fbpx Dwergplaneet
Wikipedia

Dwergplaneet

’n Dwergplaneet is ’n hemelliggaam met die massa van ’n planeet, maar wat nie aan al die vereistes vir ’n planeet voldoen nie en nie ’n maan is nie. Volgens die Internasionale Astronomiese Unie (IAU), die amptelike liggaam vir sterrekundige benaming, is ’n dwergplaneet ’n hemelliggaam in die Sonnestelsel wat aan die volgende vier vereistes voldoen:

  • Dit wentel om die Son.
  • Dit besit voldoende massa dat sy eie swaartekrag rigiede liggaamskragte oorwin en die liggaam ’n hidrostatiese ewewigsvorm (’n amper sferiese vorm) laat aanneem.
  • Dit is nie in staat om ander voorwerpe in die omgewing van sy wentelbaan uit die weg te ruim nie.
  • Dit is nie ’n natuurlike satelliet (maan) nie.
Die dwergplaneet Ceres soos gesien deur die Hubble-ruimteteleskoop. Dit is die enigste dwergplaneet in die asteroïdegordel.
Pluto min of meer in sy regte kleure gebaseer op albedo-data van die Hubble-ruimteteleskoop.
Haumea met sy mane, Hiʻiaka en Namaka (kunstenaarsvoorstelling).
Makemake (kunstenaarsvoorstelling)
Eris en sy maan, Disnomia, soos gesien deur Hubble.

Die term "dwergplaneet" is in 2006 aangeneem as deel van ’n klassifisering van liggame wat om die Son wentel nadat al hoe meer voorwerpe verder weg as Neptunus ontdek is wat net so groot soos Pluto is, asook die ontdekking van ’n nog swaarder liggaam, Eris.

Voorwerpe wat groot genoeg is om ander voorwerpe in die omgewing van hul wentelbaan uit die weg te ruim, word as "planete" gedefinieer, terwyl dié wat te klein is om ’n hidrostatiese ewewigsvorm aan te neem as "klein sonnestelselliggame" gedefinieer word. Dwergplanete lê tussenin. Volgens definisie kan die term "dwergplaneet" nie gebruik word om na hemelliggame in ander planeetstelsels te verwys nie.

Die uitsluiting van dwergplanete deur die IAU uit die lys planete is beide geloof en gekritiseer. Een van die voorstanders is Mike Brown, wat Eris en ander nuwe dwergplanete ontdek het. Een van die teenstanders is Alan Stern, wat die term "dwergplaneet" in 1990 geskep het.

Daar word tans vyf dwergplanete erken: Ceres, Pluto, Eris, Haumea en Makemake. Net twee van hulle, Ceres en Pluto, is in voldoende besonderhede bestudeer om te bewys hulle kwalifiseer as dwergplanete. Daar is aanvaar Eris is ’n dwergplaneet omdat dit ’n groter massa as Pluto het. Die IAU het daarna besluit dat voortaan aanvaar sal word dat nuwe trans-Neptunus-voorwerpe met ’n absolute magnitude van helderder as +1 (en dus ’n deursnee van ≥838 km as aangeneem word die geometriese albedo is ≤1) dwergplanete is. Die enigste twee sodanige voorwerpe wat in dié tyd bekend was, is Makemake en Haumea, en hulle is as dwergplanete geklassifiseer.

Nog sowat 100 voorwerpe in die Sonnestelsel is vermoedelik dwergplanete. Daar word geskat dat tot 200 dwergplanete gevind kan word as die hele gebied bekend as die Kuipergordel verken word, en dat dié getal tot meer as 10 000 kan styg as voorwerpe verder weg as die Kuipergordel in aanmerking geneem word. Individuele sterrekundiges erken verskeie van hulle, en in Augustus 2011 het Mike Brown ’n lys van 390 kandidaat-voorwerpe gepubliseer wat wissel van "byna vir seker" tot "moontlike" dwergplanete. Brown identifiseer onder meer nege bekende voorwerpe – die vyf wat deur die IAU erken word plus 2007 OR10, Sedna, Quaoar en Orcus – as "feitlik seker", en nog twee dosyn as "hoogs waarskynlik".

Inhoud

Van 1801 af het sterrekundiges Ceres en ander hemelliggame tussen Mars en Jupiter ontdek wat vir die volgende paar dekades as planete beskou is. Tussen toe en omstreeks 1851, toe die getal planete 23 was, het hulle die woord asteroïde begin gebruik vir kleiner voorwerpe en hulle nie meer as planete geklassifiseer nie.

Met die ontdekking van Pluto in 1930 het sterrekundiges gereken die Sonnestelsel het nege planete, asook duisende aansienlik kleiner voorwerpe (asteroïdes en komete). Pluto is amper 50 jaar lank beskou as groter as Mercurius, maar met die ontdekking in 1978 van Pluto se maan Charon, het dit moontlik geword om Pluto se massa akkuraat te bereken en daar is vasgestel dat dit baie kleiner is as wat eers gedink is. Sy massa is sowat ’n 20ste van Mercurius s’n en Pluto was dus verreweg die kleinste planeet. Hoewel sy massa steeds meer as tien keer dié van die grootste voorwerp in die asteroïdegordel, Ceres, is, was dit maar ’n vyfde van dié van die Aarde se maan. Daar is ook ontdek dat dit ’n paar ongewone eienskappe het, soos ’n groot wentelbaanafwyking en ’n hoë wentelbaanneiging, en dit het duidelik geword dat Pluto ’n heel ander soort hemelliggaam is as die ander planete.

In die 1990's het sterrekundiges voorwerpe begin ontdek in dieselfde gebied as Pluto (nou bekend as die Kuipergordel), en sommige nog verder weg. Baie van hulle het dieselfde wentelbaaneienskappe as Pluto gehad en Pluto is begin beskou as die grootste van ’n nuwe soort hemelliggaam, plutino's. Sommige sterrekundiges het opgehou om na Pluto as ’n planeet te verwys. Verskeie terme, soos subplaneet en planetoïde, is begin gebruik vir die voorwerpe wat nou as "dwergplanete" bekend is.

Teen 2005 is drie trans-Neptunus-voorwerpe ontdek wat min of meer so groot soos Pluto is: Quaoar, Sedna en Eris. Dit het duidelik geword dat hulle óf as planete geklassifiseer sou moes word óf dat Pluto herklassifiseer moes word. Sterrekundiges was ook seker dat nog sulke groot voorwerpe gevind sou word en dat die getal planete dan aanmerklik sou groei as Pluto ’n planeet bly.

In 2006 is geglo Eris (toe bekend as 2003 UB313) is effens groter as Pluto en in sommige verslae en berigte is nie-amptelik daarna verwys as die "tiende planeet". Pluto se status het toe ’n saak van groot dringendheid geword. Die IAU se aanvanklike voorstel was dat Charon, Eris en Ceres as planete gelys word. Nadat baie sterrekundiges beswaar aangeteken het, is ’n alternatiewe voorstel gedoen deur die Uruguaanse sterrekundige Julio Ángel Fernández, met ’n tussen-klassifikasie vir voorwerpe wat groot genoeg is om rond te wees, maar nie in staat is om ander voorwerpe in die omgewing van sy wentelbaan uit die weg te ruim nie. Eers is Charon van die lys planete verwyder, en toe Pluto, Ceres en Eris omdat hulle in dié klas val.

Die term "dwergplaneet" is self ietwat omstrede omdat dit impliseer dat hierdie voorwerpe wel planete is, net soos wat dwergsterre sterre is. Dit is die voorstelling van die Sonnestelsel wat Stern voorgestaan het toe hy die term geskep het. Die ouer woord "planetoïde" (met die vorm van ’n planeet) het nié hierdie konnotasie nie en word deur sommige sterrekuniges gebruik pleks van dwergplaneet. Volgens Brown is die woord "planetoïde" ’n beter woord wat jare lank vir hierdie liggame gebruik is en is die term dwergplaneet "dom", maar het die IAU dit voorgestaan omdat hulle Pluto in ’n tweede resolusie as planeet wou herinstel. Die IAU het wel aanvanklik in Resolusie 5A die voorwerpe planetoïdes genoem, maar later is voorgestel dat die naam verander word na dwergplanete. Die tweede resolusie, 5B, het dwergplanete gedefinieer as ’n subtipe planeet, nes Stern dit oorspronklik bedoel het. Daarvolgens sou die twaalf planete van die aanvanklike, afgekeurde voorstel verdeel word in agt "klassieke planete" en vier "dwergplanete". Resolusie 5B is egter verwerp in dieselfde sessie waarin 5A aanvaar is. Vanweë die verwerping van Resolusie 5B is alternatiewe terme soos "nanoplaneet" en "subplaneet" bespreek, maar geen konsensus is bereik nie.

In die IAU se Resolusie 6A van 2006 word Pluto erken as "die prototipe van ’n nuwe kategorie trans-Neptunus-voorwerpe". Die naam en presiese aard van die kategorie is nie gespesifiseer nie, maar gelos om later deur die IAU gevestig te word.

’n Illustrasie van die relatiewe groottes, albedo's en kleure van die grootste trans-Neptunus-voorwerpe.

Baie trans-Neptunus-voorwerpe (TNV's) het vermoedelik yskerns – en ’n deursnee van moontlik 400 km (net sowat 3% van die Aarde s’n) is dus nodig om ’n hidrostatiese ewewig te hê. Hoewel die deursnee van die voorwerpe net rofweg bekend is, is sowat 100 bekende TNV's moontlik dwergplanete. ’n Span bestudeer 30 van hulle en glo sowat 200 sal eindelik in die Kuipergordel gevind word en duisende anderkant dié gordel.

Die IAU erken vyf liggame as dwergplanete: Ceres, Pluto, Eris, Haumea en Makemake. Dit is bekend dat Ceres en Pluto dwergplanete is danksy direkte waarneming. Daar word gewoonlik aanvaar dat Eris ’n dwergplaneet is omdat dit swaarder as Pluto is, terwyl Haumea en Makemake kwalifiseer vanweë hul absolute magnitude. In ’n volgorde van die naaste tot die verste van die Son af, is hulle:

  1. Ceres – ontdek op 1 Januarie 1801, 45 jaar voor Neptunus. Is ’n halfeeu lank as ’n planeet beskou voordat dit as ’n asteroïde geklassifiseer is. Is op 13 September 2006 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken.
  2. Pluto – ontdek op 18 Februarie 1930. Vir 76 jaar as ’n planeet geklassifiseer. Is op 24 Agustus 2006 as ’n dwergplaneet herklassifiseer.
  3. Haumea – ontdek op 28 Desember 2004. Is op 17 September 2008 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken.
  4. Makemake – ontdek op 31 Maart 2005. Is op 11 Julie 2008 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken.
  5. Eris – ontdek op 5 Januarie 2005. Is die "tiende planeet" genoem in mediaberigte. Is op 13 September 2006 deur die IAU as ’n dwergplaneet erken.

Mike Brown beskou Eris, Pluto, Haumea, Makemake en nog vier voorwerpe as "byna vir seker" dwergplanete omdat hulle ’n groot genoeg massa het om ’n hidrostatiese ewewig te hê al is hulle dig (hoofsaaklik rots) en klein, en nog 22 as "hoogs waarskynlik". Volgens hul afstand van die Son af is die ander vier liggame:

  1. Orcus – ontdek op 17 Februarie 2004.
  2. Quaoar – ontdek op 5 Junie 2002.
  3. 2007 OR10 – ontdek op 17 Julie 2007.
  4. Sedna – ontdek op 14 November 2003.
Voorwerpe wat die IAU as dwergplanete erken
Wenteleienskappe
Naam Streek in
Sonnestelsel
Wentel-
radius (AE)
Wentelperiode
(jaar)
Gem. wentel-
spoed (km/s)
Baan-
neiging
Baan-
eksentrisiteit
Planeet-
diskriminant
Ceres Asteroïdegordel 2,77 4,60 17,882 10,59° 0,079 0,33
Pluto Kuiper-gordel 39,48 248,09 4,666 17,14° 0,249 0,077
Haumea Kuiper-gordel 43,13 283,28 28,22° 0,195 0,020
Makemake Kuiper-gordel 45,79 309,9 4,419 28,96° 0,159 0,02
Eris Verstrooide skyf 67,67 557 3,436 44,19° 0,442 0,10
Fisieke eienskappe
Naam Ewenaar-
deursnee
i.v.m. maan
Ewenaar-
deursnee
(km)
Massa
i.v.m.
die maan
Massa
(×1021 kg)
Digtheid
(g/cm3)
Oppervlak-
swaartekrag
(m/s2)
Ontsnapping-
snelheid
(km/s)
As-
neiging
Rotasie
periode
(dae)
Mane Oppervlak-
temp.
(K)
Atmosfeer
Ceres 27% 939,4 ± 0,2 1,3% 0,94 2,08 0,27 0,51 ≈ 3° 0,38 0 167 Geen
Pluto 68% 2 377 ± 3 17,8% 13,05 2,0 0,58 1,2 119,59° −6,39 5 44 Kortstondig
Haumea ≈ 47% ≈ 1 632 5,5% 4,01 ± 0,04 2,6–3,3 (?) 0,44 0,84 0,16 2 32 ± 3 ?
Makemake 41% 1 430 ≈ 4% ? ≈ 3 ? 1,7 ± 0,3 ? 0,32 0 ≈ 30 Geen
Eris 67% 2 326 ± 12 22,7% 16,7 2,5 ≈ 0,8 1,3 ≈ 1 (0,75–1,4) 1 ≈ 42 Kortstondig?
Bykomende voorwerpe wat Brown as dwergplanete erken
Orbital attributes
Naam Streek in
Sonnestelsel
Wentel-
radius (AE)
Wentelperiode
(jaar)
Gem. wentel-
spoed (km/s)
Baan-
neiging
Baan-
eksentrisiteit
Planeet-
diskriminant
Orcus Kuiper-gordel 39,17 245,18 20,57° 0,227 0,003
Quaoar Kuiper-gordel 43,405 285,97 8,00° 0,039 0,007–0,010
2007 OR10 Verstrooide skyf 67,21 550,98 30,70° 0,500 ?
Sedna Alleen-voorwerp 518,57 ≈11 400 11,93° 0,853 ?
Fisieke eienskappe
Naam Ewenaar-
deursnee
i.v.m. maan
Ewenaar-
deursnee
(km)
Massa
i.v.m.
die maan
Massa
(×1021 kg)
Digtheid
(g/cm3)
Oppervlak-
swaartekrag
(m/s2)
Ontsnapping-
snelheid
(km/s)
As-
neiging
Rotasie
periode
(dae)
Mane Oppervlak-
temp.
(K)
Atmosfeer
Orcus ≈ 26% 917±25 0,9% 0,63 0,55 1
Quaoar ≈ 31% 1 070±38 1,8–2,0% 1,4 ± 0,1 0,74 1
2007 OR10 ≈ 37% 1 280±210 0
Sedna ≈ 30% 995 ± 80 ≈1,4% ≈1 0,42 0 ≈ 12

Die voorwerp in die asteroïdegordel met die grootste massa naas Ceres, is Vesta. Dit kan ook as ’n dwergplaneet geklassifiseer word aangesien die oënskynlike rede dat sy vorm nie in ’n hidrostatiese ewewig is nie, hoofsaaklik is weens groot impakte wat voorgekom het nadat dit solied geword het. Die definisie van dwergplanete neem nie dié verskynsel in ag nie. Data van die Dawn-ruimtetuig sal help om die saak op te klaar.

Altesaam 19 mane in die Sonnestelsel het ’n groot genoeg massa om deur hul swaartekrag in ’n ronde vorm gedruk te word, en sewe van hulle het ’n groter massa as Eris en Pluto. Hulle is nie fisiek te onderskei van die dwergplanete nie, maar voldoen nie aan die kriteria nie omdat hulle nie direk om die Son wentel nie. Die sewe grotes is die Aarde se maan, Jupiter se vier Mane van Galilei (Io, Europa, Ganimedes en Callisto), een maan van Saturnus (Titaan) en een van Neptunus (Triton). Die ander mane is ses van Saturnus (Mimas, Enkelados, Tethis, Dione, Rhea en Iapetus), vyf van Uranus (Miranda, Ariel, Umbriel, Titania en Oberon), en een van Pluto (Charon). Die term "planemo" word gebruik vir voorwerpe met ’n planetêre massa en dit sluit dié mane, die dwergplanete en die planete in.

Eintlik sal Pluto en Charon albei oorweeg kan word as dwergplanete in ’n dubbelplaneetstelsel omdat albei aan die vorm-kriterium van dwergplanete voldoen en om ’n sentrale punt wentel wat tussen die twee liggame lê (eerder as dat een om die ander wentel). Volgens die IAU word Charon nie tans as ’n dwergplaneet beskou nie, maar as ’n satelliet van Pluto. In ’n latere stadium kan die idee dat Charon self ’n dwergplaneet is, egter oorweeg word.

Ná die formulering van ’n definisie van dwergplanete deur die IAU het ’n aantal wetenskaplikes aangedui dat hulle nie daarmee saamstem nie. Veldtogte is onder meer gevoer met behulp van bufferplakkers en T-hemde. Mike Brown, wat Eris ontdek het, het saamgestem met die vermindering van die getal planete tot agt.

Nasa het aangekondig dat hulle die IAU se nuwe riglyne sal gebruik. Alan Stern, wat die term dwergplaneet geskep het, het egter die IAU se definisie verwerp dat dwergplanete iets anders as planete sou wees, asook hul gebruik van wentelbaaneienskappe (eerder en wesentlike eienskappe) om te bepaal wat ’n dwergplaneet is. Hy het aangehou om Pluto ’n planeet te noem, en ander dwergplanete soos Ceres en Eris, sowel as die groter mane, as bykomende planete erken. ’n Paar jaar voor die IAU-definisie, het hy wenteleienskappe gebruik om "überplanete" (die huidige agt) te onderskei van "unterplanete" (die dwergplanete); hy het albei soorte as planete beskou.

  1. 7 November 2006 op Wayback Machine op die IAU se webtuiste.
  2. (PDF). IAU 2006 General Assembly. International Astronomical Union. 2006-08-24. Besoek op2008-01-26.
  3. 22 Augustus 2006 op Wayback Machine op die IAU se webtuiste.
  4. Koski, Olivia (27 Desember 2010). (in Engels). Wired. vanaf die oorspronklike op 4 Desember 2013. Besoek op12 Februarie 2012.
  5. Perlman, David (25 Augustus 2006). . San Francisco Chronicle (in Engels). vanaf die oorspronklike op 29 April 2013. Besoek op12 Februarie 2012.
  6. Kennedy, Stephanie (25 Augustus 2006). . "AM", ABC Local Radio (in Engels). vanaf die oorspronklike op 13 Mei 2017. Besoek op12 Februarie 2012.
  7. Rincon, Paul (25 Augustus 2006). (in Engels). BBC News. vanaf die oorspronklike op 11 April 2020. Besoek op26 Januarie 2008.
  8. Jorge Salazar (30 November 2009). (in Engels). EarthSky (Earthsky Interviews). vanaf die oorspronklike op 3 Desember 2009. Besoek op8 Desember 2009.
  9. S. Alan Stern, "On the number of planets in the outer solar system: Evidence of a substantial population of 1000-km bodies", Icarus 90:2, April 1991
  10. Dan Bruton. (in Engels). Department of Physics & Astronomy (Stephen F. Austin State University). vanaf die oorspronklike op 1 April 2020. Besoek op13 Junie 2008.
  11. . Persberig. .
  12. Mike Brown, Accessed 2011-08-24
  13. "Today we know of more than a dozen dwarf planets in the solar system".
  14. (in Engels). Michael Brown. 24 Augustus 2011. vanaf die oorspronklike op 14 Maart 2020. Besoek op24 Augustus 2011.
  15. Mauro Murzi (2007). . Besoek op2013-04-06.Cite journal requires |journal= (help) Preprint
  16. Mager, Brad. (in Engels). discoveryofpluto.com. vanaf die oorspronklike op 10 Junie 2019. Besoek op26 Januarie 2008.
  17. Cuk, Matija; Masters, Karen (14 September 2007). (in Engels). Cornell University, Astronomy Department. vanaf die oorspronklike op 17 Januarie 2015. Besoek op26 Januarie 2008.AS1-onderhoud: meer as een naam: authors list (link)
  18. Buie, Marc W. (2006). . The Astronomical Journal. 132 (132): 290–98. arXiv:. Bibcode:. Besoek op2008-02-10.Onbekende parameter |coauthors= geïgnoreer (help)
  19. Jewitt, David; Audrey, Delsanti (2006). (PDF). Springer. ISBN 978-3-540-37683-5. Besoek op2008-02-10.
  20. Weintraub, David A. (2006). Is Pluto a Planet? A Historical Journey through the Solar System. Princeton, N.J.: Princeton Univ. Press. pp. 1–272. ISBN 978-0-691-12348-6.
  21. Phillips, Tony; Phillips, Amelia (4 September 2006). (in Engels). PlutoPetition.com. vanaf die oorspronklike op 1 Oktober 2012. Besoek op26 Januarie 2008.
  22. (in Engels). Astrobiology Magazine. 30 Desember 2004. vanaf die oorspronklike op 13 Maart 2010. Besoek op26 Januarie 2008.
  23. (in Engels). NASA's Hubble Space Telescope home site. 14 April 2004. vanaf die oorspronklike op 12 November 2016. Besoek op26 Januarie 2008.
  24. Brown, Michael E. (in Engels). California Institute of Technology, Department of Geological Sciences. vanaf die oorspronklike op 10 September 2014. Besoek op26 Januarie 2008.
  25. Brown, Michael E. (2004). (in Engels). California Institute of Technology, Department of Geological Sciences. vanaf die oorspronklike op 19 September 2019. Besoek op26 Januarie 2008.
  26. Brown, Mike (16 Augustus 2006). (in Engels). New York Times. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op20 Februarie 2008.
  27. (in Engels). NASA's Hubble Space Telescope home site. 14 Junie 2007. vanaf die oorspronklike op 12 September 2016. Besoek op26 Januarie 2008.
  28. Brown, Michael E. (in Engels). California Institute of Technology, Department of Geological Sciences. vanaf die oorspronklike op 29 Julie 2014. Besoek op26 Januarie 2008.
  29. Britt, Robert Roy (2006-08-19). . Space.com. Besoek op2006-08-18.
  30. Die term is egter parallel aan "kleinplaneet", wat ook nie ’n soort planeet is nie.
  31. Karttunen, red. (2007). Fundamental Astronomy (5 uitg.). Springer.
  32. Brown, Mike (2010). How I Killed Pluto and Why It Had It Coming. Spiegel & Grau. p. 223.
  33. Bailey, Mark E. . Dissertatio cum Nuncio Sidereo, Series Tertia – official newspaper of the IAU General Assembly 2006. Astronomical Institute Prague. Besoek op2008-02-09.
  34. (in Spanish). Science and Research Institute, Mercedes, Uruguay. vanaf die oorspronklike op 2007-12-20. Besoek op2008-02-11.AS1-onderhoud: onerkende taal (link)
  35. IAU (2009). . Transactions of the IAU, vol. XXVII-A
  36. . Geargiveer vanaf op 26 Julie 2011. Besoek op25 Augustus 2013.
  37. Brown, Michael E. (in Engels). California Institute of Technology, Department of Geological Sciences. vanaf die oorspronklike op 11 Oktober 2019. Besoek op26 Januarie 2008.
  38. (in Engels). Paris: International Astronomical Union. 17 September 2008. vanaf die oorspronklike op 25 April 2014. Besoek op16 September 2011.
  39. (in Engels). Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN). 11 Julie 2008. Geargiveer vanaf op 25 Augustus 2009. Besoek op13 Julie 2008.
  40. Bowell, Ted. . Lowell-sterrewag. Besoek op2008-02-12.
  41. European Southern Observatory. . ScienceDaily. Besoek op19 November 2012.
  42. Thomas, Peter C. (1997). "Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images". Icarus. 128 (1): 88–94. Bibcode:.Onbekende parameter |coauthors= geïgnoreer (help)
  43. Russel, C.T. (2006). "Dawn Discovery mission to Vesta and Ceres: Present status". Advances in Space Research. 38 (9): 2043–48. Bibcode:.Onbekende parameter |coauthors= geïgnoreer (help)
  44. Basri, G.; Brown, M.E. (2006). (PDF). Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 34: 193–216. arXiv:. Bibcode:. Geargiveer vanaf (PDF) op 31 Julie 2013. Besoek op25 Augustus 2013.
  45. (in Engels). IAU. vanaf die oorspronklike op 17 April 2020. Besoek op10 Julie 2013.
  46. Chang, Alicia (25 Augustus 2006). . Associated Press (in Engels). USA Today. vanaf die oorspronklike op 28 Desember 2011. Besoek op25 Januarie 2008.
  47. Brown, Michael E. (in Engels). California Institute of Technology, Department of Geological Sciences. vanaf die oorspronklike op 28 September 2019. Besoek op26 Januarie 2008.
  48. (in Engels). NASA press release. 14 September 2006. vanaf die oorspronklike op 24 Oktober 2016. Besoek op26 Januarie 2008.
  49. Stern, Alan (6 September 2006). (in Engels). New Horizons Web Site. Geargiveer vanaf op 7 Desember 2013. Besoek op26 Januarie 2008.
  50. Wall, Mike (24 Augustus 2011). (in Engels). SPACE.com. vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019. Besoek op3 Desember 2012.
  51. (in Engels). News.discovery.com. 14 Mei 2010. vanaf die oorspronklike op 5 Mei 2012. Besoek op4 November 2011.
  52. Stern, S. Alan; Levison (2002). (PDF). Highlights of Astronomy. 12: 205–213, as presented at the XXIVth General Assembly of the IAU–2000 [Manchester, UK, 7–18 August 2000]. Bibcode:.Onbekende parameter |coauthors= geïgnoreer (help)
  • NPR: (David Kestenbaum)
  • BBC News: , 16 Augustus 2006
  • Hilton, James L.,
  • Nasa: 11 Februarie 2010 op Wayback Machine


Dwergplaneet
dwergplaneet, hemelliggaam, massa, planeet, maar, vereistes, planeet, voldoen, maan, volgens, internasionale, astronomiese, unie, amptelike, liggaam, sterrekundige, benaming, dwergplaneet, hemelliggaam, sonnestelsel, volgende, vier, vereistes, voldoen, wentel,. n Dwergplaneet is n hemelliggaam met die massa van n planeet maar wat nie aan al die vereistes vir n planeet voldoen nie en nie n maan is nie Volgens die Internasionale Astronomiese Unie IAU die amptelike liggaam vir sterrekundige benaming is n dwergplaneet n hemelliggaam in die Sonnestelsel wat aan die volgende vier vereistes voldoen 1 Dit wentel om die Son Dit besit voldoende massa dat sy eie swaartekrag rigiede liggaamskragte oorwin en die liggaam n hidrostatiese ewewigsvorm n amper sferiese vorm laat aanneem Dit is nie in staat om ander voorwerpe in die omgewing van sy wentelbaan uit die weg te ruim nie Dit is nie n natuurlike satelliet maan nie Die dwergplaneet Ceres soos gesien deur die Hubble ruimteteleskoop Dit is die enigste dwergplaneet in die asteroidegordel Pluto min of meer in sy regte kleure gebaseer op albedo data van die Hubble ruimteteleskoop Haumea met sy mane Hiʻiaka en Namaka kunstenaarsvoorstelling Makemake kunstenaarsvoorstelling Eris en sy maan Disnomia soos gesien deur Hubble Die term dwergplaneet is in 2006 aangeneem as deel van n klassifisering van liggame wat om die Son wentel 2 nadat al hoe meer voorwerpe verder weg as Neptunus ontdek is wat net so groot soos Pluto is asook die ontdekking van n nog swaarder liggaam Eris Voorwerpe wat groot genoeg is om ander voorwerpe in die omgewing van hul wentelbaan uit die weg te ruim word as planete gedefinieer terwyl die wat te klein is om n hidrostatiese ewewigsvorm aan te neem as klein sonnestelselliggame gedefinieer word Dwergplanete le tussenin Volgens definisie kan die term dwergplaneet nie gebruik word om na hemelliggame in ander planeetstelsels te verwys nie 3 Die uitsluiting van dwergplanete deur die IAU uit die lys planete is beide geloof en gekritiseer Een van die voorstanders is Mike Brown 4 5 6 wat Eris en ander nuwe dwergplanete ontdek het Een van die teenstanders is Alan Stern 7 8 wat die term dwergplaneet in 1990 geskep het 9 Daar word tans vyf dwergplanete erken Ceres Pluto Eris Haumea en Makemake Net twee van hulle Ceres en Pluto is in voldoende besonderhede bestudeer om te bewys hulle kwalifiseer as dwergplanete Daar is aanvaar Eris is n dwergplaneet omdat dit n groter massa as Pluto het Die IAU het daarna besluit dat voortaan aanvaar sal word dat nuwe trans Neptunus voorwerpe met n absolute magnitude van helderder as 1 en dus n deursnee van 838 km as aangeneem word die geometriese albedo is 1 10 dwergplanete is 11 Die enigste twee sodanige voorwerpe wat in die tyd bekend was is Makemake en Haumea en hulle is as dwergplanete geklassifiseer Nog sowat 100 voorwerpe in die Sonnestelsel is vermoedelik dwergplanete 12 Daar word geskat dat tot 200 dwergplanete gevind kan word as die hele gebied bekend as die Kuipergordel verken word en dat die getal tot meer as 10 000 kan styg as voorwerpe verder weg as die Kuipergordel in aanmerking geneem word 13 Individuele sterrekundiges erken verskeie van hulle 12 13 en in Augustus 2011 het Mike Brown n lys van 390 kandidaat voorwerpe gepubliseer wat wissel van byna vir seker tot moontlike dwergplanete 14 Brown identifiseer onder meer nege bekende voorwerpe die vyf wat deur die IAU erken word plus 2007 OR10 Sedna Quaoar en Orcus as feitlik seker en nog twee dosyn as hoogs waarskynlik 12 Inhoud 1 Geskiedenis van die konsep 2 Naam 3 Dwergplanete en moontlike dwergplanete 4 Mane met n planetere massa 5 Twispunt 6 Verwysings 7 Eksterne skakelsGeskiedenis van die konsep WysigVan 1801 af het sterrekundiges Ceres en ander hemelliggame tussen Mars en Jupiter ontdek wat vir die volgende paar dekades as planete beskou is Tussen toe en omstreeks 1851 toe die getal planete 23 was het hulle die woord asteroide begin gebruik vir kleiner voorwerpe en hulle nie meer as planete geklassifiseer nie 15 Met die ontdekking van Pluto in 1930 het sterrekundiges gereken die Sonnestelsel het nege planete asook duisende aansienlik kleiner voorwerpe asteroides en komete Pluto is amper 50 jaar lank beskou as groter as Mercurius 16 17 maar met die ontdekking in 1978 van Pluto se maan Charon het dit moontlik geword om Pluto se massa akkuraat te bereken en daar is vasgestel dat dit baie kleiner is as wat eers gedink is 18 Sy massa is sowat n 20ste van Mercurius s n en Pluto was dus verreweg die kleinste planeet Hoewel sy massa steeds meer as tien keer die van die grootste voorwerp in die asteroidegordel Ceres is was dit maar n vyfde van die van die Aarde se maan 19 Daar is ook ontdek dat dit n paar ongewone eienskappe het soos n groot wentelbaanafwyking en n hoe wentelbaanneiging en dit het duidelik geword dat Pluto n heel ander soort hemelliggaam is as die ander planete 20 In die 1990 s het sterrekundiges voorwerpe begin ontdek in dieselfde gebied as Pluto nou bekend as die Kuipergordel en sommige nog verder weg 21 Baie van hulle het dieselfde wentelbaaneienskappe as Pluto gehad en Pluto is begin beskou as die grootste van n nuwe soort hemelliggaam plutino s Sommige sterrekundiges het opgehou om na Pluto as n planeet te verwys Verskeie terme soos subplaneet en planetoide is begin gebruik vir die voorwerpe wat nou as dwergplanete bekend is 22 23 Teen 2005 is drie trans Neptunus voorwerpe ontdek wat min of meer so groot soos Pluto is Quaoar Sedna en Eris 24 Dit het duidelik geword dat hulle of as planete geklassifiseer sou moes word of dat Pluto herklassifiseer moes word 25 Sterrekundiges was ook seker dat nog sulke groot voorwerpe gevind sou word en dat die getal planete dan aanmerklik sou groei as Pluto n planeet bly 26 In 2006 is geglo Eris toe bekend as 2003 UB313 is effens groter as Pluto en in sommige verslae en berigte is nie amptelik daarna verwys as die tiende planeet 27 Pluto se status het toe n saak van groot dringendheid geword 28 Die IAU se aanvanklike voorstel was dat Charon Eris en Ceres as planete gelys word Nadat baie sterrekundiges beswaar aangeteken het is n alternatiewe voorstel gedoen deur die Uruguaanse sterrekundige Julio Angel Fernandez met n tussen klassifikasie vir voorwerpe wat groot genoeg is om rond te wees maar nie in staat is om ander voorwerpe in die omgewing van sy wentelbaan uit die weg te ruim nie Eers is Charon van die lys planete verwyder en toe Pluto Ceres en Eris omdat hulle in die klas val 29 Naam WysigDie term dwergplaneet is self ietwat omstrede omdat dit impliseer dat hierdie voorwerpe wel planete is net soos wat dwergsterre sterre is 30 Dit is die voorstelling van die Sonnestelsel wat Stern voorgestaan het toe hy die term geskep het Die ouer woord planetoide met die vorm van n planeet het nie hierdie konnotasie nie en word deur sommige sterrekuniges gebruik pleks van dwergplaneet 31 Volgens Brown is die woord planetoide n beter woord wat jare lank vir hierdie liggame gebruik is en is die term dwergplaneet dom maar het die IAU dit voorgestaan omdat hulle Pluto in n tweede resolusie as planeet wou herinstel 32 Die IAU het wel aanvanklik in Resolusie 5A die voorwerpe planetoides genoem 33 34 maar later is voorgestel dat die naam verander word na dwergplanete 2 Die tweede resolusie 5B het dwergplanete gedefinieer as n subtipe planeet nes Stern dit oorspronklik bedoel het Daarvolgens sou die twaalf planete van die aanvanklike afgekeurde voorstel verdeel word in agt klassieke planete en vier dwergplanete Resolusie 5B is egter verwerp in dieselfde sessie waarin 5A aanvaar is 32 Vanwee die verwerping van Resolusie 5B is alternatiewe terme soos nanoplaneet en subplaneet bespreek maar geen konsensus is bereik nie 35 In die IAU se Resolusie 6A van 2006 36 word Pluto erken as die prototipe van n nuwe kategorie trans Neptunus voorwerpe Die naam en presiese aard van die kategorie is nie gespesifiseer nie maar gelos om later deur die IAU gevestig te word Dwergplanete en moontlike dwergplanete Wysig n Illustrasie van die relatiewe groottes albedo s en kleure van die grootste trans Neptunus voorwerpe Baie trans Neptunus voorwerpe TNV s het vermoedelik yskerns en n deursnee van moontlik 400 km net sowat 3 van die Aarde s n is dus nodig om n hidrostatiese ewewig te he 37 Hoewel die deursnee van die voorwerpe net rofweg bekend is is sowat 100 bekende TNV s moontlik dwergplanete 12 n Span bestudeer 30 van hulle en glo sowat 200 sal eindelik in die Kuipergordel gevind word en duisende anderkant die gordel 37 Die IAU erken vyf liggame as dwergplanete Ceres Pluto Eris Haumea en Makemake 38 Dit is bekend dat Ceres en Pluto dwergplanete is danksy direkte waarneming Daar word gewoonlik aanvaar dat Eris n dwergplaneet is omdat dit swaarder as Pluto is terwyl Haumea en Makemake kwalifiseer vanwee hul absolute magnitude 36 39 In n volgorde van die naaste tot die verste van die Son af is hulle Ceres ontdek op 1 Januarie 1801 45 jaar voor Neptunus Is n halfeeu lank as n planeet beskou voordat dit as n asteroide geklassifiseer is Is op 13 September 2006 deur die IAU as n dwergplaneet erken Pluto ontdek op 18 Februarie 1930 Vir 76 jaar as n planeet geklassifiseer Is op 24 Agustus 2006 as n dwergplaneet herklassifiseer Haumea ontdek op 28 Desember 2004 Is op 17 September 2008 deur die IAU as n dwergplaneet erken Makemake ontdek op 31 Maart 2005 Is op 11 Julie 2008 deur die IAU as n dwergplaneet erken Eris ontdek op 5 Januarie 2005 Is die tiende planeet genoem in mediaberigte Is op 13 September 2006 deur die IAU as n dwergplaneet erken Mike Brown beskou Eris Pluto Haumea Makemake en nog vier voorwerpe as byna vir seker dwergplanete omdat hulle n groot genoeg massa het om n hidrostatiese ewewig te he al is hulle dig hoofsaaklik rots en klein en nog 22 as hoogs waarskynlik 12 Volgens hul afstand van die Son af is die ander vier liggame Orcus ontdek op 17 Februarie 2004 Quaoar ontdek op 5 Junie 2002 2007 OR10 ontdek op 17 Julie 2007 Sedna ontdek op 14 November 2003 Voorwerpe wat die IAU as dwergplanete erken Wenteleienskappe 40 Naam Streek in Sonnestelsel Wentel radius AE Wentelperiode jaar Gem wentel spoed km s Baan neiging Baan eksentrisiteit Planeet diskriminantCeres Asteroidegordel 2 77 4 60 17 882 10 59 0 079 0 33Pluto Kuiper gordel 39 48 248 09 4 666 17 14 0 249 0 077Haumea Kuiper gordel 43 13 283 28 28 22 0 195 0 020Makemake Kuiper gordel 45 79 309 9 4 419 28 96 0 159 0 02Eris Verstrooide skyf 67 67 557 3 436 44 19 0 442 0 10Fisieke eienskappeNaam Ewenaar deursnee i v m maan Ewenaar deursnee km 12 Massa i v m die maan Massa 1021 kg Digtheid g cm3 Oppervlak swaartekrag m s2 Ontsnapping snelheid km s As neiging Rotasie periode dae Mane Oppervlak temp K AtmosfeerCeres 27 939 4 0 2 1 3 0 94 2 08 0 27 0 51 3 0 38 0 167 GeenPluto 68 2 377 3 17 8 13 05 2 0 0 58 1 2 119 59 6 39 5 44 KortstondigHaumea 47 1 632 5 5 4 01 0 04 2 6 3 3 0 44 0 84 0 16 2 32 3 Makemake 41 1 430 4 3 1 7 0 3 41 0 32 0 30 Geen 41 Eris 67 2 326 12 22 7 16 7 2 5 0 8 1 3 1 0 75 1 4 1 42 Kortstondig Bykomende voorwerpe wat Brown as dwergplanete erken Orbital attributes 40 Naam Streek in Sonnestelsel Wentel radius AE Wentelperiode jaar Gem wentel spoed km s Baan neiging Baan eksentrisiteit Planeet diskriminantOrcus Kuiper gordel 39 17 245 18 20 57 0 227 0 003Quaoar Kuiper gordel 43 405 285 97 8 00 0 039 0 007 0 0102007 OR10 Verstrooide skyf 67 21 550 98 30 70 0 500 Sedna Alleen voorwerp 518 57 11 400 11 93 0 853 Fisieke eienskappeNaam Ewenaar deursnee i v m maan Ewenaar deursnee km 12 Massa i v m die maan Massa 1021 kg Digtheid g cm3 Oppervlak swaartekrag m s2 Ontsnapping snelheid km s As neiging Rotasie periode dae Mane Oppervlak temp K AtmosfeerOrcus 26 917 25 0 9 0 63 0 55 1Quaoar 31 1 070 38 1 8 2 0 1 4 0 1 0 74 12007 OR10 37 1 280 210 0Sedna 30 995 80 1 4 1 0 42 0 12 Die voorwerp in die asteroidegordel met die grootste massa naas Ceres is Vesta Dit kan ook as n dwergplaneet geklassifiseer word aangesien die oenskynlike rede dat sy vorm nie in n hidrostatiese ewewig is nie hoofsaaklik is weens groot impakte wat voorgekom het nadat dit solied geword het 42 Die definisie van dwergplanete neem nie die verskynsel in ag nie Data van die Dawn ruimtetuig sal help om die saak op te klaar 43 Mane met n planetere massa WysigAltesaam 19 mane in die Sonnestelsel het n groot genoeg massa om deur hul swaartekrag in n ronde vorm gedruk te word en sewe van hulle het n groter massa as Eris en Pluto Hulle is nie fisiek te onderskei van die dwergplanete nie maar voldoen nie aan die kriteria nie omdat hulle nie direk om die Son wentel nie Die sewe grotes is die Aarde se maan Jupiter se vier Mane van Galilei Io Europa Ganimedes en Callisto een maan van Saturnus Titaan en een van Neptunus Triton Die ander mane is ses van Saturnus Mimas Enkelados Tethis Dione Rhea en Iapetus vyf van Uranus Miranda Ariel Umbriel Titania en Oberon en een van Pluto Charon Die term planemo word gebruik vir voorwerpe met n planetere massa en dit sluit die mane die dwergplanete en die planete in 44 Eintlik sal Pluto en Charon albei oorweeg kan word as dwergplanete in n dubbelplaneetstelsel omdat albei aan die vorm kriterium van dwergplanete voldoen en om n sentrale punt wentel wat tussen die twee liggame le eerder as dat een om die ander wentel 3 Volgens die IAU word Charon nie tans as n dwergplaneet beskou nie maar as n satelliet van Pluto In n latere stadium kan die idee dat Charon self n dwergplaneet is egter oorweeg word 45 Twispunt WysigNa die formulering van n definisie van dwergplanete deur die IAU het n aantal wetenskaplikes aangedui dat hulle nie daarmee saamstem nie 7 Veldtogte is onder meer gevoer met behulp van bufferplakkers en T hemde 46 Mike Brown wat Eris ontdek het het saamgestem met die vermindering van die getal planete tot agt 47 Nasa het aangekondig dat hulle die IAU se nuwe riglyne sal gebruik 48 Alan Stern wat die term dwergplaneet geskep het het egter die IAU se definisie verwerp dat dwergplanete iets anders as planete sou wees asook hul gebruik van wentelbaaneienskappe eerder en wesentlike eienskappe om te bepaal wat n dwergplaneet is 49 Hy het aangehou om Pluto n planeet te noem 50 en ander dwergplanete soos Ceres en Eris sowel as die groter mane as bykomende planete erken 51 n Paar jaar voor die IAU definisie het hy wenteleienskappe gebruik om uberplanete die huidige agt te onderskei van unterplanete die dwergplanete hy het albei soorte as planete beskou 52 Verwysings Wysig IAU 2006 General Assembly Result of the IAU Resolution votes Geargiveer 7 November 2006 op Wayback Machine op die IAU se webtuiste 2 0 2 1 Definition of a Planet in the Solar System Resolutions 5 and 6 PDF IAU 2006 General Assembly International Astronomical Union 2006 08 24 Besoek op 2008 01 26 3 0 3 1 Draft Resolution 5 for GA XXVI Definition of a Planet Geargiveer 22 Augustus 2006 op Wayback Machine op die IAU se webtuiste Koski Olivia 27 Desember 2010 Q amp A Astronomer Mike Brown on How He Killed Pluto in Engels Wired Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 Desember 2013 Besoek op 12 Februarie 2012 Perlman David 25 Augustus 2006 Pluto demoted from 9th planet to just a dwarf San Francisco Chronicle in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 April 2013 Besoek op 12 Februarie 2012 Kennedy Stephanie 25 Augustus 2006 Pluto stripped of planet status AM ABC Local Radio in Engels Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Mei 2017 Besoek op 12 Februarie 2012 7 0 7 1 Rincon Paul 25 Augustus 2006 Pluto vote hijacked in revolt in Engels BBC News Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 April 2020 Besoek op 26 Januarie 2008 Jorge Salazar 30 November 2009 Alan Stern A Chihuahua is still a dog and Pluto is still a planet in Engels EarthSky Earthsky Interviews Geargiveer vanaf die oorspronklike op 3 Desember 2009 Besoek op 8 Desember 2009 S Alan Stern On the number of planets in the outer solar system Evidence of a substantial population of 1000 km bodies Icarus 90 2 April 1991 Dan Bruton Conversion of Absolute Magnitude to Diameter for Minor Planets in Engels Department of Physics amp Astronomy Stephen F Austin State University Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 April 2020 Besoek op 13 Junie 2008 Plutoid chosen as name for Solar System objects like Pluto Persberig http www iau org public press news release iau0804 12 0 12 1 12 2 12 3 12 4 12 5 12 6 Mike Brown How many dwarf planets are there in the outer solar system Accessed 2011 08 24 13 0 13 1 Today we know of more than a dozen dwarf planets in the solar system The PI s Perspective Free the Dwarf Planets in Engels Michael Brown 24 Augustus 2011 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 14 Maart 2020 Besoek op 24 Augustus 2011 Mauro Murzi 2007 Changes in a scientific concept what is a planet Besoek op 2013 04 06 Cite journal requires journal help Preprint Mager Brad Pluto Revealed in Engels discoveryofpluto com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Junie 2019 Besoek op 26 Januarie 2008 Cuk Matija Masters Karen 14 September 2007 Is Pluto a planet in Engels Cornell University Astronomy Department Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 Januarie 2015 Besoek op 26 Januarie 2008 AS1 onderhoud meer as een naam authors list link Buie Marc W 2006 Orbits and Photometry of Pluto s Satellites Charon S 2005 P1 and S 2005 P2 The Astronomical Journal 132 132 290 98 arXiv astro ph 0512491 Bibcode 2006AJ 132 290B Besoek op 2008 02 10 Onbekende parameter coauthors geignoreer help Jewitt David Audrey Delsanti 2006 The Solar System Beyond The Planets in Solar System Update Topical and Timely Reviews in Solar System Sciences PDF PDF Springer ISBN 978 3 540 37683 5 Besoek op 2008 02 10 Weintraub David A 2006 Is Pluto a Planet A Historical Journey through the Solar System Princeton N J Princeton Univ Press pp 1 272 ISBN 978 0 691 12348 6 Phillips Tony Phillips Amelia 4 September 2006 Much Ado about Pluto in Engels PlutoPetition com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Oktober 2012 Besoek op 26 Januarie 2008 Planetoids Beyond Pluto in Engels Astrobiology Magazine 30 Desember 2004 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 13 Maart 2010 Besoek op 26 Januarie 2008 Hubble Observes Planetoid Sedna Mystery Deepens in Engels NASA s Hubble Space Telescope home site 14 April 2004 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 November 2016 Besoek op 26 Januarie 2008 Brown Michael E The Discovery of Eris the Largest Known Dwarf Planet in Engels California Institute of Technology Department of Geological Sciences Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 September 2014 Besoek op 26 Januarie 2008 Brown Michael E 2004 What is the definition of a planet in Engels California Institute of Technology Department of Geological Sciences Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 September 2019 Besoek op 26 Januarie 2008 Brown Mike 16 Augustus 2006 War of the Worlds in Engels New York Times Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 20 Februarie 2008 Astronomers Measure Mass of Largest Dwarf Planet in Engels NASA s Hubble Space Telescope home site 14 Junie 2007 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 12 September 2016 Besoek op 26 Januarie 2008 Brown Michael E What makes a planet in Engels California Institute of Technology Department of Geological Sciences Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 Julie 2014 Besoek op 26 Januarie 2008 Britt Robert Roy 2006 08 19 Details Emerge on Plan to Demote Pluto Space com Besoek op 2006 08 18 Die term is egter parallel aan kleinplaneet wat ook nie n soort planeet is nie Karttunen red 2007 Fundamental Astronomy 5 uitg Springer 32 0 32 1 Brown Mike 2010 How I Killed Pluto and Why It Had It Coming Spiegel amp Grau p 223 Bailey Mark E Comments amp discussions on Resolution 5 The definition of a planet Planets Galore Dissertatio cum Nuncio Sidereo Series Tertia official newspaper of the IAU General Assembly 2006 Astronomical Institute Prague Besoek op 2008 02 09 Dos uruguayos Julio Fernandez y Gonzalo Tancredi en la historia de la astronomia reducen la cantidad de planetas de 9 a 8 amp Anotaciones de Tancredi in Spanish Science and Research Institute Mercedes Uruguay Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2007 12 20 Besoek op 2008 02 11 AS1 onderhoud onerkende taal link IAU 2009 Reports on Astronomy 2006 2009 Transactions of the IAU vol XXVII A 36 0 36 1 IAU 2006 General Assembly Result of the IAU Resolution votes Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Julie 2011 Besoek op 25 Augustus 2013 37 0 37 1 Brown Michael E The Dwarf Planets in Engels California Institute of Technology Department of Geological Sciences Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Oktober 2019 Besoek op 26 Januarie 2008 IAU names fifth dwarf planet Haumea in Engels Paris International Astronomical Union 17 September 2008 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 April 2014 Besoek op 16 September 2011 Dwarf Planets and their Systems in Engels Working Group for Planetary System Nomenclature WGPSN 11 Julie 2008 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Augustus 2009 Besoek op 13 Julie 2008 40 0 40 1 Bowell Ted The Asteroid Orbital Elements Database Lowell sterrewag Besoek op 2008 02 12 41 0 41 1 European Southern Observatory Dwarf Planet Makemake Lacks Atmosphere Distant Frigid World Reveals Its Secrets for First Time ScienceDaily Besoek op 19 November 2012 Thomas Peter C 1997 Vesta Spin Pole Size and Shape from HST Images Icarus 128 1 88 94 Bibcode 1997Icar 128 88T Onbekende parameter coauthors geignoreer help Russel C T 2006 Dawn Discovery mission to Vesta and Ceres Present status Advances in Space Research 38 9 2043 48 Bibcode 2006AdSpR 38 2043R Onbekende parameter coauthors geignoreer help Basri G Brown M E 2006 Planetesimals to Brown Dwarfs What is a Planet PDF Annual Review of Earth and Planetary Sciences 34 193 216 arXiv astro ph 0608417 Bibcode 2006AREPS 34 193B Geargiveer vanaf die oorspronklike PDF op 31 Julie 2013 Besoek op 25 Augustus 2013 Pluto and the Solar System in Engels IAU Geargiveer vanaf die oorspronklike op 17 April 2020 Besoek op 10 Julie 2013 Chang Alicia 25 Augustus 2006 Online merchants see green in Pluto news Associated Press in Engels USA Today Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Desember 2011 Besoek op 25 Januarie 2008 Brown Michael E The Eight Planets in Engels California Institute of Technology Department of Geological Sciences Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 September 2019 Besoek op 26 Januarie 2008 Debated Solar System Object Gets a Name in Engels NASA press release 14 September 2006 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Oktober 2016 Besoek op 26 Januarie 2008 Stern Alan 6 September 2006 Unabashedly Onward to the Ninth Planet in Engels New Horizons Web Site Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Desember 2013 Besoek op 26 Januarie 2008 Wall Mike 24 Augustus 2011 Pluto s Planet Title Defender Q amp A With Planetary Scientist Alan Stern in Engels SPACE com Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Oktober 2019 Besoek op 3 Desember 2012 Should Large Moons Be Called Satellite Planets in Engels News discovery com 14 Mei 2010 Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Mei 2012 Besoek op 4 November 2011 Stern S Alan Levison 2002 Regarding the criteria for planethood and proposed planetary classification schemes PDF Highlights of Astronomy 12 205 213 as presented at the XXIVth General Assembly of the IAU 2000 Manchester UK 7 18 August 2000 Bibcode 2002HiA 12 205S Onbekende parameter coauthors geignoreer help Eksterne skakels WysigNPR Dwarf Planets May Finally Get Respect David Kestenbaum BBC News Q amp A New planets proposal 16 Augustus 2006 Hilton James L When Did the asteroids Become Minor Planets Nasa IYA 2009 Dwarf Planets Geargiveer 11 Februarie 2010 op Wayback Machine Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Dwergplaneet Wikiwoordeboek het n inskrywing vir dwergplaneet Die Sonnestelsel Son Aardplanete Mercurius Venus Aarde Mars Gasreuse Jupiter Saturnus Ysreuse Uranus Neptunus Planete Reuseplanete Dwergplanete Pluto Ceres Haumea Makemake ErisMane Aarde Mars Kleinplanete Jupiter Saturnus Uranus Neptunus Pluto Haumea Eris Ringe Jupiter Saturnus Uranus NeptunusKlein Sonnestelselliggame Kleinplanete Asteroides Naby aarde voorwerpe Sentoure Trans Neptunus voorwerpe Komete Gordels en wolke Asteroidegordel Kuipergordel Verstrooide skyf Hillswolk OortwolkOntsluit van https af wikipedia org w index php title Dwergplaneet amp ol,