×
Heilige Romeinse Ryk
Sacrum Romanum Imperium (la)
Heiliges Römisches Reich (de)
Sacro Romano Impero (it)
Svatá říše Římská (cs)
Sveto rimsko cesarstvo (sl)

Heilige Romeinse Ryk
9621806
Volkslied: (geen amptelike)
Gott erhalte Franz den Kaiser
(Keiserlike volkslied van 1797)
(Duits vir: "God bewaar Keiser Frans")
Die strekking van die Heilige Romeinse Ryk in ongeveer 1600, oorgelê op die moderne Europese staatsgrense
Hoofstad Geen, setel van die Reichstag Regensburg (1594–1806)
Taal/Tale Latyn, Duits, Italiaans, Tsjeggies, Nederlands, Frans, en verskeie ander
Godsdiens Rooms-Katolieke Kerk, Protestantisme, Calvinisme
Regering Monargie
Keiser
- 9621002 Otto I, II en III
- 1014–1125 Hendrik II, Conrad II, Hendrik III, IV en V
- 1133–1313 Lothar III, Frederik I, Hendrik VI, Otto IV, Frederik II, Hendrik VII
- 1328–1519 Lodewyk IV, Karel IV, Sigismund, Frederik III, Maximiliaan I
- 1530–1576 Karel V, Ferdinand I, Maximiliaan II
- 1576–1657 Rudolf II, Matthias, Ferdinand II en III
- 1658–1745 Leopold I, Josef I, Karel VI en VII
- 1745–1806 Frans I, Josef II, Leopold II, Frans II
Wetgewer Reichstag
Historiese tydperk Middeleeue
- Otto I gekroon as Keiser van Italië 2 Februarie 962
- Konrad II neem die kroon van Boergondië aan 2 Februarie 1033
- Vrede van Augsburg 25 September 1555
- Vrede van Wesfale 24 Oktober 1648
- Abdikasie van Frans II 6 Augustus 1806
- Rynbond gevorm 12 Julie 1806
Voorafgegaan deur Opgevolg deur
Middel-Francia
Oos-Francia
Staatskundige geskiedenis
van die Nederlande
Noordelike Nederlande Suidelike Nederlande Heilige Romeinse Ryk &
Duitse Bond
Goue van Oos-Francië Goue van Wes-Francië Goue van Oos-Francië

Gelre

Utrecht

Friesland

Groningen

Ommelanden

Vlaandere

Brabant

Heneg.-Holland

(e.a.)

Luik

Loon

Stavelot-Malmedy

Ravenstein

Horn

Thorn

Bouillon

Gronsveld

(e.a.)

1384
Boergondiese Nederlande
1482
Habsburgse Nederlande
1543
Sewentien Provinsies
(vanaf 1566 in opstand)
1588
Republiek
die Sewe Verenigde Nederlande
1585
Spaanse Nederlande
1713
Oostenrykse Nederlande
1795
Bataafse Republiek
1794
Eerste Franse Republiek
1806
Koninkryk Holland
1810 1804
Eerste Franse Keiserryk
1813
Vorstendom die Nederlande
1814
Generaal-
Goewernement
1815
Verenigde Koninkryk
die Nederlande
1815
Groothertogdom Luxemburg

1830
Koninkryk die Nederlande


1830
Koninkryk België


1848 & 1867
Groothertogdom Luxemburg

Die Heilige Romeinse Ryk was die magsgebied van die Romeins-Duitse keisers van die Middeleeue tot 1806.

Ná die afsterwe van Lodewyk die Vrome is die Frankiese Ryk in drie dele verdeel:

  • die Wes-Frankiese Ryk, die historiese voorloper van die huidige Frankryk,
  • Lotaringe, 'n koninryk, wat van die Noordsee tot by Rome gestrek, maar uiteindelik verdwyn het, en
  • die Oos-Frankiese Ryk, net soos Lotaringe 'n uitgestrekte ryk in die hart van Europa.

Die Heilige Romeinse Ryk is vanaf die 10de eeu onder die heerskappy van die Ottone-dinastie uit die voormalige Karolingiese Oos-Frankiese Ryk gevorm. Die Oos-Frankiese koning het na homself as die rex Francorum orientalium verwys – "koning van die Oos-Franke" – en was in feite die heerser oor 'n ryk met 'n verskeidenheid opstandige stamme.

Die term Romanum Imperium (Latyns "Romeinse Ryk") was eers vanaf 1034 gebruiklik, Sacrum Imperium ("Heilige Ryk") vanaf 1157, terwyl die titel Sacrum Romanum Imperium vir die eerste keer in 1254 in 'n historiese dokument gebruik is.

Vanaf die 15de eeu is ook die bynaam "van die Duitse Nasie" (Nationis Germaniae) gebruik om spesifiek na die Duitssprekende gebiede van die ryk te verwys, en die bewoners het geleidelik 'n soort kulturele gemeenskapsgevoel ontwikkel. Die term "Duitse Nasie" verwys daarnaas ook na die Duitse herkoms en moedertaal van alle Romeinse keisers vanaf 962 (toe Otto I die kroon van die ryk verwerf het) tot die einde van die Heilige Romeinse Ryk in 1806. Geskiedkundiges verwys na die Heilige Romeinse Ryk soms ook as die Ou Ryk, ter onderskeiding van die Duitse Ryk, wat in 1871 gestig is.

Vanweë sy supranasionale karakter het die ryk nooit tot 'n nasionale staat in die moderne sin ontwikkel nie, maar het dit steeds 'n soort monargiese raamwerk vir die groot aantal onafhanklike Duitse state gebly. Behalwe vir die keiser en die ryksstande was daar ook min gemeenskaplike instellings.

Danksy sy swak strukture was die Heilige Romeinse Ryk ná die Middeleeue ook nie meer in staat om 'n oorlog te voer of sy magsgebied uit te brei nie. Die ryk se bevoegdhede was in die algemeen beperk tot gebiede soos die regssekerheid en die bewaring van vrede. Die ryk het sorg gedra vir politieke stabiliteit en die vreedsame beslegting van konflikte deur die magsdinamiek binne perke te hou: dit het die onderdane beskerm teen willekeurige magsmisbruik van plaaslike heersers en kleiner ryksstande teen regsverkragting deur die magtige ryksstande en die keiser.

Ná die Vredesluiting van Münster (Wesfalen) in 1648 was ook die buurlande as ryksstande 'n deel van die bedeling. Die Heilige Romeinse Ryk het sodoende ook 'n rol gespeel by die bewaring van vrede binne die Europese konstellasie van state.

Sedert die middel van die 18de eeu was die ryk nogtans te swak om sy deelstate teen die magsuitbreiding van interne en eksterne magte te beskerm. Sy politieke onmag was uiteindelik ook een van die redes vir sy agteruitgang. Napoléon Bonaparte se verowerings en die stigting van die Rynbond het die ryk byna heeltemal verlam. Nadat keiser Frans II op 6 Augustus 1806 afstand van die rykskroon gedoen het, is die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie uiteindelik ontbind.

Inhoud

Koningskap en keiserdom is in die Duitse Ryk steeds as twee verskillende konsepte van wêreldlike mag beskou. Gedurende die Middeleeue is die Duitse koning deur die hoë adel, biskoppe en hertoë (eers later ook deur die keurvorste) verkies, maar nie die keiser nie. Die keiserdom was in politieke opsig selfs 'n fiksie, gebore uit die oortuiging dat daar ook ná die ontbinding van die Romeinse Ryk 'n gemeenskaplike Westers-Christelike beskawing sou bestaan.

Volgens hierdie idee is die heerskappy (Latyns: imperium) oor die ryk vir die eerste keer deur keiser Konstantyn vanuit die weste na Griekeland oorgedra. Met die kroning van Karel die Grote het die pous die imperium later aan die Franke oorgedra, en uiteindelik is dit aan die Romeinse koning Otto I gegee wat eweneens deur die pous gekroon is. Die translatio imperii of oordrag van die ryksheerskappy was 'n uitsluitlike voorreg van die pous.

Pous en keiser was dit eens oor die posisie wat hulle in die Middeleeuse wêreld beklee het – hulle het die twee swaarde gedra wat deur Christus aan hulle verleen is, die geestelike en die wêreldlike – en hulle was net aan God verantwoordelik. Nogtans het soms konflikte uit die pous se besondere beklemtoning van die geestelike mag voortgespruit: indien hulle mag regstreeks deur God verleen was, sou die pous as sy verteenwoordiger op aarde voorkeur oor die wêreldlike keiser moet geniet. Daarenteen het die keiser met nadruk op die besondere rol van sy mag binne die tydelik-wêreldlike sfeer verwys – 'n mag waaraan immers ook die pous se wêreldlike gesag en die Kerkstaat onderworpe was.

Nadat geskille tussen pous en keiserdom begin verskerp het, het die twee heersers na mekaar as leenhere en vasalle verwys. Gelyktydig het albei pogings onderneem om hulself ook as die leenhere van alle Christelike Europese koninkryke te vestig.

Keiser en Ryk in 'n 16de eeuse afbeelding. Keiser Ferdinand III is in die middel uitgebeeld as die "hoof" van die Ryk en omring deur die Keurvorste. By die voete van die keiser sit 'n vrou, wat as 'n allegorie van die Ryk uitgebeeld is (let op die ryksappel). Sy is omring met vrugte, wat die hoop op voorspoed ná die ramp van die Dertigjarige Oorlog versinnebeeld. Kopergravure, Teutschlands fröhliches zuruffen/zu glückseliger Fortsetztung/der mit Gott/in regensburg angestellten allgemeinen Versammlung des H.Röm. Reiches obersten Haubtes und Gliedern deur Abraham Aubry, Neurenberg 1663/64

In teenstelling met baie ander Europese lande was Duitsland tot in die moderne tydperk nie as 'n nasionale staat georganiseer nie, maar eerder 'n voormoderne ryk beskou waarin 'n groot aantal selfregerende gebiede volgens 'n ingewikkelde staatsbedeling bestaan het. Geeneen van die verskillende gebiede het belang gestel in die opbou van 'n sentrale, nasionale gesag nie, en die Heilige Romeinse Ryk was ook allesbehalwe 'n staat van uitsluitlik Duitssprekendes: die ryk het steeds ook Slawiese, Romaanse en Baltiese landsdele – Boheme, Morawië, die huidige Slowenië, Istrië en 'n tyd lank ook Lyfland as deel van die Duitse Ordenstaat, dele van Noord-Italië, Switserland, die Lae Lande asook Lotaringe, Boergondië en – tydelik – Provence en Savoie ingesluit.

Religieuse diversiteit in Sentraal-Europa in 1618

As 'n veeltalige en supranasionale instelling, wat geleidelik tot 'n statebond op die basis van leenregtelike beginsels (en juis nie die moderne volkereg nie) ontwikkel het, het die Heilige Romeinse Ryk tot in die vroeë moderne tydperk voortbestaan. Alhoewel die ryk in die loop van sy geskiedenis gedwing is om gebiede aan Frankryk – as 'n nasionale staat aan sy westelike grens – af te staan en Switserland en Nederland met die Vredesluiting van Münster in 1648 (die sogenaamde Wesfaliese Vrede) amptelik onafhanklik geword het, is die internasionalisering van die Heilige Romeinse Ryk deur die geïnstitusionaliseerde belange van Europese moondhede bevestig: die koning van Denemarke het van oudsher gelyktydig as hertog van Holstein geregeer en was sodoende 'n lid van die Ryksstate. Swede en Frankryk, wat as Europese moondhede die bepalings van die Vrede van Münster en die Ryk se politieke bedeling gewaarborg het, het hom in 1648 vergesel. Vanaf 1714 het ook die Engelse koning – vanweë sy dinastiese verbintenis met Hannover – as derde buitelandse monarg 'n afgevaardigde op die Regensburgse Ryksdag geword.

Duitsland het nie net vanweë sy ligging in die sentrum van die Europese vasteland veral in die vroeë moderne tydperk die belangstelling van sy buurlande gewek nie. Dit was ook aan die feit te danke dat die Duitse Ryk 'n supranasionale karakter gehad het. Die politieke gebeure in die hartland van Europa het sodoende steeds 'n internasionale dimensie gekry – state soos Frankryk het die politieke en staatkundige orde van die Heilige Romeinse Ryk as 'n saak van nasionale belang beskou omdat die politieke ewewig in Sentraal-Europa regstreeks daaraan gekoppel was. Gevolglik is 'n aantal Europese oorloë, waaronder die Dertigjarige Oorlog, die Franse uitbreidingsoorloë onder koning Lodewyk XIV asook die Spaanse, Poolse en Oostenrykse Opvolgingsoorloë op Duitse bodem uitgeveg.

Ongeag sy insluiting van vreemde volke en alle pogings van buitelandse konings om hulle as keisers te laat bekroon, was die Heilige Romeinse Ryk steeds veral 'n ryk van die Duitse nasie – 'n ryk wat met sy Middeleeuse tradisies nog invloed op die politieke ontwikkeling van Duitsland in die 19de en 20ste eeu uitgeoefen het. Anders as byvoorbeeld in Spanje, Frankryk, Engeland en selfs in Nederland (wat tot in die 15de en 16de eeu self nog deel van die ryk uitgemaak het) is die ontwikkeling van 'n moderne nasionale staat in Duitsland sodoende belemmer en vertraag. Dit het uiteindelik nie op nasionale vlak sy aanvang geneem nie, maar op deelstaatvlak. In die loop van die 16de eeu het Duitsland as gevolg van die Reformasie ook sy godsdienstige en kerklike eenheid kwytgeraak – naas die voortbestaan van die ou Middeleeuse staatsstrukture en die verdeling in selfregerende deelstate wat by die proses van nasiewording met die ryk meegeding het was Duitsland as die oorsprongsland van die Reformasie nou ook deur religieuse diversiteit gekenmerk.

  1. Heinrich Hengst (red.): Faszination Mittelalter. Rätsel und Geheimnisse einer Epoche. Keulen: Lingen 2008, bl. 212
  2. Heinz Schilling: Siedler Geschichte Europas – Die neue Zeit. Vom Christenheitseuropa zum Europa der Staaten. 1250 bis 1750. Berlyn: Siedler 1999, bl. 129

Publikasie datum: September 03, 2021

heilige, romeinse, sacrum, romanum, imperium, heiliges, römisches, reich, sacro, romano, impero, svatá, říše, Římská, sveto, rimsko, cesarstvo, 1806, vlag, wapenvolkslied, geen, amptelike, gott, erhalte, franz, kaiser, keiserlike, volkslied, 1797, duits, bewaa. Sacrum Romanum Imperium la Heiliges Romisches Reich de Sacro Romano Impero it Svata rise Rimska cs Sveto rimsko cesarstvo sl Heilige Romeinse Ryk 962 1806 Vlag WapenVolkslied geen amptelike Gott erhalte Franz den Kaiser Keiserlike volkslied van 1797 Duits vir God bewaar Keiser Frans source source track track track track track track Die strekking van die Heilige Romeinse Ryk in ongeveer 1600 oorgele op die moderne Europese staatsgrenseHoofstad Geen setel van die Reichstag Regensburg 1594 1806 Taal Tale Latyn Duits Italiaans Tsjeggies Nederlands Frans en verskeie anderGodsdiens Rooms Katolieke Kerk Protestantisme CalvinismeRegering MonargieKeiser 962 1002 Otto I II en III 1014 1125 Hendrik II Conrad II Hendrik III IV en V 1133 1313 Lothar III Frederik I Hendrik VI Otto IV Frederik II Hendrik VII 1328 1519 Lodewyk IV Karel IV Sigismund Frederik III Maximiliaan I 1530 1576 Karel V Ferdinand I Maximiliaan II 1576 1657 Rudolf II Matthias Ferdinand II en III 1658 1745 Leopold I Josef I Karel VI en VII 1745 1806 Frans I Josef II Leopold II Frans IIWetgewer ReichstagHistoriese tydperk Middeleeue Otto I gekroon as Keiser van Italie 2 Februarie 962 Konrad II neem die kroon van Boergondie aan 2 Februarie 1033 Vrede van Augsburg 25 September 1555 Vrede van Wesfale 24 Oktober 1648 Abdikasie van Frans II 6 Augustus 1806 Rynbond gevorm 12 Julie 1806Voorafgegaan deur Opgevolg deurMiddel FranciaOos Francia SwitserlandRepubliek van die Sewe Verenigde NederlandeRynbondKeiserryk OostenrykEerste Franse Ryk Staatskundige geskiedenis van die NederlandeNoordelike Nederlande Suidelike Nederlande Heilige Romeinse Ryk amp Duitse BondGoue van Oos Francie Goue van Wes Francie Goue van Oos FrancieGelre Utrecht Friesland Groningen Ommelanden Vlaandere Brabant Heneg Holland e a Luik Loon Stavelot Malmedy Ravenstein Horn Thorn Bouillon Gronsveld e a 1384 Boergondiese Nederlande1482 Habsburgse Nederlande1543 Sewentien Provinsies vanaf 1566 in opstand 1588 Republiek die Sewe Verenigde Nederlande 1585 Spaanse Nederlande1713 Oostenrykse Nederlande1795 Bataafse Republiek 1794 Eerste Franse Republiek1806 Koninkryk Holland1810 1804Eerste Franse Keiserryk1813 Vorstendom die Nederlande 1814 Generaal Goewernement1815 Verenigde Koninkryk die Nederlande 1815 Groothertogdom Luxemburg1830 Koninkryk die Nederlande 1830 Koninkryk Belgie 1848 amp 1867 Groothertogdom Luxemburg Die Heilige Romeinse Ryk was die magsgebied van die Romeins Duitse keisers van die Middeleeue tot 1806 Na die afsterwe van Lodewyk die Vrome is die Frankiese Ryk in drie dele verdeel die Wes Frankiese Ryk die historiese voorloper van die huidige Frankryk Lotaringe n koninryk wat van die Noordsee tot by Rome gestrek maar uiteindelik verdwyn het en die Oos Frankiese Ryk net soos Lotaringe n uitgestrekte ryk in die hart van Europa Die Heilige Romeinse Ryk is vanaf die 10de eeu onder die heerskappy van die Ottone dinastie uit die voormalige Karolingiese Oos Frankiese Ryk gevorm Die Oos Frankiese koning het na homself as die rex Francorum orientalium verwys koning van die Oos Franke en was in feite die heerser oor n ryk met n verskeidenheid opstandige stamme Die term Romanum Imperium Latyns Romeinse Ryk was eers vanaf 1034 gebruiklik Sacrum Imperium Heilige Ryk vanaf 1157 terwyl die titel Sacrum Romanum Imperium vir die eerste keer in 1254 in n historiese dokument gebruik is Vanaf die 15de eeu is ook die bynaam van die Duitse Nasie Nationis Germaniae gebruik om spesifiek na die Duitssprekende gebiede van die ryk te verwys en die bewoners het geleidelik n soort kulturele gemeenskapsgevoel ontwikkel Die term Duitse Nasie verwys daarnaas ook na die Duitse herkoms en moedertaal van alle Romeinse keisers vanaf 962 toe Otto I die kroon van die ryk verwerf het tot die einde van die Heilige Romeinse Ryk in 1806 Geskiedkundiges verwys na die Heilige Romeinse Ryk soms ook as die Ou Ryk ter onderskeiding van die Duitse Ryk wat in 1871 gestig is Vanwee sy supranasionale karakter het die ryk nooit tot n nasionale staat in die moderne sin ontwikkel nie maar het dit steeds n soort monargiese raamwerk vir die groot aantal onafhanklike Duitse state gebly Behalwe vir die keiser en die ryksstande was daar ook min gemeenskaplike instellings Danksy sy swak strukture was die Heilige Romeinse Ryk na die Middeleeue ook nie meer in staat om n oorlog te voer of sy magsgebied uit te brei nie Die ryk se bevoegdhede was in die algemeen beperk tot gebiede soos die regssekerheid en die bewaring van vrede Die ryk het sorg gedra vir politieke stabiliteit en die vreedsame beslegting van konflikte deur die magsdinamiek binne perke te hou dit het die onderdane beskerm teen willekeurige magsmisbruik van plaaslike heersers en kleiner ryksstande teen regsverkragting deur die magtige ryksstande en die keiser Na die Vredesluiting van Munster Wesfalen in 1648 was ook die buurlande as ryksstande n deel van die bedeling Die Heilige Romeinse Ryk het sodoende ook n rol gespeel by die bewaring van vrede binne die Europese konstellasie van state Sedert die middel van die 18de eeu was die ryk nogtans te swak om sy deelstate teen die magsuitbreiding van interne en eksterne magte te beskerm Sy politieke onmag was uiteindelik ook een van die redes vir sy agteruitgang Napoleon Bonaparte se verowerings en die stigting van die Rynbond het die ryk byna heeltemal verlam Nadat keiser Frans II op 6 Augustus 1806 afstand van die rykskroon gedoen het is die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie uiteindelik ontbind Inhoud 1 Duitse koningskap en Romeinse keiserdom 2 Ryk territorialisering en religieuse diversiteit 3 Verwysings 4 Eksterne skakelsDuitse koningskap en Romeinse keiserdom WysigKoningskap en keiserdom is in die Duitse Ryk steeds as twee verskillende konsepte van wereldlike mag beskou Gedurende die Middeleeue is die Duitse koning deur die hoe adel biskoppe en hertoe eers later ook deur die keurvorste verkies maar nie die keiser nie Die keiserdom was in politieke opsig selfs n fiksie gebore uit die oortuiging dat daar ook na die ontbinding van die Romeinse Ryk n gemeenskaplike Westers Christelike beskawing sou bestaan Volgens hierdie idee is die heerskappy Latyns imperium oor die ryk vir die eerste keer deur keiser Konstantyn vanuit die weste na Griekeland oorgedra Met die kroning van Karel die Grote het die pous die imperium later aan die Franke oorgedra en uiteindelik is dit aan die Romeinse koning Otto I gegee wat eweneens deur die pous gekroon is Die translatio imperii of oordrag van die ryksheerskappy was n uitsluitlike voorreg van die pous Pous en keiser was dit eens oor die posisie wat hulle in die Middeleeuse wereld beklee het hulle het die twee swaarde gedra wat deur Christus aan hulle verleen is die geestelike en die wereldlike en hulle was net aan God verantwoordelik Nogtans het soms konflikte uit die pous se besondere beklemtoning van die geestelike mag voortgespruit indien hulle mag regstreeks deur God verleen was sou die pous as sy verteenwoordiger op aarde voorkeur oor die wereldlike keiser moet geniet Daarenteen het die keiser met nadruk op die besondere rol van sy mag binne die tydelik wereldlike sfeer verwys n mag waaraan immers ook die pous se wereldlike gesag en die Kerkstaat onderworpe was Nadat geskille tussen pous en keiserdom begin verskerp het het die twee heersers na mekaar as leenhere en vasalle verwys Gelyktydig het albei pogings onderneem om hulself ook as die leenhere van alle Christelike Europese koninkryke te vestig 1 Keiser en Ryk in n 16de eeuse afbeelding Keiser Ferdinand III is in die middel uitgebeeld as die hoof van die Ryk en omring deur die Keurvorste By die voete van die keiser sit n vrou wat as n allegorie van die Ryk uitgebeeld is let op die ryksappel Sy is omring met vrugte wat die hoop op voorspoed na die ramp van die Dertigjarige Oorlog versinnebeeld Kopergravure Teutschlands frohliches zuruffen zu gluckseliger Fortsetztung der mit Gott in regensburg angestellten allgemeinen Versammlung des H Rom Reiches obersten Haubtes und Gliedern deur Abraham Aubry Neurenberg 1663 64Ryk territorialisering en religieuse diversiteit WysigIn teenstelling met baie ander Europese lande was Duitsland tot in die moderne tydperk nie as n nasionale staat georganiseer nie maar eerder n voormoderne ryk beskou waarin n groot aantal selfregerende gebiede volgens n ingewikkelde staatsbedeling bestaan het Geeneen van die verskillende gebiede het belang gestel in die opbou van n sentrale nasionale gesag nie en die Heilige Romeinse Ryk was ook allesbehalwe n staat van uitsluitlik Duitssprekendes die ryk het steeds ook Slawiese Romaanse en Baltiese landsdele Boheme Morawie die huidige Slowenie Istrie en n tyd lank ook Lyfland as deel van die Duitse Ordenstaat dele van Noord Italie Switserland die Lae Lande asook Lotaringe Boergondie en tydelik Provence en Savoie ingesluit 2 Religieuse diversiteit in Sentraal Europa in 1618 As n veeltalige en supranasionale instelling wat geleidelik tot n statebond op die basis van leenregtelike beginsels en juis nie die moderne volkereg nie ontwikkel het het die Heilige Romeinse Ryk tot in die vroee moderne tydperk voortbestaan Alhoewel die ryk in die loop van sy geskiedenis gedwing is om gebiede aan Frankryk as n nasionale staat aan sy westelike grens af te staan en Switserland en Nederland met die Vredesluiting van Munster in 1648 die sogenaamde Wesfaliese Vrede amptelik onafhanklik geword het is die internasionalisering van die Heilige Romeinse Ryk deur die geinstitusionaliseerde belange van Europese moondhede bevestig die koning van Denemarke het van oudsher gelyktydig as hertog van Holstein geregeer en was sodoende n lid van die Ryksstate Swede en Frankryk wat as Europese moondhede die bepalings van die Vrede van Munster en die Ryk se politieke bedeling gewaarborg het het hom in 1648 vergesel Vanaf 1714 het ook die Engelse koning vanwee sy dinastiese verbintenis met Hannover as derde buitelandse monarg n afgevaardigde op die Regensburgse Ryksdag geword Duitsland het nie net vanwee sy ligging in die sentrum van die Europese vasteland veral in die vroee moderne tydperk die belangstelling van sy buurlande gewek nie Dit was ook aan die feit te danke dat die Duitse Ryk n supranasionale karakter gehad het Die politieke gebeure in die hartland van Europa het sodoende steeds n internasionale dimensie gekry state soos Frankryk het die politieke en staatkundige orde van die Heilige Romeinse Ryk as n saak van nasionale belang beskou omdat die politieke ewewig in Sentraal Europa regstreeks daaraan gekoppel was Gevolglik is n aantal Europese oorloe waaronder die Dertigjarige Oorlog die Franse uitbreidingsoorloe onder koning Lodewyk XIV asook die Spaanse Poolse en Oostenrykse Opvolgingsoorloe op Duitse bodem uitgeveg Ongeag sy insluiting van vreemde volke en alle pogings van buitelandse konings om hulle as keisers te laat bekroon was die Heilige Romeinse Ryk steeds veral n ryk van die Duitse nasie n ryk wat met sy Middeleeuse tradisies nog invloed op die politieke ontwikkeling van Duitsland in die 19de en 20ste eeu uitgeoefen het Anders as byvoorbeeld in Spanje Frankryk Engeland en selfs in Nederland wat tot in die 15de en 16de eeu self nog deel van die ryk uitgemaak het is die ontwikkeling van n moderne nasionale staat in Duitsland sodoende belemmer en vertraag Dit het uiteindelik nie op nasionale vlak sy aanvang geneem nie maar op deelstaatvlak In die loop van die 16de eeu het Duitsland as gevolg van die Reformasie ook sy godsdienstige en kerklike eenheid kwytgeraak naas die voortbestaan van die ou Middeleeuse staatsstrukture en die verdeling in selfregerende deelstate wat by die proses van nasiewording met die ryk meegeding het was Duitsland as die oorsprongsland van die Reformasie nou ook deur religieuse diversiteit gekenmerk Verwysings Wysig Heinrich Hengst red Faszination Mittelalter Ratsel und Geheimnisse einer Epoche Keulen Lingen 2008 bl 212 Heinz Schilling Siedler Geschichte Europas Die neue Zeit Vom Christenheitseuropa zum Europa der Staaten 1250 bis 1750 Berlyn Siedler 1999 bl 129Eksterne skakels Wysig Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Heilige Romeinse Ryk Ontsluit van https af wikipedia org w index php title Heilige Romeinse Ryk amp ol,