×
Geskiedenis van die alfabet

Verskeie teorieë bestaan oor die geskiedenis van die alfabet, hoewel die presiese oorsprong daarvan onbekend is. Een van die gewildstes, die Proto-Sinaïtiese teorie, is dat die geskiedenis in Antieke Egipte begin het, meer as ’n millennium nadat mense begin skryf het. Volgens dié teorie is die alfabet ontwikkel vir die taal van Semitiese werkers op die Sinai-skiereiland en was dit beïnvloed deur die alfabetiese beginsels van die Egiptiese heilige skrif, ’n latere ontwikkeling van die Egiptiese hiërogliewe. As dit reg is, stam feitlik alle hedendaagse alfabette in die wêreld direk van hierdie alfabet, Proto-Sinaïties, af of is dit geïnspireer deur die ontwerp daarvan.

Geskiedenis van die alfabet
Proto-Sinaïtiese alfabet 19e eeu v.C.

Meroïties (van Egiptiese hiërogliewe) 3e eeu v.C.

Die alfabet wat vandag die meeste gebruik word, is die Latynse alfabet. Dit is afgelei van die Griekse alfabet, die eerste ware alfabet omdat dit beide konsonante en klinkers bevat. Die Griekse alfabet is weer afgelei van die Fenisiese alfabet, waarvan die meeste letters dieselfde is. Albei se letters is ook in dieselfde volgorde. Anders as by Grieks, bevat Fenisies geen klinkers nie en daarom is dit ’n abjad – ’n skryfstelsel waarin alle simbole konsonante voorstel.

Inhoud

Twee skrifte het wyd voorgekom van voor die einde van die 4de millennium v.C.: die Mesopotamiese wigskrif en Egiptiese hiërogliewe. Daar is tekens dat wigskrif alfabetiese eienskappe aangeneem het in sekere tale waarvoor dit gebruik is, soos weer later gesien in die Ou Persiese wigskrif, maar dit lyk nou of hierdie ontwikkeling apart plaasgevind het en nie deel was van die ontwikkeling van die alfabet nie.

Teen 2700 v.C. het die antieke Egiptenare bo en behalwe hul logografiese hiërogliewe ’n stelsel van 22 hiërogliewe ontwikkel om die individuele lettergrepe van hul taal voor te stel, plus ’n 23ste een wat lyk of dit klinkers voor- en agteraan woorde voorstel. Hierdie gliewe is gebruik as hulpmiddels vir die uitspreek van logogramme, om verbuigings in die taal te skryf en later om leenwoorde en buitelandse name te transkribeer.

Ondanks die alfabetiese aard daarvan is die stelsel nie andersins gebruik vir ware alfabetiese skryfwerk nie. Dit kon dus dien as ’n soort alfabet, maar is altyd gebruik met ’n sterk logografiese komponent, waarskynlik vanweë die sterk kulturele belangrikheid van die ingewikkelde hiëroglifiese stelsel.

Eerste alfabetiese skrif

Daar word geglo dat die eerste suiwer alfabetiese skrif omstreeks 1850 v.C. ontstaan het onder Semitiese werkers in Sinai. Dié skrif het Egiptiese hiërogliewe aangepas om konsonante te skryf. Hul simbole het die eerste letter van die vertaalde vorm van die hiëroglief voorgestel. So is die hiëroglief per (Egipties vir "huis") gebruik om ’n /b/ in Semities te skryf omdat "huis" in Semities bayt is.

Oor die volgende vyf eeue het dié Proto-Sinaïtiese skrif noordwaarts versprei, en alle daaropvolgende alfabette in die wêreld is óf daarvan afgelei óf is geïnspireer deur een van die uitlopers daarvan, met die Meroïtiese alfabet as ’n moontlike uitsondering. Dié was ’n aanpassing in die 3de eeu v.C. van hiërogliewe in Nubië suid van Egipte. Dit is onduidelik of dit ook deur die eerste alfabet beïnvloed is.

Proto-Sinaïties is nog nie ten volle ontsyfer nie. Die skrif is net sporadies gebruik en het sy piktografiese aard vir ’n halwe millennium behou, totdat dit vir gebruik deur die regering in Kanaän ingespan is. Die eerste Kanaänitiese gebied wat die alfabet op groot skaal gebruik het, was die Fenisiese stadstaat. Daarom word die skrif wat ná dié tyd voorkom die Fenisiese alfabet genoem. Die Fenisiese stede was hawestede midde-in ’n uitgebreide handelsnetwerk en gou is die Fenisiese alfabet regdeur die Mediterreense gebied versprei. Twee variante van dié alfabet het ’n groot invloed op die geskiedenis van skryf gehad: die Aramese en die Griekse alfabet.

Afstammelinge van die Aramese abjad

Dié tabel toon besonderhede van die vier alfabette wat van Fenisies afstam. Van links is die Latynse, Griekse, oorspronklike Fenisiese, Hebreeuse en Arabiese alfabet.

Die Fenisiese en die Aramese alfabet stel net konsonante voor, nes hul Egiptiese voorloper. So ’n skryfstelsel word ’n abjad genoem. Dit lyk of die Aramese abjad, wat in die 7de eeu v.C. uit Fenisies ontwikkel het as die amptelike skrif van die Persiese Ryk, die voorloper was van byna alle hedendaagse alfabette in Asië:

Griekse alfabet

Ontstaan
Griekse alfabet op ’n antieke pot.
Die Venn-diagram toon die ooreenkomste en verskille tussen die Griekse, Latynse en Cyrilliese hoofletters.

Teen minstens die 8ste eeu v.C. het die Grieke die Fenisiese alfabet aangeneem en by Grieks aangepas. In die proses het hulle die eerste "ware" alfabet geskep – ’n skryfstelsel waarin beide konsonante en klinkers gebruik word.

Die letters van die Griekse alfabet is dieselfde as dié van Fenisies en die volgorde is dieselfde. Waar aparte letters vir die klinkers die leesbaarheid van Egipties, Fenisies en Hebreeus eintlik sou bemoeilik het, was die gebrek daaraan egter ’n probleem vir die Grieke, vir wie klinkers ’n belangrike rol speel. Die Grieke het toe van die Fenisiese konsonante waarvoor daar nie klanke in Grieks is nie, gebruik as klinkers. So het die Fenisiese letters ’alep en he byvoorbeeld die Griekse alfa en e (later epsilon genoem) geword vir die klinkers /a/ en /e/, eerder as die konsonante /ʔ/ en /h/. Daar was egter nie genoeg letters vir Grieks se twaalf klinkers nie, en dubbelletters en ander aanpassings is toe ingespan soos ei, ou en o (wat omega geword het). In sommige gevalle is die gebrek net geïgnoreer, soos in die lang a, i, u.

Verskeie weergawes van die Griekse alfabet het ontstaan. Een daarvan, bekend as Wes-Grieks, is wes van Athene in Suid-Italië gebruik. Oos-Grieks is in Klein-Asië gebruik. Die Atheners het laasgenoemde omstreeks 400 v.C. aanvaar en die res van die Griekssprekende wêreld het eindelik hul voorbeeld gevolg. Nadat hulle aanvanklik soos die Fenisiërs van regs na links geskryf het, het die Grieke later besluit om eerder van links na regs te skryf. Baie Griekse letters lyk soos die Fenisiese letters, hoewel die rigting omgekeer of verander is – moontlik ’n gevolg van die veranderde skryfrigting.

Afstammelinge

Grieks was op sy beurt die bron van alle moderne alfabette van Europa. Uit die alfabet van die vroeë Wes-Griekse dialekte, waar die letter eta ’n h gebly het, het die Oud-Italiese en die Romeinse alfabet ontstaan. In die Oos-Griekse dialekte, wat nie ’n h-klank gehad het nie, was eta ’n klinker; dit het ’n klinker in Grieks gebly, asook in alle alfabette wat van die oostelike variante afgelei is: die Glagolitiese, Cyrilliese, Armeense, Gotiese en moontlik die Georgiese alfabet.

Hoewel dié beskrywing die ontwikkeling van skrifte op ’n lineêre manier weergee, is dit ’n vereenvoudiging. Die Mantsjoe-alfabet, wat van die abjads van Wes-Asië afstam, is byvoorbeeld ook beïnvloed deur die Koreaanse Hangoel, wat óf ’n onafhanklike skrif was óf van die abugidas van Suid-Asië afgelei is. Georgies is oënskynlik van die Aramese familie afgelei, maar is sterk beïnvloed deur Grieks. ’n Aangepaste weergawe van die Griekse alfabet, met ’n paar bykomende heilige hiërogliewe, word gebruik vir Koptiese Egipties.

Latynse alfabet

Dele van die wêreld waar die Latynse alfabet gebruik word – donkergroen waar dit die enigste skryfstelsel is en liggroen waar dit saam met ander alfabette gebruik word.

’n Stam wat as die Latyne en later die Romeine bekend was, het ook nes die Wes-Grieke op die Italiaanse Skiereiland gewoon. Die Latyne het in die 5de eeu die skrif aangeneem van die Etruriërs, ’n stam wat in die 1ste millennium v.C. in Sentraal-Italië gewoon het, en die Wes-Grieke. Hulle het vier karakters van die Wes-Griekse alfabet uitgelaat en die Etruriese letters F en S aangeneem. Om die G-klank in Grieks en die K-klank in Etruries weer te gee, is gamma gebruik. Dié veranderinge het die moderne alfabet tot gevolg gehad sonder die letters G, J, U, W, Y en Z, sowel as met ander verskille.

In die paar eeue nadat Alexander die Grote die Oos-Mediterreense en ander gebiede in die 3de eeu v.C. verower het, het die Romeine Griekse leenwoorde begin gebruik en hulle het toe weer die alfabet aangepas om dié woorde te kan skryf. Hulle het Y en Z van die Oos-Griekse alfabet aangeneem en hulle aan die einde van hul alfabet geplaas omdat hulle net vir Griekse woorde gebruik is.

Die Angel-Saksers het Romeinse letters begin gebruik om Oud-Engels mee te skryf toe hulle hulle tot die Christendom bekeer. Hulle het verskeie veranderings aan die alfabet aangebring, soos die W wat geskep is uit twee U's en die J wat eers as ’n variasie van I gebruik is en later ’n konsonant geword het.

Die volgorde van die letters van die alfabet het reeds in die 14de eeu v.C. bestaan in ’n plek met die naam Oegarit aan die Siriese noordkus. Op kleitablette wat daar gevind is, kom twee volgordes van die Oegaritiese letters voor. Een volgorde (ABGDE) was feitlik identies aan die volgorde in die Hebreeuse, Griekse en Latynse alfabet, en die ander (HMĦLQ) het behoue gebly in die Ge'ez-skrif van Ethiopië.

Die name van die letters kom ooreen in die afstammelinge van Fenisies, onder meer die Samaritaanse, Aramese, Siriese, Hebreeuse en Griekse alfabet.

Die onderstaande tabel is ’n skematiese voorstelling van die Fenisiese alfabet en sy afstammelinge.

nr. Rekonstruksie IFA Waarde Oegarities Fenisies Hebreeus Arabies Grieks Latyns Cyrillies
1 ʾāleph "os" /ʔ/ 1 𐎀 ʔalpa ʔālep א ﺍ alif Α A А
2 bēth "huis" /b/ 2 𐎁 beta bēt ב ﺏ bā Β B В, Б
3 gīmel "kameel" /ɡ/ 3 𐎂 gamla gīmel ג ﺝ jīm Γ C, G Г
4 dāleth "deur" /d/ 4 𐎄 delta dālet ד ﺩ dāl Δ D Д
5 hē "venster" /h/ 5 𐎅 ho ה ﻫ hā Ε E Е, Є
6 wāw "haak" /β/ 6 𐎆 wo wāw ו و wāw Ϝ, Υ F, V, Y У
7 zayin "wapen" (heraldiek) /z/ 7 𐎇 zeta zayin ז ز zayn of zāy Ζ Z З
8 ḥēth "hek" /ħ/ / /x/ 8 𐎈 ḥota ḥēt ח ح ḥā Η H И
9 ṭēth "wiel" /tˤ/ 9 𐎉 ṭeta ṭēt ט ط ṭā Θ Ѳ
10 yōdh "arm" /j/ 10 𐎊 yoda yōd י ي yā Ι I І
11 kaph "palm" /k/ 20 𐎋 kapa kap כ ך ك kāf Κ K К
12 lāmedh "doring" /l/ 30 𐎍 lamda lāmed ל ل lām Λ L Л
13 mēm "water" /m/ 40 𐎎 mem mēm מ ם م mīm Μ M М
14 nun "slang" /n/ 50 𐎐 nuna nun נ ן ن nūn "vis" Ν N Н
15 sāmekh "vis" /s/ 60 𐎒 samka sāmek ס Ξ, (Χ) (X) Ѯ, (Х)
16 ʿayin "oog" /ʕ/ 70 𐎓 ʕena ʻayin ע ع `ayn "oog" Ο O О
17 pē "mond" /p/ 80 𐎔 pu פ ף ف fā Π P П
18 ṣādē "papirus" /sˤ/ 90 𐎕 ṣade ṣādē צ ץ ص ṣād Ϻ, (Ϡ) Ц, Ч
19 qōph "aap" /kˤ/ 100 𐎖 qopa qōph ק ق qāf Ϙ Q Ҁ
20 rēš "kop" /r/ / /ɾ/ 200 𐎗 raʔša rēš ר ر rā Ρ R Р
21 šin "tand" /ʃ/ 300 𐎌 šina šin ש س sīn Σ S С, Ш
22 tāw "teken" /t/ 400 𐎚 to tāw ת ت tā Τ T Т

Die enigste moderne nasionale alfabet waarvan die oorsprong nie teruggevoer kan word na die Kanaänitiese alfabet nie, is die Tana-alfabet van Maledive. Dit is uniek, want hoewel dit duidelik geskoei is op Arabies en dalk ander bestaande alfabette, is die lettervorms afgelei van syfers. Ander skrifte, wat nie meer gebruik word nie en nie ooreenstemming toon met ander alfabette nie, is die Somaliese skrif wat in die 1920's geskep is en tot in 1972 saam met die Latynse alfabet gebruik is; Zhuyin, ’n fonetiese alfabet wat van Chinese karakters afgelei is; die Santali-alfabet van Oos-Indië, wat oënskynlik gebaseer is op tradisionele simbole en piktogramme wat die skeppers self uitgedink het; die vroeë Middeleeuse Ierse Ogham, wat uit kerfstokmerke bestaan; en die monument-inskripsies van die Ou Persiese Ryk waarvoor wigskrifvorms oënskynlik vir dié doel geskep is.

  1. Goldwasser, Orly (Mrt./Apr. 2010). . Biblical Archaeology Review. Washington, DC: Biblical Archaeology Society. 36 (1). ISSN . Geargiveer vanaf op 6 Junie 2012. Besoek op 06-11-2011.Gaan datum na in: |accessdate= en |date= (help)
  2. Himelfarb, Elizabeth J. "First Alphabet Found in Egypt", Archaeology 53, Uitg. 1 (Jan./Feb. 2000): 21.
  3. Haarmann 2004, p. 96
  4. Coulmas, Florian (1996). The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems. Oxford: Blackwell Publishers Ltd. ISBN 0-631-21481-X.
  5. Hooker, J.T., C.B.F. Walker, W.V. Davies, John Chadwick, John F. Healey, B.F. Cook en Larissa Bonfante, (1990). Reading the Past: Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet. Berkeley: University of California Press. ble. 211–213.
  6. McCarter, P. Kyle. “The Early Diffusion of the Alphabet.” The Biblical Archaeologist 37, No. 3 (Sep., 1974): 54-68. bl. 57.
  7. Hooker, J.T., C.B.F. Walker, W.V. Davies, John Chadwick, John F. Healey, B.F. Cook en Larissa Bonfante, (1990). Reading the Past: Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet, Berkeley: University of California Press. bl. 222.
  8. Robinson, Andrew, (1995). The Story of Writing: Alphabets, Hieroglyphs & Pictograms, New York: Thames & Hudson Ltd. bl. 172.
  9. McCarter, P. Kyle. “The Early Diffusion of the Alphabet.” The Biblical Archaeologist 37, No. 3 (Sep., 1974): 54-68. bl. 62.
  10. McCarter, P. Kyle. “The Early Diffusion of the Alphabet.” The Biblical Archaeologist 37, No. 3 (Sep., 1974): 54-68. bl. 62.
  11. Robinson, Andrew, (1995). The Story of Writing: Alphabets, Hieroglyphs & Pictograms, New York: Thames & Hudson Ltd. bl. 170.
  12. Robinson, Andrew. The Story of Writing: Alphabets, Hieroglyphs & Pictograms. New York: Thames & Hudson Ltd., 1995.
  13. Robinson, Andrew, (1995). The Story of Writing: Alphabets, Hieroglyphs & Pictograms, New York: Thames & Hudson Ltd. bl. 162.
  14. Millard, A.R. "The Infancy of the Alphabet", World Archaeology 17, No. 3, Early Writing Systems (Feb., 1986): 390-398. bl. 395.
  • Peter T. Daniels, William Bright (eds.), 1996. The World's Writing Systems, ISBN 0-19-507993-0.
  • Diringer, David. History of the Alphabet, 1977, ISBN 0-905418-12-3.
  • Stephen R. Fischer, A History of Writing 2005 Reaktion Books CN 136481
  • Haarmann, Harald (2004), Geschichte der Schrift (2de ed.), München: C. H. Beck, ISBN 3-406-47998-7
  • Millard, A. R. (1986), "The Infancy of the Alphabet", World Archaeology 17 (3): 390–398
  • Joseph Naveh, Early History of the Alphabet: an Introduction to West Semitic Epigraphy and Palaeography (Magnes Press – Hebreeuse Universiteit, Jerusalem, 1982)
  • B.L. Ullman, "The Origin and Development of the Alphabet," American Journal of Archaeology 31, No. 3 (Jul., 1927): 311-328.
  • deur Robert Fradkin, Universiteit van Maryland
  • op h2g2

Publikasie datum: September 12, 2021

geskiedenis, alfabet, verskeie, teorieë, bestaan, geskiedenis, alfabet, hoewel, presiese, oorsprong, daarvan, onbekend, gewildstes, proto, sinaïtiese, teorie, geskiedenis, antieke, egipte, begin, meer, millennium, nadat, mense, begin, skryf, volgens, dié, teor. Verskeie teoriee bestaan oor die geskiedenis van die alfabet hoewel die presiese oorsprong daarvan onbekend is Een van die gewildstes die Proto Sinaitiese teorie 1 is dat die geskiedenis in Antieke Egipte begin het meer as n millennium nadat mense begin skryf het Volgens die teorie is die alfabet ontwikkel vir die taal van Semitiese werkers op die Sinai skiereiland en was dit beinvloed deur die alfabetiese beginsels van die Egiptiese heilige skrif n latere ontwikkeling van die Egiptiese hierogliewe As dit reg is stam feitlik alle hedendaagse alfabette in die wereld direk van hierdie alfabet Proto Sinaities af of is dit geinspireer deur die ontwerp daarvan 2 Geskiedenis van die alfabetProto Sinaitiese alfabet 19e eeu v C Oegarities 15e eeu v C Proto Kanaanities 14e eeu v C Fenisies 12e eeu v C Oud Hebreeus 10e eeu v C Samaritaans 6e eeu v C Aramees 8e eeu v C Kharosthi 6e eeu v C Brahmi 6e eeu v C Indiese skriffamilie bv Devanagari 13e eeu Hebreeus 3e eeu v C Tana 4e eeu v C Pahlewi 3e eeu v C Avesties 4e eeu Palmyreens 2e eeu v C Siries 2e eeu v C Sogdies 2e eeu v C Oud Turks 6e eeu Oud Hongaars ca 650 Oud Oeigoers Mongools ca 1204 Nabatees 2e eeu v C Arabies 4e eeu Mandees 2e eeu Grieks 8e eeu v C Oud Italies 8e eeu v C Latyns 7e eeu v C Runes 2e eeu Ogham 4e eeu Kopties 3e eeu Goties 3e eeu Armeens 405 Georgies ca 430 Glagolities 862 Cyrillies ca 940 Oud Permies 1372 Oud Spaans 7e eeu v C Suid Arabies 9e eeu v C Ge ez 5e 6e eeu v C Meroities van Egiptiese hierogliewe 3e eeu v C Die alfabet wat vandag die meeste gebruik word is die Latynse alfabet 3 Dit is afgelei van die Griekse alfabet die eerste ware alfabet omdat dit beide konsonante en klinkers bevat 4 Die Griekse alfabet is weer afgelei van die Fenisiese alfabet waarvan die meeste letters dieselfde is Albei se letters is ook in dieselfde volgorde Anders as by Grieks bevat Fenisies geen klinkers nie en daarom is dit n abjad n skryfstelsel waarin alle simbole konsonante voorstel Inhoud 1 Voorlopers van die alfabet 2 Konsonantale alfabette 2 1 Eerste alfabetiese skrif 2 2 Afstammelinge van die Aramese abjad 3 Ware alfabette 3 1 Griekse alfabet 3 2 Latynse alfabet 4 Lettername en volgorde 5 Grafies onafhanklike alfabette 6 Verwysings 7 Verdere leesstof 8 Eksterne skakelsVoorlopers van die alfabet WysigTwee skrifte het wyd voorgekom van voor die einde van die 4de millennium v C die Mesopotamiese wigskrif en Egiptiese hierogliewe Daar is tekens dat wigskrif alfabetiese eienskappe aangeneem het in sekere tale waarvoor dit gebruik is soos weer later gesien in die Ou Persiese wigskrif maar dit lyk nou of hierdie ontwikkeling apart plaasgevind het en nie deel was van die ontwikkeling van die alfabet nie Teen 2700 v C het die antieke Egiptenare bo en behalwe hul logografiese hierogliewe n stelsel van 22 hierogliewe ontwikkel om die individuele lettergrepe van hul taal voor te stel plus n 23ste een wat lyk of dit klinkers voor en agteraan woorde voorstel Hierdie gliewe is gebruik as hulpmiddels vir die uitspreek van logogramme om verbuigings in die taal te skryf en later om leenwoorde en buitelandse name te transkribeer Ondanks die alfabetiese aard daarvan is die stelsel nie andersins gebruik vir ware alfabetiese skryfwerk nie Dit kon dus dien as n soort alfabet maar is altyd gebruik met n sterk logografiese komponent waarskynlik vanwee die sterk kulturele belangrikheid van die ingewikkelde hieroglifiese stelsel Konsonantale alfabette WysigEerste alfabetiese skrif Wysig Daar word geglo dat die eerste suiwer alfabetiese skrif omstreeks 1850 v C ontstaan het onder Semitiese werkers in Sinai Die skrif het Egiptiese hierogliewe aangepas om konsonante te skryf Hul simbole het die eerste letter van die vertaalde vorm van die hieroglief voorgestel 5 So is die hieroglief per Egipties vir huis gebruik om n b in Semities te skryf omdat huis in Semities bayt is 6 Oor die volgende vyf eeue het die Proto Sinaitiese skrif noordwaarts versprei en alle daaropvolgende alfabette in die wereld is of daarvan afgelei of is geinspireer deur een van die uitlopers daarvan met die Meroitiese alfabet as n moontlike uitsondering Die was n aanpassing in die 3de eeu v C van hierogliewe in Nubie suid van Egipte Dit is onduidelik of dit ook deur die eerste alfabet beinvloed is Proto Sinaities is nog nie ten volle ontsyfer nie Die skrif is net sporadies gebruik en het sy piktografiese aard vir n halwe millennium behou totdat dit vir gebruik deur die regering in Kanaan ingespan is Die eerste Kanaanitiese gebied wat die alfabet op groot skaal gebruik het was die Fenisiese stadstaat Daarom word die skrif wat na die tyd voorkom die Fenisiese alfabet genoem Die Fenisiese stede was hawestede midde in n uitgebreide handelsnetwerk en gou is die Fenisiese alfabet regdeur die Mediterreense gebied versprei Twee variante van die alfabet het n groot invloed op die geskiedenis van skryf gehad die Aramese en die Griekse alfabet Afstammelinge van die Aramese abjad Wysig Skryfstelsels Abjad Abugida Alfabet Lettergreepskrif Logografies Kenmerk alfabet Snelskrif Alternatief Die tabel toon besonderhede van die vier alfabette wat van Fenisies afstam Van links is die Latynse Griekse oorspronklike Fenisiese Hebreeuse en Arabiese alfabet Die Fenisiese en die Aramese alfabet stel net konsonante voor nes hul Egiptiese voorloper So n skryfstelsel word n abjad genoem Dit lyk of die Aramese abjad wat in die 7de eeu v C uit Fenisies ontwikkel het as die amptelike skrif van die Persiese Ryk die voorloper was van byna alle hedendaagse alfabette in Asie Die moderne Hebreeuse alfabet het ontstaan as n plaaslike variant van Keiserlike Aramees Die oorspronklike Hebreeuse alfabet is behou deur die Samaritane 7 8 Die Arabiese alfabet stam af van Aramees deur die Nabatese alfabet van wat nou Suid Jordanie is Die Siriese alfabet wat na die 3de eeu n C gebruik is het deur die Pahlewi skrif en Sogdiese alfabet ontwikkel in die alfabette van Noord Asie soos Orchon moontlik Oeigoers Mongools en Mantsjoe Die Georgiese alfabet is van onsekere herkoms maar dit lyk of dit deel is van die Persies Aramese of dalk die Griekse familie Ware alfabette WysigGriekse alfabet Wysig Ontstaan Griekse alfabet op n antieke pot Die Venn diagram toon die ooreenkomste en verskille tussen die Griekse Latynse en Cyrilliese hoofletters Teen minstens die 8ste eeu v C het die Grieke die Fenisiese alfabet aangeneem en by Grieks aangepas 9 In die proses het hulle die eerste ware alfabet geskep n skryfstelsel waarin beide konsonante en klinkers gebruik word Die letters van die Griekse alfabet is dieselfde as die van Fenisies en die volgorde is dieselfde 10 Waar aparte letters vir die klinkers die leesbaarheid van Egipties Fenisies en Hebreeus eintlik sou bemoeilik het was die gebrek daaraan egter n probleem vir die Grieke vir wie klinkers n belangrike rol speel Die Grieke het toe van die Fenisiese konsonante waarvoor daar nie klanke in Grieks is nie gebruik as klinkers So het die Fenisiese letters alep en he byvoorbeeld die Griekse alfa en e later epsilon genoem geword vir die klinkers a en e eerder as die konsonante ʔ en h Daar was egter nie genoeg letters vir Grieks se twaalf klinkers nie en dubbelletters en ander aanpassings is toe ingespan soos ei ou en o wat omega geword het In sommige gevalle is die gebrek net geignoreer soos in die lang a i u 11 Verskeie weergawes van die Griekse alfabet het ontstaan Een daarvan bekend as Wes Grieks is wes van Athene in Suid Italie gebruik Oos Grieks is in Klein Asie gebruik Die Atheners het laasgenoemde omstreeks 400 v C aanvaar en die res van die Griekssprekende wereld het eindelik hul voorbeeld gevolg Nadat hulle aanvanklik soos die Fenisiers van regs na links geskryf het het die Grieke later besluit om eerder van links na regs te skryf Baie Griekse letters lyk soos die Fenisiese letters hoewel die rigting omgekeer of verander is moontlik n gevolg van die veranderde skryfrigting Afstammelinge Grieks was op sy beurt die bron van alle moderne alfabette van Europa Uit die alfabet van die vroee Wes Griekse dialekte waar die letter eta n h gebly het het die Oud Italiese en die Romeinse alfabet ontstaan In die Oos Griekse dialekte wat nie n h klank gehad het nie was eta n klinker dit het n klinker in Grieks gebly asook in alle alfabette wat van die oostelike variante afgelei is die Glagolitiese Cyrilliese Armeense Gotiese en moontlik die Georgiese alfabet 12 Hoewel die beskrywing die ontwikkeling van skrifte op n lineere manier weergee is dit n vereenvoudiging Die Mantsjoe alfabet wat van die abjads van Wes Asie afstam is byvoorbeeld ook beinvloed deur die Koreaanse Hangoel wat of n onafhanklike skrif was of van die abugidas van Suid Asie afgelei is Georgies is oenskynlik van die Aramese familie afgelei maar is sterk beinvloed deur Grieks n Aangepaste weergawe van die Griekse alfabet met n paar bykomende heilige hierogliewe word gebruik vir Koptiese Egipties Latynse alfabet Wysig Dele van die wereld waar die Latynse alfabet gebruik word donkergroen waar dit die enigste skryfstelsel is en liggroen waar dit saam met ander alfabette gebruik word n Stam wat as die Latyne en later die Romeine bekend was het ook nes die Wes Grieke op die Italiaanse Skiereiland gewoon Die Latyne het in die 5de eeu die skrif aangeneem van die Etruriers n stam wat in die 1ste millennium v C in Sentraal Italie gewoon het en die Wes Grieke Hulle het vier karakters van die Wes Griekse alfabet uitgelaat en die Etruriese letters F en S aangeneem Om die G klank in Grieks en die K klank in Etruries weer te gee is gamma gebruik Die veranderinge het die moderne alfabet tot gevolg gehad sonder die letters G J U W Y en Z sowel as met ander verskille In die paar eeue nadat Alexander die Grote die Oos Mediterreense en ander gebiede in die 3de eeu v C verower het het die Romeine Griekse leenwoorde begin gebruik en hulle het toe weer die alfabet aangepas om die woorde te kan skryf Hulle het Y en Z van die Oos Griekse alfabet aangeneem en hulle aan die einde van hul alfabet geplaas omdat hulle net vir Griekse woorde gebruik is Die Angel Saksers het Romeinse letters begin gebruik om Oud Engels mee te skryf toe hulle hulle tot die Christendom bekeer Hulle het verskeie veranderings aan die alfabet aangebring soos die W wat geskep is uit twee U s en die J wat eers as n variasie van I gebruik is en later n konsonant geword het Lettername en volgorde WysigDie volgorde van die letters van die alfabet het reeds in die 14de eeu v C bestaan in n plek met die naam Oegarit aan die Siriese noordkus 13 Op kleitablette wat daar gevind is kom twee volgordes van die Oegaritiese letters voor Een volgorde ABGDE was feitlik identies aan die volgorde in die Hebreeuse Griekse en Latynse alfabet en die ander HMĦLQ het behoue gebly in die Ge ez skrif van Ethiopie 14 Die name van die letters kom ooreen in die afstammelinge van Fenisies onder meer die Samaritaanse Aramese Siriese Hebreeuse en Griekse alfabet Die onderstaande tabel is n skematiese voorstelling van die Fenisiese alfabet en sy afstammelinge nr Rekonstruksie IFA Waarde Oegarities Fenisies Hebreeus Arabies Grieks Latyns Cyrillies1 ʾaleph os ʔ 1 𐎀 ʔalpa ʔalep א ﺍ alif A A A2 beth huis b 2 𐎁 beta bet ב ﺏ ba B B V B3 gimel kameel ɡ 3 𐎂 gamla gimel ג ﺝ jim G C G G4 daleth deur d 4 𐎄 delta dalet ד ﺩ dal D D D5 he venster h 5 𐎅 ho he ה ﻫ ha E E E Ye6 waw haak b 6 𐎆 wo waw ו و waw Ϝ Y F V Y U7 zayin wapen heraldiek z 7 𐎇 zeta zayin ז ز zayn of zay Z Z Z8 ḥeth hek ħ x 8 𐎈 ḥota ḥet ח ح ḥa H H I9 ṭeth wiel tˤ 9 𐎉 ṭeta ṭet ט ط ṭa 8 Ѳ10 yōdh arm j 10 𐎊 yoda yōd י ي ya I I I11 kaph palm k 20 𐎋 kapa kap כ ך ك kaf K K K12 lamedh doring l 30 𐎍 lamda lamed ל ل lam L L L13 mem water m 40 𐎎 mem mem מ ם م mim M M M14 nun slang n 50 𐎐 nuna nun נ ן ن nun vis N N N15 samekh vis s 60 𐎒 samka samek ס 3 X X Ѯ H 16 ʿayin oog ʕ 70 𐎓 ʕena ʻayin ע ع ayn oog O O O17 pe mond p 80 𐎔 pu pe פ ף ف fa P P P18 ṣade papirus sˤ 90 𐎕 ṣade ṣade צ ץ ص ṣad Ϻ Ϡ C Ch19 qōph aap kˤ 100 𐎖 qopa qōph ק ق qaf Ϙ Q Ҁ20 res kop r ɾ 200 𐎗 raʔsa res ר ر ra R R R21 sin tand ʃ 300 𐎌 sina sin ש س sin S S S Sh22 taw teken t 400 𐎚 to taw ת ت ta T T TGrafies onafhanklike alfabette WysigDie enigste moderne nasionale alfabet waarvan die oorsprong nie teruggevoer kan word na die Kanaanitiese alfabet nie is die Tana alfabet van Maledive Dit is uniek want hoewel dit duidelik geskoei is op Arabies en dalk ander bestaande alfabette is die lettervorms afgelei van syfers Ander skrifte wat nie meer gebruik word nie en nie ooreenstemming toon met ander alfabette nie is die Somaliese skrif wat in die 1920 s geskep is en tot in 1972 saam met die Latynse alfabet gebruik is Zhuyin n fonetiese alfabet wat van Chinese karakters afgelei is die Santali alfabet van Oos Indie wat oenskynlik gebaseer is op tradisionele simbole en piktogramme wat die skeppers self uitgedink het die vroee Middeleeuse Ierse Ogham wat uit kerfstokmerke bestaan en die monument inskripsies van die Ou Persiese Ryk waarvoor wigskrifvorms oenskynlik vir die doel geskep is Verwysings Wysig Goldwasser Orly Mrt Apr 2010 How the Alphabet Was Born from Hieroglyphs Biblical Archaeology Review Washington DC Biblical Archaeology Society 36 1 ISSN 0098 9444 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 6 Junie 2012 Besoek op 06 11 2011 Gaan datum na in accessdate en date help Himelfarb Elizabeth J First Alphabet Found in Egypt Archaeology 53 Uitg 1 Jan Feb 2000 21 Haarmann 2004 p 96 Coulmas Florian 1996 The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems Oxford Blackwell Publishers Ltd ISBN 0 631 21481 X Hooker J T C B F Walker W V Davies John Chadwick John F Healey B F Cook en Larissa Bonfante 1990 Reading the Past Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet Berkeley University of California Press ble 211 213 McCarter P Kyle The Early Diffusion of the Alphabet The Biblical Archaeologist 37 No 3 Sep 1974 54 68 bl 57 Hooker J T C B F Walker W V Davies John Chadwick John F Healey B F Cook en Larissa Bonfante 1990 Reading the Past Ancient Writing from Cuneiform to the Alphabet Berkeley University of California Press bl 222 Robinson Andrew 1995 The Story of Writing Alphabets Hieroglyphs amp Pictograms New York Thames amp Hudson Ltd bl 172 McCarter P Kyle The Early Diffusion of the Alphabet The Biblical Archaeologist 37 No 3 Sep 1974 54 68 bl 62 McCarter P Kyle The Early Diffusion of the Alphabet The Biblical Archaeologist 37 No 3 Sep 1974 54 68 bl 62 Robinson Andrew 1995 The Story of Writing Alphabets Hieroglyphs amp Pictograms New York Thames amp Hudson Ltd bl 170 Robinson Andrew The Story of Writing Alphabets Hieroglyphs amp Pictograms New York Thames amp Hudson Ltd 1995 Robinson Andrew 1995 The Story of Writing Alphabets Hieroglyphs amp Pictograms New York Thames amp Hudson Ltd bl 162 Millard A R The Infancy of the Alphabet World Archaeology 17 No 3 Early Writing Systems Feb 1986 390 398 bl 395 Verdere leesstof WysigPeter T Daniels William Bright eds 1996 The World s Writing Systems ISBN 0 19 507993 0 Diringer David History of the Alphabet 1977 ISBN 0 905418 12 3 Stephen R Fischer A History of Writing 2005 Reaktion Books CN 136481 Haarmann Harald 2004 Geschichte der Schrift 2de ed Munchen C H Beck ISBN 3 406 47998 7 Millard A R 1986 The Infancy of the Alphabet World Archaeology 17 3 390 398 Joseph Naveh Early History of the Alphabet an Introduction to West Semitic Epigraphy and Palaeography Magnes Press Hebreeuse Universiteit Jerusalem 1982 B L Ullman The Origin and Development of the Alphabet American Journal of Archaeology 31 No 3 Jul 1927 311 328 Eksterne skakels WysigGeanimeerde voorbeelde hoe die Latynse alfabet ontstaan het deur Robert Fradkin Universiteit van Maryland Die ontwikkeling van die Westerse alfabet op h2g2 Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Alfabette Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia An Early Hellenic Alphabet for The Common Ikonogrammaton amp Paleogrammikon System Writing and Reading of the Ancient Speech Geargiveer 10 Desember 2013 op Wayback Machine The CoMMon of WRiTiNG ReaDiNG SySTeM of aNCieNT SPeeCH A step towards understanding the reading writing code of old drivers teachers of Humanity Geargiveer 5 Oktober 2015 op Wayback MachineOntsluit van https af wikipedia org w index php title Geskiedenis van die alfabet amp ol,