×
Fenisiese alfabet

Die Fenisiese alfabet, ook die Proto-Kanaänitiese alfabet genoem vir inskripsies voor omstreeks 1050 v.C., is ’n konsonantale alfabet, of abjad. Dit het dus geen klinkers nie. Dit is gebruik vir die skryf van Fenisies, ’n Noord-Semitiese taal wat deur die Fenisiërs gepraat is.

Fenisiese alfabet
Soort skryfstelsel Abjad
Tyd gebruik Van 1050 v.C. totdat ander vorme dit geleidelik vervang het
Rigting Regs na links
Tale Fenisies
Stelsels
Moederstelsels
Susterstelsels
Dogterstelsels
ISO 15924 Phnx, 115
Unicode Phoenician,
Nota
Hierdie bladsy kan fonetiese IFA-simbole of letters uit ander alfabette bevat
Portaal Skryfstelsels

Toe die Fenisiese skrif in die 19de eeu vir die eerste keer ontdek is, was die oorsprong daarvan onbekend. Geleerdes het eers geglo dit was ’n direkte variant van Egiptiese hiërogliewe. Die idee was veral gewild vanweë die ontsyfering van hiërogliewe kort tevore. Hulle kon egter geen skakel vind tussen die twee skryfstelsels nie.

In 2005 het Unesco die Fenisiese alfabet geregistreer as ’n Wêrelderfenisdokument van Libanon.

Inhoud

Fenisies het een van die wyds verspreide skryfstelsels geword deurdat Fenisiese handelaars dit deur die hele Mediterreense wêreld versprei het, waar dit deur baie kulture aangeneem en aangepas is.

Die Aramese alfabet, een van die aangepaste weergawes, was die voorloper van die moderne Arabiese alfabet en Hebreeuse skrif. Die Griekse alfabet (en daardeur ook die Latynse, Cyrilliese en Koptiese alfabet), was ’n direkte uitvloeisel van Fenisies, hoewel sekere letterwaardes verander is om klinkers voor te stel.

Omdat die letters oorspronklik met ’n skryfstif aangebring is, was die vorm van die letters reguit en hoekig. Meer kursiewe vorms het later al hoe meer voorgekom en daaruit het die Neo-Puniese alfabet van die Noord-Afrika van die Romeinse periode ontwikel. Die skrif is gewoonlik van regs na links geskryf, maar sommige tekste is heen en weer geskryf.

Die Proto-Sinaïtiese alfabet was van omstreeks 1850 v.C. in gebruik in die Sinai-skiereiland deur Kanaänities-sprekendes. Daar is sporadiese voorbeelde van baie kort Proto-Sinaïtiese inskripsies in Kanaän in die middel- en laat-Bronstydperk, maar die skrif is nie wyd gebruik voor die opkoms van die nuwe Semitiese koninkryke in die 13de en 12de eeu v.C. nie.

Daar is na die skrif verwys as "Proto-Kanaänities" tot die middel van die 11de eeu, en as "Fenisies" eers ná 1050 v.C.

Die Fenisiese aanpassing van die alfabet was uiters suksesvol en variasies is van omstreeks die 9de eeu om die Middellandse See aanvaar. Die gewildheid was hoofsaaklik te danke aan die fonetiese aard van die alfabet; dit was die eerste algemeen gebruikte skrif waar een klank deur een simbool voorgestel is. Ander skrifte van dié tyd, soos wigskrif en Egiptiese hiërogliewe, het talle komplekse karakters gebruik en was moeilik om te leer. Nog ’n rede vir sy sukses was die handelkultuur van die Fenisiërs, wat die alfabet na dele van Noord-Afrika en Europa versprei het.

Vanweë die eenvoud daarvan kon dit vir verskillende tale gebruik word en het baie mense leer skryf en lees. Voorheen was dit net lede van die koninklike en geestelike lae van die samelewing beskore en hulle het skryf as ’n magsinstrument gebruik om toegang tot inligting vir die grootste deel van die bevolking te beperk.

Die name van Fenisiese letters is basies dieselfde as in die voorafgaande skrifte en is afgelei van die woordwaardes van die oorspronklike hiërogliewe. Die oorspronklike woord is uit Egipties in die Semitiese taal vertaal, en die beginklank van die vertaalde woord is dan gebruik as die naam van die letter.

Die letters wat hier onder gewys word, is geïdealiseerde weergawes van die werklike letters, wat rowwer geskryf was en meer van mekaar verskil het. Vorms het ook aansienlik gewissel tussen streke en tydperke.

Toe die Grieke alfabeties begin skryf, het hulle dieselfde lettervorms gebruik en klinkers is bygevoeg. Daar was egter verskillende variasies in verskillende streke van Griekeland, veral in die manier waarop letters gebruik is waarvoor daar nie presiese klanke in Grieks was nie. Een van dié weergawes het ontwikkel in die Griekse alfabet en ’n ander een in die Latynse alfabet, en dit verklaar die verskille tussen die twee.

Die tabel wys die grafiese evolusie van die Fenisiese lettervorms in ander alfabette. Die klankwaardes het aansienlik verander – toe die alfabette ontstaan het en ook vanweë geleidelike veranderings in die tale wat dit gebruik het.

Letter Naam Betekenis Unicode/IFA Ooreenstemmende letter in
Hebreeus Siries Arabies Grieks Latyn Cyrillies
alf os ʾ ʔ א ܐ Αα Aa Аа
bet huis b b ב ܒ Ββ Bb Бб, Вв
gaml kameel g ɡ ג ܓ Γγ Cc, Gg Гг, Ґґ
delt deur d d ד ܕ د, ذ Δδ Dd Дд
he venster h h ה ܗ ھ Εε Ee Ее, Єє, Ээ
wau hoek w w ו ܘ Ϝϝ, Υυ Ff, Uu, Vv, Yy, Ww (Ѵѵ), Уу, Ўў
zai wapen z z ז ܙ Ζζ Zz Жж, Зз
het muur ḥ ħ ח ܚ ح, خ Ηη Hh Ии, Йй
tet wiel ṭ tˤ ט ܛ ط, ظ Θθ (Ѳѳ)
yod hand y j י ܝ ي Ιι Ii, Jj Іі, Її, Јј
kaf palm (van hand) k k כך ܟ Κκ Kk Кк
lamd sambok l l ל ܠ Λλ Ll Лл
mem water m m מם ܡ Μμ Mm Мм
nun slang n n נן ܢ Νν Nn Нн
semk vis s s ס ܣ, ܤ Ξξ, dalk Χχ dalk Xx (Ѯѯ), dalk Хх
ain oog ʿ ʕ ע ܥ ع, غ Οο, Ωω Oo Оо
pe mond p p פף ܦ ف Ππ Pp Пп
sade jag ṣ sˤ צץ ܨ ص, ض (Ϻϻ) Цц, Чч, Џџ
qof naaldoog q q ק ܩ (Ϙϙ), dalk Φφ, Ψψ Qq (Ҁҁ), dalk Фф, (Ѱѱ)
rosh kop r r ר ܪ Ρρ Rr Рр
shin tand š ʃ ש ܫ ش, س Σσς Ss Сс, Шш, Щщ
tau merk t t ת ܬ ت, ث Ττ Tt Тт

Die Fenisiese alfabet is by die Unicode-standaard gevoeg in Julie 2006, met die uitreiking van weergawe 5.0. Die Unicode-blok vir Fenisies is .

Geskiedenis van die alfabet

  1. Himelfarb, Elizabeth J. "First Alphabet Found in Egypt", Archaeology 53, uitg. 1 (Januarie/Februarie 2000): 21.
  2. Fischer, Steven Roger (2004). A history of writing. Reaktion Books. p. 90.
  3. Jensen (1969) p. 256.
  4. Markoe (2000) p. 111
  5. Hock en Joseph (1996) p. 85.
  6. Daniels (1996) p. 94-95.
  7. Fischer (2003) p. 68-69.
  8. Jensen (1969) p. 262.
  9. Jensen (1969) p. 262-263.
  • Thiollet, Jean-Pierre, Je m'appelle Byblos, H&D, Parys, 2005. ISBN 2 914 266 04 9
  • Aubet, Maria Eugenia, The Phoenicians and the West, Cambridge University Press, Londen, 2001.
  • Daniels, Peter T., et al. reds. The World's Writing Systems Oxford. (1996).
  • Jensen, Hans, Sign, Symbol, and Script, G.P. Putman's Sons, New York, 1969.
  • Coulmas, Florian, Writing Systems of the World, Blackwell Publishers Ltd, Oxford, 1989.
  • Hock, Hans H., en Joseph, Brian D., Language History, Language Change, and Language Relationship, Mouton de Gruyter, New York, 1996.
  • Fischer, Steven R., A History of Writing, Reaktion Books, 2003.
  • Markoe, Glenn E., Phoenicians. University of California Press. ISBN 0-520-22613-5 (2000) (hardeband)
  • official

Publikasie datum: Augustus 07, 2021

fenisiese, alfabet, proto, kanaänitiese, alfabet, genoem, inskripsies, voor, omstreeks, 1050, konsonantale, alfabet, abjad, geen, klinkers, gebruik, skryf, fenisies, noord, semitiese, taal, deur, fenisiërs, gepraat, soort, skryfstelsel, abjadtyd, gebruik, 1050. Die Fenisiese alfabet ook die Proto Kanaanitiese alfabet genoem vir inskripsies voor omstreeks 1050 v C is n konsonantale alfabet of abjad 2 Dit het dus geen klinkers nie Dit is gebruik vir die skryf van Fenisies n Noord Semitiese taal wat deur die Fenisiers gepraat is Fenisiese alfabetSoort skryfstelsel AbjadTyd gebruik Van 1050 v C totdat ander vorme dit geleidelik vervang hetRigting Regs na linksTale FenisiesStelselsMoederstelsels Egiptiese hierogliewe 1 Proto SinaitiesFenisiese alfabetSusterstelsels Suid Arabies MoabitiesDogterstelsels Paleo Hebreeus Aramees GrieksISO 15924 Phnx 115Unicode Phoenician U 10900 U 1091FNotaHierdie bladsy kan fonetiese IFA simbole of letters uit ander alfabette bevatPortaal Skryfstelsels Toe die Fenisiese skrif in die 19de eeu vir die eerste keer ontdek is was die oorsprong daarvan onbekend Geleerdes het eers geglo dit was n direkte variant van Egiptiese hierogliewe 3 Die idee was veral gewild vanwee die ontsyfering van hierogliewe kort tevore Hulle kon egter geen skakel vind tussen die twee skryfstelsels nie In 2005 het Unesco die Fenisiese alfabet geregistreer as n Werelderfenisdokument van Libanon 4 Inhoud 1 Verspreiding 2 Geskiedenis 3 Letters 4 Unicode 5 Sien ook 6 Verwysings 7 Bronne 8 Eksterne skakelsVerspreiding WysigFenisies het een van die wyds verspreide skryfstelsels geword deurdat Fenisiese handelaars dit deur die hele Mediterreense wereld versprei het waar dit deur baie kulture aangeneem en aangepas is Die Aramese alfabet een van die aangepaste weergawes was die voorloper van die moderne Arabiese alfabet en Hebreeuse skrif Die Griekse alfabet en daardeur ook die Latynse Cyrilliese en Koptiese alfabet was n direkte uitvloeisel van Fenisies hoewel sekere letterwaardes verander is om klinkers voor te stel Omdat die letters oorspronklik met n skryfstif aangebring is was die vorm van die letters reguit en hoekig Meer kursiewe vorms het later al hoe meer voorgekom en daaruit het die Neo Puniese alfabet van die Noord Afrika van die Romeinse periode ontwikel Die skrif is gewoonlik van regs na links geskryf maar sommige tekste is heen en weer geskryf Geskiedenis WysigDie Proto Sinaitiese alfabet was van omstreeks 1850 v C in gebruik in die Sinai skiereiland deur Kanaanities sprekendes Daar is sporadiese voorbeelde van baie kort Proto Sinaitiese inskripsies in Kanaan in die middel en laat Bronstydperk maar die skrif is nie wyd gebruik voor die opkoms van die nuwe Semitiese koninkryke in die 13de en 12de eeu v C nie Daar is na die skrif verwys as Proto Kanaanities tot die middel van die 11de eeu en as Fenisies eers na 1050 v C 5 Die Fenisiese aanpassing van die alfabet was uiters suksesvol en variasies is van omstreeks die 9de eeu om die Middellandse See aanvaar Die gewildheid was hoofsaaklik te danke aan die fonetiese aard van die alfabet dit was die eerste algemeen gebruikte skrif waar een klank deur een simbool voorgestel is Ander skrifte van die tyd soos wigskrif en Egiptiese hierogliewe het talle komplekse karakters gebruik en was moeilik om te leer 6 Nog n rede vir sy sukses was die handelkultuur van die Fenisiers wat die alfabet na dele van Noord Afrika en Europa versprei het 7 Vanwee die eenvoud daarvan kon dit vir verskillende tale gebruik word en het baie mense leer skryf en lees Voorheen was dit net lede van die koninklike en geestelike lae van die samelewing beskore en hulle het skryf as n magsinstrument gebruik om toegang tot inligting vir die grootste deel van die bevolking te beperk 8 Letters WysigDie name van Fenisiese letters is basies dieselfde as in die voorafgaande skrifte en is afgelei van die woordwaardes van die oorspronklike hierogliewe 9 Die oorspronklike woord is uit Egipties in die Semitiese taal vertaal en die beginklank van die vertaalde woord is dan gebruik as die naam van die letter 10 Die letters wat hier onder gewys word is geidealiseerde weergawes van die werklike letters wat rowwer geskryf was en meer van mekaar verskil het Vorms het ook aansienlik gewissel tussen streke en tydperke Toe die Grieke alfabeties begin skryf het hulle dieselfde lettervorms gebruik en klinkers is bygevoeg Daar was egter verskillende variasies in verskillende streke van Griekeland veral in die manier waarop letters gebruik is waarvoor daar nie presiese klanke in Grieks was nie Een van die weergawes het ontwikkel in die Griekse alfabet en n ander een in die Latynse alfabet en dit verklaar die verskille tussen die twee Die tabel wys die grafiese evolusie van die Fenisiese lettervorms in ander alfabette Die klankwaardes het aansienlik verander toe die alfabette ontstaan het en ook vanwee geleidelike veranderings in die tale wat dit gebruik het Letter Naam Betekenis Unicode IFA Ooreenstemmende letter in Hebreeus Siries Arabies Grieks Latyn Cyrillies alf os ʾ ʔ א ܐ ﺍ Aa Aa Aa bet huis b b ב ܒ ﺏ Bb Bb Bb Vv gaml kameel g ɡ ג ܓ ﺝ Gg Cc Gg Gg Gg delt deur d d ד ܕ د ذ Dd Dd Dd he venster h h ה ܗ ھ Ee Ee Ee Yeye Ee wau hoek w w ו ܘ ﻭ Ϝϝ Yy Ff Uu Vv Yy Ww Ѵѵ Uu Ўy zai wapen z z ז ܙ ﺯ Zz Zz Zhzh Zz het muur ḥ ħ ח ܚ ح خ Hh Hh Ii Jj tet wiel ṭ tˤ ט ܛ ط ظ 88 Ѳѳ yod hand y j י ܝ ي Ii Ii Jj Ii Yiyi Јј kaf palm van hand k k כך ܟ ﻙ Kk Kk Kk lamd sambok l l ל ܠ ﻝ Ll Ll Ll mem water m m מם ܡ ﻡ Mm Mm Mm nun slang n n נן ܢ ﻥ Nn Nn Nn semk vis s s ס ܣ ܤ 33 dalk Xx dalk Xx Ѯѯ dalk Hh ain oog ʿ ʕ ע ܥ ع غ Oo Ww Oo Oo pe mond p p פף ܦ ف Pp Pp Pp sade jag ṣ sˤ צץ ܨ ص ض Ϻϻ Cc Chch Џџ qof naaldoog q q ק ܩ ﻕ Ϙϙ dalk Ff PSps Qq Ҁҁ dalk Ff Ѱѱ rosh kop r r ר ܪ ﺭ Rr Rr Rr shin tand s ʃ ש ܫ ش س Sss Ss Ss Shsh Shsh tau merk t t ת ܬ ت ث Tt Tt TtUnicode WysigDie Fenisiese alfabet is by die Unicode standaard gevoeg in Julie 2006 met die uitreiking van weergawe 5 0 Die Unicode blok vir Fenisies is U 10900 U 1091F Sien ook WysigGeskiedenis van die alfabetVerwysings Wysig Himelfarb Elizabeth J First Alphabet Found in Egypt Archaeology 53 uitg 1 Januarie Februarie 2000 21 Fischer Steven Roger 2004 A history of writing Reaktion Books p 90 Jensen 1969 p 256 Memory of the World amptelike webtuiste Markoe 2000 p 111 Hock en Joseph 1996 p 85 Daniels 1996 p 94 95 Fischer 2003 p 68 69 Jensen 1969 p 262 Jensen 1969 p 262 263 Bronne WysigThiollet Jean Pierre Je m appelle Byblos H amp D Parys 2005 ISBN 2 914 266 04 9 Aubet Maria Eugenia The Phoenicians and the West Cambridge University Press Londen 2001 Daniels Peter T et al reds The World s Writing Systems Oxford 1996 Jensen Hans Sign Symbol and Script G P Putman s Sons New York 1969 Coulmas Florian Writing Systems of the World Blackwell Publishers Ltd Oxford 1989 Hock Hans H en Joseph Brian D Language History Language Change and Language Relationship Mouton de Gruyter New York 1996 Fischer Steven R A History of Writing Reaktion Books 2003 Markoe Glenn E Phoenicians University of California Press ISBN 0 520 22613 5 2000 hardeband Eksterne skakels WysigAncient Scripts com Fenisies Omniglot com Fenisiese alfabet official Unicode standaarde Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Fenisiese alfabet Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse WikipediaOntsluit van https af wikipedia org w index php title Fenisiese alfabet amp ol,