×
Jaar

’n Jaar is die relatiewe eenheid van tyd wat die tydperk beskryf waarin ’n planeet om sy ster wentel. In algemene taalgebruik is dit die tyd waarin die Aarde een maal om die Son wentel.

'n Analemma illustreer die veranderende posisie van die Son in die loop van ’n jaar, soos gesien op ’n vaste tyd van die dag van die Aarde af.

Vanweë die Aarde se ashelling kom vier seisoene in ’n jaar voor, en dit word gekenmerk deur ’n verandering in die weer, in die ure daglig en in die plantegroei en vrugbaarheid van die grond. In gematigde en subarktiese streke word vier seisoene gewoonlik erken: lente, somer, herfs en winter. In tropiese en subtropiese streke is daar nie gedefinieerde seisoene nie; in die trope kan wel tussen ’n nat en droë seisoen onderskei word.

’n Kalenderjaar is min of meer die getal dae wat die Aarde se wentelperiode duur, soos aangedui op ’n gegewe kalender. Volgens die Gregoriaanse, of moderne, kalender is ’n jaar 365 dae lank. Elke vier jaar word ’n dag bygetel om op te maak vir die feit dat die Aarde se wentelbaan om die Son nie in volledige dae geskied nie. Só ’n jaar word ’n skrikkeljaar genoem. Dieselfde gebeur met die Juliaanse kalender. Volgens eersgenoemde kalender is die lengte van ’n kalenderjaar (of gemiddelde jaar) oor die hele lengte van die skrikkelsiklus van 400 jaar altesaam 365,2425 dae.

Die ISO-standaard ISO 80000-3, bylae C, gebruik die simbool a (vir die Latynse annus) vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In Afrikaans word die afkorting j. meestal gebruik.

In sterrekunde is ’n Juliaanse astronomiese jaar ’n tydseenheid van 365,25 dae van presies 86 400 sekondes (SI-eenheid) elk, en dus presies 31 557 600 sekondes.

Die woord "jaar" word ook gebruik vir tydperke wat losweg met ’n jaar of astronomiese jaar verbind word, maar nie identies daaraan is nie, soos die seisoenale jaar, boekjaar, akademiese jaar, ens. Die term word ook gebruik vir die wenteltydperk van enige planeet; ’n Mars- en Venusjaar is byvoorbeeld die tyd waarin dié planete ’n hele wentelbaan voltooi. Dit kan ook in ’n vae sin gebruik word vir ’n lang tydperk, soos mitologie, poësie of algemene spreektaal (byvoorbeeld: "Tot siens. Moenie weer 'n jaar wegbly nie!")

Inhoud

Die Afrikaanse woord "jaar" kom via Nederlands van die Proto-Germaanse *jǣran. Die woord in sommige ander tale is Jahr (Duits), jār (Oud-Hoogduits), ár (Oud-Noors) en 𐌾𐌴𐍂 (Goties), van die Proto-Indo-Europese selfstandige naamwoord *yeh₁r-om "jaar, seisoen". Nog woorde wat van dieselfde Proto-Indo-Europese term afgelei is, is yārǝ (Avesties), ὥρα (hṓra, Grieks) en jarŭ (Ou Kerkslawies).

Die Latynse annus is ’n manlike selfstandige naamwoord (annum is die akkusatief enkelvoud en annō die datief) van die Proto-Indo-Europese selfstandige naamwoord *h₂et-no-.

Hoewel die meeste tale die woord as tematies *yeh₁r-o- behandel, is daar getuienis van ’n oorspronklike afleiding met ’n *-r/n-agtervoegsel, *yeh₁-ro-. Albei Indo-Europese woorde vir jaar, *yeh₁-ro- en *h₂et-no-, sou afgelei gewees het van werkwoordstamme wat beteken "om te gaan, beweeg", *h₁ey- en *h₂et- onderskeidelik (vergelyk Sanskrit éti "gaan", atasi "jy gaan, loop"). In Afrikaans word Latynse uitdrukkings gebruik met afleidings van annus, soos per annum ("per jaar"), anno Domini ("in die jaar van ons Here") en annus mirabilis ("wonderjaar").

In sommige tale is dit algemeen om jare te tel met verwysing na een seisoen, soos in "somers" of "winters". In Russies word byvoorbeeld benewens год (god "jaar") ook лет (ljet, genitief meervoud vir "somer") gebruik.

Die ISO-standaard ISO 80000-3 gebruik die simbool a (vir die Latynse annus) vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In Afrikaans word die afkorting j. vir jaar meestal gebruik.

Astronomiese jare het nie ’n heelgetal dae of maanmaande nie. Enige kalender wat ’n astronomiese jaar volg, moet dus ’n stelsel van interkalasie, soos die invoeging van skrikkeldae, hê.

Die doop van Jesus, een van die Oosters-Ortodokse Kerk se vaste feesdae, wat op 6 Januarie gevier word. In kerke wat nog die Juliaanse kalender gebruik, val die feesdag volgens die Gregoriaanse kalender op 19 Januarie vanweë die verskil tussen die Gregoriaanse en Juliaanse kalender.

Juliaanse kalender

In die Juliaanse kalender is die gemiddelde lengte van ’n jaar 365,25 dae. In ’n jaar wat nie ’n skrikkeljaar is nie, is daar 365 dae; in ’n skrikkeljaar is daar 366 dae. ’n Skrikkeljaar kom elke vier jaar voor, wanneer ’n ekstra dag in die maand Februarie geïnterkaleer word. Die ekstra dag word ’n skrikkeldag genoem.

Die Hersiene Juliaanse kalender, wat in 1923 voorgestel en in sommige Oosters-Ortodokse Kerke gebruik word, het elke 900 jaar 218 skrikkeljare, en dit gee ’n gemiddelde jaarlengte van365,2422222 dae, amper so lank soos ’n gemiddelde tropiese jaar,365,24219 dae.

In die jaar 2800 n.C. sal die Gregoriaanse en Hersiene Juliaanse kalender begin om met een kalenderdag te verskil.

Gregoriaanse kalender

Pous Gregorius XIII, wat die Gregoriaanse kalender ingestel het.
Die pouslike bul wat die kalender aankondig.

Die Gregoriaanse kalender is afgelei van die Juliaanse kalender en deur pous Gregorius XIII ingestel. Dit probeer toesien dat die Maart-nagewening, of noordwaartse nagewening, op of net voor 21 Maart val en daarom volg dit die tropiese jaar. In die Gregoriaanse kalender is jare wat deur 100 deelbaar is, maar nie deur 400 nie, nie skrikkeljare nie om akkuraatheid te verbeter. Dus was 2000 ’n skrikkeljaar, maar nie 1700, 1800 en 1900 nie.

Omdat 97 van elke 400 jaar ’n skrikkeljaar is, is die gemiddelde lengte van die Gregoriaanse kalenderjaar365,2425 dae, amper so lank soos die huidige lengte van die gemiddelde tropiese jaar (365,24219 dae).

Daar word geraam dat teen die jaar 4000 n.C. die Maart-nagewening ’n dag vroeër sal wees volgens die Gregoriaanse kalender – nie vanweë die kalender nie, maar omdat die Aarde al hoe stadiger draai en die dae dus langer word.

Ander kalenders

Histories interkaleer maansonkalenders hele skrikkelmaande. Of ’n skrikkelmaand in ’n sekere jaar bygevoeg moet word of nie, kan bepaal word deur die gebruik van gereelde siklusse soos die 19-jaar-maansiklus (in die Hebreeuse kalender en in die bepaling van die Paastyd) of deur die berekening van maanfases (Hindoe- en Chinese kalender). Die Boeddhistekalender voeg beide ’n skrikkeldag en-maand by ’n gewoonlik gereelde siklus.

Dié soort kalenders het meestal in onbruik geraak, behalwe om liturgiese redes (soos die Hebreeuse en verskeie Hindoekalenders).

In ’n kalender-era word ’n nommer toegeken aan elke opeenvolgende jaar, met ’n verwysingspunt in die verlede as die begin van ’n era. Die wêreldwye standaard is Anno Domini ("in die jaar van ons Here"), hoewel sommige die term Algemene of Huidige Jaartelling verkies omdat dit nie eksplisiet na die Christendom verwys nie. Dit is in die 6de eeu ingestel en tel jare sedert die geboorte van Jesus. Die afkorting van "Anno Domini" is AD, van "Algemene Jaartelling" AJ en van "Huidige Jaartelling" HJ. In Afrikaans word meestal n.C. gebruik, vir "ná Christus". Die jare voor 1 n.C. kry die afkorting v.C. agteraan vir "voor Christus" of VAJ/VHJ vir "Voor die Algemene/Huidige Jaartelling". Die jaar 1 n.C. het op 1 v.C. gevolg; daar was geen "jaar nul" nie.

Die Joodse jaartelling begin met die jaar waarin die skepping van die wêreld (Anno Mundi) volgens Bybelse berekenings plaasgevind het. Daarom val die "eerste dag" op Roosj Hasjana (1 Tishrei), ’n belangrike tweedaagse tydperk van gebed en inkeer wat volgens die Gregoriaanse kalender in September of Oktober plaasvind. Die Joodse jaar begin egter met die maand Nisan (lente), die maand van verlossing toe die volk van Israel uit Egipte getrek het.

Die Islamitiese jaartelling begin in die jaar waarin die hidjra (die emigrasie van die profeet Mohammed van Mekka na Medina) plaasgevind het en kom ooreen met 15 Julie of 16 Julie 622 van die Gregoriaanse kalender. Die Islamitiese kalender word in Saoedi-Arabië en enkele omliggende lande as algemene kalender gebruik. In die alledaagse lewe van die meeste Islamitiese lande word die Gregoriaanse kalender egter gebruik.

In ’n moderne alternatiewe jaartelling dui positiewe nommers jare ná Christus aan: Jaar 1 is dus 1 n.C. Negatiewe nommers dui jare voor Christus aan, maar verskil daarvan: Die nommer 0 dui op 1 v.C., -1 op 2 v.C., ensovoorts.

Finansiële en wetenskaplike berekenings maak dikwels gebruik van ’n kalender van 365 dae om daaglike tariewe of maatstawwe te vereenvoudig.

Boekjaar

’n Finansiële of boekjaar is ’n tydperk van 12 maande wat gebruik word vir die berekening van finansiële state in ondernemings en ander organisasies, asook vir inkomstebelasting. In baie regsgebiede vereis regulasies oor rekeningkunde dat maatskappye sulke state een keer elke 12 maande publiseer, maar dié 12 maande hoef nie ’n kalenderjaar te wees nie.

In Suid-Afrika is ’n boekjaar byvoorbeeld van 1 Maart af, in Kanada en Indië van 1 April af en in Australië van 1 Julie af.

Akademiese jaar

Die laaste skooldag in Tanzanië.

’n Akademiese jaar is die jaarlikse tydperk waarin ’n student ’n opvoedingsinstelling bywoon. Dit kan in termyne soos kwartale of semesters verdeel word. Die skooljaar in sommige lande begin in Januarie en ander lande in Augustus of September. In Israel begin die akademiese jaar omstreeks Oktober of November, om saam te val met die tweede maand van die Hebreeuse kalender.

Die skooljaar in Suid-Afrika word in vier kwartale verdeel. Sommige skole in Brittanje en die VSA verdeel die akademiese jaar in drie termyne wat omtrent ewe lank is en min of meer ooreenstem met die herfs, winter en lente. Ander skole verdeel die jaar rofweg in twee hoofsemesters, waarvan elk in die helfte verdeel kan word deur middeltermyneksamens.

In Suid-Afrika en Australië is daar min of meer 200 skooldae per jaar, in die VSA 180 en in Kanada, Nieu-Seeland en Brittanje 190.

Juliaanse jaar

Die Juliaanse jaar, soos dit in sterrekunde en ander wetenskappe gebruik word, is ’n eenheid van presies 365,25 dae. Dit is die gewone betekenis van die woord "jaar" in verskeie wetenskaplike kontekste. Die Juliaanse eeu van36 525 dae en Juliaanse millennium van365 250 dae word in sterrekundige berekenings gebruik. Om ’n tydperk in Juliaanse jare aan te gee is ’n manier om aan te dui presies hoeveel dae (en nie "regte" jare nie) iets geduur het waar die aangee van die getal dae onprakties sou wees. Die Juliaanse jaar word ook gebruik in die berekening van die afstand wat in ’n ligjaar afgelê word.

In die Unified Code for Units of Measure verwys die simbool a altyd na die Juliaanse jaar, of aj, of presies31 557 600 sekondes.

365,25 dae van86 400 sekondes = 1 a = 1 aj =31,5576 miljoen sekondes.

SI-voorvoegsels kan aangelas word soos ka (kilo-annus, vir duisend jaar), Ma (mega-annus, vir miljoen jaar), ensovoorts.

Sideriese, tropiese en anomalistiese jaar

Die Aarde se presessie. Die Aarde roteer (wit pyle) een keer per dag om sy draaias (rooi). Dié as roteer self stadigaan (wit sirkel). As gevolg hiervan is die tropiese jaar sowat 20 minute korter as die sideriese jaar.

Elk van dié drie jare kan rofweg ’n "astronomiese jaar" genoem word.

Die sideriese jaar is die tyd wat die Aarde neem om een keer om die Son te wentel, soos gemeet teen ’n vaste verwysingsraamwerk (soos die sterre; Latyn sidera, enkelvoud sidus). Dit is dus die tyd wat die Son neem om terug te keer na dieselfde posisie teen die agtergrond van vaste sterre nadat dit oënskynlik een keer om die sonnebaan beweeg het. Die gemiddelde duur daarvan is365,256363004 dae (365 d 6 h 9 m 9,76 s; by die epog J2000.0 = 1 Januarie 2000, 12:00:00 Terrestriale Tyd).

Vandag word die gemiddelde tropiese jaar gedefinieer as die tydperk waarin die gemiddelde ekliptiese lengtegraad van die Son met 360 grade toeneem. Omdat die Son se ekliptiese lengtegraad gemeet word ten opsigte van die nagewening, omvat die tropiese jaar ’n volle siklus van die seisoene. Vanweë die biologiese en sosiaalekonomiese belangrikheid van die seisoene, is die tropiese jaar die basis van die meeste kalenders.

Die moderne definisie van "gemiddelde tropiese jaar" verskil van die werklike tyd tussen posisies, byvoorbeeld die noordwaartse nagewening, om verskeie redes wat onder verduidelik word. As gevolg van die Aarde se aksiale presessie, is dit sowat 20 minute korter as die sideriese jaar. Die gemiddelde tropiese jaar is sowat 365 dae, 5 uur, 48 minute, 45 sekondes volgens die moderne definisie. (= 365,242 19 dae van 86 400 sekondes)

Die anomalistiese jaar is die tyd waarin die Aarde een omwenteling met betrekking tot sy apsides voltooi. Die Aarde se wentelbaan is ovaal; die uiterse punte, wat apsides genoem word, is die perihelium, waar die Aarde die naaste aan die Son is (5 Januarie 07:48 UT in 2020), en die afelium, waar dit die verste is (4 Julie 11:35 UT in 2020). Die anomalistiese jaar word gewoonlik gedefinieer as die verloop van tyd tussen periheliumposisies. Dit duur gemiddeld 365,259 636 dae (365 d 6 h 13 min 52,6 s) (by die epog J2011.0).

Drakoniese jaar

Die drakoniese of ekliptiese jaar is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot dieselfde maanknoop (’n punt waar die Maan se wentelbaan dié van die Son kruis). Die jaar word verbind met eklipse: Hulle kom net voor wanneer die Son en Maan naby hierdie knope is; eklipse kom dus voor binne ’n maand van elke halwe ekliptiese jaar. Dus is daar twee ekliptiese seisoene in elke ekliptiese jaar. Die gemiddelde duur van die ekliptiese jaar is:

346,620075883 dae (346 d 14 h 52 m 54 s) (by die epog J2000.0).

Volmaansiklus

Die volmaansiklus is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot die perigeum (naaste afstand) van die Maan se wentelbaan. Dié tydperk word verbind met die oënskynlike grootte van die volmaan, en ook met die wisselende duur van die sinodiese maand. Die duur van ’n volle volmaansiklus is:

411,78443029 dae (411 d 18 h 49 m 35 s) (by die epog J2000.0).

Maanjaar

Die maanjaar omvat 12 volle siklusse van die maanfases, soos van die Aarde af gesien. Dit duur sowat 354,37 dae. Moslems gebruik dit vir die viering van hulle eids en om die begin van die vasmaand Ramadan aan te dui. ’n Islamitiese kalenderjaar is op die maansiklus gebaseer.

Voldagjaar

Dit is ’n heelgetalweergawe van ’n jaar en is 365 dae lank. Dit wyk dus af van meer presiese jare. ’n Voldagjaar word gewoonlik verdeel in 12 maande van 30 dae elk plus vyf ingevoegde dae. Dit is gebruik in die kalenders van Ethiopië, Antieke Egipte, Iran, Armenië en in Meso-Amerika onder die Asteke en Maja. Dit word steeds gebruik deur baie Zoroastristiese gemeenskappe.

Heliakiese jaar

’n Heliakiese jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkoms van ’n ster (wanneer ’n ster elke jaar vir ’n kort rukkie voor sonsopkoms bo die horison verskyn nadat dit ’n ruk lank nie sigbaar was nie). Dit verskil van die sideriese jaar vir sterre weg van die sonnebaan vanweë hoofsaaklik aksiale presessie.

Sothis-jaar

Die Sothis-jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkomste van die ster Sirius. Dit is tans korter as die sideriese jaar en baie na aan die Juliaanse jaar van 365,25 dae.

Gaussiese jaar

Die Gaussiese jaar is die sideriese jaar vir ’n planeet met ’n onbeduidende massa (in vergelyking met die Son), en onversteur deur ander planete, wat beheer word deur die Gaussiese swaartekragkonstante. So ’n planeet sou effens nader aan die Son gewees het as die Aarde. Die lengte van ’n Gaussiese jaar is:

365,2568983 dae (365 d 6 h 9 m 56 s).

Wisselings in die jaar- en daglengte

Tydens ’n nagewening is die Aarde nie na of weg van die Son gedraai nie en is die dag en nag dus op alle plekke op Aarde ewe lank.

Die presiese lengte van ’n astronomiese jaar wissel mettertyd.

  • Die posisie van die nagewenings en sonstilstande met betrekking tot die apsides van die Aarde se wentelbaan verander: Die nagewenings en sonstilstande beweeg weswaarts met betrekking tot die sterre vanweë presessie, en die apsides beweeg in die teenoorgestelde rigting vanweë die langtermynuitwerking van swaartekragaantrekking deur die ander planete. Omdat die spoed van die Aarde wissel volgens sy posisie in sy wentelbaan soos gemeet vanaf sy perihelium, verander die Aarde se spoed wanneer dit in ’n nagewenings- en sonstilstandpunt is mettertyd: As so ’n punt nader aan die perihelium skuif, sal die tussenpose tussen twee posisies van jaar tot jaar ’n bietjie afneem; as die punt nader aan die afelium beweeg, sal die tussenpose van jaar tot jaar ’n bietjie toeneem. So ’n "tropiese jaar" wat gemeet word van een posisie by die noordwaartse of Maart-nagewening tot die volgende, verskil van een wat gemeet word van een posisie by die suidwaartse of September-nagewening tot die volgende. Die gemiddelde oor die volle wentelbaan verander nie hieroor nie, en dus verander die lengte van die tropiese jaar nie.
  • Elke planeet se beweging word deur die swaartekrag van elke ander planeet versteur. Dit lei tot korttermynwisselings in die Aarde se spoed, en dus sy wentelperiode van jaar tot jaar. Dit bring ook langtermynveranderings in sy wentelbaan mee, en dus ook langtermynveranderings in sy wentelperiode.
  • Getykragte tussen die Aarde en die Maan en Son laat die lengte van die dag en die maand toeneem (deur die oordrag van hoekmomentum van die rotasie van die Aarde na die wenteling van die Maan). Omdat die oënskynlike gemiddelde son-dag die eenheid is waarmee gewone mense die lengte van die jaar meet, voel dit of die lengte van die jaar korter word. Die Aarde se draaiing word ook deur ander faktore beïnvloed soos die uitsetting van die Aarde vanweë dunner yslae en die styging van die seevlakke.

Gemiddelde jaarlengtes

Gemiddelde jaarlengtes in hierdie afdeling word aangedui vir 2000, en verskille in jaarlengtes in vergelyking met 2000 word vir jare in die verlede en toekoms aangedui. In die tabelle is ’n dag 86 400 sekondes lank.

Gemiddelde jaarlengtes vir 2000
Soort jaar Dae Ure Minute Sekondes
Tropiese jaar 365 5 48 45
Sideriese jaar 365 6 9 10
Anomalistiese jaar 365 6 13 53
Ekliptiese jaar 346 14 52 55
Verskille in jaarlengtes teenoor 2000
(sekondes; positief as die jaar langer is as 2000)
Jaar Tropies Sideries Anomalisties Eklipties
−4000 −8 −45 −15 −174
−2000 4 −19 −11 −116
0 7 −4 −5 −57
2000 0 0 0 0
4000 −14 −3 5 54
6000 −35 −12 10 104

Opsomming

Dae Soort jaar
346,62 Drakonies, ook genoem eklipties.
354,37 Maanjaar.
365 Afwykend, en ’n algemene jaar in sommige sonkalenders.
365,24219 Tropies, gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000.0.
365,2425 Gregoriaans, gemiddeld.
365,25 Juliaans.
365,25636 Sideries, vir epog J2000.0.
365,259636 Anomalisties, gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000.0.
366 Skrikkeljaar in baie sonkalenders.

’n Gemiddelde Gregoriaanse jaar is 365,2425 dae (52,1775 weke,8 765,82 uur,525 949,2 minute of31 556 952 sekondes). Vir hierdie kalender is ’n algemene jaar 365 dae (8 760 uur,525 600 minute of31 536 000 sekondes), en ’n skrikkeljaar is 366 dae (8 784 uur,527 040 minute of31 622 400 sekondes). Die 400-jaarsiklus van die Gregoriaanse kalender het146 097 dae en dus presies20 871 weke.

’n Seisoenale jaar is die tyd tussen opeenvolgende gebeure wat met ’n seisoen verband hou, soos die oorstroming van ’n rivier, die migrasie van ’n voëlspesie, die blom van ’n plantspesie, die eerste ryp of die eerste wedstryd van ’n sekere sportsoort. Al hierdie gebeure kan in ’n groot mate van jaar tot jaar wissel, met tot ’n maand.

Die galaktiese jaar is die tyd waarin die Sonnestelsel om die middel van die Melkweg wentel. Dit is rofweg 230 miljoen aardjare en is 'n gerieflike eenheid om kosmiese en geologiese typerke saam mee weer te gee. (Miljoene jare gee aanleiding tot te groot getalle en biljoene jare is te lank om werklik van toespassing op geologiese tydperke te wees.)

Die Sonnestelsel beweeg teen 'n gemiddelde spoed van 230 km/s (828 000 km/h) in sy wentelbaan om die galaktiese sentrum, wat ooreenstem met 'n voorwerp wat in 2 minute 54 sekondes om die Aarde se ewenaar beweeg; dit is sowat 1/1300 van die ligsnelheid.

Soos reeds gesê, word die simbool a in die ISO-standaard ISO 80000-3 vir ’n jaar as eenheid van tyd gebruik, en dit kom van die Latynse woord annus. In Afrikaans word jaar gewoonlik nie afgekort nie, maar indien wel, word die afkorting j. meestal gebruik.

In Engels word die afkortings y of yr meer algemeen gebruik in niewetenskaplike geskrifte, maar veral ook in geologie en paleontologie, waar kyr, myr, byr (onderskeidelik duisende, miljoene en miljarde jare) en soortgelyk afkortings gebruik word om tydperke lank voor of ná die huidige tyd aan te dui.

Simbole

Die Unified Code for Units of Measure maak ’n onderskeid tussen verskeie simbole vir die verskillende soorte jaar:

at =365,24219 dae van die gemiddelde tropiese jaar;
aj = 365,25 dae van die gemiddelde Juliaanse jaar;
ag =365,2425 dae van die gemiddelde Gregoriaanse jaar;

SI-voorvoegsels

Die volgende SI-voorvoegsels word gebruik veral in berekenings en om plek te bespaar, soos in tabelle met data.

  • ka (vir kilo-annum) – duisend, of 103, jaar, ook bekend as ’n millennium. Dit word gewoonlik in geologie, paleontologie en argeologie gebruik vir die periodes Holoseen en Pleistoseen.
  • Ma (vir mega-annum) – ’n miljoen, of 106, jaar. Die dinosourusspesie Tyrannosaurus rex het byvoorbeeld sowat 66 Ma (66 miljoen jaar) gelede floreer.
  • Ga (vir giga-annum) – ’n miljard, of 109, jaar. Soms word van "duisend miljoen jaar" gepraat. Voorbeelde is die vorming van die Aarde sowat 4,54 Ga (4,54 miljard jaar) gelede en die heelal wat sowat 13,8 Ga oud is.
  • Ta (vir tera-annum) – ’n biljoen, of 1012, jaar. Dit is ’n besonder lang tyd, sowat 70 keer so lank as die ouderdom van die heelal. Dit is omtrent so lank as die leeftyd van ’n klein rooidwerg.
  • Pa (vir peta-annum) – ’n biljard, of 1015, jaar. Die halveringstyd van die nuklied kadmium-113 is sowat 8 Pa.
  • Ea (vir eksa-annum) – ’n triljoen, of 1018, jaar. Die halveringstyd van wolfram-180 is 1,8 Ea.
  1. . IAU. Besoek op18 Februarie 2010. (Sien Tabel 5 en Afdeling 5.15.) Herdruk van: Wilkins, George A. (1989). (PDF). IAU Transactions. XXB.
  2. Shields, Miriam Nancy (1924). "The new calendar of the eastern churches". Popular Astronomy. 32: 407. Bibcode:.
  3. Ziggelaar, A. (1983). . In G. V. Coyne; M. A. Hoskin; O. Pedersen (reds.). Gregorian Reform of the Calendar: Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate its 400th Anniversary. Vatican City: Pontifical Academy of Sciences. p. 223.
  4. Richards, E.G. (2013). "Calendars". In Urban, S.E.; Seidelmann, P.K. (reds.). (PDF) (3rd uitg.). Mill Valley, CA: University Science Books. pp. 585, 590. ISBN 978-1-891389-85-6. Geargiveer vanaf (PDF) op 30 April 2019. Besoek op28 Julie 2020.
  5. "VHJ" in die HAT. Aanlyn by (intekening nodig). Besoek op 29 Julie 2020.
  6. (in Nederlands). Universiteit van Utrecht. Geargiveer vanaf op 26 April 2018. Besoek op12 Desember 2018.
  7. 28 Julie 2020 op Wayback Machine SARS. Laas bygewerk op 26 Februarie 2020. Besoek op 28 Julie 2020.
  8. , Wes-Kaapse regering. 2017. Besoek op 28 Julie 2020.
  9. International Earth Rotation and Reference System Service. (2010).
  10. Richards, E.G. (2013). Calendars. In S.E. Urban & P.K. Seidelmann (reds.), Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac (3de uitg.). Mill Valley, CA: University Science Books. p. 586.
  11. " 19 Augustus 2017 op Wayback Machine" en " 19 Augustus 2017 op Wayback Machine". (2018). In "Glossary", The Astronomical Almanac Online. United States Naval Observatory.
  12. . Washington and Taunton: U.S. Government Printing Office and the U.K. Hydrographic Office. 2009. p. M18 (Glossary). Geargiveer vanaf op 19 Augustus 2017. Besoek op28 Julie 2020.
  13. Astronomical Almanac for the Year 2011. Washington en Taunton: US Government Printing Office en die UK Hydrographic Office. 2009. pp. A1, C2.
  14. Maya World Studies Center
  15. U.S. Naval Observatory Nautical Almanac Office and Her Majesty's Nautical Almanac Office (2010). Astronomical Almanac for the year 2011. Washington: U.S. Government Printing Office. pp. C2, L8.
  16. Simon, J.L.; Bretagnon, P.; Chapront, J.; Chapront-Touzé, M.; Francou, G.; Laskar, J. (February 1994). "Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets". Astronomy and Astrophysics. 282 (2): 663–683. Bibcode:.
  17. Taff, Lawrence G. (1985). Celestial Mechanics: A Computational Guide for the Practitioner. New York: John Wiley & Sons. p. 103. ISBN 978-0-471-89316-5. Waardes in tabelle is na aan mekaar vir 2000, en verskil met tot 44 sekondes vir jare die verste in die verlede of toekoms.
  18. (PDF). Science Bowl Practice Questions. Oak Ridge Associated Universities. 2009. Geargiveer vanaf (PDF) op Maart 7, 2010. Besoek opDesember 9, 2009.
  19. NASA – StarChild Question of the Month for February 2000
  20. Russ Rowlett. . How Many? A Dictionary of Units of Measurement. University of North Carolina. Geargiveer vanaf op 20 Desember 2008. Besoek op9 Januarie 2009.
  21. . American Geophysical Union. 1 September 2017. Geargiveer vanaf op 18 September 2018. Besoek op9 Januarie 2009.
  22. North American Commission on Stratigraphic Nomenclature (November 2005). . The American Association of Petroleum Geologists Bulletin (Article 13 (c) uitg.). 89 (11): 1547–1591. doi:. Geargiveer vanaf op 2 Februarie 2014. Besoek op28 Julie 2020.
  23. Gunther Schadow; Clement J. McDonald. . Geargiveer vanaf op 20 Mei 2008.
  24. P. Belli; et al. (2007). "Investigation of β decay of 113Cd". Phys. Rev. C. 76 (6): 064603. Bibcode:. doi:.
  25. F.A. Danevich; et al. (2003). "α activity of natural tungsten isotopes". Phys. Rev. C. 67 (1): 014310. arXiv:. Bibcode:. doi:.
  • Fraser, Julius Thomas (1987). . Time. The Familiar Stranger (Geïllustreerde uitg.). Amherst: University of Massachusetts Press. Bibcode:. ISBN 978-0-87023-576-4. OCLC .
  • Whitrow, Gerald James (2003). What is Time?. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-860781-6. OCLC .

Publikasie datum: September 26, 2021

jaar, relatiewe, eenheid, tydperk, beskryf, waarin, planeet, ster, wentel, algemene, taalgebruik, waarin, aarde, maal, wentel, analemma, illustreer, veranderende, posisie, loop, jaar, soos, gesien, vaste, aarde, vanweë, aarde, ashelling, vier, seisoene, jaar, . n Jaar is die relatiewe eenheid van tyd wat die tydperk beskryf waarin n planeet om sy ster wentel In algemene taalgebruik is dit die tyd waarin die Aarde een maal om die Son wentel n Analemma illustreer die veranderende posisie van die Son in die loop van n jaar soos gesien op n vaste tyd van die dag van die Aarde af Vanwee die Aarde se ashelling kom vier seisoene in n jaar voor en dit word gekenmerk deur n verandering in die weer in die ure daglig en in die plantegroei en vrugbaarheid van die grond In gematigde en subarktiese streke word vier seisoene gewoonlik erken lente somer herfs en winter In tropiese en subtropiese streke is daar nie gedefinieerde seisoene nie in die trope kan wel tussen n nat en droe seisoen onderskei word n Kalenderjaar is min of meer die getal dae wat die Aarde se wentelperiode duur soos aangedui op n gegewe kalender Volgens die Gregoriaanse of moderne kalender is n jaar 365 dae lank Elke vier jaar word n dag bygetel om op te maak vir die feit dat die Aarde se wentelbaan om die Son nie in volledige dae geskied nie So n jaar word n skrikkeljaar genoem Dieselfde gebeur met die Juliaanse kalender Volgens eersgenoemde kalender is die lengte van n kalenderjaar of gemiddelde jaar oor die hele lengte van die skrikkelsiklus van 400 jaar altesaam 365 2425 dae Die ISO standaard ISO 80000 3 bylae C gebruik die simbool a vir die Latynse annus vir n jaar van of 365 of 366 dae In Afrikaans word die afkorting j meestal gebruik In sterrekunde is n Juliaanse astronomiese jaar n tydseenheid van 365 25 dae van presies 86 400 sekondes SI eenheid elk en dus presies 31 557 600 sekondes 1 Die woord jaar word ook gebruik vir tydperke wat losweg met n jaar of astronomiese jaar verbind word maar nie identies daaraan is nie soos die seisoenale jaar boekjaar akademiese jaar ens Die term word ook gebruik vir die wenteltydperk van enige planeet n Mars en Venusjaar is byvoorbeeld die tyd waarin die planete n hele wentelbaan voltooi Dit kan ook in n vae sin gebruik word vir n lang tydperk soos mitologie poesie of algemene spreektaal byvoorbeeld Tot siens Moenie weer n jaar wegbly nie Inhoud 1 Etimologie 2 Interkalasie 2 1 Juliaanse kalender 2 2 Gregoriaanse kalender 2 3 Ander kalenders 3 Jaartelling 4 Pragmatiese verdelings 4 1 Boekjaar 4 2 Akademiese jaar 5 Astronomiese jaar 5 1 Juliaanse jaar 5 2 Sideriese tropiese en anomalistiese jaar 5 3 Drakoniese jaar 5 4 Volmaansiklus 5 5 Maanjaar 5 6 Voldagjaar 5 7 Heliakiese jaar 5 8 Sothis jaar 5 9 Gaussiese jaar 5 10 Wisselings in die jaar en daglengte 5 10 1 Gemiddelde jaarlengtes 5 11 Opsomming 6 Seisoenale jaar 7 Galaktiese jaar 8 Afkortings 8 1 Simbole 8 1 1 SI voorvoegsels 9 Verwysings 10 Nog leesstof 11 Eksterne skakelsEtimologie WysigDie Afrikaanse woord jaar kom via Nederlands van die Proto Germaanse jǣran Die woord in sommige ander tale is Jahr Duits jar Oud Hoogduits ar Oud Noors en 𐌾𐌴𐍂 Goties van die Proto Indo Europese selfstandige naamwoord yeh r om jaar seisoen Nog woorde wat van dieselfde Proto Indo Europese term afgelei is is yarǝ Avesties ὥra hṓra Grieks en jarŭ Ou Kerkslawies Die Latynse annus is n manlike selfstandige naamwoord annum is die akkusatief enkelvoud en annō die datief van die Proto Indo Europese selfstandige naamwoord h et no Hoewel die meeste tale die woord as tematies yeh r o behandel is daar getuienis van n oorspronklike afleiding met n r n agtervoegsel yeh ro Albei Indo Europese woorde vir jaar yeh ro en h et no sou afgelei gewees het van werkwoordstamme wat beteken om te gaan beweeg h ey en h et onderskeidelik vergelyk Sanskrit eti gaan atasi jy gaan loop In Afrikaans word Latynse uitdrukkings gebruik met afleidings van annus soos per annum per jaar anno Domini in die jaar van ons Here en annus mirabilis wonderjaar In sommige tale is dit algemeen om jare te tel met verwysing na een seisoen soos in somers of winters In Russies word byvoorbeeld benewens god god jaar ook let ljet genitief meervoud vir somer gebruik Die ISO standaard ISO 80000 3 gebruik die simbool a vir die Latynse annus vir n jaar van of 365 of 366 dae In Afrikaans word die afkorting j vir jaar meestal gebruik Interkalasie WysigAstronomiese jare het nie n heelgetal dae of maanmaande nie Enige kalender wat n astronomiese jaar volg moet dus n stelsel van interkalasie soos die invoeging van skrikkeldae he Die doop van Jesus een van die Oosters Ortodokse Kerk se vaste feesdae wat op 6 Januarie gevier word In kerke wat nog die Juliaanse kalender gebruik val die feesdag volgens die Gregoriaanse kalender op 19 Januarie vanwee die verskil tussen die Gregoriaanse en Juliaanse kalender Juliaanse kalender Wysig In die Juliaanse kalender is die gemiddelde lengte van n jaar 365 25 dae In n jaar wat nie n skrikkeljaar is nie is daar 365 dae in n skrikkeljaar is daar 366 dae n Skrikkeljaar kom elke vier jaar voor wanneer n ekstra dag in die maand Februarie geinterkaleer word Die ekstra dag word n skrikkeldag genoem Die Hersiene Juliaanse kalender wat in 1923 voorgestel en in sommige Oosters Ortodokse Kerke gebruik word het elke 900 jaar 218 skrikkeljare en dit gee n gemiddelde jaarlengte van 365 2422 222 dae amper so lank soos n gemiddelde tropiese jaar 365 2421 9 dae In die jaar 2800 n C sal die Gregoriaanse en Hersiene Juliaanse kalender begin om met een kalenderdag te verskil 2 Gregoriaanse kalender Wysig Pous Gregorius XIII wat die Gregoriaanse kalender ingestel het Die pouslike bul wat die kalender aankondig Die Gregoriaanse kalender is afgelei van die Juliaanse kalender en deur pous Gregorius XIII ingestel Dit probeer toesien dat die Maart nagewening of noordwaartse nagewening op of net voor 21 Maart val en daarom volg dit die tropiese jaar 3 In die Gregoriaanse kalender is jare wat deur 100 deelbaar is maar nie deur 400 nie nie skrikkeljare nie om akkuraatheid te verbeter Dus was 2000 n skrikkeljaar maar nie 1700 1800 en 1900 nie Omdat 97 van elke 400 jaar n skrikkeljaar is is die gemiddelde lengte van die Gregoriaanse kalenderjaar 365 2425 dae amper so lank soos die huidige lengte van die gemiddelde tropiese jaar 365 2421 9 dae Daar word geraam dat teen die jaar 4000 n C die Maart nagewening n dag vroeer sal wees volgens die Gregoriaanse kalender nie vanwee die kalender nie maar omdat die Aarde al hoe stadiger draai en die dae dus langer word Ander kalenders Wysig Histories interkaleer maansonkalenders hele skrikkelmaande Of n skrikkelmaand in n sekere jaar bygevoeg moet word of nie kan bepaal word deur die gebruik van gereelde siklusse soos die 19 jaar maansiklus in die Hebreeuse kalender en in die bepaling van die Paastyd of deur die berekening van maanfases Hindoe en Chinese kalender Die Boeddhistekalender voeg beide n skrikkeldag en maand by n gewoonlik gereelde siklus Die soort kalenders het meestal in onbruik geraak behalwe om liturgiese redes soos die Hebreeuse en verskeie Hindoekalenders Jaartelling WysigIn n kalender era word n nommer toegeken aan elke opeenvolgende jaar met n verwysingspunt in die verlede as die begin van n era Die wereldwye standaard is Anno Domini in die jaar van ons Here hoewel sommige die term Algemene of Huidige Jaartelling verkies omdat dit nie eksplisiet na die Christendom verwys nie Dit is in die 6de eeu ingestel en tel jare sedert die geboorte van Jesus 4 Die afkorting van Anno Domini is AD van Algemene Jaartelling AJ en van Huidige Jaartelling HJ In Afrikaans word meestal n C gebruik vir na Christus Die jare voor 1 n C kry die afkorting v C agteraan vir voor Christus of VAJ VHJ 5 vir Voor die Algemene Huidige Jaartelling Die jaar 1 n C het op 1 v C gevolg daar was geen jaar nul nie Die Joodse jaartelling begin met die jaar waarin die skepping van die wereld Anno Mundi volgens Bybelse berekenings plaasgevind het Daarom val die eerste dag op Roosj Hasjana 1 Tishrei n belangrike tweedaagse tydperk van gebed en inkeer wat volgens die Gregoriaanse kalender in September of Oktober plaasvind Die Joodse jaar begin egter met die maand Nisan lente die maand van verlossing toe die volk van Israel uit Egipte getrek het Die Islamitiese jaartelling begin in die jaar waarin die hidjra die emigrasie van die profeet Mohammed van Mekka na Medina plaasgevind het en kom ooreen met 15 Julie of 16 Julie 622 van die Gregoriaanse kalender Die Islamitiese kalender word in Saoedi Arabie en enkele omliggende lande as algemene kalender gebruik 6 In die alledaagse lewe van die meeste Islamitiese lande word die Gregoriaanse kalender egter gebruik In n moderne alternatiewe jaartelling dui positiewe nommers jare na Christus aan Jaar 1 is dus 1 n C Negatiewe nommers dui jare voor Christus aan maar verskil daarvan Die nommer 0 dui op 1 v C 1 op 2 v C ensovoorts Pragmatiese verdelings WysigFinansiele en wetenskaplike berekenings maak dikwels gebruik van n kalender van 365 dae om daaglike tariewe of maatstawwe te vereenvoudig Boekjaar Wysig n Finansiele of boekjaar is n tydperk van 12 maande wat gebruik word vir die berekening van finansiele state in ondernemings en ander organisasies asook vir inkomstebelasting In baie regsgebiede vereis regulasies oor rekeningkunde dat maatskappye sulke state een keer elke 12 maande publiseer maar die 12 maande hoef nie n kalenderjaar te wees nie In Suid Afrika is n boekjaar byvoorbeeld van 1 Maart af 7 in Kanada en Indie van 1 April af en in Australie van 1 Julie af Akademiese jaar Wysig Die laaste skooldag in Tanzanie n Akademiese jaar is die jaarlikse tydperk waarin n student n opvoedingsinstelling bywoon Dit kan in termyne soos kwartale of semesters verdeel word Die skooljaar in sommige lande begin in Januarie en ander lande in Augustus of September In Israel begin die akademiese jaar omstreeks Oktober of November om saam te val met die tweede maand van die Hebreeuse kalender Die skooljaar in Suid Afrika word in vier kwartale verdeel Sommige skole in Brittanje en die VSA verdeel die akademiese jaar in drie termyne wat omtrent ewe lank is en min of meer ooreenstem met die herfs winter en lente Ander skole verdeel die jaar rofweg in twee hoofsemesters waarvan elk in die helfte verdeel kan word deur middeltermyneksamens In Suid Afrika 8 en Australie is daar min of meer 200 skooldae per jaar in die VSA 180 en in Kanada Nieu Seeland en Brittanje 190 Astronomiese jaar WysigJuliaanse jaar Wysig Die Juliaanse jaar soos dit in sterrekunde en ander wetenskappe gebruik word is n eenheid van presies 365 25 dae Dit is die gewone betekenis van die woord jaar in verskeie wetenskaplike kontekste Die Juliaanse eeu van 36 525 dae en Juliaanse millennium van 365 250 dae word in sterrekundige berekenings gebruik Om n tydperk in Juliaanse jare aan te gee is n manier om aan te dui presies hoeveel dae en nie regte jare nie iets geduur het waar die aangee van die getal dae onprakties sou wees Die Juliaanse jaar word ook gebruik in die berekening van die afstand wat in n ligjaar afgele word In die Unified Code for Units of Measure verwys die simbool a altyd na die Juliaanse jaar of aj of presies 31 557 600 sekondes 365 25 dae van 86 400 sekondes 1 a 1 aj 31 5576 miljoen sekondes SI voorvoegsels kan aangelas word soos ka kilo annus vir duisend jaar Ma mega annus vir miljoen jaar ensovoorts Sideriese tropiese en anomalistiese jaar Wysig Die Aarde se presessie Die Aarde roteer wit pyle een keer per dag om sy draaias rooi Die as roteer self stadigaan wit sirkel As gevolg hiervan is die tropiese jaar sowat 20 minute korter as die sideriese jaar Elk van die drie jare kan rofweg n astronomiese jaar genoem word Die sideriese jaar is die tyd wat die Aarde neem om een keer om die Son te wentel soos gemeet teen n vaste verwysingsraamwerk soos die sterre Latyn sidera enkelvoud sidus Dit is dus die tyd wat die Son neem om terug te keer na dieselfde posisie teen die agtergrond van vaste sterre nadat dit oenskynlik een keer om die sonnebaan beweeg het Die gemiddelde duur daarvan is 365 2563 630 04 dae 365 d 6 h 9 m 9 76 s by die epog J2000 0 1 Januarie 2000 12 00 00 Terrestriale Tyd 9 Vandag word die gemiddelde tropiese jaar gedefinieer as die tydperk waarin die gemiddelde ekliptiese lengtegraad van die Son met 360 grade toeneem 10 Omdat die Son se ekliptiese lengtegraad gemeet word ten opsigte van die nagewening 11 omvat die tropiese jaar n volle siklus van die seisoene Vanwee die biologiese en sosiaalekonomiese belangrikheid van die seisoene is die tropiese jaar die basis van die meeste kalenders Die moderne definisie van gemiddelde tropiese jaar verskil van die werklike tyd tussen posisies byvoorbeeld die noordwaartse nagewening om verskeie redes wat onder verduidelik word As gevolg van die Aarde se aksiale presessie is dit sowat 20 minute korter as die sideriese jaar Die gemiddelde tropiese jaar is sowat 365 dae 5 uur 48 minute 45 sekondes volgens die moderne definisie 12 365 242 19 dae van 86 400 sekondes Die anomalistiese jaar is die tyd waarin die Aarde een omwenteling met betrekking tot sy apsides voltooi Die Aarde se wentelbaan is ovaal die uiterse punte wat apsides genoem word is die perihelium waar die Aarde die naaste aan die Son is 5 Januarie 07 48 UT in 2020 en die afelium waar dit die verste is 4 Julie 11 35 UT in 2020 Die anomalistiese jaar word gewoonlik gedefinieer as die verloop van tyd tussen periheliumposisies Dit duur gemiddeld 365 259 636 dae 365 d 6 h 13 min 52 6 s by die epog J2011 0 13 Drakoniese jaar Wysig Die drakoniese of ekliptiese jaar is die tyd waarin die Son soos van die Aarde af gesien een omwenteling voltooi met betrekking tot dieselfde maanknoop n punt waar die Maan se wentelbaan die van die Son kruis Die jaar word verbind met eklipse Hulle kom net voor wanneer die Son en Maan naby hierdie knope is eklipse kom dus voor binne n maand van elke halwe ekliptiese jaar Dus is daar twee ekliptiese seisoene in elke ekliptiese jaar Die gemiddelde duur van die ekliptiese jaar is 346 6200 758 83 dae 346 d 14 h 52 m 54 s by die epog J2000 0 Volmaansiklus Wysig Die volmaansiklus is die tyd waarin die Son soos van die Aarde af gesien een omwenteling voltooi met betrekking tot die perigeum naaste afstand van die Maan se wentelbaan Die tydperk word verbind met die oenskynlike grootte van die volmaan en ook met die wisselende duur van die sinodiese maand Die duur van n volle volmaansiklus is 411 7844 302 9 dae 411 d 18 h 49 m 35 s by die epog J2000 0 Maanjaar Wysig Die maanjaar omvat 12 volle siklusse van die maanfases soos van die Aarde af gesien Dit duur sowat 354 37 dae Moslems gebruik dit vir die viering van hulle eids en om die begin van die vasmaand Ramadan aan te dui n Islamitiese kalenderjaar is op die maansiklus gebaseer Voldagjaar Wysig Dit is n heelgetalweergawe van n jaar en is 365 dae lank Dit wyk dus af van meer presiese jare n Voldagjaar word gewoonlik verdeel in 12 maande van 30 dae elk plus vyf ingevoegde dae Dit is gebruik in die kalenders van Ethiopie Antieke Egipte Iran Armenie en in Meso Amerika onder die Asteke en Maja 14 Dit word steeds gebruik deur baie Zoroastristiese gemeenskappe Heliakiese jaar Wysig n Heliakiese jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkoms van n ster wanneer n ster elke jaar vir n kort rukkie voor sonsopkoms bo die horison verskyn nadat dit n ruk lank nie sigbaar was nie Dit verskil van die sideriese jaar vir sterre weg van die sonnebaan vanwee hoofsaaklik aksiale presessie Sothis jaar Wysig Die Sothis jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkomste van die ster Sirius Dit is tans korter as die sideriese jaar en baie na aan die Juliaanse jaar van 365 25 dae Gaussiese jaar Wysig Die Gaussiese jaar is die sideriese jaar vir n planeet met n onbeduidende massa in vergelyking met die Son en onversteur deur ander planete wat beheer word deur die Gaussiese swaartekragkonstante So n planeet sou effens nader aan die Son gewees het as die Aarde Die lengte van n Gaussiese jaar is 365 2568 983 dae 365 d 6 h 9 m 56 s Wisselings in die jaar en daglengte Wysig Tydens n nagewening is die Aarde nie na of weg van die Son gedraai nie en is die dag en nag dus op alle plekke op Aarde ewe lank Die presiese lengte van n astronomiese jaar wissel mettertyd Die posisie van die nagewenings en sonstilstande met betrekking tot die apsides van die Aarde se wentelbaan verander Die nagewenings en sonstilstande beweeg weswaarts met betrekking tot die sterre vanwee presessie en die apsides beweeg in die teenoorgestelde rigting vanwee die langtermynuitwerking van swaartekragaantrekking deur die ander planete Omdat die spoed van die Aarde wissel volgens sy posisie in sy wentelbaan soos gemeet vanaf sy perihelium verander die Aarde se spoed wanneer dit in n nagewenings en sonstilstandpunt is mettertyd As so n punt nader aan die perihelium skuif sal die tussenpose tussen twee posisies van jaar tot jaar n bietjie afneem as die punt nader aan die afelium beweeg sal die tussenpose van jaar tot jaar n bietjie toeneem So n tropiese jaar wat gemeet word van een posisie by die noordwaartse of Maart nagewening tot die volgende verskil van een wat gemeet word van een posisie by die suidwaartse of September nagewening tot die volgende Die gemiddelde oor die volle wentelbaan verander nie hieroor nie en dus verander die lengte van die tropiese jaar nie Elke planeet se beweging word deur die swaartekrag van elke ander planeet versteur Dit lei tot korttermynwisselings in die Aarde se spoed en dus sy wentelperiode van jaar tot jaar Dit bring ook langtermynveranderings in sy wentelbaan mee en dus ook langtermynveranderings in sy wentelperiode Getykragte tussen die Aarde en die Maan en Son laat die lengte van die dag en die maand toeneem deur die oordrag van hoekmomentum van die rotasie van die Aarde na die wenteling van die Maan Omdat die oenskynlike gemiddelde son dag die eenheid is waarmee gewone mense die lengte van die jaar meet voel dit of die lengte van die jaar korter word Die Aarde se draaiing word ook deur ander faktore beinvloed soos die uitsetting van die Aarde vanwee dunner yslae en die styging van die seevlakke Gemiddelde jaarlengtes Wysig Gemiddelde jaarlengtes in hierdie afdeling word aangedui vir 2000 en verskille in jaarlengtes in vergelyking met 2000 word vir jare in die verlede en toekoms aangedui In die tabelle is n dag 86 400 sekondes lank 15 16 17 Gemiddelde jaarlengtes vir 2000 Soort jaar Dae Ure Minute SekondesTropiese jaar 365 5 48 45Sideriese jaar 365 6 9 10Anomalistiese jaar 365 6 13 53Ekliptiese jaar 346 14 52 55Verskille in jaarlengtes teenoor 2000 sekondes positief as die jaar langer is as 2000 Jaar Tropies Sideries Anomalisties Eklipties 4000 8 45 15 174 2000 4 19 11 1160 7 4 5 572000 0 0 0 04000 14 3 5 546000 35 12 10 104Opsomming Wysig Dae Soort jaar346 62 Drakonies ook genoem eklipties 354 37 Maanjaar 365 Afwykend en n algemene jaar in sommige sonkalenders 365 2421 9 Tropies gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000 0 365 2425 Gregoriaans gemiddeld 365 25 Juliaans 365 2563 6 Sideries vir epog J2000 0 365 2596 36 Anomalisties gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000 0 366 Skrikkeljaar in baie sonkalenders n Gemiddelde Gregoriaanse jaar is 365 2425 dae 52 1775 weke 8 765 82 uur 525 949 2 minute of 31 556 952 sekondes Vir hierdie kalender is n algemene jaar 365 dae 8 760 uur 525 600 minute of 31 536 000 sekondes en n skrikkeljaar is 366 dae 8 784 uur 527 040 minute of 31 622 400 sekondes Die 400 jaarsiklus van die Gregoriaanse kalender het 146 097 dae en dus presies 20 871 weke Seisoenale jaar Wysig n Seisoenale jaar is die tyd tussen opeenvolgende gebeure wat met n seisoen verband hou soos die oorstroming van n rivier die migrasie van n voelspesie die blom van n plantspesie die eerste ryp of die eerste wedstryd van n sekere sportsoort Al hierdie gebeure kan in n groot mate van jaar tot jaar wissel met tot n maand Galaktiese jaar WysigDie galaktiese jaar is die tyd waarin die Sonnestelsel om die middel van die Melkweg wentel Dit is rofweg 230 miljoen aardjare 18 en is n gerieflike eenheid om kosmiese en geologiese typerke saam mee weer te gee Miljoene jare gee aanleiding tot te groot getalle en biljoene jare is te lank om werklik van toespassing op geologiese tydperke te wees 19 Die Sonnestelsel beweeg teen n gemiddelde spoed van 230 km s 828 000 km h in sy wentelbaan om die galaktiese sentrum 20 wat ooreenstem met n voorwerp wat in 2 minute 54 sekondes om die Aarde se ewenaar beweeg dit is sowat 1 1300 van die ligsnelheid Afkortings WysigSoos reeds gese word die simbool a in die ISO standaard ISO 80000 3 vir n jaar as eenheid van tyd gebruik en dit kom van die Latynse woord annus 21 In Afrikaans word jaar gewoonlik nie afgekort nie maar indien wel word die afkorting j meestal gebruik In Engels word die afkortings y of yr meer algemeen gebruik in niewetenskaplike geskrifte maar veral ook in geologie en paleontologie waar kyr myr byr onderskeidelik duisende miljoene en miljarde jare en soortgelyk afkortings gebruik word om tydperke lank voor of na die huidige tyd aan te dui 21 22 23 Simbole Wysig Die Unified Code for Units of Measure 24 maak n onderskeid tussen verskeie simbole vir die verskillende soorte jaar at 365 2421 9 dae van die gemiddelde tropiese jaar aj 365 25 dae van die gemiddelde Juliaanse jaar ag 365 2425 dae van die gemiddelde Gregoriaanse jaar SI voorvoegsels Wysig Die volgende SI voorvoegsels word gebruik veral in berekenings en om plek te bespaar soos in tabelle met data ka vir kilo annum duisend of 103 jaar ook bekend as n millennium Dit word gewoonlik in geologie paleontologie en argeologie gebruik vir die periodes Holoseen en Pleistoseen Ma vir mega annum n miljoen of 106 jaar Die dinosourusspesie Tyrannosaurus rex het byvoorbeeld sowat 66 Ma 66 miljoen jaar gelede floreer Ga vir giga annum n miljard of 109 jaar Soms word van duisend miljoen jaar gepraat Voorbeelde is die vorming van die Aarde sowat 4 54 Ga 4 54 miljard jaar gelede en die heelal wat sowat 13 8 Ga oud is Ta vir tera annum n biljoen of 1012 jaar Dit is n besonder lang tyd sowat 70 keer so lank as die ouderdom van die heelal Dit is omtrent so lank as die leeftyd van n klein rooidwerg Pa vir peta annum n biljard of 1015 jaar Die halveringstyd van die nuklied kadmium 113 is sowat 8 Pa 25 Ea vir eksa annum n triljoen of 1018 jaar Die halveringstyd van wolfram 180 is 1 8 Ea 26 Verwysings Wysig SI units IAU Besoek op 18 Februarie 2010 Sien Tabel 5 en Afdeling 5 15 Herdruk van Wilkins George A 1989 The IAU Style Manual PDF IAU Transactions XXB Shields Miriam Nancy 1924 The new calendar of the eastern churches Popular Astronomy 32 407 Bibcode 1924PA 32 407S Ziggelaar A 1983 The Papal Bull of 1582 Promulgating a Reform of the Calendar In G V Coyne M A Hoskin O Pedersen reds Gregorian Reform of the Calendar Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate its 400th Anniversary Vatican City Pontifical Academy of Sciences p 223 Richards E G 2013 Calendars In Urban S E Seidelmann P K reds Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac PDF 3rd uitg Mill Valley CA University Science Books pp 585 590 ISBN 978 1 891389 85 6 Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 30 April 2019 Besoek op 28 Julie 2020 VHJ in die HAT Aanlyn by viva afrikaans org intekening nodig Besoek op 29 Julie 2020 De Islamitische Tijdrekening in Nederlands Universiteit van Utrecht Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 April 2018 Besoek op 12 Desember 2018 What are tax rates Geargiveer 28 Julie 2020 op Wayback Machine SARS Laas bygewerk op 26 Februarie 2020 Besoek op 28 Julie 2020 Skoolkwartale en Openbare Vakansiedae vir 2018 Binnelandse en Kusprovinsies Wes Kaapse regering 2017 Besoek op 28 Julie 2020 International Earth Rotation and Reference System Service 2010 IERS EOP PC Useful constants Richards E G 2013 Calendars In S E Urban amp P K Seidelmann reds Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac 3de uitg Mill Valley CA University Science Books p 586 longitude ecliptic Geargiveer 19 Augustus 2017 op Wayback Machine en dynamical equinox Geargiveer 19 Augustus 2017 op Wayback Machine 2018 In Glossary The Astronomical Almanac Online United States Naval Observatory Astronomical Almanac for the Year 2011 Washington and Taunton U S Government Printing Office and the U K Hydrographic Office 2009 p M18 Glossary Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 Augustus 2017 Besoek op 28 Julie 2020 Astronomical Almanac for the Year 2011 Washington en Taunton US Government Printing Office en die UK Hydrographic Office 2009 pp A1 C2 Calendar Description and Coordination Maya World Studies Center U S Naval Observatory Nautical Almanac Office and Her Majesty s Nautical Almanac Office 2010 Astronomical Almanac for the year 2011 Washington U S Government Printing Office pp C2 L8 Simon J L Bretagnon P Chapront J Chapront Touze M Francou G Laskar J February 1994 Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets Astronomy and Astrophysics 282 2 663 683 Bibcode 1994A amp A 282 663S Taff Lawrence G 1985 Celestial Mechanics A Computational Guide for the Practitioner New York John Wiley amp Sons p 103 ISBN 978 0 471 89316 5 Waardes in tabelle is na aan mekaar vir 2000 en verskil met tot 44 sekondes vir jare die verste in die verlede of toekoms Science Bowl Questions Astronomy Set 2 PDF Science Bowl Practice Questions Oak Ridge Associated Universities 2009 Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op Maart 7 2010 Besoek op Desember 9 2009 Geologic Time Scale as 18 galactic rotations http starchild gsfc nasa gov docs StarChild questions question18 html NASA StarChild Question of the Month for February 2000 21 0 21 1 Russ Rowlett Units A How Many A Dictionary of Units of Measurement University of North Carolina Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Desember 2008 Besoek op 9 Januarie 2009 AGU publications Grammar and Style Guide American Geophysical Union 1 September 2017 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 September 2018 Besoek op 9 Januarie 2009 North American Commission on Stratigraphic Nomenclature November 2005 North American Stratigraphic Code The American Association of Petroleum Geologists Bulletin Article 13 c uitg 89 11 1547 1591 doi 10 1306 07050504129 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Februarie 2014 Besoek op 28 Julie 2020 Gunther Schadow Clement J McDonald Unified Code for Units of Measure Geargiveer vanaf die oorspronklike op 20 Mei 2008 P Belli et al 2007 Investigation of b decay of 113Cd Phys Rev C 76 6 064603 Bibcode 2007PhRvC 76f4603B doi 10 1103 PhysRevC 76 064603 F A Danevich et al 2003 a activity of natural tungsten isotopes Phys Rev C 67 1 014310 arXiv nucl ex 0211013 Bibcode 2003PhRvC 67a4310D doi 10 1103 PhysRevC 67 014310 Nog leesstof WysigFraser Julius Thomas 1987 Time the Familiar Stranger Time The Familiar Stranger Geillustreerde uitg Amherst University of Massachusetts Press Bibcode 1988tfs book F ISBN 978 0 87023 576 4 OCLC 15790499 Whitrow Gerald James 2003 What is Time Oxford Oxford University Press ISBN 978 0 19 860781 6 OCLC 265440481 Eksterne skakels WysigFoto s van jare Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Jaar Wikiwoordeboek het n inskrywing vir jaar Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Jaar amp ol,