die Tweede Wereldoorlog is n groot militere vleuel in Johannesburg se Algemene Hospitaal ingerig terwyl ook Baragwanath en Cottesloe militere afdelings gekry het n Groot aantal beseerdes uit die Midde Ooste is in die Baragwanath hospitaal behandel 617 begrafnisse van Gemenebes soldate het op Wespark plaasgevind Daar is ook 21 oorlogsgrafte van soldate met n ander burgerskap en sewe nie militere grafte wat deur die Gemenebes se Oorlogsgraftekommissie Commonwealth War Graves Commission versorg word 83 Met die Kremasie gedenkteken op Wespark word 69 manlike en vroulike weermagslede herdenk wat gedurende die oorlog op die Braamfontein begraafplaas veras is Bekende persoonlikhede wat hul laaste rusplek in Wespark gevind het sluit die skrywer Herman Charles Bosman 1905 1951 die anti apartheidstryders Alfred Nzo en Joe Modise en die bekende VIGS kinderaktivis Nkosi Johnson in wat in 2001 in die ouderdom van twaalf oorlede is Ook 35 van die 42 skoolkinders wat in 1985 slagoffers van die Westdenedam busramp geword het le in die begraafplaas se heldeakker begrawe 84 Brixton begraafplaas Die ou Hindoe krematorium op Brixton begraafplaas is tot nasionale monument verklaar Die Brixton begraafplaas is onder meer n laaste getuienis van die groot aantal Joodse immigrante vir wie Johannesburg dikwels n veilige toevlugsoord was Hulle het met min besittings hier aangekom uit n Joodse leefwereld in Rusland Pole en Litaue waar hulle in ellende verkeer het en deur pogroms bedreig is Met harde werk het sommige van hulle n beter lewe vir hulself en hul nageslagte verseker Ander het minder goed gevaar Een van hulle was Annie Slovo die moeder van die anti apartheidstryder Joe Slovo Die Slovos was deel van n klein stroom arm Joodse immigrante uit Litaue en het hulle oorspronklik in Doornfontein gevestig toe Joe tien jaar oud was Hulle het n tyd lank goed gevaar nadat Annie n groentewinkel naby n besige tremhalte in Yeoville geopen het Haar ontydige dood in die kraambed in 1938 het die gesin in ellende gedompel Die winkel het bankrot gespeel en Wolfus Joe se pa moes n bestaan as vrugtesmous op Johannesburg se strate maak Terwyl die baba in n weeshuis geplaas is was Joe en sy suster genoodsaak om hul skoolloopbaan voortydig te staak en werk te soek 85 Bekende bakens Die Hector Pieterson museum Die Pan Afrikaparlement in Midrand Die Alhambra teater wat in 1977 in Doornfontein geopen het Die Alexander teater wat in 1951 in Braamfontein geopen het Die Brenthurst biblioteek is n privaat versameling van Africana in Parktown Die Carlton sentrum is n 50 verdieping hoe wolkekrabber van 223 meter en een van die hoogste geboue in Afrika Die Corner House is hoofkantoor van een van die grootste myngroepe in Suid Afrika Die Hector Pieterson museum in Orlando Soweto Die Hillbrow toring is met 270 meter een van die hoogste geboue in Afrika en behoort aan Telkom Die Johannesburgse stadsbiblioteek wat 1 5 miljoen boeke en items versamel Die Johannesburgse stadsaal setel van die Gautengse provinsiale regering Die Konstitusie heuwel setel van Suid Afrika se Konstitusionele Hof Die Nelson Mandelabrug wat Braamfontein en Newtown verbind is in 2003 voltooi en 284 meter lank Die Nizamiye Masjid een van die grootste moskees in die Suidelike Halfrond Die Pan Afrikaparlement in Midrand n orgaan van die Afrika unie Die Ponte toringgebou in Berea is n 54 verdieping hoe wolkekrabber van 173 meter Die Satyagraha Huis is museum en gastehuis waar Mahatma Gandhi 1908 09 gewoon het Die Schlesinger gebou is n wolkekrabber van 110 meter Die Sentech toring in Brixton is met 240 meter een van die hoogste geboue in Afrika en behoort aan Sentech Die Tygerberg gebou is n 29 verdieping hoe wolkekrabber van 113 meter Die Villa Arcadia in Parktown statige ou herehuis by Oxfordstraat 22 opgerig deur Lionel Phillips Bekende persone wat hier gewoon en gewerk het Aartsbiskop Desmond Tutu se huis is tot nasionale monument verklaar plegtige onthulling van die monument muurplaat n Reeks uiteenlopende persoonlikhede het in die vroee jare van Johannesburg aan die Rand gewoon en gewerk Die prokureur Mohandas Gandhi het lank voordat hy bekendheid verwerf het as kampvegter vir Natalse Indiers en as menseregte en vryheidsvegter onder die naam Mahatma tussen 1893 en 1915 in die Goudstad gewoon Met Rudyard Kipling en Edgar Wallace 1875 1932 het twee Britse literere persoonlikhede van wereldfaam in Johannesburg gebly Terwyl Kipling die Goudstad gehaat en dit met skokkende woorde beskryf het het Wallace in die tyd nog geen enkele spanningsverhaal geskryf nie maar eerder nugtere verslae en dagbladartikels aanvanklik as oorlogskorrespondent en later as die eerste redakteur van die Rand Daily Mail Nie net Winston Churchill het tydelik hier gebly nadat hy kort tevore uit n Boere krygsgevangenekamp ontsnap het nie maar ook sy vader lord Randolph Churchill en Joseph Chamberlain die Britse koloniale sekretaris wat saam met Cecil Rhodes as die vernaamste aanstoker van die Tweede Vryheids of Anglo Boereoorlog 1899 1902 beskou word Twee wenners van die Nobelprys vir Vrede was in Soweto woonagtig Nelson Mandela Suid Afrika se eerste swart president het eers in Soweto en later in Houghton gewoon terwyl die afgetrede Anglikaanse aartsbiskop Desmond Tutu se huis in Soweto gelee is Dit is intussen tot nasionale monument verklaar TriviaEddy Grant se anti apartheid lied Gimme Hope Jo anna van 1988 handel oor die Johannesburgers se weerstand in Soweto teen die apartheidstelsel die luukse Sun City in Noordwes en aartsbiskop Desmond Tutu Die lied is deur die destydse Suid Afrikaanse regering verban toe dit vrygestel is maar desondanks wyd in Suid Afrika gespeel 86 Neill Blomkamp se District 9 handel oor n uitheemse skip wat in 1982 oor die stadshorison van Johannesburg verskyn Die siek en ondervoede insekagtige vreemdelinge neerhalend shrimps genoem word deur die Suid Afrikaanse regering in hul eie township verplaas die District 9 Jare later tydens die regering se verplasing van die vreemdelinge in n ander kamp probeer een van die beperkte vreemdelinge Christopher Johnson saam met sy seun te ontsnap en terug te keer na sy tuiste maar raak aan die burokraat Wikus van der Merwe wat vir die Suid Afrikaanse regeringsdiens Multi National United MNU werk Die titel en agtergrond van District 9 is deur die ontruiming en afbreek van Distrik Ses Kaapstad tydens die apartheidsera geinspireer 87 Susterstede Accra Ghana 88 Addis Abeba Ethiopie 88 Birmingham Verenigde Koninkryk 88 Kinshasa DR Kongo 88 Londen Verenigde Koninkryk 88 Matola Mosambiek 88 New York Stad Verenigde State 88 89 Val de Marne suidoos van Parys Frankryk 88 Windhoek Namibie 88 Sien ookEloffstraat Lys van dorpe in Suid Afrika Gereformeerde kerk Johannesburg NG gemeente JohannesburgVerwysings en Johannesburg South Africa Crwflags com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Maart 2020 Besoek op 6 Januarie 2019 en Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd 1960 20 26 PDF pp xlv lii Geargiveer PDF vanaf die oorspronklike op 13 Julie 2019 3 0 3 1 3 2 3 3 Hoofplek Johannesburg Sensus 2011 en Johannesburg as a World City The South African 8 Januarie 2014 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Desember 2015 Besoek op 26 Januarie 2019 de Bundeszentrale fur politische Bildung Dossier Afrika Grossstadte Afrikas Kairo Lagos und Johannesburg en Williams Lizzie Johannesburg the Bradt City Guide Chalfont St Peter Bradt Travel Guides 2007 bl VII de Godwin Peter Stadt der Hoffnung Stadt der Angst In National Geographic Deutschland April 2004 bl 134 en Quality of Living Ranking Mercer com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Februarie 2020 Besoek op 6 Januarie 2019 en Rissik Street Post Office Johannesburg The Heritage Portal www theheritageportal co za Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Oktober 2019 Besoek op 6 Januarie 2019 en Archived copy Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Januarie 2013 Besoek op 16 Mei 2017 CS1 maint archived copy as title link en About Johannesburg Besoek op 6 Januarie 2019 12 0 12 1 af Dit het met n stormwind begin Beeld 29 Mei 1992 en Hoeveldse donderstorms Besoek op 16 Maart 2016 en World Weather Information Service Johannesburg World Meteorological Organization Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 April 2018 Besoek op 8 April 2014 en Johannesburg Jan Smuts Climate Normals 1961 1990 National Oceanic and Atmospheric Administration Besoek op 8 April 2014 16 0 16 1 16 2 16 3 16 4 16 5 en Nuttal Sarah en Mbembe Achille reds Johannesburg The Elusive Metropolis Durham and London Duke University Press 2008 bl 10 14 15 19 en Webtuiste van die Melvillekoppies natuurreservaat en Webtuiste van die Melvillekoppies natuurreservaat Sien ook Alkis Doucakis The origins of Doornfontein and adjoining farms Historia 42 2 November 1997 19 00 19 01 19 02 19 03 19 04 19 05 19 06 19 07 19 08 19 09 19 10 af Stals E L P redakteur Afrikaners in die Goudstad H A U M Pretoria 1978 20 0 20 1 20 2 20 3 en Viljoen MJ amp Reimold WU An introduction to South Africa s geological and mining history Mintek 1999 af Coen Groenewald Bakens van die goue halssnoer In Suid Afrikaanse Panorama volume 30 nommer 2 Februarie 1985 bl 10 en South African Gold Rush 1885 Besoek op 29 Maart 2016 af Dawid van Lill Van Lill se Suid Afrikaanse Trivia Kaapstad Zebra Press 2004 bl 21 24 0 24 1 24 2 24 3 24 4 24 5 24 6 af John R Shorten Die verhaal van Johannesburg Voortrekkerpers Johannesburg 1970 25 0 25 1 25 2 25 3 25 4 en Cripps Elizabeth Ann Provisioning Johannesburg 1886 1906 M A verhandeling Unisa 2012 en Cammack Diana The Rand at War James Curry Londen 1990 bl 9 en Brink Elsabe 1899 The Long March Home Kwela Books Kaapstad 1999 en South African History Online Besoek op 30 Julie 2017 en South African History Online The South African War Besoek op 17 April 2016 af Beeld 14 Maart 2012 Goudstad se 1stes ten toon gestel Besoek op 21 April 2016 en joburg co za Frenchfontein and swinging Joburg Besoek op 21 April 2016 en Maryna Fraser red Johannesburg Pioneer Journals 1888 1909 Cape Town Kaapstad Van Riebeeck Society Van Riebeeck Vereniging 1985 bl 50 51 en Fraser 1985 bl 51 en Fraser 1985 bl 52 en South African History Online The Pines Parktown Johannesburg Besoek op 15 Maart 2015 en Lange Lis White Poor and Angry White Working Class Families in Johannesburg Aldershot Ashgate Publishing 2003 bl 22 en Apartheid gains a constitution London Review of Books volume 2 nommer 8 1 Mei 1980 bl 9 11 Graeme Reid Reframing Johannesburg In Esther Charlesworth red City Edge Case Studies in Contemporary Urbanism Oxford Burlington MA Architectural Press Elsevier 2005 bl 159 de Der Fischer Weltalmanach 2009 Frankfurt am Main Fischer Taschenbuch Verlag 2008 bl 19 news24 com 4 September 2019 Gauteng violence Death toll rises after two burned bodies found in Alexandra Besoek op 4 September 2019 41 0 41 1 41 2 41 3 41 4 en Jo Beall Owen Crankshaw Susan Parnell Uniting a Divided City Governance and Social Exclusion in Johannesburg Earthscan Publications Abingdon Oxon en New York NY 2002 bl 7 en 8 en LIVE Mayor Mashaba Corruption is public enemy number 1 22 Augustus 2016 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020 Besoek op 13 November 2017 en Feketha Siviwe 21 Oktober 2019 Herman Mashaba Why I am resigning from the DA IOL Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020 Besoek op 21 Oktober 2019 en Mashaba resigns as Johannesburg mayor following Zille s return The Citizen 21 Oktober 2019 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Mei 2020 Besoek op 21 Oktober 2019 en Juliet Pitman Maboneng Precinct Jonathan Liebmann In Entrepreneur Magazine 27 Maart 2013 Besoek op 24 Mei 2017 en BBC News Business 21 Maart 2016 Bringing central Johannesburg back to life Besoek op 28 Maart 2016 en www mabonengprecinct com About Maboneng Besoek op 28 Maart 2016 en www mabonengprecinct com de Heiko Stumpf Sudafrika Johannesburg setzt auf OPNV und raumliche Verdichtung In Germany Trade and Invest GTAI 18 Mei 2015 Besoek op 3 Junie 2017 en Die 2001 sensussyfers soos weergegee deur Adrian Frith URL besoek op 13 November 2017 en Die 2011 sensussyfers soos weergegee deur Adrian Frith URL besoek op 13 November 2017 en Artefacts co za URL besoek op 10 November 2017 en The Museum of the Jewish People URL besoek op 13 November 2017 en Independent Schools Association of Southern Africa URL besoek op 13 November 2017 en Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes URL besoek op 11 November 2017 en joburg org za Government Current executive mayor Besoek op 28 Februarie 2018 en stockmarkets com JSE Johannesburg Stock Exchange Besoek op 9 Februarie 2016 en Izak van der Merwe en Arlene Davids Demographic Profiles of Cape Town and Johannesburg In Simon Bekker en Anne Leilde reds Reflections on Identity in Four African Cities African Minds 2006 bl 29 en StockMarketClock com Johannesburg Stock Exchange Besoek op 3 Augustus 2017 en JSE Overview Who we are Besoek op 1 Maart 2016 de Duitse Departement van Buitelandse Sake Suid Afrika Ekonomie Besoek op 30 Maart 2016 62 0 62 1 62 2 62 3 en JSE Overview amp History Besoek op 23 Augustus 2016 63 0 63 1 63 2 63 3 63 4 en Johannesburg City Parks and Zoo The city that s a rain forest Besoek op 23 Augustus 2016 en Jozi City What lies beneath Besoek op 23 Augustus 2016 en Rising acid mine water could be catastrophic for Johannesburg af Beeld 19 Maart 2003 Gautrein nie bedoel vir arm pendelaars Besoek op 25 Maart 2016 en www joburg org za Libraries Besoek op 6 Maart 2016 af Huisgenoot Digitaal 22 Julie 2015 Gebruik kinders nog biblioteke Besoek op 12 April 2016 en www joburg archive co za JCL fact sheet Besoek op 6 Maart 2016 en Daily Maverick 15 Februarie 2012 Johannesburg s new library feeds a city s tree of knowledge Besoek op 6 Maart 2016 en joburgculture co za About Johannesburg Art Gallery Besoek op 3 Maart 2016 en joburgculture co za A snapshot of the Bensusan Besoek op 3 Maart 2016 af Beeld 22 Desember 2012 Ry terug in tyd met die skatte Besoek op 23 Maart 2016 74 0 74 1 74 2 en Dovey Lindiwe African Film and Literature Adapting Violence to the Screen New York en Chichester West Sussex Columbia University Press 2009 en n Opsomming van die mediabedryf op die stad se amptelike webtuiste URL besoek op 2 Maart 2016 en www joburg org za Information and telecommunication technology Besoek op 23 Maart 2016 af Hermann Giliomee Die Afrikaners n Biografie af Randse Afrikaanse Universiteit Jaarboek 1982 bl 51 en South Africa s derby goes global FIFA com Federation Internationale de Football Association Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 November 2012 Besoek op 17 September 2011 en World s Greatest Cities A Family Reference Guide Bath Parragon Books 2013 bl 220 221 en Musings of a Curious Individual Blogteks en foto besoek op 12 April 2016 en www joburg org za Peaceful heaven of remembrance Besoek op 25 Maart 2016 en www cwgc org Johannesburg West Park Cemetery Besoek op 27 Maart 2016 en www westdene1985 co za Saying Goodbye Besoek op 27 Maart 2016 en www joburgheritage co za Sarah Welham amp Flo Bird The Brixton Jewish Cemetery en How Eddy Grant gave hope to South Africa Daily Telegraph 27 Junie 2008 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 6 Januarie 2019 en Corliss Richard 13 Augustus 2009 District 9 Review The Summer s Coolest Fantasy Film Time Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 6 Januarie 2019 88 0 88 1 88 2 88 3 88 4 88 5 88 6 88 7 88 8 en Making Joburg an entry point into Africa Stad Johannesburg Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Januarie 2013 Besoek op 3 Januarie 2015 en NYC s Partner Cities The City of New York Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Julie 2015 Besoek op 3 Januarie 2015 Ander bronliteratuur en Meiring Hannes Early Johannesburg Its Buildings and People Human amp Rousseau 1986 143 bladsye ISBN 0 7981 1456 8 en Rosenthal Eric Gold Gold Gold The Johannesburg Gold Rush AD Donker 1970 ISBN 0 949937 64 9 en Nuttal Sarah Johannesburg The Elusive Metropolis Duke University Press 9 Januarie 2005 210 bladsye ISBN 0 8223 6610 X en Cartwright Alan Patrick The Corner House The Early History of Johannesburg MacDonald 1965 293 bladsye Eksterne skakelsWikimedia Commons bevat media in verband met Johannesburg Sien Johannesburg in Wiktionary die vrye woordeboek Amptelike webtuistes en Johannesburg se Amptelike webwerfTydskrif en aanlynartikels en National Geographic Magazine 48 Hours in Jo burgArgitektuur en Skyscraperpage com Johannesburg Skyscraper Diagram en Johannesburg Heritage Foundation Parktown Heritage en CNN Style Johannesburg City of skyscrapers de Die Zeit 24 Junie 2016 Architektur Afrika von obenReis en vermaak en Toerisme inligting oor Johannesburg op Wikivoyage en Amptelike webwerf van Toerismebestuur Johannesburg en The Guardian Manchester VK The alternative city guide to Johannesburg South AfricaFotokuns en ander beeldmateriaal en Caters News Agency Incredible pictures of Johannesburg lit up in dramatic electrical storm n Elektriese storm woed oor Oakdene Johannesburg en Paul Saad se fotokuns op flickr com Johannesburg Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Johannesburg amp ol,